IV SA/PO 791/25

IV SA/Po 791/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-10-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-08-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Józef Maleszewski /przewodniczący/
Sebastian Michalski /sprawozdawca/
Tomasz Grossmann
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1145
art. 126 ust.1, ust. 3, ust. 5, ust. 6, ust. 8, art. 129 ust. 5 pkt 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędzia WSA Sebastian Michalski (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2025 r. sprawy ze skargi J. W., W. S. na decyzję Wojewody z dnia 27 czerwca 2025 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia zaistnienia przesłanek zajęcia nieruchomości oddala skargę w całości
Uzasadnienie
Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania J. W. i W. S., decyzją z dnia 27 marca 2025 roku (nr [...]), utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Starosty [...] z dnia 25 kwietnia 2025 roku (nr [...]), którym na wniosek E. Sp. z o.o. potwierdzone zostało zaistnienie przesłanek do czasowego zajęcia w dniu 17 marca 2025 roku części nieruchomości gruntowej położonej w obrębie [...], gm. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...] o pow. 1,49 ha, dla której Sąd Rejonowy w O. prowadzi księgę wieczystą nr [...] – trwającego nie dłużej niż jeden dzień, w celu zapobieżenia powstaniu znacznej szkody polegającej na: wystąpieniu zagrożenia pożarowego, zagrożeniu dla życia ludzi i mienia, niedostarczeniu energii elektrycznej do odbiorców miejscowości [...], wynikłej z nagłej potrzeby, tj. likwidacji awarii w stacji transformatorowej nr [...] zlokalizowanej na działce nr [...] w [...].
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że E. Sp. z o.o., wnioskiem z dnia 18 marca 2025 roku, wystąpiła do Starosty [...] o potwierdzenie czasowego zajęcia nieruchomości. We wniosku wyjaśniono, że nagła potrzeba zapobieżenia znacznej szkodzie uniemożliwiła złożenie wniosku o wydanie zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości. Nieruchomości została zajęta w dniu 17 marca 2025 roku od godz. 15:10 do godz. 15:50, a prace związane z naprawą uszkodzonego mostka odłącznika stacyjnego stacji transformatorowej zostały wykonane z uwagi konieczność usunięcia zagrożenia pożarowego, zagrożenia dla życia ludzi i mienia oraz w celu przywrócenia dostarczania energii elektrycznej do odbiorców miejscowości [...]. Do wniosku załączono mapkę, na której załączono obszar zajęcia oraz dokumentację fotograficzną. Spółka wyjaśniła, że o godzinie 15:10 pracownicy E. Sp. z o.o. w asyście Policji dokonali przecięcia jednego ogniwa łańcucha zabezpieczającego bramę posesji. Następnie udali się do miejsca lokalizacji stacji transformatorowej, gdzie wymieniono uszkodzony przewód/mostek będący częścią odłącznika stacyjnego oraz zabezpieczono szafkę stacyjną przed dostępem osób trzecich poprzez założenie kłódki systemowej. Około godziny 15:50 wszystkie osoby opuściły teren nieruchomość. Przywrócono zabezpieczenie posesji poprzez zamknięcie bramy łańcuchem, uzupełniając przecięte ogniwo dodatkową kłódką.
Komendant Powiatowy Policji w [...], pismem z dnia 28 marca 2025 roku, potwierdził obecność patrolu podczas interwencji na działce nr [...] w [...], a także przebieg interwencji, tj. czynności wykonane podczas interwencji.
E. Sp. z o.o., w odpowiedzi na stanowisko właścicieli nieruchomości, w piśmie z dnia 11 kwietnia 2025 roku dodatkowo wyjaśniła, że rozcięcie jednego ogniwa łańcuch i późniejsze zastąpienie go kłódką systemową miało na celu przywrócenia zabezpieczenia posesji po wykonaniu prac oraz uniemożliwienie późniejszego swobodnego dostępu właścicielom do nieruchomości poprzez istniejącą i nieuszkodzoną kłódkę, do której właściciele posiadali klucz.
Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne oraz ocenę prawną organu I instancji.
W odniesieniu do zarzutów odwołania Wojewoda wskazał, że pozostają one bez wpływu na kształt zaskarżonej decyzji. Postępowanie związane jest z oceną wystąpienia przesłanek wydania decyzji zezwalającej na czasowe zajęcie nieruchomości. Kwestie związane ze szczegółową analizą tego jakiego rodzaju kłódki użyto do zabezpieczenia nieruchomości po zakończeniu interwencji nie mają wpływu na niniejszą decyzję.
J. W. oraz W. S., współwłaściciele zajętej nieruchomości, skorzystali z prawa skargi do sądu administracyjnego.
Skarżący zażądali uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, a także zasądzenia zwrotu uiszczonego wpisu od skargi.
Zaskarżonej w całości decyzji strony zarzuciły to, że:
1) stanowi ona podstawę późniejszych postępowań odszkodowawczych, a znacząco zawęża faktyczny czas zajęcia i zakres zajęcia nieruchomości, całkowicie pomijając prawa i interesy skarżących oraz podnoszone przez nich argumenty, przedstawione materiały dowodowe, czy sytuacje prawną nieruchomości, wynikającą z prawomocnych wyroków;
2) w uzasadnieniu decyzji (zdanie pierwsze) Wojewoda wskazał datę zajęcia działki nr [...] na 14 listopada 2024 roku, nie zaś zdarzenie, które miało miejsce w dniu 17 marca 2025 roku, którego skutki trwały do dnia 23 marca 2025 roku.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że uzasadnienie zostało sporządzone metodą "kopiuj-wklej". Wbrew temu co stwierdzono w zdaniu pierwszym uzasadnienia decyzji sprawa niniejsza nie dotyczy zajęcia z dnia 14 listopada 2024 roku (sprawa rozstrzygnięta inną decyzją Starosty [...]), lecz zajścia z dnia 17 marca 2025 roku.
Wskazując na okoliczności faktyczne sprawy podane przez E. Sp. z o.o. i potwierdzone Komendanta Powiatowego Policji w [...] skarżący wskazali, że pracownicy E. Sp. z o.o. założyli własną kłódkę (zastąpiła przecięte ogniowo łańcucha), aby nie musieli każdorazowo wzywać patrolu policji celem wejścia na teren nieruchomości i mieć nieograniczony dostęp do znajdującej się tam trafostacji. W ocenie skarżących działanie takie narusza prawa skarżących i spowodowało, ze cały teren zabudowanej posesji stał się dostępny dla osób będących pracownikami przedsiębiorstwa przesyłowego lub ich podwykonawców z terenu kilku województw przez kolejne kilka dni, tj. do dnia 23 marca 2025 roku.
Skarżący zaznaczyli, że na skutek ciasnego założenia dodatkowej kłódki i wynikającej z tego kolizji, niemożliwym stało się otwarcie antywłamaniowej kłódki Smith and Locke zamykającej bramę wyposażoną w ochronę pałąka przed siłowym otwarciem. Wobec braku możliwości otwarcia dodatkowej kłódki LOB założonej przez E. Sp. z o.o. konieczne było sprowadzenie fachowca i rozcięcie jej przy pomocy szlifierki akumulatorowej w niedzielne popołudnie 23 marca 2025 roku.
W ocenie Skarżący powyższe ma ten skutek, że cały obszar nieruchomości przez okres od 17 marca do 25 marca 2025 roku był zajęty przez E. Sp. z o.o. Tym bardziej, że w przeszłości E. potrafiła dokonywać kolejnych zajęć działki skarżących w odstępstwie zaledwie kilku dni.
Wojewoda zażądał oddalenia skargi oraz podniósł, że argumentacja skargi stanowi polemikę ze stanowiskiem organu wyrażonym w uzasadnieniu decyzji, które to stanowisko organ podtrzymuje w całości.
Organ wyjaśnił ponadto, że istotnie w zdaniu pierwszym uzasadnienia skarżonej decyzji błędnie wskazano datę zajęcia. Jednak wskazana oczywista omyłka nie powinna w żaden sposób wpłynąć na ocenę prawidłowości decyzji. W dalszej części uzasadnienia decyzji w kilku miejscach wskazano już prawidłową datę zajęcia.
Na rozprawie w dniu 30 października 2025 roku skarżący podtrzymali zarzuty i argumentację skargi.
Skarżący W. S. uzupełniająco wyjaśnił, że telefonował do Komendy Wojewódzkiej w sprawie wejścia na nieruchomości w dniu 27 czerwca 2025 roku, gdzie uzyskał informację, że pracownicy E. założyli swoją kłódkę, aby mogli w terminach późniejszych wchodzić na posesję bez wzywania policji. Konieczność przecięcia kłódki wynikała z tego, że po jej założeniu nie można było otworzyć posesji ze względu na to, iż blokowała ona otwarcie kłódki skarżących.
Skarżąca J. W. wyjaśniła, że wezwanie ślusarza w niedzielę kosztowało [...] zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Kierując się wspomnianym kryterium legalności, sądy administracyjne dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej w skrócie "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1).
Uwzględniając skargę na decyzję Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważności, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a przewidziane ustawą środki stosuje w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 oraz art. 135 P.p.s.a.)
Skarga okazała się nieuzasadniona.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1145 z późn. zm.; dalej w skrócie "u.g.n.").
W przypadku siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy, licząc od dnia zajęcia nieruchomości (art. 126 ust. 1 u.g.n.).
W przypadku, gdy nagła potrzeba zapobieżenia wskazanym okolicznościom uniemożliwia złożenie wniosku o wydanie decyzji na czasowe zajęcie nieruchomości, właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości ma obowiązek udostępnienia jej w celu zapobieżenia tym okolicznościom. Obowiązek udostępnienia nieruchomości podlega egzekucji administracyjnej. Podmiot, który zajął nieruchomość składa wniosek o wydanie tej decyzji w terminie 3 dni od dnia zajęcia nieruchomości (art. 126 ust. 5 u.g.n.). Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje decyzję potwierdzającą zaistnienie przesłanek zajęcia nieruchomości w terminie 7 dni od dnia złożenia wniosku (art. 126 ust. 8 u.g.n.).
Zgodnie natomiast z treścią art. 126 ust. 3 u.g.n. po upływie okresu, na który nastąpiło zajęcie nieruchomości, podmiot, który zajął nieruchomość, jest obowiązany doprowadzić nieruchomość do stanu poprzedniego. Za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe w wyniku zajęcia nieruchomości przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub osobą, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości a podmiotem, któremu udostępniono nieruchomość. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie w terminie 30 dni, licząc od dnia, w którym upłynął termin udostępnienia nieruchomości, określony w decyzji, o której mowa w ust. 1, starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, wszczyna postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania
W powyższym przypadku, tj. jeśli nie dojdzie do uzgodnienia wysokości odszkodowania, starosta wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu (art. 129 ust. 5 pkt 1 u.g.n.).
W ocenie Sądu organy przeprowadziły postępowanie wyjaśniające oraz przyjęły ustalenia faktyczne z poszanowaniem art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.; dalej w skrócie "K.p.a.").
Analiza dowodów włączonych do akt sprawy ujawnia następujące okoliczności kontrolowanej sprawy.
W dniu 17 marca 2025 roku zespół pogotowia energetycznego został zadysponowany do zgłoszenia o braku napięcia i zaniżenia napięcia na obwodach niskiego napięcia ze stacji transformatorowej nr [...] w miejscowości [...].
Po przybyciu na miejsce około godz. 13:15 pracownicy pogotowia energetycznego z drogi powiatowej wykonali czynności sprawdzające i pomiarowe odcinków linii napowietrznej na terenie działki nr [...] w [...] i stwierdzili, że do uszkodzenia doszło najprawdopodobniej w stacji transformatorowej [...] lub sieci [...] zlokalizowanej na przedmiotowej działce.
W celu zapobieżenia powstaniu znacznej szkody podjęto decyzję o czasowym zajęciu nieruchomości. Około godz. 13:43 powiadomiono oficera dyżurnego Komendy Powiatowej Policji w [...] o konieczności czasowego zajęcia nieruchomości oraz poproszono o przydzielenie asysty policji na czas czynności naprawczych.
Wyznaczony patrol policji przybył na miejsce około godz.15:05. O godz. 15:10 pracownicy E. Sp. z o.o. w asyście policjantów dokonali przecięcia jednego ogniwa łańcucha zabezpieczającego bramę posesji. Następnie wszyscy udali się do miejsca lokalizacji stacji transformatorowej. W wyniku dokonanych oględzin stwierdzono uszkodzenie przewodu/mostka będącego częścią odłącznika stacyjnego. Uszkodzony element został wymieniony. W trakcie zajęcia pracownicy zabezpieczyli przed dostępem osób trzecich szafkę stacyjną poprzez założenie kłódki systemowej. Około godz. 15:50 wszystkie osoby biorące udział w usunięciu awarii opuściły teren nieruchomości. Przywrócono zabezpieczenie posesji poprzez zamknięcie bramy łańcuchem uzupełniając przecięte ogniwo dodatkową kłódką. Powyższe potwierdzono dokumentacją fotograficzną.
Na potrzeby oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd przyjął wskazane powyżej, bezsporne pomiędzy stronami, okoliczności sprawy, jako własne ustalenia faktyczne.
Sąd nie stwierdził podstaw do przyjęcia naruszenia prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię, czy niewłaściwe zastosowanie.
Wyjaśnić należy, że przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej jest decyzja o potwierdzeniu przesłanek czasowego zajęcia nieruchomości, tj. zajęcia nieruchomości na potrzeby czynności naprawczych przeprowadzonych w stacji transformatorowej [...] zlokalizowanej na działce nr [...] w [...] co miało miejsce w dniu 17 marca 2025 roku pomiędzy godziną 15:10 a godz. 15:50.
W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi żadnych wątpliwości, że usunięcie awarii sieci elektroenergetycznej w zależności od okoliczności konkretnej sprawy uzasadnia kwalifikację jako siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody w rozumieniu art. 123 ust. 1 i ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Sąd w całości podziela stanowisko Wojewody, że okoliczności i argumenty podnoszone przez skarżących w toku postępowania administracyjnego, a następnie postępowania sądowoadministracyjnego, nie mogą stanowić o wadliwości zaskarżonej decyzji, bo są materialnoprawnie indyferentne z punktu widzenia rozstrzygnięcia o potwierdzeniu zajęcia nieruchomości, które miało miejsce w dniu 17 marca 2025 roku pomiędzy godziną 15:10 a godz. 15:50, a jego celem było usunięcie uszkodzenia przewodu/mostka będącego częścią odłącznika stacyjnego.
O wadliwości zaskarżonej decyzji nie stanowi argumentacja, że "cały teren zabudowanej posesji stał się dostępny dla osób będących pracownikami przedsiębiorstwa przesyłowego lub ich podwykonawców z terenu kilku województw przez kolejne kilka dni, tj. do dnia 23 marca 2025 roku".
Należy odróżniać sposób zabezpieczenia nieruchomości od jej czasowego zajęcia. Jeżeli E. Sp. z o.o. dokonała wejścia na nieruchomość skarżących jeszcze w innych godzinach w dniu 17 marca 2025 roku lub w okresie późniejszym do 23 marca 2025 roku, to taką sytuację należy rozpoznawać jako kolejne zajęcie nieruchomości, a Spółka zgodnie z art. 126 ust. 5 u.g.n. powinna złożyć w terminie 3 dni od dnia zajęcia nieruchomości dodatkowy/kolejny wniosek o wydanie odrębnej decyzji potwierdzającej przesłanki innego zajęcia nieruchomości.
Jeśli nawet taka sytuacja kolejnego zajęcia nieruchomości miałaby miejsce, co w żadnym zakresie nie wynika z dowodów, czy argumentacji skarżących, to nie stanowi to o wadliwości zaskarżonej decyzji, lecz kreuje odrębną sprawę administracyjną, ewentualnie karnoadministracyjną.
W sytuacji braku wystąpienia z wnioskiem o potwierdzenie przesłanek zajęcia znajduje bowiem zastosowanie przepis art. 126 ust. 6 u.g.n., który stanowi, że "W przypadku niezłożenia wniosku, o którym mowa w ust. 5, w terminie 3 dni, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji orzeka o nałożeniu kary w wysokości [...] zł za każdy dzień zwłoki, licząc od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin do złożenia wniosku. Wpływy z kar stanowią dochód budżetu państwa".
O wadliwości zaskarżonej decyzji na stanowi rzekoma niemożności korzystania z nieruchomości przez skarżących w okresie od 17 marca do 23 marca 2025 roku. Dokumentacja fotograficzna nie potwierdza konieczności zniszczenia dodatkowej kłódki założonej przez pracowników przedsiębiorstwa przesyłowego.
Nie może być wątpliwości, że sposób zabezpieczenia nieruchomości nie stanowi o jej zajęciu, czy kontynuacji zajęcia. Deklarowaną przez skarżących niemożności korzystania z nieruchomości w okresie od 17 marca do 23 marca 2025 roku można ewentualnie rozpoznawać jako kwestie istotne z punktu widzenia treści przepisów art. 126 ust. 3-4 u.g.n., co wymaga wydania odrębnej decyzji administracyjnej i wykracza poza granice niniejszej sprawy sądowoadministracyjnej.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga podlegała oddaleniu.