IV SA/Po 815/22

IV SA/Po 815/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-03-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-12-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Józef Maleszewski /przewodniczący/
Maciej Busz /sprawozdawca/
Sebastian Michalski
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Sygn. powiązane
II OSK 1225/23 - Wyrok NSA z 2025-12-18
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 09 marca 2023 r. sprawy ze skargi T. R. na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 25 października 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
IV SA/Po 815/22
UZASADNIENIE
W dniu 25.08.2022 r. wpłynął do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w K. (dalej jako PINB) wniosek T. R. (dalej jako skarżący) o legalizację samowolnie wykonanego obiektu budowlanego - drogi, położonej na nieruchomości oznaczonej nr [...], obręb J. , gmina R., której inwestorem jest skarżący.
Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w K. postanowieniem z dnia 31.08.2022 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie legalizacji obiektu budowlanego. W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji wskazał, że w sprawie samowolnej budowy drogi na nieruchomości oznaczonej nr [...], obręb J. , PINB wcześniej przeprowadził postępowanie administracyjne oznaczone nr [...] i zakończone decyzją Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako WWINB) z dnia 15.05.2013 r. nr [...] uchylającą decyzję PINB z dnia 21.12.2009 r. nr [...] w całości i nakazującą inwestorowi T. R. rozbiórkę drogi o długości 90,5m poprzez usunięcie nawierzchni w postaci asfaltu i likwidację podbudowy z nawiezionego tłucznia, piasku, kruszywa.
Jak dalej wyjaśnił organ I instancji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 20.11.2013 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 695/13 oddalił skargę na decyzję WWINB z dnia 15.05.2013 r., a następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12.11.2015 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 563/14 oddalił skargę kasacyjną od ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Decyzja WWINB z dnia 15.05.2013 r. nr [...] jest zatem ostateczna i prawomocna. W ocenie organu I instancji brak jest podstaw prawnych by rozpatrywać powtórnie sprawę, która już została rozstrzygnięta decyzją ostateczną.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył w ustawowym terminie T. R., wnosząc o jego zmianę i orzeczenie legalizacji samowoli budowlanej, wraz z opłatą legalizacyjną, ewentualnie o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w K..
W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, że PINB nie dokonał wnikliwej analizy stanu prawnego sprawy w świetle aktualnie obowiązujących przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 z późn. zm., dalej jako p.b.)., która po uchwaleniu nowelizacji rozszerzyła i zliberalizowała procedury legalizacyjne samowoli budowlanej.
Zdaniem skarżącego organ I instancji nie rozpatrzył istoty sprawy, albowiem wnioskodawca wnosił o legalizację obiektu budowlanego i wymierzenie stosownej opłaty legalizacyjnej, zaś PINB wypowiedział się jedynie w zakresie zastosowania legalizacji uproszczonej obowiązującej od 19.09.2020 r. (która jest bezpłatna), nie zajmując stanowiska w ogóle co do możliwości zastosowania przepisów dotyczących legalizacji zwykłej i co do wymiaru ewentualnej opłaty legalizacyjnej, o którą wnosił skarżący. W ocenie skarżącego, jego wniosek nie został należycie rozpatrzony i dlatego też zaskarżone postanowienie powinno być zmienione lub uchylone.
Postanowieniem z dnia 25.10.2022 r. nr [...] WWINB utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm., dalej jako k.p.a.) gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, na które przysługuje zażalenie.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że z treści powyżej zacytowanego przepisu, ustawodawca wyróżnił dwie kategorie przesłanek wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, które są od siebie niezależne. Pierwsza kategoria dotyczy sytuacji, gdy z wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego wystąpił podmiot, który nie może zostać uznany za stronę czyli nie legitymuje się interesem prawnym. W przedmiotowej sprawie wniosek o wszczęcie postępowania legalizacyjnego obiektu budowlanego został wniesiony przez T. R., który jest inwestorem przedmiotowej drogi. Jak można odczytać z treści art. 52 p.b. inwestor (jeżeli jest znany) jest adresatem obowiązków nakładanych w wyniku postępowania legalizacyjnego. Zatem – w ocenie organu II instancji - na tej podstawie należało uznać, że skarżący jako inwestor i właściciel przedmiotowej drogi posiadał interes prawny w przedmiotowej sprawie. W konsekwencji, w przedmiotowej sprawie, ta przesłanka nie znalazła zastosowania.
Drugą przesłanką pozwalającą na odmowę wszczęcia postępowania jest sytuacja gdy zachodzą "inne uzasadnione przyczyny". Powołując się na orzecznictwo organ odwoławczy wyjaśnił, że pojęcie "inne uzasadnione przyczyny" w orzecznictwie rozumiane jest jako m.in. sytuacja, która w sposób oczywisty stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2019 r. sygn. I GSK 1640/18, LEX nr 2703322). Jako "inne uzasadnione przyczyny" rozumieć można sytuacje gdy w sprawie, której dotyczy wniosek, toczy się już postępowanie administracyjne lub postępowanie administracyjne zostało zakończone wydaniem decyzji administracyjnej. Ponadto WWINB zauważył, iż jako inną uzasadnioną przyczynę wskazuje się sytuacje, gdy w przepisach prawa np. brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Odmowa wszczęcia postępowania z innych uzasadnionych przyczyn może nastąpić także gdy sprawa nie podlega załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej.
WWINB uzasadnił, że zgodnie z art. 171 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (t.j. Dz. U. z 2022 poz. 329 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), który reguluję kwestię powagi rzeczy osądzonej, jeżeli dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu to w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ponownie badana (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 czerwca 2020 r., sygn. akt: III SA/Wa 1574/19, CBOSA). Oznacza to, ze jeżeli kwestia legalności była już badana przez organy nadzoru budowlanego, które orzekły nakaz jej rozbiórki, a następnie nakaz ten został utrzymany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny oraz Naczelny Sąd Administracyjny, to kwestii tej nie można ponownie badać. Sprawa legalności przedmiotowej drogi była przedmiotem postępowania, które zostało zakończone decyzją WWINB, która nie została wyeliminowana z obrotu prawnego zatem jest ostateczna i prawomocna. W ocenie organu odwoławczego w sprawie zaszła inna uzasadniona przyczyna uzasadniająca odmowę wszczęcia postępowania.
Ponadto, organ II instancji powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2017 r. (sygn. akt: II OSK 2000/15, CBOSA), w którym wskazano, że w sytuacji, gdy wniosek inwestorów o legalizację obiektu budowlanego dotyczy tego samego obiektu, w stosunku do którego wydana została ostateczna, a nadto prawomocna decyzja orzekająca jego rozbiórkę, to ponowne prowadzenie postępowania w sprawie legalizacji tej samowoli budowlanej nie jest dopuszczalne. Skoro bowiem decyzja o rozbiórce funkcjonuje w obrocie prawnym, to wdrożenie obecnie trybu legalizacji obiektu objętego tą decyzją pozwalałoby na uchylenie się od obowiązku z niej wynikającego. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. wydanie decyzji, która dotyczy sprawy rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną prowadzi do stwierdzenia nieważności tejże decyzji. W ocenie WWINB można to uznać za inną uzasadnioną przyczynę uzasadniającą odmowę wszczęcia postępowania.
Organ odwoławczy odniósł się także do kwestii istnienia przedmiotowej drogi przez okres ok. 20 lat. W sytuacji, gdy dany obiekt budowlany istnieje przez okres co najmniej 20 lat zastosowanie może znaleźć procedura uproszczonej legalizacji. By móc przeprowadzić uproszczone postępowanie legalizacyjne konieczne jest spełnienie dwóch warunków. Pierwszym warunkiem jest upływ 20 lat, który musi nastąpić przed wydaniem postanowienia wstrzymującego prowadzenie robót budowlanych przy danym obiekcie budowlanym. Drugim warunkiem jest natomiast brak orzeczonego nakazu rozbiórki w stosunku do samowolnego budynku, bowiem zgodnie z art. 32 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 poz. 471, dalej jako ustawa o zmianie ustawy – Prawo budowlane) nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, w stosunku do obiektów budowlanych, do których wydano przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy decyzję o nakazie rozbiórki. W ocenie WWINB oznacza to, że zachodzi kolejna inna uzasadniona przyczyna odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego.
Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy stwierdził że PINB prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania w sprawie legalizacji obiektu budowlanego - drogi zlokalizowanej na nieruchomości oznaczonej nr [...], obręb J. , gmina R., na wniosek T. R.. W niniejszej sprawie zaszły inne uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania w sprawie legalizacji przedmiotowej drogi. W stosunku do przedmiotowej drogi, skutki prawne wywołuje pozostająca w obrocie prawnym ostateczna decyzja WWINB z dnia 15.05.2013 r. nakazująca jej rozbiórkę, co uniemożliwia przeprowadzenie ponownie postępowania legalizacyjnego dla inwestycji skarżącego.
Skargę na powyższe postanowienie w ustawowym terminie wywiódł T. R. wnosząc o jego uchylenie oraz uchylenie postanowienia go poprzedzającego i orzeczenie co do istoty sprawy ewentualnie o jego uchylenie oraz uchylenie postanowienia go poprzedzającego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WWINB.
Skarżący zarzucił naruszenie :
a) art. 61a § 1 k.p.a. przez jego zastosowanie i uznanie, że żądanie wnioskodawcy o legalizację obiektu budowlanego nie może być wszczęte z "innych uzasadnionych przyczyn", jaką jest w niniejszej sprawie okoliczność wydania wcześniejszej prawomocnej decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego,
b) art. 171 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że w niniejszej sprawie zachodzi powaga rzeczy osądzonej, gdyż kwestia legalności była już badana przez organy nadzoru budowlanego, które orzekły nakaz jej rozbiórki, chociaż skarżący wnosi o legalizację samowoli,
c) art. 49f ust.1 ustawy o zmianie ustawy – Prawo budowlane przez niewszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego.
W uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił, że orzeczenie WWINB jest wadliwe i nie powinno się ostać, a dodatkowo jest ono bardzo krzywdzące dla niego, gdyż pozbawia go prawa do merytorycznego rozstrzygnięcia zgłoszonego żądania.
Skarżący wskazał, że pomimo iż postanowienie organu II instancji nosi znamiona legalizmu, to takie nie jest, albowiem umożliwia ono dowolną interpretację przepisów prawa przez organ I instancji, który z góry założył, że nie będzie rozpatrywał zgłoszonego wniosku, gdyż jego zdaniem sprawa toczy się już na etapie administracyjnego postępowania egzekucyjnego, które ma na celu doprowadzić do rozbiórki przedmiotowej drogi. Strona skarżąca stoi na stanowisku, ze zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a. może mieć miejsce wyłącznie w przypadkach nie budzących wątpliwości i nie wymagających analizy sprawy lub przeprowadzenia dowodów.
W ocenie skarżącego bezspornym jest, że pojęcie "innych uzasadnionych przyczyn" nie zostało ustawowo zdefiniowane i dlatego też nie może być dowolnie zakres tego pojęcia przez organy administracyjne rozszerzany. T. R. wskazał, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych "uzasadnionymi przyczynami" są przede wszystkim przypadki gdy sprawa nie podlega w ogóle załatwieniu przez organ administracji w formie decyzji (bo nie ma charakteru indywidualnej sprawy), uprawnienie lub obowiązek wynikają z mocy samego prawa (zatem wydanie decyzji jest bezcelowe), żądanie wniesione przez stronę zostało już rozstrzygnięte decyzją ostateczną.
Zdaniem skarżącego organy obu instancji błędnie zinterpretowały złożony przez skarżącego wniosek jaku ponowne tożsame żądanie, które było już przedmiotem postępowania przed organami nadzoru budowlanego i zostało zakończone decyzją z dnia 21.12.2009 r. Jest to oczywiste nieporozumienie, gdyż wnioskodawca w niniejszej sprawie nie składał wcześniej nigdy żądania o legalizację samowoli na gruncie ówcześnie obowiązujących przepisów, a jedynie toczył spór co do prawidłowej kwalifikacji przeprowadzonych robot budowlanych, twierdząc, że nie dopuścił się samowoli w zakresie posadowienia obiektu budowlanego.
Zdaniem skarżącego przywołane przez WWINB decyzje o nakazie rozbiórki nie są przedmiotowo tożsame z ewentualną decyzją o legalizacji stwierdzonej samowoli i dlatego też chybiony jest argument, że w niniejszej sprawie ma miejsce powaga rzeczy osądzonej, gdyż faktycznie kwestia legalizacji obiektu budowlanego posadowionego przez skarżącego nie była nigdy wcześniej procedowana przed organami nadzoru budowlanego.
W tej sytuacji skarżący podtrzymał w całości wcześniej zgłoszone żądanie w zakresie możliwości legalizacji obiektu i wyraził oczekiwanie, że wydana zostanie w tym zakresie stosowna decyzja merytoryczna a nie jedynie postanowienie o charakterze formalnym. W ocenie skarżącego, w obecnym stanie faktyczno-prawnym organy nadzoru budowlanego winne przeprowadzić szczegółowe postępowanie administracyjne i wyjaśnić merytorycznie, czy wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie, czy też jest on bezprzedmiotowy, a wówczas organ powinien wydać co najwyżej decyzję o umorzeniu postępowania na podstawie art. 105 §1 k.p.a.
WWINB w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 j.t. z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.
Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest ocena prawidłowości postanowienia Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 25.10.2022 r. nr [...] utrzymującego w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 31.08.2022 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie legalizacji obiektu budowlanego tj. drogi, której inwestorem jest T. R..
W myśl art. 49f ust. 1 p.b., w przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia - jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne. Zgodnie natomiast z art. 32 ustawy o zmianie ustawy – Prawo budowlane: "Nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 49f ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w stosunku do obiektów budowlanych, do których wydano przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy decyzję o nakazie rozbiórki." Z kolei zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie wszczęcia postępowania o którym mowa w art. 61 k.p.a. zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio.
Stosownie do treści art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Zgodnie zaś z art. 171 p.p.s.a. wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. W orzecznictwie wskazuje się, że wyrażona w art. 170 p.p.s.a. istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu sprowadza się do tego, że organy państwowe i sądy muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu oraz ogół skutków prawnych z niego wynikających (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28.10.2022 r., III FSK 780/22, LEX nr 3441517).
Na gruncie niniejszej sprawy kluczowe pozostaje ustalenie tożsamości sprawy zakończonej ostateczną decyzją WWINB z dnia 15.05.2013 r nr [...], a żądaniem skarżącego z dnia 25.08.2022 r., którym to skarżący wniósł do organu I instancji o wszczęcie postepowania legalizacyjnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że o tożsamości można mówić wówczas, gdy dostrzegalna jest identyczność czterech elementów identyfikujących stosunek administracyjnoprawny: podmiotów, przedmiotu, determinanty faktycznej oraz determinanty prawnej. Decyzja administracyjna, która stała się decyzją ostateczną, zgodnie z zasadą trwałości może być wzruszona tylko w nadzwyczajnym trybie kontroli, a ponadto tworzy stan powagi rzeczy osądzonej. Sytuację taką należy rozumieć jako skuteczne, jednostronne, trwałe skonkretyzowanie stosunku administracyjnoprawnego między stroną postępowania a organem administracji publicznej, który dokonał takiej konkretyzacji. Od tej pory wzajemne relacje stron stosunku kształtuje decyzja administracyjna, usuwając w cień abstrakcyjną normę prawa administracyjnego materialnego, stanowiącą podstawę postępowania zwieńczonego wydaniem decyzji. Zasada res iudicata stanowi przeszkodę wobec ponownej konkretyzacji tego samego stosunku administracyjnoprawnego, a więc w oparciu o niezmieniony stan faktyczny i prawny sprawy, kształtowany przez przepisy prawa materialnego (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 09.11.2017 r., sygn. akt: IV SA/Po 763/17, LEX nr 2406176).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 04.01.2023 r., sygn. akt: II SA/Gd 605/22 (publ. CBOSA), wyjaśnił że w przepisach ustawy o zmianie ustawy – Prawo budowlane zawarty został przepis art. 32, zgodnie z którym nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 49f ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1 (tzn. ustawy Prawo budowlane), w stosunku do obiektów budowlanych, do których wydano przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. do dnia 19 września 2020 r.) decyzję o nakazie rozbiórki. Z powołanego przepisu wprost wynika, że ustawa nowelizująca eliminuje możliwość wszczęcia postępowania legalizacyjnego uproszczonego w stosunku do obiektów budowlanych, do których wydano przed dniem wejścia w życie tej ustawy decyzję o nakazie rozbiórki. Podobne stanowisko wyraził także WSA w Bydgoszczy w swym wyroku z 09.11.2021 r. o sygn. II SA/Bd 858/21, publ. CBOSA) stwierdzając, że przepisy dotyczące postępowania legalizacyjnego uproszczonego znajdują zastosowanie w stosunku do obiektów, co do których nie wydano przed wejściem w życie ustawy z 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, decyzji o rozbiórce. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela powyższą wykładnię.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że organ odwoławczy zasadnie przyjął, że w sprawie nie można wszcząć uproszczonego postepowania legalizacyjnego, ponieważ w stosunku do obiektu budowlanego, tj. drogi położonej na nieruchomości oznaczonej nr [...], obręb J. , gmina R., której inwestorem jest skarżący, WWINB wydał w dniu 15.05.2013 r. decyzję nr [...] nakazującą rozbiórkę przedmiotowej budowli. Powyższa decyzja została poddana kontroli sądowoadministracyjnej, w wyniku której Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 20.11.2013 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 695/13 oddalił skargę na decyzję WWINB z dnia 15.05.2013 r., a następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12.11.2015 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 563/14 oddalił skargę kasacyjną od ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Decyzja WWINB z dnia 15.05.2013 r. nr [...] jest zatem ostateczna i prawomocna. W obliczu okoliczności, że sprawa dotycząca legalności przedmiotowej budowli była już przedmiotem postępowania tak administracyjnego, jak i sądowoadministracyjnego oraz, że nie została dotychczas wyeliminowana z obrotu prawnego, a więc korzysta z powagi rzeczy osądzonej, przyjąć należy, iż w sprawie wystąpiła inna uzasadniona przyczyna w rozumieniu 61a § 1 k.p.a. warunkująca odmowę wszczęcia postępowania. Po pierwsze w sprawie legalności budowy przedmiotowej drogi została już wydana decyzja WWINB z dnia 15.05.2013 r., która jest ostateczna i prawomocna oraz korzysta z przymiotu powagi rzeczy osądzonej, a po wtóre decyzja ta stanowi w swej istocie o nakazie rozbiórki drogi, której inwestorem jest skarżący, a więc – wobec brzmienia art. 32 ustawy o zmianie ustawy – Prawo budowlane - stanowi ona przeszkodę do wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego w stosunku do przedmiotowej drogi. W niniejszej sprawie nie ma zatem podstaw prawnych by powtórnie rozpatrywać sprawę, która już została rozstrzygnięta decyzją ostateczną, ani też nie istnieje możliwość wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego.
Zasadnie więc organ odwoławczy powoływał się w uzasadnieniu swojej decyzji również na art. 171 p.p.s.a. WWINB prawidłowo wyjaśnił, że zasada res iudicata oznacza, że jeżeli kwestia legalności była już badana przez organy nadzoru budowlanego, które orzekły nakaz jej rozbiórki, a następnie nakaz ten został utrzymany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny oraz Naczelny Sąd Administracyjny, to kwestii tej nie można ponownie badać.
W ocenie orzekającego Sądu, zarówno organ I instancji, jak również organ odwoławczy zasadnie postanowiły odmówić wszczęcia postępowania w sprawie legalizacji obiektu budowlanego.
W orzecznictwie wskazuje się, że art. 61a § 1 k.p.a. jest podstawą prawną do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, gdy kierowane do organu administracji publicznej żądanie wszczęcia postępowania dotyczy sprawy już wcześniej rozstrzygniętej (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 6 lutego 2018 r., I OSK 1825/17, LEX nr 2491766; z 17 listopada 2017 r., I OSK 1053/17, LEX nr 2452939; z 13 października 2017 r., II OSK 2565/16, LEX nr 2399121; z 27 lipca 2017 r., II OSK 2931/15, LEX nr 2384121) lub sprawy, w której już toczy się postępowanie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 marca 2017 r., II OSK 1773/15, LEX nr 2304014) - wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 6.12.2022 r., II SA/Kr 1165/22, LEX nr 3458295.
Ponadto, w doktrynie i judykaturze przyjmuje się, że do uzasadnionych przyczyn zalicza się m.in.: wniesienie żądania w sprawie, która nie podlega załatwieniu w formie decyzji administracyjnej, powagę rzeczy osądzonej, sprawę w toku, upływ terminu prawa materialnego skutkujący brakiem możliwości domagania się przyznania określonego uprawnienia (zob. A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2022, art. 61a; wyroki WSA w Gliwicach z dnia: 25 maja 2022 r., II SA/Gl 25/22; II SA/Gl 289/22; wyrok WSA w Krakowie z 25 kwietnia 2022 r., II SA/Kr 1625/21, CBOSA).
Końcowo zważyć należy na brak możliwości wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie bez uprzedniego usunięcia z obrotu prawnego decyzji WWINB z dnia 15.05.2013 r. Ponowne wydanie decyzji w sprawie załatwionej już uprzednio decyzją ostateczną powoduje bowiem, że późniejsza decyzja obarczona będzie wadą nieważności, o której mowa w przepisie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Wobec istnienia w obrocie prawnym ostatecznej i prawomocnej decyzji WWINB z dnia 15.05.2013 r., zasadnie więc odmówiono skarżącemu wszczęcia postępowania legalizacyjnego.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.