IV SA/Po 798/23

IV SA/Po 798/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-01-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Jacek Rejman
Józef Maleszewski
Maciej Busz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Jacek Rejman po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 11 października 2023 r. nr [...] [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. (dalej jako PINB) decyzją z dnia 28.08.2023 r., nr [...] wydaną na podstawie art. 49e pkt. 1, w związku z art. 52 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (tekst jednolity Dz.U. z 2023r. poz. 682 z późn. zm., dalej jako p.b.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2023r. poz. 775 z późn. zm., dalej jako k.p.a.) po rozpatrzeniu sprawy samowolnej budowy budynku warsztatowego w Z. przy ul. [...], na działce nr [...], w związku z wydanym przez organ postanowieniem z dnia 06.04.2023 r., znak: [...] zobowiązującym inwestora do wstrzymania budowy budynku warsztatowego oraz informującym m.in. o możliwości złożenia przez inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego "wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części'', w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy oraz niezłożeniem przez R. P. (dalej jako skarżący lub inwestor) wniosku o legalizację przedmiotowego budynku warsztatowego w wymaganym terminie, nakazał inwestorowi rozbiórkę budynku warsztatowego, położonego w Z. przy ul. [...], dz. nr [...].
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ I instancji wskazał na przebieg postępowania w sprawie, po czym skonstatował, że postępowanie administracyjne toczy się na podstawie art. 48 p.b. i dotyczy budynku zrealizowanego samowolnie ok. roku 2020. Inwestor nie przedstawił żadnych dokumentów świadczących o legalności budowy budynku warsztatowego zlokalizowanego na działce nr [...] w Z. przy ul. [...], w granicy z działką o nr [...]. Ponadto inwestor oświadczył, że nie zgłaszał wykonania przedmiotowej budowy i robót oraz nie występował o uzyskanie pozwolenia na budowę do Starosty K. Wydziału Architektury i Budownictwa.
Organ Starostwa Powiatowego w K. poinformował, że w posiadanych rejestrach pozwoleń na budowę oraz rejestrach zgłoszeń budowy lub wykonania robót budowlanych nie odnalazł informacji dotyczącej budowy ww. inwestycji.
Przeprowadzone w przedmiotowej sprawie postępowanie wyjaśniające doprowadziło organ I instancji do wniosku, że inwestor nie legitymuje się pozwoleniem na budowę lub zgłoszeniem robót związanych z budową budynku warsztatowego zlokalizowanego na działce nr [...] w granicy z działką sąsiednią nr [...]. Na podstawie zebranego materiału dowodowego PINB ustalił, że przedmiotowy budynek warsztatowy został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Dalej PINB uzasadnił, że w wykonane roboty zostały zakwalifikowane według definicji zawartej w art. 3 pkt 6 p.b., jako "budowa" - czyli wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego. Według reguły wyrażonej w art. 28 p.b., wszelkie roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę z zastrzeżeniem art. 29 - 31.
Wyjaśniono, że przedmiotowy obiekt, stosownie do uregulowań wynikających z art. 29 - 31 p.b., nie został zwolniony przez ustawodawcę z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Brak pozwolenia na budowę kwalifikuje wybudowany obiekt jako samowolę budowlaną, co oznacza konieczność zastosowania procedury określonej w art. 48 p.b. dotyczącej budowy obiektu budowlanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę.
Wskazano, że przedmiotowej sprawie PINB wydał w trybie art. 48 p.b. postanowienie z dnia 06.04.2023 r. zobowiązujące skarżącego do wstrzymania budowy oraz informujące o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części. Powyższe postanowienie zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu 12.04.2023 r. Inwestor w wyznaczonym terminie nie złożył wniosku o legalizację przedmiotowego obiektu budowlanego.
Kolejno PINB wyjaśnił, że przesłanką wydania decyzji o nakazaniu rozbiórki obiektu budowlanego jest brak złożenia przez inwestora wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części, co jest nieodzownym warunkiem przeprowadzenia legalizacji. Podkreślono, że PINB nie ma zatem prawnych możliwości legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu - budynku warsztatowego, skoro nie wpłynął wniosek o jego legalizację.
Organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 49e pkt 1 p.b., organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie, co miało miejsce w niniejszej sprawie.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł skarżący podnosząc, że nie może być od niego wymagane jakiekolwiek działanie związane z legalizacją przedmiotowego budynku, ponieważ obiekt budowlany, o którym mowa w niniejszej sprawie nie jest budynkiem. Skarżący wskazał, że obiekt nie spełnia definicji budynku, ponieważ nie posiada fundamentów oraz okien, a jego boki stanowią odpowiednio: płot ogrodowy, ściana budynku gospodarczego, płot oddzielający posesję od sąsiada oraz tymczasowe drzwi wkomponowane w ściankę z płyt wiórowych. Ponadto skarżący wskazał, że obiekt ten spełnia definicję obiektu małej architektury. Obiekt znajduje się w granicach ogrodu i służy jako miejsce przechowywania materiałów, narzędzi, maszyn ogrodowych oraz sprzętu do prowadzenia działalności rolniczej. Podkreślono, że obiekt został zmontowany w roku 2021, w okresie obowiązywania art. 29 p.b.
Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: WWINB) decyzją z 11.10.2023 r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu swej decyzji organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania. Następnie WWINB wskazał, że w przedmiotowej sprawie, w pierwszej kolejności należy ustalić do jakiej kategorii obiektów budowlanych można zakwalifikować sporny obiekt. Wyjaśniono, że jak wynika z ustaleń organu I instancji, przedmiotowy obiekt znajdujący się na dz. [...] o wym. 4,15 x 4,55 m (pow. zabudowy ca. 19 m2) i wys. od 2,65 m do 2,96 m wykonany został z żelbetowych płyt ogrodzeniowych wraz z słupami zakotwionymi w gruncie. Konstrukcja dachu wykonana została ze stalowych dwuteowników, natomiast pokrycie dachu wykonano z płyty warstwowej. W ocenie organu wojewódzkiego, przedmiotowy obiekt został wygrodzony z powierzchni poprzez wykonanie ścian z żelbetowych płyt ogrodzeniowych. Obiekt ten posiada także dach. Zdaniem WWINB należy stwierdzić, że obiekt ten jest także trwale związany z gruntem poprzez zakotwienie w podłożu żelbetowych słupów utrzymujących płyty ogrodzeniowe tworzące ściany obiektu. Za wyrokiem WSA w Bydgoszczy z dnia 17.08.2022 r. (sygn. akt: II SA/Bd 22/22) uzasadniono, że cecha "trwałego związania z gruntem" oznacza posadowienie obiektu na tyle trwałe, by zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie na inne miejsce. W przedmiotowej sprawie, zakotwienie słupów w gruncie spełnia kryterium trwałego związania z gruntem bowiem, zapewniają one stabilność spornego obiektu.
Kolejno, mając na uwadze wyartykułowaną w orzecznictwie sądowoadministracyjnym definicję fundamentu oraz konstrukcję spornego obiektu, WWINB stwierdził, że rolę fundamentów przy tym obiekcie pełnią żelbetowe słupy, ponieważ to na nich oparta jest konstrukcja dachu oraz podtrzymują one wypełnienie ścian. W konsekwencji organ II instancji uznał, że sporny obiekt nazwany przez PINB "budynkiem warsztatowym" odpowiada definicji budynku zawartej w art. 3 pkt 2 p.b.
Podkreślono, że w przedmiotowym budynku warsztatowym znajdują się narzędzia wszelkiego rodzaju, w tym duża wiertarka stołowa, szlifierka stołowa oraz tokarka. Dostrzeżono również, że pod adresem ul. [...] w Z., przy którym znajduje się sporny budynek, zarejestrowana jest działalność gospodarcza. Wobec tego, w ocenie WWINB przedmiotowy budynek warsztatowy służy prowadzeniu zarobkowej działalności gospodarczej.
Na podstawie analizy pozyskanych dokumentów oraz zdjęć lotniczych ukazujących przedmiotową nieruchomość na przestrzeni wielu lat ustalono, że skarżący nie legitymuje się pozwoleniem na budowę dla ww. budynku warsztatowego. Z analizy zdjęć lotniczych: z 1985 r., z 1995 r., z 2004 r., z 2016 r., z 2019 r,. z 2020 r. oraz z 2021 r. organ wywiódł, że zabudowa na dz. [...] i [...] zmieniała się na przestrzeni wielu lat. Jak wynika z akt PINB, nieruchomość skarżącego była poddawana inwentaryzacji geodezyjnej w 1972 r.; w 2000 r. oraz w 2004 r., jednakże pismo Starosty K. z 22.12.2022 r. nie wymienia budynku warsztatowego jako obiektu podlegającego inwentaryzacji. Ponadto budynek ten nie jest widoczny na zdjęciach lotniczych z 1985 r., z 1995 r., z 2004 r., z 2016 r. oraz z 2019 r. Budynek warsztatowy na dz. [...] pojawia się dopiero na zdjęciach lotniczych z 2020 r. oraz z 2021 r., a więc - w przekonaniu organu - budynek powstał na przełomie 2019 r. i 2020 r.
Organ II instancji wyjaśnił, że przepisy art. 29-31 p.b. zawierają katalog robót budowlanych, których wykonanie nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, lecz dokonania zgłoszenia zamiaru budowy lub też zostały całkowicie zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę lub dokonania zgłoszenia. Budowa budynku warsztatowego wykorzystywanego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w obecnym stanie prawnym wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Również w dacie powstanie przedmiotowego budynku warsztatowego inwestor obowiązany był uzyskać pozwolenie na budowę. W sytuacji zaś, gdy obiekty powstają bez uzyskania zgody właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej, mamy do czynienia z samowolą budowlaną.
Wyjaśniono, że przepisy prawa budowlanego przewidują różne procedury legalizacji samowolnie powstałych obiektów budowlanych, których zastosowanie uzależnione jest od daty powstania danej samowoli budowlanej. Podstawowa procedura legalizacyjna została uregulowana w art. 48 pr. bud. Jednakże ustawodawca wyróżnił jeszcze dwie procedury legalizacji samowoli budowlanej, na których zastosowanie wpływ ma data powstania samowoli budowlanej. Zgodnie z art. 49f ust 1 p.b. do budynków powstałych po 1 stycznia 1995 r., lecz istniejących od co najmniej 20 lat oraz w stosunku do nich nie orzeczono nakazu rozbiórki, możliwe jest zastosowanie uproszczonej procedury legalizacyjnej. Natomiast w stosunku do obiektów powstałych przed 1 stycznia 1995 r., zgodnie z art. 103 ust. 2 p.b. zastosowanie mają przepisy prawa budowlanego z 1974 r. Jak wskazano powyżej, budynek warsztatowy na nieruchomości skarżącego powstał na przełomie 2019 i 2020 r., a zatem w tej sprawie nie można zastosować procedur określonych w art. 49f p.b. oraz w art. 103 ust 2 p.b., przez co właściwą procedurą legalizacyjną jest procedura określona w art. 48 p.b.
Wskazano na treść art. 49e pkt 1 p.b. zgodnie z którym niezłożenie wniosku o legalizację w wyznaczonym terminie zagrożone jest sankcją wydania nakazu rozbiórki przez organ nadzoru budowlanego.
W przedmiotowej sprawie PINB postanowieniem z dnia 06.04.2023 r., wstrzymał prowadzenie robót budowlanych przy budynku warsztatowym, jednocześnie informując skarżącego o możliwości złożenia wniosku o legalizację w terminie 30 dni od dnia otrzymania postanowienia wstrzymujące prowadzenie robót budowlanych, jednocześnie wskazując na konieczność uiszczenia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji wraz z przedstawieniem zasad obliczania opłaty legalizacyjnej. Jako, że skarżący wniósł zażalenie na postanowienie PINB, 30-dniowy termin na wniesienie zażalenia liczony jest od dnia kiedy postanowienie wstrzymujące stanie się ostateczne. WWINB swym postanowieniem z dnia 01.06.2023 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Jako, że postanowienie PINB jest ostatecznym postanowieniem w administracyjnym toku postępowania, postanowienie organu I instancji stało się ostateczne z dniem 01.06.2023 r. Wobec tego wyjaśniono, że skarżący miał możliwość złożenia wniosku o legalizację budynku warsztatowego do 01.07.2023 r.
Organ II instancji podkreślił, że skarżący w wymaganym terminie nie wniósł wniosku o legalizację. Jak wskazano powyżej, zgodnie z art. 49e pkt 1 p.b. organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie. Podkreślono, że decyzja wydawana w trybie art. 49e pkt 1 p.b. ma charakter związany - w razie ziszczenia się przesłanki przewidzianej w przytoczonym przepisie zobowiązuje organ do wydania określonej decyzji. Organ nie działa wówczas w ramach uznania administracyjnego, nie może także brać pod uwagę względów słuszności. Złożenie wniosku o legalizację jest przy tym prawem, a nie obowiązkiem strony. Zależne jest wyłącznie od jej woli, a nie od woli organu. Jeżeli strona, odpowiednio pouczona (jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie) z prawa nie korzysta, to musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami w postaci nakazu rozbiórki (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 23 sierpnia 2023 r., sygn. akt: II SA/Ke 239/23). Brak wniosku o legalizację, zobowiązuje organ do wydania nakazu rozbiórki, wobec czego należy stwierdzić, że PINB prawidłowo wydał zaskarżoną decyzję. Ponadto należy wskazać, że organ powiatowy swoją decyzję skierował do właściwej osoby, ponieważ zgodnie z art. 52 ust 1 p.b. w postępowaniu legalizacyjnym obowiązki w formie nakazów i zakazów, określone w postanowieniach i decyzjach w pierwszej kolejności kierowane są na inwestora, natomiast w sytuacji gdy roboty budowlane zostały zakończone obowiązki nakłada się na właściciela, którym w przedmiotowej sprawie jest skarżący, który jest także inwestorem przedmiotowego budynku.
Skargę na powyższą decyzję w ustawowym terminie wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący zarzucając, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem:
1. art. 28 ust. 1 i 29 ust. 1 pkt 14 p.b. poprzez błędne uznanie, że budowa obiektu budowlanego na działce skarżącego wymaga uzyskania pozwolenia na budowę;
2. art. 6, 7, 11 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1, 73 § 1 i 2, 80 i 81a k.p.a., a także 107 § 3 k.p.a.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że WWINB w sposób arbitralny oraz bez powołania się na wyniki przeprowadzonych ekspertyz stwierdził, że obiekt budowlany, o którym mowa w decyzji, jest budynkiem. W ocenie skarżącego taka interpretacja nie została potwierdzona jednoznacznymi dowodami wskazującymi, że obiekt spełnia definicję budynku w rozumieniu art.3 pkt 2 p.b.
Zdaniem skarżącego w decyzji w sposób arbitralny stwierdzono, że "obiekt jest trwale związany z gruntem poprzez zakotwienie w podłożu żelbetowych słupów utrzymujących płyty ogrodzeniowe tworzące ściany obiektu" bez sprawdzenia czy rzeczywiście płot pełniący funkcję ściany przedmiotowego obiektu budowlanego jest powiązany z gruntem. Nie potwierdzono, w jakikolwiek sposób, czy płot podtrzymujący zadaszenie z płyty warstwowej przenosi obciążenie na grunt. Nie przeprowadzono analizy, czy słupy z prefabrykatów betonowych są zakotwione w gruncie oraz na jakiej głębokości. W przekonaniu skarżącego WWINB sporządził swoją ocenę jedynie na podstawie zdjęć obiektu budowlanego.
Dalej skarżący wskazał, że organ odwoławczy sam przyznał, że ścianą przedmiotowego obiektu budowlanego (niebędącego w ocenie skarżącego budynkiem) nie jest tradycja przegroda, a jedynie płot - ogrodzenie, oddzielające obszar obiektu od ogrodu znajdującego się na działce skarżącego.
Kolejno skarżący podniósł, że WWINB nie udokumentował należycie swojego twierdzenia, że przedmiotowy obiekt jest wykorzystywany do celów prowadzenia działalności gospodarczej. W toku postępowania skarżący wyjaśnił bowiem, że obiekt nie jest wykorzystywany do tego celu. Celem jego powstania jest utrzymanie porządku oraz działalność rolnicza na jego działce. Skarżący zarzucił, że w toku postępowania nie podważono jego oświadczenia, ani nie przedstawiono żadnych dowodów z tym związanych.
W ocenie skarżącego organ odwoławczy niezasadnie powołał się na wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 17.08.2022r (sygn. akt: II SA/Bd 22/22). Skarżący cytując ww. wyrok położył elementarny nacisk na rolę, jaką w spornym budynku pełnią fundamenty. Zdaniem skarżącego jeżeli posadowione ogrodzenie, spełniające w praktyce rolę przegrody budowlanej, nie spełnia roli fundamentu, to także ten obiekt budowlany nie może mieć fundamentów.
Końcowo skarżący wskazał, że istotnym orzeczeniem, pośrednio powiązanym w jego sprawą, jest wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 lipca 2023 r. (sygn. akt SK 14/21). W uzasadnieniu tego wyroku pada bowiem stwierdzenie, że odesłanie (w sprawach podatkowych) do przepisów prawa budowlanego jest niedopuszczalne, ponieważ na gruncie obecnych przepisów nie można precyzyjnie ustalić, które obiekty należy uznać za budowle, ani jakie akty prawne z dziedziny prawa budowlanego należy wziąć pod uwagę w trakcie interpretacji prawa w tym zakresie.
Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację.
Organ II instancji postanowieniem z dnia 12.12.2023 r. wstrzymał w całości wykonanie zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs (4) ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym od dnia 15.04.2023 r.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.
Sąd kontrolując w tak zakreślonych granicach legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdził, że wniesiona w sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 11.10.2023 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 28.08.2023 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku warsztatowego, położonego w Z. przy ul. [...], dz. nr [...]
Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 682 z późn. zm.).
Pod pojęciem "budynku" na gruncie przedmiotowej ustawy należy rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach (art. 3 pkt 2 p.b.).
W myśl art. 48 ust. 1 p.b. organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.
Zgodnie z art. 48a p.b. w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może złożyć wniosek o legalizację (ust. 1). Wniosek o legalizację można wycofać do dnia wydania decyzji o legalizacji (ust. 2). Jeżeli zostało wniesione zażalenie na postanowienie o wstrzymaniu budowy, termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym to postanowienie stało się ostateczne (ust. 3)
Zgodnie zaś z art. 49e p.b. organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie (pkt 1).
Istotą sporu, jaki powstał między skarżącym a organem odwoławczym jest to, czy sporny obiekt budowlany spełnia definicję budynku. W ocenie Sądu w składzie orzekającym, sporny obiekt budowlany jest budynkiem.
Skarżący kwestionował materiał dowodowy zgromadzony przez organy w sprawie argumentując, że nie wykazano, czy płot pełniący funkcję ściany przedmiotowego obiektu budowlanego jest powiązany z gruntem, jak również czy przenosi on obciążenie na grunt. Zdaniem skarżącego równie wadliwie nie poczyniono ustaleń, czy słupy z prefabrykatów betonowych są zakotwione w gruncie oraz na jakiej głębokości.
W aktach sprawy znajduje się protokół z przeprowadzonej przez organ I instancji w dniu 17.11.2022r. kontroli obiektów zlokalizowanych na nieruchomości skarżącego. Ustalono wówczas, że w podwórzu dobudowany jest od strony północnej, w granicy z działką sąsiednią budynek mniejszy, w którym znajduje się pomieszczenie warsztatowe z urządzeniami, a także stół warsztatowy oraz narzędzia. W dniu 29.03.2023 r. PINB przeprowadził uzupełniające czynności kontrolne na przedmiotowej nieruchomości w zakresie wykonania szczegółowej dokumentacji fotograficznej obiektów i dokonał pomiarów tych obiektów. Podczas kontroli skarżący oświadczył, że budynek warsztatowy został wybudowany najprawdopodobniej około 2021 r. Budynek ten posiada wymiary 4,15m x 4,55m. Do protokołu dołączono zdjęcia obrazujące jego wygląd zewnętrzny i wewnętrzny.
Na podstawie znajdujących się w aktach administracyjnych dokumentów, w tym ww. protokołów i zdjęć można z dostatecznie uzasadnionym przekonaniem wywodzić, że budynek ten jest trwale związany z gruntem, posiada dach oraz kwestionowane przez skarżącego przegrody budowlane i fundamenty, a w konsekwencji spełnia definicję ustawową budynku. Uzasadnienie decyzji organu odwoławczego jest w tym zakresie przekonywujące. Sąd nie dał przy tym wiary twierdzeniem skarżącego, jakoby sporny obiekt wykorzystywany był jedynie do utrzymania porządku oraz działalności rolniczej, co miałoby sugerować, że wypełnia on definicję obiektu małej architektury (co tez podnosił skarżący w odwołaniu).
Zgodnie z art. 3 pkt 4 p.b. obiekt małej architektury to niewielki obiekty, a w szczególności a) kultu religijnego, jak: kapliczki, krzyże przydrożne, figury, b) posągi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej, c) użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki. W przekonaniu Sądu, powoływane przez skarżącego w tym zakresie argumenty powoływane były wyłącznie na użytek niniejszej sprawy i nie odpowiadają rzeczywistemu przeznaczeniu budynku.
Budynkiem natomiast jest taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach (art. 3 pkt 2 p.b.).
Biorąc pod uwagę powyższą definicję należy wskazać, że obiekt ten bezspornie jest wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych i posiada dach.
Ocenić należy w dalszej kolejności, czy sporny obiekt jest trwale związany z gruntem. Należy wskazać, że kwestia trwałego związania danego obiektu budowlanego z gruntem była przedmiotem licznych wypowiedzi orzecznictwa sądów administracyjnych formułowanych na potrzeby oceny robót budowlanych polegających na wykonaniu innych obiektów budowlanych niż budynki, w tym urządzeń reklamowych (zob. np. wyroki NSA: z dnia 8 czerwca 2011 r., sygn. akt II OSK 1005/10, czy z dnia 11 maja 2012 r. o sygn. akt II OSK 323/11). W orzecznictwie przyjmuje się, że cecha "trwałego związania z gruntem" oznacza posadowienie obiektu na tyle trwale, by zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie na inne miejsce. Cechę trwałości związania z gruntem należy oceniać nie tylko poprzez niemożliwość łatwego przeniesienia obiektu (oderwania go od gruntu), ale także poprzez to, czy wielkość obiektu, jego konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagają takiego trwałego związania. Przyjmuje się bowiem, że o tym czy obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem nie decyduje metoda i sposób związania go z gruntem, ale to czy wielkość tego obiektu, jego konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagają takiego trwałego związania z gruntem. Oznacza to, że połączenie z gruntem musi być w sensie fizycznym na tyle trwałe, by zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie na inne miejsce. Sąd orzekający podziela ten pogląd, który jest już zresztą utrwalony w judykaturze.
W orzecznictwie przyjmuje się, że rozstrzygając sprawę związania budynku z gruntem bez znaczenia jest rodzaj zastosowanego fundamentu - bloczki betonowe czy też wylewany, czy murowany fundament. "Trwałe związanie z gruntem" to po prostu posadowienie obiektu stabilnie, tak że opiera się on czynnikom zewnętrznym np. atmosferycznym. Fundament ma zapewnić trwałość konstrukcji, uniemożliwić jej przesunięcie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2023 r., sygn. akt: II OSK 2605/21, CBOSA). O tym, czy określony obiekt jest "trwale związany z gruntem" w rozumieniu art. 3 pkt 2 p.b. nie decyduje ani sposób i metoda związania z gruntem, ani też technologia wykonania fundamentu. Istotne jest to, czy wielkość tego obiektu, jego konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagają takiego trwałego związania/posadowienia (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 czerwca 2023 r., sygn. akt: II OSK 1957/20, CBOSA). Przedstawione w materiale dowodowym sprawy cechy przedmiotowego budynku wskazują na jego trwałość i konstrukcję, która jest w stanie oprzeć się siłom przyrody.
Podsumowując tę część rozważań Sąd stanął na stanowisku, że przedmiotowy obiekt spełnia definicję budynku, ponieważ jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach (art. 3 pkt 2 p.b.).
W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy powiatowy organ nadzoru budowlanego ustalił, że skarżący nie legitymuje się pozwoleniem na budowę przedmiotowego budynku, a następnie wydał postanowienie z dnia 06.04.2023 r. w przedmiocie wstrzymania prowadzenia robót budowlanych. W postanowieniu tym organ poinformował skarżącego, zgodnie z treścią art. 48a ust. 1 p.b., o możliwości złożenia wniosku o legalizację. Z możliwości tej skarżący nie skorzystał, co nie było ani przez niego, ani przez organ kwestionowane. Wydanie decyzji o rozbiórce spornego budynku jest konsekwencją niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie. Wskazać przy tym należy, że wydanie decyzji w przedmiocie nakazu rozbiórki – zgodnie z brzmieniem art. 49e pkt 1 p.b. – było w tym wypadku obligatoryjne, gdyż jest to decyzją związana.
Niezasadne okazały się podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Organy nadzoru budowlanego przeprowadziły wystarczające postępowanie wyjaśniające, w oparciu o które ustalono istotne dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy i niebudzące wątpliwości okoliczności faktyczne. Fakt, że skarżący nie zgadza się z przeprowadzoną oceną dowodów i dokonanymi ustaleniami faktycznymi nie oznacza, że doszło w tym względzie do istotnego naruszenia przepisów postępowania.
W tym stanie rzeczy Sąd orzekł jak w sentencji – oddalił skargę na podstawie 151 p.p.s.a.