IV SA/Po 779/24

IV SA/Po 779/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-01-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Bąk-Marciniak /przewodniczący/
Katarzyna Witkowicz-Grochowska /sprawozdawca/
Monika Świerczak
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędzia WSA Monika Świerczka Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 08 stycznia 2025 r. sprawy ze skarg "Stowarzyszenia N." z siedzibą w P. i I. M. na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 19 sierpnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oddala skargi w całości.
Uzasadnienie
Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2024 r., nr [...], orzekł o utrzymaniu w mocy postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. z dnia 07 czerwca 2024 r., znak: [...], którym organ wstrzymał inwestorowi I. M. roboty budowlane polegające na budowie tymczasowego obiektu budowlanego (domku holenderskiego) o wymiarach w planie 368 cm x 970 cm i wysokości 260 cm, znajdującego się na działce nr ewidencyjny [...] położonej przy ul. [...] w L. , gm. T. , na parceli nr [...]; poinformował o możliwości złożenia na podstawie art. 48a ust. 1 ustawy Prawo budowlane, w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia wniosku o legalizację oraz poinformował o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji oraz o sposobie obliczania opłaty legalizacyjnej.
Powyższe postanowienia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym. PINB dla powiatu p. przeprowadził czynności kontrolne na działce nr [...] w zakresie parceli nr [...], położonej przy ul. [...] w L. , gmina T. . Organ I instancji ustalił, że na przedmiotowej nieruchomości, na terenie wyodrębnionej parceli nr [...], zlokalizowany jest obiekt budowlany w konstrukcji szkieletowej, ściany i dach wykonane z płyty warstwowej stanowiący tzw. domek holenderski. Obiekt posadowiony jest na bloczkach betonowych i posiada koła i podwozie. Obiekt nie posiada rejestracji ani ubezpieczenia komunikacyjnego. Obiekt pełni funkcję rekreacyjną (altana działkowa) i powstał w 2020 roku, a jego inwestorem jest I. M., która zrealizowała go w oparciu o ustawę z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych. Wymiary obiektu wynoszą: 368 cm x 970 cm i wysokości 260 cm. Na terenie nieruchomości występuje również obiekt gospodarczy pełniący funkcje gospodarczą - domek narzędziowy. Obiekt w konstrukcji drewnianej posadowiony na płytach chodnikowych z dachem jednospadowym kryty onduliną. Według oświadczenia I. M. obiekt nabyła wraz z nieruchomością w 2020 r. a na jego budowę nie otrzymała żadnej dokumentacji od poprzedniego właściciela. Obiekt posiada wymiary 173 cm x 208 cm wysokości 225 cm.
PINB pismem z dnia 17 maja 2024 r., zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie tymczasowego obiektu budowlanego, powyżej opisanego domku holenderskiego. Jednocześnie w/w pismem PINB zawiadomił strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Z powyższego prawa nie skorzystała żadna ze stron postępowania.
PINB postanowieniem z dnia 07 czerwca 2024 r., na odstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2024 r. poz. 725) wstrzymał inwestorowi Pani I. M. roboty budowlane polegające na budowie tymczasowego obiektu budowlanego (domku holenderskiego), o wymiarach w planie 368 cm x 970 cm i wysokości 260 cm, znajdującego się na działce nr ewidencyjny [...] położonej przy ul. [...] w L. , gm. T. , parcela nr [...] (pkt 1); poinformował o możliwości złożenia na podstawia art. 48a ust. 1 ustawy Prawo budowlane, w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia wniosku o legalizację (pkt 2) oraz poinformował o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji oraz o sposobie obliczania opłaty legalizacyjnej (pkt 3).
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że przedmiotowa nieruchomość objęta jest ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w L. - północny brzeg [...] zatwierdzonego Uchwałą Rady Gminy T. Nr [...] z dnia 18 maja 2010 roku i przeznaczona jest pod tereny rolnicze, oznaczone symbolem 1R.
Następnie organ przytoczył przepisy art. 3 pkt 6 i 7 ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którymi przez budowę należy rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego, natomiast przez roboty budowlane - budowę, a także prace polegające i przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego. Jak natomiast stanowi w/w ustawa, roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę. W przypadku natomiast budowy obiektu budowlanego bez pozwolenia na budowę lub zawiadomienia, organ właściwy w przedmiocie zaistniałej samowoli budowlanej tj. organ nadzoru budowlanego, przeprowadza na podstawie norm ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane postępowanie administracyjne.
Organ wskazał, że bezspornie w niniejszej sprawie mamy do czynienia z obiektem tymczasowym zrealizowanym bez stosownego zgłoszenia lub decyzji o pozwoleniu na budowę. Stwierdzony bowiem w dniu kontroli istniejący na parceli nr [...] na działce nr [...] przy ul. [...] w L. tzw. domek holenderski o wymiarach 173 cm na 208 cm i wysokości 225 cm spełnia definicję obiektu tymczasowego określoną w art. 3 pkt 5 ustawy Prawo budowlane. Mając na uwadze powyższe dla jego realizacji wymagane było uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę od organu administracji architektoniczno – budowlanej. Zgodnie zaś z informacjami podanymi przez inwestora w dniu kontroli, przedmiot niniejszego postępowania zrealizowany przez niego w roku 2020. Organ wskazał, że w przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę co ma miejsce w niniejszej sprawie organ właściwy w przedmiocie zaistniałej samowoli budowlanej tj. organ nadzoru budowlanego, przeprowadza na podstawie norm ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane postępowanie administracyjne.
Zażalenie na powyższe postanowienie PINB z 7 czerwca 2024 r. złożyła I. M. reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i umorzenie postępowania w całości. Podała w uzasadnieniu, że ze stanowiskiem organu nie sposób się zgodzić – w ocenie Odwołującej się organ nie przeprowadził dokładnej wykładni obowiązujących przepisów i w efekcie zastosował niewłaściwy tryb postępowania w sprawie.
Po pierwsze, wskazała, że przedmiotowy obiekt budowlany posadowiony na parceli nr [...], L., na działce nr [...] jest altaną działkową, o której mowa w art. 2 pkt 9a ustawy o ROD, wobec której nie stosuje się przepisów art. 48 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego, z uwagi na treść art. 29 ust. 2 pkt 4 prawa budowlanego, na podstawie którego jego budowa nie wymaga zarówno pozwolenia na budowę, jak i zgłoszenia. W tej sytuacji organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest przeprowadzić postępowanie z uwzględnieniem powyższych przepisów, dokonując sprawdzenia zgodności obiektu budowlanego posadowionego na działce ROD z ustawą o ROD. I. M. złożyła wniosek o przeprowadzenie postępowania w trybie art. 49f ust. 1 ustawy Prawo budowlane w związku z art. 13a i b ustawy o ROD, jako właściwym dla dalszego prowadzenia postępowania w sprawie.
Odnośnie kwestii zgodności przedmiotowego obiektu z wymogami określonymi przez ustawę o Rodzinnych ogrodach działkowych, a zwłaszcza z definicją określoną w art. 2 pkt 9a tej ustawy, stwierdziła, iż organ nadzoru budowlanego dokonał ustaleń, iż wymiary tego obiektu gospodarczego wynoszą 3,68 m x 9,7 m, i wys. 2,6 m, a zatem nieznacznie przekraczają parametry ustawowe, które dla altan działkowych przewidują powierzchnię nie przekraczającą 35 m oraz wysokość 5 m przy dachach stromych. Z uwagi na powyższe zasadnym jest wniosek o ponowne ustalenie parametrów przedmiotowego obiektu, z udziałem biegłych rzeczoznawców z dziedziny geodezji i budownictwa celem ustalenia, czy przedmiotowy obiekt spełnia parametry ustawowe przewidziane dla altany działkowej. Z ostrożności, w przypadku potwierdzenia ustalonych przez organ wymiarów przedmiotowego obiektu, wniosła o wydanie decyzji nakazującej dostosowanie altany do stanu zgodnego z przepisami, tj. z ustawą o Rodzinnych ogrodach działkowych z dnia 13 grudnia 2013r.
Wspomnianym na wstępie postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2024 r., Inspektor Nadzoru Budowlanego orzekł o utrzymaniu w mocy postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. z dnia 07 czerwca 2024 r., w którym organ wstrzymał inwestorowi I. M. roboty budowlane opisane w postanowieniu oraz udzielił stosownych informacji co do dalszego postępowania i możliwości legalizacji.
W motywach rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał na przepisy art. 28 ust. 1 i art. 29 ust. 2 pkt 4 Prawa budowlanego, a następnie na przepisy ustawy o Rodzinnych ogrodach działkowych. Organ stwierdził, że obiekt zlokalizowany na parceli nr [...] o wymiarach 368 cm x 970 cm [Pc= 35,69 m˛] i wysokości 260 cm, nie jest altaną działkową, o której mowa w art. 2 pkt 9a ustawy ROD. Organ wskazał, że inwestor zgłoszenia na wybudowanie obiektu do 180 dni nie złożył w organie administracji architektoniczno-budowlanej, a sam obiekt na parceli nr [...] istnieje od 2020 r. Zatem bezspornym na gruncie niniejszej sprawy mamy do czynienia z obiektem tymczasowym, którego realizacja wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę. Wobec tego WWINB stwierdził, że PINB prawidłowo zastosował tryb określony w art. 48 Prawa budowlanego.
Skargi na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu sformułowane w piśmie z 20 września 2024 r. wniosła I. M. oraz Stowarzyszenie N. z siedzibą w P.. Organowi wydającemu zaskarżone postanowienie zarzucono:
. naruszenie przepisów art. 29 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 07 lipca 1994r. prawo budowlane, poprzez jego niezastosowanie,
. naruszenie art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 07 lipca 1994r. prawo budowlane, poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie,
. naruszenie przepisów art. 2 pkt 9a oraz art. 4 ustawy z dnia 13 grudnia 2013r. o Rodzinnych Ogrodach Działkowych poprzez ich nie zastosowanie przez organy nadzoru budowlanego,
. naruszenie przepisów postępowania mający istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 138 §2 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez jego nieuwzględnienie i nieuchylenie przez organ nadzoru budowlanego II instancji, zaskarżonego przez odwołujących postanowienia PINB z dnia 07 czerwca 2024r. i umorzenia postępowania lub przekazania sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania,
. naruszenie przepisów postępowania mający istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 7, 77 §1 i art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nie podjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz nie zebranie i nie rozpatrzenie materiału dowodowego,
. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 9 i 11 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. z dnia 07 czerwca 2024r. [...]
Skarżący, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "a" i "c" i pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wnieśli o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, rozważenie uchylenia również postanowienia organu I instancji oraz o rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
Zdaniem Skarżących, postanowienie zostało wydane na skutek błędnego ustalenia przez organ stanu faktycznego, z naruszeniem przepisów prawa materialnego, a także prawa procesowego, które miały wpływ na wynik sprawy. Naruszenie przepisów spowodowało wydanie aktu administracyjnego kończącego ostatecznie postępowanie w sprawie, bez przeprowadzenia postępowania odwoławczego, w którym merytorycznie rozpatrzone zostanie złożone odwołanie.
Po pierwsze, Skarżący podnieśli, iż przedmiotowy obiekt jest altaną działkową i nie przekracza wymiarów dopuszczonych przez ustawę z dnia 13 grudnia 2013 r. o Rodzinnych Ogrodach Działkowych (zwanych dalej ROD), a zatem jej budowa w myśl art. 29 ust. 2 pkt 4 prawa budowlanego nie wymaga zarówno pozwolenia na budowę, jak i zgłoszenia i jest to altana działkowa - w myśl przepisów art. 2 pkt 9a ustawy o ROD, gdyż został wybudowany na terenie utworzonego przez Stowarzyszenie N. w P. rodzinnego ogrodu działkowego L., na gruncie stanowiącym własność tego stowarzyszenia. Po drugie, przepisy obowiązującego dla tej lokalizacji - działka nr ewidencyjny [...] - miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w L. - północny brzeg [...], zwanym dalej Planem, zatwierdzonym uchwałą Nr [...] z dnia 18 maja 2010 r. Rady Gminy T. - zwaną dalej Uchwałą nie zabraniają możliwości stworzenia na tym terenie ogrodów działkowych, bowiem nieruchomość ta znajduje się na terenie oznaczonym symbolami 1R i 2R, dla których ustalono przeznaczenie terenu "pod uprawy rolnicze, ogrodnicze, sadownicze oraz użytki rolne". Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić iż zagospodarowanie działki nr [...] położonej w L. , gm. T. , poprzez utworzenie na jej obszarze ROD o nazwie L., jest zgodne z obowiązującym dla tej lokalizacji planem, zatwierdzonym uchwałą. Ponadto dla niniejszej nieruchomości prowadzona jest księga wieczysta pod numerem [...], do której wpisywane są dzierżawy działkowe na rzecz poszczególnych członków Stowarzyszenia - działkowców.
Organ II instancji zdaniem Skarżących w ogóle nie rozpatrywał kwestii, czy postawienie altany działkowej na utworzonym już (na wskazanej działce - [...]) rodzinnym ogrodzie działkowym jest zgodne z planem. Niestety organ II instancji nie dokonał w tym miejscu wnikliwej analizy, nie wziął pod uwagę wszystkich okoliczności, przede wszystkim nie rozważył argumentacji wskazanej w odwołaniu i w ślad za organem I instancji orzekł, że budowa wskazanego obiektu jest sprzeczna z przepisami prawa budowlanego, a to z art. 28 ust. 1 w konsekwencji uznał za zasadne zastosowanie trybu postępowania zgodnie z art. 48 Prawa budowlanego i utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Skarżący podtrzymują w całości stanowisko zaprezentowane w odwołaniu od decyzji PINB w P., ponownie wskazując, iż właściwym jest przyjrzenie się definicji rodzinnych ogrodów działkowych która znajduje się w ustawie z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych - art. 2 pkt. 5 - należy przez to rozumieć wydzielony obszar lub obszary przeznaczone na cele rodzinnych ogrodów działkowych, składające się z działek i terenu ogólnego, służące do wspólnego korzystania przez działkowców, wyposażone w infrastrukturę ogrodową. Dalej w art. 2 pkt. 9 znajdziemy definicję infrastruktury ogrodowej - należy przez to rozumieć budynki i budowle, ogrodzenia, aleje i drogi ogrodowe, place zabaw, świetlice, hydrofornie, sieci wodociągowe i energetyczne oraz inne urządzenia znajdujące się na terenie rodzinnego ogrodu działkowego przeznaczone do wspólnego używania przez osoby korzystające z działek oraz służące do zapewnienia prawidłowego funkcjonowania rodzinnego ogrodu działkowego, o ile nie wchodzą w skład przedsiębiorstwa. Art. 2 pkt 9a zawiera definicję altany działkowej, stanowiąc, iż: "należy przez to rozumieć wolno stojący budynek rekreacyjno-wypoczynkowy lub inny obiekt budowlany spełniający taką funkcję, położony na terenie działki w rodzinnym ogrodzie działkowym, o powierzchni zabudowy do 35 m˛ oraz o wysokości do 5 m przy dachach stromych i do 4 m przy dachach płaskich, przy czym do powierzchni zabudowy nie wlicza się tarasu, werandy lub ganku, o ile ich łączna powierzchnia nie przekracza 12 m˛".
Dalej wskazano, że wykładnia funkcjonalna ww. przepisów prowadzi do wniosku, iż skoro nie ma żadnych przesłanek ustawowych dla utworzenia na przedmiotowej nieruchomości gruntowej ROD, to konsekwentnie należy uznać, iż dopuszczalna jest także zabudowa tego terenu zgodna z celem i przeznaczeniem ROD, tj. poprzez budowę infrastruktury ogrodowej przewidzianej dla ROD w ww. przepisach, a także m.in. poprzez stawianie altan działkowych. Brak możliwości stworzenia powyższej zabudowy na terenie ROD pozbawiłby bowiem ROD właściwej mu funkcji zaspakajania socjalnych, wypoczynkowych i rekreacyjnych potrzeb społeczeństwa przewidzianej w preambule ustawy o ROD, jak też w art. 3 i 4 tej ustawy.
Skarżący stoją zatem na stanowisku, iż członkom stowarzyszenia działkowców, jak i samemu stowarzyszeniu działkowców, działającemu zgodnie z prawem, tj. z ustawą o ROD, nie mogą być ograniczane prawa wykonywania przysługujących im zgodnie z ustawą uprawnień, w tym do zabudowy zgodnej z przepisami tej ustawy, gdyż w przeciwnym razie wykonywanie tych uprawnień byłoby pozbawione podstaw aksjologicznych. Zadaniem i sensem tworzenia i działalności stowarzyszeń działkowców, jaki przyświecał ustawie o ROD są prawa wynikające z art. 3 i 4 ustawy.
Zdaniem Skarżących ustawa o ROD uchyliła dotychczasową ustawę o ROD z 8 lipca 2005 r. i zniosła ustawowy obowiązek rad gmin umieszczania w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego lokalizacji ROD, zawarty w dotychczasowej ustawie o ROD. Oznacza to, iż ROD powstałe po wejściu w życie ustawy z 13 grudnia 2013 r. o ROD nie są ujawniane w planach miejscowych zagospodarowania i mogą być tworzone na terenach zgodnych z właściwymi przepisami ustawy o ROD (art. 5) i innych ustaw (tj. na gruntach rolnych - zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 6) ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, lub na terenach rekreacyjno-wypoczynkowych - zgodnie z pkt 16 tabeli stanowiącej załącznik nr [...] do Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków z 29 marca 2001 r.). Zniesienie powyższej zasady bezwzględnego ujawniania lokalizacji ROD w planach miejscowych nie oznacza, iż każdą działkę zakupioną przez stowarzyszenie ogrodowe niezależnie od jej przeznaczenia i warunków zabudowy można "przekształcić" na ROD. Należy bowiem wskazać, iż ROD można zakładać tylko na terenach zgodnych z przepisami, jak wskazano powyżej, a ponadto rada gminy może zmienić plan miejscowy zagospodarowania poprzez wprowadzenie na ustalonym terenie zakazu tworzenia ROD.
Zdaniem Skarżących można uznać, iż o ile ustawa z 2005 r. o ROD sankcjonowała zasadę możliwości tworzenia nowych ROD wyłącznie w lokalizacjach zgodnych z przepisami i uwzględnionych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, o tyle ustawa z 2013 r. o ROD wprowadziła zasadę przeciwną, tj. sankcjonującą tworzenie nowych ROD w lokalizacjach zgodnych z przepisami, lecz poza lokalizacjami wykluczającymi prowadzenie ROD w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Organy nadzoru budowlanego obu instancji nie dokonały jednak takiej weryfikacji w toku postępowania i nie zastosowały art. 29 ust. 2 pkt 4 Prawa budowlanego.
Ponadto podano, że I. M. - korzystając z uprawnienia, jakie przysługuje na podst. przepisu art. 13a ust. 1 ustawy o ROD - składa wniosek o wydanie przez organ nadzoru budowlanego będący strona niniejszego postępowania, zaświadczenia potwierdzającego zgodność altany działkowej posadowionej na działce nr [...] na terenie rodzinnego ogrodu działowego L. , prowadzonego przez skarżące stowarzyszenie. Z uwagi na powyższe postępowanie administracyjne w tej sprawie winno toczyć się w trybie art. 49f ustawy Prawo Budowlane, co uzasadnia wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji celem przekazania organowi nadzoru budowlanego do dalszego prowadzenia sprawy w w/w trybie, zgodnie ze zgłoszonym wnioskiem.
W odpowiedzi na skargi organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w treści zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skargi nie zasługują na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 334) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 - dalej "p.p.s.a."). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Powyższe uwagi w całości mają zastosowanie także do postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie.
Sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. przez trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.) w związku z wnioskiem organu o rozpoznanie sprawy w tym trybie. Skarżący w terminie 14 dni od doręczenia im odpowiedzi organu na skargę nie zażądali rozprawy.
Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd podzielił ustalenia faktyczne poczynione przez organy obu instancji przyjmując je za własne i czyniąc podstawą swych rozważań. Zaskarżone postanowienie nie narusza bowiem prawa materialnego, a także w toku postępowania organy administracji nie uchybiły regułom procedury administracyjnej w stopniu skutkującym uchyleniem postanowienia lub poprzedzającego je postanowienia organu I instancji, jak tego domagali się Skarżący.
Przechodząc do oceny zasadności samej skargi, wskazać należy, że przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest ocena postanowienia z dnia 19 sierpnia 2024 r., nr [...], którym Inspektor Nadzoru Budowlanego orzekł o utrzymaniu w mocy postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. z dnia 07 czerwca 2024 r., w którym organ wstrzymał inwestorowi I. M. roboty budowlane polegające na budowie tymczasowego obiektu budowlanego (domku holenderskiego) o wymiarach w planie 368 cm x 970 cm i wysokości 260 cm. Organ nadzoru budowanego I instancji czyniąc zadość treści art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r., poz. 725, dalej jako: "P.b." lub "Prawo budowlane") poinformował o możliwości złożenia w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia wniosku o legalizację oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji oraz sposobie obliczania opłaty legalizacyjnej.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonego postanowienia stanowił przepis art. 48 ust. 1 P.b. zgodnie z którym, organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego: bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę (pkt 1) albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (pkt 2). Stosownie do ust. 3, w postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części, oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej. Jednocześnie przepis art. 48 ust. 5 P.b. przewiduje, że postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy.
Podstawę faktyczną wydanego postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych stanowiły ustalenia dokonane w oparciu o wyniki kontroli przeprowadzonej przez pracowników nadzoru budowlanego na działce o nr ewidencyjnym [...] przy ul. [...] w L. w gminie T. w dniu 23 lutego 2024 roku. Organ I instancji w toku czynności ustalił, że na przedmiotowej nieruchomości na terenie wyodrębnionej parceli nr [...] zlokalizowany jest obiekt budowlany w konstrukcji szkieletowej, ściany i dach wykonane z płyty warstwowej, stanowiący tzw. domek holenderski. Obiekt posadowiony jest na bloczkach betonowych posiada koła i podwozie. Obiekt nie posiada rejestracji, ani ubezpieczenia komunikacyjnego. Obiekt pełni funkcję rekreacyjną i powstał w 2020 roku, a jego inwestorem jest I. M.. Wymiary obiektu wynoszą: 368 cm x 970 cm i wysokość 260 cm. Na terenie nieruchomości występuje również inny obiekt gospodarczy pełniący funkcje gospodarczą - domek narzędziowy, który nie jest przedmiotem niniejszej sprawy. Sąd podkreśla, że niniejsze postępowanie administracyjne i sądowe dotyczy obiektu – domku holenderskiego - o wymiarach 368 cm x 970 cm i wysokości 260 cm.
Zasadniczą kwestią do rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie było ustalenie, czy posadowiony na parceli Skarżącej domek holenderski organy prawidłowo zakwalifikowały jako obiekt budowlany wymagający uzyskania pozwolenia na budowę, z czym nie zgadza się Skarżąca.
Celem kwalifikacji domku holenderskiego jako obiekt budowlany i zastosowania względem tego obiektu przepisów ustawy Prawo budowlane konieczne jest stwierdzenie, że odpowiada on definicji ustawowej obiektu budowlanego z art. 3 pkt 1 P.b. Przepis ten stanowi, że przez obiekt budowlany należy rozumieć budynek, budowlę, bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych.
Po pierwsze, domek holenderski nie może zostać uznany za budynek bo nie odpowiada jego definicji z art. 3 pkt 2 P.b. Stanowi on, że budynek to taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. O ile domek holenderski posiada przegrody budowlane i dach to zasadniczo nie ma ani fundamentów, ani nie jest trwale związany z gruntem. Nie spełnia zatem definicji budynku.
Domek holenderski nie jest budynkiem, obiektem małej architektury, a zatem jest obiektem budowlanym. Spełnia bowiem funkcję obiektu rekreacji indywidualnej, posiada stosowne i niezbędne instalacje, by zapewnić warunki pobytu ludzi dla celów rekreacji, wykonany jest z gotowych wyrobów budowlanych (okna, drzwi, konstrukcja stalowa, ocieplone ściany, dach). Nie trzeba go budować bo jest już kompletny. Wystarczy go umiejscowić na działce i będzie jako obiekt budowlany gotowy do tego by spełniać założoną funkcję rekreacji indywidualnej (zob. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2023 r., sygn. akt II OSK 358/21, LEX nr 3667503).
Zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 4 P.b. altana działkowa i obiekt gospodarczy, o których mowa w ustawie z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 1073, dalej jako "ustawa ROD"), nie wymagają wydania decyzji w przedmiocie pozwolenia na budowę, aby uzyskać przymiot legalności. Ustawa o ROD dopuszcza możliwość posadawiania na gruntach rodzinnych ogrodów działkowych altan działkowych (art. 2 pkt 9a), budynków i budowli będących infrastrukturą ogrodową (art. 9 pkt 9) oraz obiektów gospodarczych o powierzchni zabudowy nieprzekraczającej 35 m˛ i wysokości nieprzekraczającej 5 m przy dachach stromych i 4 m przy dachach płaskich (art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy o ROD). Ustawodawca w ustawie o ROD jasno i precyzyjnie wskazał rozmiar budynku rekreacyjno-wypoczynkowego i jego funkcji, które zgodnie z prawem budowlanym nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, ani również nie jest wymagane dokonanie zgłoszenia robót budowlanych. Zatem obiekt zlokalizowany na parceli nr [...] o wymiarach 368 cm x 970 cm [PC = 35,69 m˛] i wysokości 260 cm, nie jest altaną działkową, o której mowa w art. 2 pkt 9a ROD, wbrew twierdzeniom Skarżących, z uwagi na przekroczenie parametru powierzchni obiektu. Nadto, mając na uwadze konstrukcję domku holenderskiego niezasadny okazał się zgłoszony przez Skarżących zarzut odnoszący się do konieczności przeprowadzenia opinii biegłego celem ustalenia precyzyjnych wymiarów przedmiotowego obiektu. Pomiary obiektu zostały dokonane przez pracowników organu nadzoru budowanego, który jest organem wyspecjalizowanym, zatem wysoce kompetentnym do prawidłowego wykonania powyższych czynności i wymagającym z tego powodu zaufania. Skarżąca kwestionowała powyższe wymiary, ale w żaden sposób nawet nie uprawdopodobniła, że zastrzeżenia co do ich prawidłowości są zasadne. W tym miejscu wskazać należy, że nie mogła odnieść skutku cała argumentacja skargi odnosząca się do naruszenia przepisów ustawy o ROD.
Jednocześnie należy w tym miejscu wskazać, na treść art. 29 ust. 1 pkt 7 P.b., który stanowi, że "Nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa: tymczasowych obiektów budowlanych niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce - w terminie określonym w zgłoszeniu, ale nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu. ".
Zgodnie z definicją z art. 3 pkt 5 P.b. przez tymczasowy obiekt budowlany należy rozumieć obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przekrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe. Jak stanowi art. 29 ust. 1 pkt 7 P.b. pozwolenia na budowę nie wymaga budowa tymczasowych obiektów budowlanych, niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 30 ust. 1, ale nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu.
Wobec powyższego, mając na uwadze konstrukcje i posadowienie przedmiotowego obiektu organy prawidłowo zakwalifikowały go jako tymczasowy obiekt budowlany. Skarżąca nie dokonała żadnego zgłoszenia robót budowanych w tym zakresie, ani nie występowała o uzyskanie pozwolenia na budowę. W konsekwencji, należy zgodzić się z organami, że posadowienie przedmiotowego domku w okolicznościach sprawy wymagało pozwolenia na budowę, gdyż o ile charakter zabudowy odpowiadał wymogom tymczasowego obiektu budowlanego, to przekroczony został okres jego użytkowania. Skoro w niniejszej sprawie nie było sporne, że ten obiekt na parceli nr [...] istnieje od 2020 r., to uznać należy, że wymagane było dla tego obiektu uzyskanie pozwolenia na budowę.
W tych okolicznościach sprawy, skoro przedmiotowy budynek wybudowano bez uzyskania pozwolenia na budowę, to taki stan faktyczny stanowił przesłankę do zastosowania procedury wskazanej w treści art. 48 Prawa budowanego, zmierzającej do legalizacji samowoli budowlanej. Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych sprawy, co nie było sporne, przedmiotowy obiekt został posadowiony w 2020 r. Brak zatem prawnej możliwości przeprowadzenia legalizacji uproszczonej tego tymczasowego obiektu budowlanego, jak chcą tego Skarżący - w trybie jakim mowa w przepisie art. 49f Prawa budowlanego. Uproszczone postępowanie legalizacyjne dotyczy obiektów budowlanych, jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, a taka okoliczności nie zaistniała w niniejszej sprawie.
Sama Skarżąca nie kwestionuje, że nie posiada pozwolenia na budowę, albowiem w toku całego postępowania nadzorczego utrzymywała, że jego uzyskanie nie było konieczne z uwagi na brzmienie przepisów ustawy ROD, w oparciu o które posadowiła sporny obiekt budowlany. W sytuacji, gdy obiekty powstają bez uzyskania zgody właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej, a to było wymagane w świetle przepisów prawa budowlanego w niniejszej sprawie, to mamy do czynienia z samowolą budowlaną.
W takiej sytuacji, zgodnie z art. 48 ust. 1 P.b. organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. W terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może złożyć wniosek o legalizację (art. 48a ust. 1 P.b.), o czym prawidłowo pouczyły organy w niniejszej sprawie, czyniąc także zadość obowiązkowi wynikającemu z art. 48 ust. 3 P.b. w zakresie poinformowania o konieczności uiszczenia opłaty legalizacyjnej i zasadach je obliczania.
Z uwagi na powyższe nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty skargi w zakresie naruszenia przepisów prawa materialnego art. 29 ust. 2 pkt 4 P.b., art. 48 ust. 1 pkt 1 P.b., art. 2 pkt 9a oraz art. 4 ustawy ROD, a także przepisów postępowania tj. art. 138 § 2 K.p.a., art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a., art. 9 K.p.a. i 11 K.p.a.
W świetle okoliczności sprawy bez znaczenia okazały się zatem zarzuty Skarżących odnoszące się do zgodności spornej zabudowy z obowiązującym na tym terenie planem miejscowym z 18 maja 2010 r.
Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargi w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a., jak orzekł w sentencji wyroku.