IV SA/Po 815/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2017-11-30
NSAAdministracyjneWysokawsa
prawo samorządoweuchwała rady gminyzespół interdyscyplinarnyprzeciwdziałanie przemocy w rodzinieakt prawa miejscowegopublikacja aktunaruszenie prawastwierdzenie nieważnościkompetencje rady gminykontrola sądowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził nieważność uchwały Rady Gminy Wągrowiec dotyczącej zespołu interdyscyplinarnego, uznając ją za akt prawa miejscowego, który nie został prawidłowo opublikowany i zawierał istotne naruszenia prawa.

Prokurator zaskarżył uchwałę Rady Gminy Wągrowiec w sprawie trybu powoływania i odwoływania członków zespołu interdyscyplinarnego, zarzucając jej brak publikacji jako aktu prawa miejscowego oraz przekroczenie upoważnienia ustawowego w zakresie przesłanek odwołania członków i wymogu poufności. Sąd uznał uchwałę za akt prawa miejscowego, który powinien być opublikowany, a brak publikacji skutkuje nieważnością. Dodatkowo, sąd potwierdził naruszenia prawa w zakresie określenia przesłanek odwołania członków oraz nałożenia obowiązku poufności, co stanowiło przekroczenie upoważnienia ustawowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę Prokuratora Rejonowego na uchwałę Rady Gminy Wągrowiec z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie trybu i sposobu powoływania i odwoływania członków zespołu interdyscyplinarnego oraz szczegółowych warunków jego funkcjonowania. Prokurator zarzucił uchwale istotne naruszenie prawa, w tym brak publikacji jako aktu prawa miejscowego, co uniemożliwiało jej wejście w życie. Podniósł również, że uchwała przekroczyła upoważnienie ustawowe, wprowadzając jako przesłankę odwołania członka zespołu skazanie prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo, a także naruszyła przepisy dotyczące poufności informacji. Rada Gminy uznała skargę za zasadną i wniosła o jej uwzględnienie. Sąd, analizując przepisy ustawy o samorządzie gminnym, ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych oraz ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie, stwierdził, że uchwała Rady Gminy Wągrowiec jest aktem prawa miejscowego, ponieważ zawiera normy o charakterze generalnym i abstrakcyjnym. W związku z tym, powinna zostać opublikowana w wojewódzkim dzienniku urzędowym, a jej brak publikacji skutkuje nieważnością. Sąd potwierdził również zarzuty dotyczące przekroczenia upoważnienia ustawowego, wskazując na nieprawidłowe określenie przesłanek odwołania członka zespołu oraz nałożenie obowiązku poufności, które nie wynikały z przepisów ustawy. W konsekwencji, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, uchwała taka jest aktem prawa miejscowego, ponieważ zawiera normy o charakterze generalnym i abstrakcyjnym, wyznaczające adresatom określony sposób zachowania się w ramach pracy w zespole. Brak jej publikacji skutkuje nieważnością.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że uchwała dotycząca zespołu interdyscyplinarnego, ze względu na skład zespołu obejmujący przedstawicieli różnych podmiotów (w tym spoza struktur gminy) oraz normy dotyczące sposobu funkcjonowania, ma charakter generalny i abstrakcyjny, co kwalifikuje ją jako akt prawa miejscowego podlegający publikacji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (20)

Główne

Ppsa art. 147 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Usg art. 42

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

PromulgacjaU art. 13 § 2

Ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych

Konstytucja RP art. 88 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

PpU art. 9a § 15

Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie

Pomocnicze

PpU art. 9a § 3

Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie

PpU art. 9a § 5

Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie

PpU art. 9c § 2

Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie

PpU art. 9c § 3

Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie

PpU art. 9a § 13

Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie

ZTP art. 118

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej"

ZTP art. 143

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej"

Pusa art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Ppsa art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ppsa art. 3 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ppsa art. 3 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Usg art. 91 § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Usg art. 91 § 4

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Konstytucja RP art. 31 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 94

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uchwała Rady Gminy Wągrowiec jest aktem prawa miejscowego i podlega obowiązkowej publikacji w wojewódzkim dzienniku urzędowym. Brak publikacji uchwały w wojewódzkim dzienniku urzędowym skutkuje jej nieważnością. Rada Gminy przekroczyła upoważnienie ustawowe, wprowadzając w uchwale przesłanki odwołania członka zespołu interdyscyplinarnego nieprzewidziane w ustawie. Rada Gminy przekroczyła upoważnienie ustawowe, wprowadzając w uchwale wymóg zachowania poufności informacji, który nie wynika z ustawy.

Godne uwagi sformułowania

uchwała zawiera normy o charakterze generalnym i abstrakcyjnym akt prawa miejscowego podlega obowiązkowej publikacji przekroczenie upoważnienia ustawowego ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie

Skład orzekający

Anna Jarosz

sprawozdawca

Donata Starosta

przewodniczący

Ewa Kręcichwost-Durchowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uchwały organów samorządu terytorialnego jako akty prawa miejscowego, obowiązek publikacji, zakres upoważnienia ustawowego przy tworzeniu aktów prawa miejscowego, zasady funkcjonowania zespołów interdyscyplinarnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji uchwały rady gminy dotyczącej zespołu interdyscyplinarnego, ale zasady dotyczące prawa miejscowego i przekroczenia upoważnienia są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych z tworzeniem prawa miejscowego przez samorządy oraz kontrolą sądową nad tym procesem, co jest istotne dla prawników i urzędników samorządowych.

Uchwała rady gminy nieważna z powodu braku publikacji i przekroczenia uprawnień – kluczowe zasady tworzenia prawa miejscowego.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Po 815/17 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2017-11-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-08-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Anna Jarosz /sprawozdawca/
Donata Starosta /przewodniczący/
Ewa Kręcichwost-Durchowska
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1369
art. 147
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2005 nr 180 poz 1493
art. 9a ust 15, art. 9 ust. 2 i 3 oraz art. 9a ust. 13
Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska WSA Anna Jarosz (spr.) Protokolant ref. staż. Ewa Stawicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2017 r. sprawy ze skargi Prokuratora [...] na uchwałę Rady Gminy Wągrowiec z dnia 2 lutego 2011 r. nr VI/22/2011 w sprawie trybu i sposobu powoływania i odwoływania członków zespołu interdyscyplinarnego oraz szczegółowych warunków jego funkcjonowania stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości
Uzasadnienie
W dniu 18 sierpnia 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wpłynęła skarga Prokuratora Rejonowego w Wągrowcu (zwanego dalej: Prokurator, skarżący) na uchwalę Nr VI/22/2011 Rady Gminy Wągrowiec z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie trybu i sposobu powoływania i odwoływania członków zespołu interdyscyplinarnego oraz szczegółowych warunków jego funkcjonowania (zwane dalej odpowiednio: Uchwała, Rada).
Prokurator zaskarżył Uchwalę w całości, zarzucając jej:
1. istotne naruszenie prawa w szczególności przepisów art. 42 Ustawy z dnia 08 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t .j. Dz. U. z 2016 r., poz. 446, zwanej dalej: Usg) w zw. z art. 2 ust. 1, art. 4 ust. 1 i art. 13 pkt 2 Ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 296, (zwanej dalej: PromulgacjaU) i art. 88 ust. 1 Konstytucji RP poprzez zaniechanie opublikowania tej uchwały, stanowiącej akt prawa miejscowego w wojewódzkim dzienniku urzędowym co spowodowało, że nie wiąże ona adresatów utworzonych w niej norm prawnych i nie wywołuje skutku prawnego;
2. istotne naruszenie art. 9a ust. 15 ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie z dnia 29 lipca 2005 r. (t. j. z 2015 r., poz. 1390, zwanej dalej: PpU) poprzez przekroczenie upoważnienia ustawowego i wskazanie w § 5 ust. 4 załącznika do Uchwały wśród przesłanek uzasadniających odwołanie członka zespołu skazanie prawomocnym wyrokiem za przestępstwo umyślne lub umyślne przestępstwo skarbowe;
3. istotne naruszenie art. 9c ust. 2 i 3 oraz art. 9a ust. 13 PpU oraz § 118 w zw. z § 143 załącznika do Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. z 2016 r., poz. 283, zwanego dalej: ZTP) poprzez:
– zobowiązanie członków zespołu oraz grup roboczych do złożenia oświadczenia o zachowaniu poufności informacji i danych wskazanych w § 13 załącznika do Uchwały, będącym modyfikacją tekstu art. 9c ust. 2 i 3 cytowanej ustawy,
– wskazanie w § 14 załącznika do Uchwały, że wykonywanie zadań przez członków zespołu i grup roboczych odbywa się w ramach swoich obowiązków służbowych lub zawodowych, co jest modyfikacją i powtórzeniem art. 9a ust. 13 tekstu wymienionego artykułu ustawy.
Na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej Uchwały w całości.
W uzasadnieniu skargi Prokurator podniósł, że w § 3 Uchwały zapisano, że "Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia", zaś pismem z dnia 30 czerwca 2017 r. Wójt Gminy Wągrowiec poinformował, że Uchwała ta nie podlegała publikacji w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego. W ocenie Prokuratora Uchwała jest aktem prawa miejscowego, co determinuje tryb wejścia jej w życie. W przypadku bowiem uznania, że uchwała zawiera przynajmniej jedną normę postępowania o charakterze generalnym i abstrakcyjnym jest ona aktem prawa miejscowego, który zgodnie z art. 42 Usg w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 2 PromulgacjaU oraz w zw. z art. 88 ust. 1 Konstytucji RP podlega obowiązkowej publikacji w wojewódzkim dzienniku urzędowym. W ocenie skarżącego mimo, iż przedmiotowa uchwała zawiera normy o charakterze wewnętrznym, określającym wyłącznie organizację i pracę Zespołu, zawiera również normy o charakterze generalnym i abstrakcyjnym. Charakter zespołu interdyscyplinarnego, jego zróżnicowany skład osobowy, zakres kompetencji, stosowane przez niego środki oraz treść upoważnienia ustawowego określonego w treści art. 9a ust 15 PpU świadczą – zdaniem Prokuratora o tym, iż zawarte w tym akcie wykonawczym normy prawne winny mieć charakter norm generalnych, wyznaczającym adresatom tych norm określony sposób funkcjonowania, a ponadto mający charakter powszechny na terenie Rady Gminy Wągrowiec i wywołujących określone skutki prawne. Będąc aktem prawa miejscowego przedmiotowa uchwała winna zatem zostać opublikowana w wojewódzkim dzienniku urzędowym i wejść w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, chyba że w uchwale określono by dłuższy termin jej wejścia w życie. Skoro nie została ogłoszona w tym dzienniku urzędowym, to według skarżącego, uchybiono przy jej podjęciu wymogom formalnym. Akt normatywny, który nie podlegał publikacji zgodnie z obowiązującą procedurą i we właściwym trybie, nie może natomiast wiązać adresatów utworzonych w nim norm prawnych i nie wywołuje skutku prawnego.
Po drugie skarżący podnosił, że zaskarżona uchwała narusza ponadto w istotny sposób art. 9a ust. 15 PpU poprzez przekroczenie upoważnienia ustawowego i wskazanie w § 5 ust. 4 załącznika do Uchwały wśród przesłanek uzasadniających odwołanie członka zespołu skazanie prawomocnym wyrokiem za przestępstwo umyślne lub umyślne przestępstwo skarbowe. Skarżący podkreślił, że ustawa nie nakłada bowiem na członków gminnych zespołów interdyscyplinarnych wymogu braku karalności za umyślne przestępstwa. Sama zaś ustawa nie upoważnia również Rady do określenia wymagań wobec członków zespołu interdyscyplinarnego. Uregulowaniu w drodze Uchwały przekazano bowiem wyłącznie tryb odwoływania członków zespołu. Jako przekraczające zakres upoważnienia ustawowego, w kontekście art. 7 Konstytucji, uregulowanie zawarte w § 5 ust. 4 załącznika do Uchwały, musi zostać uznane za istotne naruszenie prawa.
Zdaniem skarżącego zaskarżona Uchwała narusza w istotny sposób także przepis art. 9c ust. 2 i 3 oraz art. 9a ust. 13 PpU oraz § 118 w zw. z § 143 załącznika do Rozporządzenia ZTP. Zobowiązano bowiem członków zespołu oraz grup roboczych do złożenia oświadczenia o zachowaniu poufności informacji i danych wskazanych w § 13 załącznika do Uchwały, co stanowi niedozwoloną modyfikację tekstu art. 9c ust. 2 i 3 cytowanej ustawy.
Wreszcie w § 14 załącznika do Uchwały wskazano, że wykonywanie zadań przez członków zespołu i grup roboczych odbywa się w ramach swoich obowiązków służbowych lub zawodowych, co z kolei stanowi modyfikację i powtórzenie art. 9a ust. 13 PpU. Tymczasem powtarzanie regulacji ustawowych bądź ich modyfikacja i uzupełnienie przez przepisy uchwały jest niedopuszczalne i stanowią istotne naruszenia prawa.
W odpowiedzi na skargę Rada, uznając skargę, wniosła o jej uwzględnienie w całości. Organ wyjaśnił, ustosunkowując się do zarzutów skargi, że w dacie podejmowania uchwały kierowano się stanowiskiem organu nadzoru, który uznał, że Uchwala to nie jest to akt prawa miejscowego, bowiem nie zawiera regulacji dotyczących kwestii ustrojowych, czy też norm prawnych nakładających obowiązki lub przyznających uprawnienia określonym adresatom (rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Wielkopolskiego KN-I-5.4131-1-11/11 z dnia 24 lutego 2011 r.). Jednak po dokonaniu dogłębnej analizy, tak zarzutów jak i uzasadnienia wniesionej skargi, przy uwzględnieniu aktualnego orzecznictwa oraz przepisów Rada uznała, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Wskazano także, że Rada, po wydaniu przez Sąd rozstrzygnięcia w sprawie, podejmie stosowną uchwałę regulującą rzeczoną materię w sposób prawidłowy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zgodnie z art. 3 § 1 w zw. z § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.. Dz. U. z 2016r. poz. 718; zwanej dalej: Ppsa) zakres kontroli administracji publicznej obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego. Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 Ppsa stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 Ppsa).
Wprowadzając sankcję nieważności jako następstwo naruszenia przepisu prawa, ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa. Przyjmuje się jednak, że podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały stanowią takie naruszenia prawa, które mieszczą się w kategorii istotnych naruszeń. Powyższe wynika z treści art. 91 ust. 1 zdanie pierwsze w zw. z ust. 4 Usg, zgodnie z którymi uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna, chyba że naruszenie prawa ma charakter nieistotny. Pojęcie "sprzeczności z prawem" w rozumieniu art. 91 ust. 1 Usg obejmuje sprzeczność postanowień uchwały z jakimkolwiek aktem prawa powszechnie obowiązującego.
Zaskarżonej uchwale Prokurator zarzucił istotne naruszenie art. 42 Usg w zw. z art. 2 ust. 1, art. 4 ust. 1 i art. 13 pkt 2 PromulgacjaU i art. 88 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez zaniechanie opublikowania uchwały w wojewódzkim dzienniku urzędowym, podczas gdy jako akt prawa miejscowego winna być ona opublikowana i wejść w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, chyba że określono by dłuższy termin jej wejścia w życie.
Odnosząc się do tak postawionego zarzutu wskazać trzeba, że uchwała podjęta przez radę gminy jest aktem prawa miejscowego, jeżeli taki akt normatywny, zawiera normy abstrakcyjne i generalne. Charakter normatywny aktu oznacza, że akt taki musi wyznaczać adresatom pewien sposób zachowania się. Z kolei, generalny charakter mają te normy, które określają adresata poprzez wskazanie cech, nie zaś poprzez wymienienie z imienia (nazwy). Generalny charakter może też dotyczyć odniesienia do nazw instytucji, władz publicznych, a więc do nazw generalnych szczególnego rodzaju. Abstrakcyjność normy wyraża się natomiast w tym, że nakazywane, zakazywane albo dozwolone postępowanie ma mieć miejsce w pewnych, z reguły powtarzalnych okolicznościach, nie zaś w jednej konkretnej sytuacji. Ponadto, akty prawa miejscowego mają charakter powszechny. Adresatami tych aktów mogą być zarówno wszystkie podmioty, jak też niektóre ich kategorie (por. D. Dąbek, Prawo miejscowe, Wolters Kluwer Business, str. 72, 74, 75).
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntował się pogląd, iż aktem prawa miejscowego jest akt, którego adresatem jest szeroki krąg podmiotów (które mogą być jednak w jakiś sposób określone) oraz został wydany na podstawie i w granicach upoważnienia ustawowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 kwietnia 2002 r., sygn. akt I SA 2160/2001, publ. LEX 81765, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2005 r., sygn. akt I OSK 971/2005, publ. LEX nr 196727). Przy czym wskazać należy, iż istnienie upoważnienia ustawowego do wydania aktu nie oznacza konieczności jednoznacznego stwierdzenia w przepisie rangi ustawowej, że uchwała rady gminy stanowi akt prawa miejscowego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 21 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Ol 29/08, publ. LEX 505415). Przyjąć także należy, że akty ustrojowe dzielą się na akty o charakterze wewnętrznym oraz powszechnie obowiązującym. Tylko te ostatnie mogą być aktami prawa miejscowego. Przepisy adresowane wyłącznie do kręgu podmiotów organizacyjnie podporządkowanych, określające wyłącznie organizację urzędów i instytucji gminnych oraz ustalające zasady zarządu mieniem gminnym, należy zaliczyć do kategorii aktów prawa wewnętrznie obowiązującego. Podzielić trzeba także stanowisko zaprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lipca 2006 r. (sygn. akt I OSK 669/06, LEX 275445), że dla kwalifikacji danego aktu jako aktu prawa miejscowego znaczenie decydujące ma charakter norm prawnych i kształtowanie przez te normy sytuacji prawnej adresatów. W przypadku bowiem uznania, że uchwała zawiera przynajmniej jedną normę postępowania o charakterze generalnym i abstrakcyjnym - jest ona aktem prawa miejscowego, który zgodnie z art. 42 ustawy o samorządzie gminnym w związku z art. 13 ust. 1 pkt 2 PromulgacjaU oraz w związku z art. 88 ust. 1 Konstytucji RP podlega obowiązkowej publikacji w wojewódzkim dzienniku urzędowym.
Stosownie do treści art. 9a PpU gmina podejmuje działania na rzecz przeciwdziałania przemocy w rodzinie, w szczególności w ramach pracy w zespole interdyscyplinarnym. Zespół interdyscyplinarny powołuje wójt, burmistrz albo prezydent miasta. W skład zespołu interdyscyplinarnego wchodzą przedstawiciele: 1) jednostek organizacyjnych pomocy społecznej; 2) gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych; 3) Policji; 4) oświaty; 5) ochrony zdrowia; 6) organizacji pozarządowych; 7) kuratorzy sądowi. Ponadto w skład zespołu interdyscyplinarnego mogą wchodzić także prokuratorzy oraz przedstawiciele innych podmiotów, działających na rzecz przeciwdziałania przemocy w rodzinie.
Z mocy art. 9a ust. 15 w zw. z ust. 3 - 5 PpU zadaniem rady gminy jest określenie w drodze uchwały, trybu i sposobu powoływania i odwoływania członków zespołu interdyscyplinarnego oraz szczegółowych warunków jego funkcjonowania.
Sąd orzekający w sprawie niniejszej w pełni podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 1922/11 (dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl), że uchwała rady gminy w sprawie trybu i sposobu powoływania i odwoływania członków zespołu interdyscyplinarnego stanowi akt prawa miejscowego. Zważywszy na charakter zespołu interdyscyplinarnego, jego zróżnicowany skład osobowy, zakres kompetencji, stosowane przez niego środki oraz treść upoważnienia ustawowego zamieszczonego w art. 9a ust. 15 PpU nie może być wątpliwości, że w uchwale normy prawne winny mieć charakter norm generalnych, powszechnych na terenie gminy i wywołujących określone skutki prawne.
W ocenie Sądu, chociaż niewątpliwie większość przepisów zaskarżonej uchwały zawiera normy o charakterze wewnętrznym, określającym wyłącznie organizację i pracę zespołu, to jednak w treści uchwały można też znaleźć normy o charakterze generalnym i abstrakcyjnym. Skoro bowiem ustawodawca w art. 9a ust. 3 PpU określił podmioty wchodzące w skład zespołu interdyscyplinarnego i część z tych podmiotów nie jest są podporządkowana Radzie Gminy, czy też Wójtowi, to uchwała określająca tryb powoływania tych osób w skład zespołu jest aktem prawa miejscowego. Powołanie na członka zespołu przedstawiciela np. Policji, kuratorów sądowych, czy też organizacji pozarządowych oznacza, że w skład Zespołu wejdą osoby, które w żaden sposób nie są powiązane z organami gminy i nie funkcjonują w jej strukturach. Wymieniona norma jest zatem normą o charakterze generalnym i abstrakcyjnym, wyznaczającą ich adresatom pewien sposób zachowania się w ramach pracy w zespole. Generalny charakter przepisu wyraża się poprzez określenie adresata, przez wskazanie jego cech, a abstrakcyjność normy oznacza, że postanowienia uchwały mają zastosowanie w pewnych powtarzających się okolicznościach. Zaskarżona uchwała jest zatem kierowana do nieokreślonego kręgu podmiotów, które spełniają określone kryteria. Należy zatem przyznać rację Prokuratorowi, że zaskarżona Uchwała powołująca Zespół Interdyscyplinarny ds. przeciwdziałania przemocy w rodzinie jako akt prawa miejscowego winna być opublikowana w wojewódzkim dzienniku urzędowym i wejść w życie po upływie czternastu dni od dnia ogłoszenia, chyba że w uchwale określono by dłuższy termin jej wejścia w życie. Brak takiego ogłoszenia obligował Sąd do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w całości.
Zasadnie Prokurator również podniósł, że Rada przekroczyła ustawowe upoważnienie określając w § 5 ust. 4 Uchwały, iż przesłankę odwołania członka zespołu stanowi okoliczność skazania prawomocnym wyrokiem za przestępstwo umyślne lub umyślne przestępstwo skarbowe. Zaznaczyć należy, że norma kompetencyjna zawarta w art. 9a ust. 15 PpU upoważniała Radę do uregulowania w zaskarżonej uchwale tylko i wyłącznie trybu i sposobu powoływania i odwoływania członków zespołu interdyscyplinarnego oraz szczegółowych warunki jego funkcjonowania. Każda regulacja wykraczająca poza granice wskazanego powyżej ustawowego upoważnienia musi zostać oceniona jako istotne naruszenie prawa skutkujące nieważnością uchwały. Zdaniem Sądu nie powinno budzić jakichkolwiek wątpliwości, że wskazany przepis kompetencyjny nie upoważniał Rady do wskazania jako przesłanki odwołania członka zespoły okoliczności skazania prawomocnym wyrokiem za przestępstwo umyślne lub umyślne przestępstwo skarbowe. Regulacja ta nie mieści się ani w pojęciu trybu i sposobu powoływania i odwoływania członków zespołu interdyscyplinarnego , a ni też w pojęciu warunki funkcjonowania zespołu.
Trafny okazał się również zarzut istotnego naruszenia prawa w regulacjach zawartych w § 14 Uchwały. Należy zauważyć, że zagadnienia, które stały się przedmiotem tych unormowań Uchwały zostały podjęte w art. 9a ust. 13 ustawy. W § 14 Rada uchwaliła, że członkowie Zespołu i grup roboczych wykonują zadania w ramach swoich obowiązków służbowych lub zawodowych. Natomiast stosownie do treści art. 9a ust. 13 ustawy członkowie zespołu interdyscyplinarnego oraz grup roboczych wykonują zadania w ramach obowiązków służbowych lub zawodowych.
Wskazać w tym miejscu należy, że aktualnie w orzecznictwie sądów administracyjnych dopuszcza się możliwość powtórzenia w akcie prawa miejscowego zapisów ustawowych, o ile takie powtórzenie ma charakter dosłowny (por. przykładowo wyrok WSA w Poznaniu z 22 kwietnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 1284/14) oraz jeżeli uzasadnione jest to względami zapewnienia komunikatywności tekstu prawnego. Mając na uwadze wskazane kryteria, które w określonych przypadkach uzasadniają powtórzenie treści przepisów ustawy, należało stwierdzić, że § 14 Uchwały nie stanowi wiernego powtórzenie regulacji zawartych ustawie. Jako modyfikacja przepisów rangi ustawowej wskazany przepis Uchwały w sposób istotny narusza porządek prawny.
Po wtóre, zgodnie z § 13 Uchwały, przed przystąpieniem do wykonywania czynności, o których mowa w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie, członkowie zespołu oraz grup roboczych składają Wójtowi wymagane tą ustawą oświadczenie o zachowaniu poufności informacji i danych. Zwrócić należy uwagę, że ustawa nie określa wymogów, jakim powinien odpowiadać członek zespołu interdyscyplinarnego, ani też zasad jakich powinien on przestrzegać, a w szczególności ustawa nie nakłada na członków zespołu wymogu zachowania poufności. Jednocześnie ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP), co eliminuje możliwość subdelegacji, a więc przekazania kompetencji normodawczych w tej sferze innemu organowi, w tym także radzie gminy. Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie wskazywał w swoim orzecznictwie, że każdy wypadek niewłaściwej realizacji upoważnienia ustawowego stanowi jednocześnie naruszenie zawartych w Konstytucji przepisów, które określają tryb i warunki wydawania aktów podustawowych (zob. m.in. wyroki TK: z dnia 5 listopada 2001 r., U 1/01, OTK 2001, nr 8, poz. 247; z dnia 30 stycznia 2006 r., SK 39/04, OTK-A 2006, nr 1, poz. 7; z dnia 22 lipca 2008 r., K 24/07, OTK-A 2008, nr 6, poz. 110). Zgodnie bowiem z art. 94 Konstytucji RP organy samorządu terytorialnego ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów na podstawie delegacji ustawowej i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. Tymczasem art. 9a ust. 15 powołanej ustawy stanowi, iż rada gminy określi, w drodze uchwały, tryb i sposób powoływania i odwoływania członków zespołu interdyscyplinarnego. Zgodnie zatem z tym przepisem rada gminy jest zobowiązana do uregulowania w przedmiotowej uchwale m.in. kwestii związanej z trybem i sposobem odwoływania członków zespołu. Jak już wskazano wcześniej - nie określa ona wymogów, jakim powinien odpowiadać członek zespołu interdyscyplinarnego, ani też zasad jakich powinien on przestrzegać, a w szczególności ustawa nie nakłada na członków zespołu wymogu zachowania poufności. W związku z tym stwierdzić należy przekroczenie przez Radę w zaskarżonej uchwale upoważnienia ustawowego przez uregulowanie zawarte w § 13 Uchwały.
Z powyżej wskazanych powodów, uznając skargę za uzasadnioną, na podstawie art. 147 § 1 Ppsa, Sąd orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI