IV SA/Po 810/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2006-03-08
NSAAdministracyjneWysokawsa
zasiłek rodzinnydodateksamotne wychowywanieKPAreformationis in peiusświadczenia rodzinneorgan odwoławczysąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie zasiłku rodzinnego, uznając naruszenie zakazu reformationis in peius.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dzieci. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania dodatku, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzje i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję SKO, uznając, że naruszono zakaz reformationis in peius, ponieważ organ odwoławczy nie mógł wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę B.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego dotyczącą zasiłku rodzinnego. Organ pierwszej instancji przyznał zasiłki rodzinne na czworo dzieci, ale odmówił przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, powołując się na fakt wspólnego zamieszkiwania z konkubentem. Skarżąca odwołała się od części decyzji odmawiającej przyznania dodatku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzje organu pierwszej instancji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, uznając, że organ I instancji nie wyjaśnił wszystkich okoliczności faktycznych. Sąd administracyjny uznał skargę za uzasadnioną, ale z innych powodów niż podniesione przez skarżącą. Sąd podzielił argumentację SKO co do niezrozumienia przez skarżącą treści rozstrzygnięcia, ale wskazał na naruszenie przez SKO art. 139 KPA (zakaz reformationis in peius). Uchylając decyzje w całości, SKO pozbawiło skarżącą uprawnień, które jej przysługiwały, pogarszając jej sytuację prawną. Sąd wskazał również na wadliwe oznaczenie decyzji przez organ I instancji (cztery decyzje o identycznych numerach) i zalecił uwzględnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub interes społeczny (zasada reformationis in peius).

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że uchylając decyzje w całości, organ odwoławczy pozbawił skarżącą uprawnień, które jej przysługiwały, naruszając tym samym art. 139 KPA. Strona powinna pozostać w usprawiedliwionym przekonaniu, że jej sytuacja prawna nie ulegnie pogorszeniu w wyniku wniesienia odwołania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (10)

Główne

k.p.a. art. 139

Kodeks postępowania administracyjnego

Zakaz reformationis in peius – organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub interes społeczny.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 ppkt c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 152

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.ś.r. art. 3 § ust. 17

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Wyjaśnia pojęcie samotnego wychowywania dziecka.

u.ś.r. art. 5

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 6

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 8

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 47

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

k.p.a. art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 108

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez organ odwoławczy zakazu reformationis in peius (art. 139 KPA).

Odrzucone argumenty

Zarzuty skarżącej dotyczące niezrozumienia przez SKO treści rozstrzygnięcia (sąd uznał je za niesłuszne, ale podzielił argumentację SKO co do niezrozumienia przez skarżącą).

Godne uwagi sformułowania

zakaz reformationis in peius organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się strona odwołująca się powinna bowiem pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, że wniesione przez nią odwołanie, jeżeli nie okaże się skuteczne, spowoduje co najwyżej utrzymanie jej dotychczasowej sytuacji prawnej ustalonej zaskarżoną decyzją, w żadnym zaś przypadku nie doprowadzi do jej pogorszenia

Skład orzekający

Grażyna Radzicka

przewodniczący sprawozdawca

Izabela Kucznerowicz

sędzia

Maciej Dybowski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie zasady reformationis in peius (art. 139 KPA) w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, zwłaszcza w kontekście uchylania decyzji przez organ odwoławczy."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy organ odwoławczy uchyla decyzję w całości, mimo że strona odwołała się tylko od części rozstrzygnięcia, a skutkiem tego jest pogorszenie jej sytuacji prawnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje ważną zasadę procesową (reformationis in peius) w kontekście świadczeń rodzinnych, pokazując, jak błąd proceduralny organu odwoławczego może wpłynąć na prawa strony.

Błąd organu odwoławczego pogorszył sytuację strony? Sąd przypomina o zakazie reformationis in peius.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Po 810/05 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2006-03-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-09-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Grażyna Radzicka /przewodniczący sprawozdawca/
Izabela Kucznerowicz
Maciej Dybowski
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Sygn. powiązane
I OSK 809/06 - Wyrok NSA z 2007-01-16
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Radzicka (spr.) Sędziowie sędzia WSA Maciej Dybowski as.sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant ref – staż Paweł Grzęda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2006 r. sprawy ze skargi B.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu /-/I.Kucznerowicz /-/G.Radzicka /-/M.Dybowski
Uzasadnienie
IV SA/Po 810/05
U Z A S A D N I E N I E
Czterema decyzjami z [...] czerwca 2004 r. o identycznych numerach [...] Burmistrz Gminy i Miasta K.ustalił zasiłki rodzinne oraz orzekł o dodatkach do zasiłku rodzinnego na wniosek B.D.w ten sposób, że:
1) przyznał zasiłek rodzinny na dziecko M. S. ur. [...] stycznia 1995 r. w wysokości 43 zł miesięcznie, w okresie od maja 2004 r. do sierpnia 2005 r. i przyznał dodatek do zasiłku, z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w miesiącu wrześniu 2004 r. w wysokości 90 zł, natomiast odmówił przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka;
2) przyznał zasiłek rodzinny na dziecko B. S.ur. [...] września 1996 r. w wysokości 43 zł miesięcznie, w okresie od maja 2004 r. do sierpnia 2005 r. i przyznał dodatek do zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w miesiącu wrześniu 2004 r. w wysokości 90 zł, natomiast odmówił przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka;
3) przyznał zasiłek rodzinny na dziecko D. S. ur. [...] września 1996 r. w wysokości 53 zł miesięcznie, w okresie od maja 2004 r. do sierpnia 2005 r. i odmówił przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka;
4) przyznał zasiłek rodzinny na dziecko N. S. ur. [...] sierpnia 2002 r. w wysokości 66 zł miesięcznie, w okresie od maja 2004 r. do sierpnia 2005 r.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięć wskazano art. 5, 6, 8, art. 47 * oraz art. 3 ust. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 228 poz. 2255 z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym na dzień wydawania decyzji oraz § 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 5 marca 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. nr 45 poz. 433) art. 104 i 108 KPA oraz zarządzenie nr 129/04 Burmistrza Gminy i Miasta K. z 12 maja 2004 r. w sprawie upoważnienia kierownika MGOPS w K. do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu świadczeń rodzinnych. Jako powód odmowy przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka organ I instancji zacytował art. 3 ust. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który wyjaśniał pojęcie samotnego wychowywania dziecka i powołał się na ustalenie w sprawie z którego wynika, że jakkolwiek B. D. jest stanu wolnego, to zamieszkuje z ojcem dzieci.
Odwołanie od decyzji wymienionych w pkt 1, 2, 3 uzasadnienia w części w jakiej odmówiono przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka złożyła B. D..
Zarzuciła w nim, że jakkolwiek zamieszkuje wspólnie z konkubentem M. S. to ojciec dzieci (poza córką N.) nie zajmuje się dziećmi. Jest bezrobotny, nadużywa alkoholu, nie łoży na dzieci, nie zajmuje się ich wychowaniem.
W konkluzji odwołująca żądała przyznania dodatku dla rodzica samotnie wychowującego dziecko odnośnie decyzji dotyczących synów M., B. i D.S..
W wyniku rozpoznania odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] lipca 2004 r. nr [...] uchyliło zaskarżone decyzje w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji nie wyjaśnił wszystkich okoliczności faktycznych, które pozwalały na stwierdzenie, że odwołująca wychowuje wszystkie dzieci razem z konkubentem. W ocenie SKO przeczą wspólnemu wychowywaniu dzieci dokumenty załączone przez B. D., z których wynika, że świadczeń alimentacyjnych dochodziła na drodze sądowej, a egzekucja alimentów dała wynik negatywny.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu B. D. podniosła podobne zarzuty jak w odwołaniu i podkreśliła, że SKO załatwiło jej odwołanie odmownie.
W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, że skarżąca prawdopodobnie nie zrozumiała istoty rozstrzygnięcia kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona, jednakże nie z powodu zarzutów podniesionych w skardze.
Należy podzielić argumentację Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że skarżąca prawdopodobnie nie zrozumiała treści rozstrzygnięcia, skoro w swojej skardze pisze, że Kolegiom nie uwzględniło jej odwołania i podzieliło stanowisko organu I instancji. Jest to zarzut niesłuszny gdyż Kolegium uchylając decyzję pierwszoinstancyjną uznało, że Burmistrz Miasta i Gminy K. nie wyjaśnił statusu skarżącej dotyczącego samotnego rodzica przy wychowywaniu synów – M., B. i D. S..
Rozpoznając sprawę w drugiej instancji Kolegium uchybiło jednak innym przepisom, w szczególności artykułowi 139 KPA. Jest niespornym, że w swoim odwołaniu skarżąca nie skarżyła decyzji w całości, a jedynie w tej części w jakiej odmówiono jej dodatku z tytułu samotnego wychowywania synów.
Art. 139 KPA stanowi, że organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny". "Wyrażony w cytowanym przepisie zakaz reformationis in peius wyraża się tym, że organ odwoławczy nie może pogarszać, określonej decyzją organu pierwszej instancji, sytuacji prawnej strony odwołującej się. Strona odwołująca się powinna bowiem pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, że wniesione przez nią odwołanie, jeżeli nie okaże się skuteczne, spowoduje co najwyżej utrzymanie jej dotychczasowej sytuacji prawnej ustalonej zaskarżoną decyzją, w żadnym zaś przypadku nie doprowadzi do jej pogorszenia" (vide Komentarz do KPA – M. Jaśkowska A. Wróbel, Zakamycze 2000 str 772).
Decyzje I instancji dotyczące zasiłków rodzinnych i dodatków do nich dotyczące synów skarżącej – M., B., D. zawierały, poza negatywnym rozstrzygnięciem odmawiającym dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, również rozstrzygnięcie pozytywne jak przyznanie zasiłków rodzinnych na pierwsze, drugie, trzecie dziecko, dodatki z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w 2004 r. przez M. i B.S.
Materiał zgromadzony przez organ I instancji w pełni na to zezwalał, bowiem nie budził wątpliwości fakt posiadania dzieci, ich wieku, wreszcie sytuacji materialnej skarżącej i odpowiadał on przepisom zawartym w ustawie z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r. nr 228 poz. 2255 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie rozstrzygania sprawy.
Uchylając decyzje w całości, organ odwoławczy pozbawił uprawnień należnych skarżącej, zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych i uchybił przepisom art. 139 KPA.
Organ odwoławczy rozpoznając sprawę, winien również wskazać organowi I instancji na wadliwe oznaczenie decyzji. W sumie wydano cztery decyzje z tej samej daty o identycznych numerach. Takie oznaczenie rozstrzygnięć powoduje konieczność ich opisowego identyfikowania. Z tych powodów organ I instancji winien albo zawrzeć rozstrzygnięcie w jednej decyzji, co byłoby najbardziej właściwe, bądź też wprowadzić rozróżnienie literowe czy liczbowe odnośnie zasiłków przyznawanych B. D. na kolejne dzieci. Brak informacji na temat tego, czy w międzyczasie nie doszło do ponownego rozstrzygnięcia sprawy powoduje, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien mieć na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 18 maja 2005 r. w sprawie K 16/04 OTK-A 2005/5/51 jednakże jego treści, nie należy interpretować w sposób dla skarżącej niekorzystny, gdyż z uwagi na treść pkt 2 wyroku należy mieć przede wszystkim na uwadze, że roszczenia skarżącej dotyczą okresu od maja 2004 r. do sierpnia 2005 r.
Należy jedynie podkreślić, że ta ostatnia uwaga winna mieć znaczenie w sprawie wówczas, gdy ustalenia faktyczne potwierdzą, że skarżąca faktycznie samotnie wychowuje synów.
W powyższych okolicznościach na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c i 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku.
/-/I.Kucznerowicz /-/G.Radzicka /-/M.Dybowski
KB/

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI