II SA/Sz 213/25

II SA/Sz 213/25 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-07-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Świerzko-Bukowska
Joanna Wojciechowska
Wiesław Drabik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne
Bezrobocie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 475
art. 33 ust. 3, 4 i 10
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 76 par. 1, art. 77 par. 1 i art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesław Drabik (spr.) Sędziowie Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Paulina Grzegórzek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 31 lipca 2025 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 21 lutego 2025 r. nr WZPS-1.8640.2.18.2025.AS w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej i zasiłku dla bezrobotnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Szczecineckiego z dnia 9 stycznia 2025 r. nr 175/01/25.
Uzasadnienie
Decyzją z 9 stycznia 2025 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a i b i art. 33 ust. 4 pkt 4 i ust. 4ca ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2024 r., poz. 475 ze zm., dalej: "u.p.z.i.r.p.") oraz art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: "k.p.a."), Starosta S. (dalej: "organ I instancji") orzekł o utracie przez M. P. (dalej: "strona", "skarżący") statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku z dniem
16 grudnia 2024 r.
Organ I instancji wskazał, że skarżący w dniu wyznaczonym, tj. 16 grudnia
2024 r. nie zgłosił się w powiatowym urzędzie pracy i nie powiadomił organu w okresie 7 dni o przyczynie swego niestawiennictwa. Utrata statusu bezrobotnego nastąpiła na okres 270 dni w związku z tym, iż jak ustalił organ, było to trzecie (lub więcej niż trzecie) niestawiennictwo.
Skarżący wniósł odwołanie od wskazanej decyzji organu I instancji podnosząc, że od 2 grudnia 2024 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim. Do odwołania skarżący dołączył zaświadczenie lekarskie na druku ZUS-ZLA oraz kartę informacyjną leczenia szpitalnego.
Decyzją z 21 lutego 2025 r., nr WZPS-1.8640.2.18.2025.AS, działając
na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 10 ust. 7 pkt 2 i art. 33 ust. 4
pkt 4 u.p.z.i.r.p., Wojewoda Zachodniopomorski (dalej: "organ II instancji") utrzymał
w mocy decyzję organu I instancji z 9 stycznia 2025 r.
Organ II instancji w uzasadnieniu wydanej decyzji podał, iż w rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że strona w wyznaczonym terminie, tj. 16 grudnia 2024 r. nie stawiła się w Urzędzie Pracy, a zatem tego dnia nie wykazała swej gotowości do podjęcia pracy. Jak argumentował organ II instancji, strona nie podała też jakie okoliczności faktyczne czy przeszkody spowodowały, że przez kolejne 6 dni po wyznaczonej dacie nie mogła powiadomić organu zatrudnienia i podać powody swego niestawiennictwa w dniu 16 grudnia 2024 r. Strona mogła dokonać powiadomienia. telefonicznie. Powiadomienia tego strona mogła także dokonać za pośrednictwem np. koordynatora Oddziału Terapii [...]", co miało miejsce we wrześniu 2024 r., gdy takie powiadomienie strony usprawiedliwiające nieobecność, wpłynęło do organu. Strona mogła tego powiadomienia też dokonać za pośrednictwem innych osób trzecich lub w jakikolwiek dowolny dla siebie i możliwy sposób.
Jak ustalił organ II instancji, przyczynę swojego niestawiennictwa strona podała dopiero 7 lutego 2025 r., wnosząc odwołanie od decyzji. Z przedłożonego zaświadczenia lekarskiego wynika, że niezdolność strony do pracy rozpoczęła swój bieg w dniu 2 grudnia 2024 r. (dowód: druk ZUS ZLA). Ze wskazań lekarskich zawartych w ww. zaświadczeniu wynika ponadto, że: "chory może chodzić". Nie kwestionując faktu, że strona była chora już od 2 grudnia 2024 r., organ II instancji uznał, że choroba strony nie jest okolicznością ograniczającą możliwość powiadamiania urzędu o swojej sytuacji. Organ ten zaznaczył, że strona złożyła swój własnoręczny podpis pod informacjami, które dotyczą jej praw i obowiązków.
M. P. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Szczecinie ze skargą na decyzję organu II instancji z 21 lutego 2025 r., wnosząc
o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Wydanej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów ustawy u.p.z.i.r.p., polegające na przyjęciu przez organ, że skarżący nie stawił się ze swojej winy
w urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomił urzędu o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa.
W uzasadnieniu skargi wnoszący ją wskazał, że od 2 grudnia 2024 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim w związku z przyjęciem do szpitala P. Oddział Terapii Uzależnienia od Alkoholu. W szpitalu, a zatem i na zwolnieniu lekarskim skarżący przebywał do 31 stycznia 2025 r.
Skarżący podniósł, że dniu 5 grudnia 2024 r. dostarczone zostało do organu powiadomienie o przyjęciu do szpitala w okresie od 2 grudnia 2024 r. do dnia
31 stycznia 2025 r. Zatem była to informacja o nieobecności skarżącego i niemożności stawienia się w tym okresie w urzędzie. Ponadto skarżący pozostawał w przekonaniu, że zwolnienie lekarskie zwalnia go z obowiązków wobec urzędu, albowiem z uwagi na pobyt w szpitalu nie miał możliwości realizacji swoich obowiązków.
Jak podniósł skarżący, wbrew twierdzeniom organów nie mógł w ciągu kolejnych 7 dni powiadomić urzędu o przyczynach niestawiennictwa, albowiem
w szpitalu przebywał do 31 stycznia 2025 r., a nadto był przekonany, że powiadomienie dostarczone do urzędu w dniu 5 grudnia 2024 r. jest wystarczającą informacją i usprawiedliwieniem.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy
z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Jak wynika z art. 135 p.p.s.a., Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Kontrola sprawy dokonana według wyżej wskazanego kryterium, doprowadziła Sąd do przekonania, że skarga jest zasadna i konieczne jest wyeliminowanie
z obrotu prawnego wydanych w badanej sprawie administracyjnej decyzji organów obu instancji, z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to ze względów wskazanych poniżej.
Podstawę matrialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji stanowi art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2024 r, poz. 475 ze zm., zwanej dalej: "u.p.z.i.r.p."). Zgodnie z tym przepisem, starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego, który nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od dnia niestawienia się w powiatowym urzędzie pracy odpowiednio na okres wskazany w pkt 3, w zależności od liczby niestawiennictw.
Powiadomienie o uzasadnionej przyczynie swego niestawiennictwa w urzędzie pracy możliwe jest w każdy sposób prowadzący do skutecznego powiadomienia o tym fakcie urzędu pracy. Istotne jest aby to powiadomienie dokonane zostało w okresie do 7 dni od dnia wyznaczonego terminu stawiennictwa w urzędzie pracy. Niedopełnienie przez bezrobotnego wskazanego obowiązku powoduje następstwa w postaci pozbawienia go statusu bezrobotnego odpowiednio na okres wskazany w art. 33 ust. 4 pkt 3 u.p.z.i.r.p.
W ocenie Sądu, w badanej sprawie, organy nie zbadały należycie przyczyn niestawiennictwa skarżącego w dniu 16 grudnia 2024 r. w powiatowym urzędzie pracy. Bezspornym jest, że skarżący nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy na wizycie wyznaczonej na wskazany wyżej dzień. W ocenie organów obu instancji, skarżący nie powiadomił w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa. Skutkowało to wydaniem decyzji przez organ I instancji o utracie przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z dniem 16 grudnia 2024 r.
Jednakże, zdaniem Sądu, konieczność zastosowania wobec skarżącego wskazanej wyżej sankcji, nie znajduje potwierdzenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Należy uwzględnić okoliczności podniesione przez skarżącego w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Na szczególną uwagę zasługują dołączone do odwołania dokumenty. Pierwszym z nich jest zaświadczenia lekarskie z 6 lutego 2025 r., z którego wynika, że skarżący był niezdolny do pracy od 2 grudnia 2024 r. do 30 stycznia 2025 r. Drugim dokumentem jest karta informacyjna leczenia szpitalnego, który zawiera opis choroby skarżącego oraz informację o tym, że skarżący przebywał w szpitalu we wskazanym wyżej okresie. Okoliczność poddania się leczeniu szpitalnemu, skarżący podnosił zarówno na etapie postępowania odwoławczego, jak i w skardze.
Sąd zauważa, że przepisy ustawy u.p.z.i.r.p., nie zawierają definicji użytego
w art. 33 ust. 4 pkt 4 pojęcia "uzasadnionej przyczyny niestawiennictwa". Przyjmuje się, że bezrobotny, co do zasady, musi pozostawać w gotowości do podjęcia zatrudnienia i jedynie nieprzewidziane sytuacje mogą zwolnić go z sankcji utraty statusu osoby bezrobotnej w przypadku niestawiennictwa w urzędzie pracy
w wyznaczonym terminie. Uzasadniona przyczyna niestawiennictwa każdorazowo musi poddawać się weryfikacji. Ustalenie jej wystąpienia należy do organu prowadzącego postępowanie. Należy przy tym uwzględnić, że w praktyce nie jest możliwe unormowanie wszystkich sytuacji nietypowych, skrajnych, czy wręcz ekstremalnych (zob. wyrok NSA z 20 września 2024 r., sygn. akt I OSK 1212/24). Treść tego niedookreślonego pojęcia organ musi ustalić w oparciu o konkretny stan faktyczny danej sprawy.
W ocenie Sądu, choroba potwierdzona zaświadczeniem lekarskim, może być tego rodzaju okolicznością, która obiektywnie powoduje, że bezrobotny nie mógł zgłosić się na wezwanie powiatowego urzędu pracy. Bezrobotny w okresie pobierania zasiłku obowiązany jest udokumentować niezdolność do pracy zaświadczeniem lekarskim w wymaganej formie, co wynika z art. 33 ust. 4 pkt 10 u.p.z.i.r.p. Zaświadczenie lekarskie o chorobie jest dokumentem urzędowym, z którym związane jest domniemanie prawdziwości tego, co w nim stwierdzono (art. 76 § 1 k.p.a.).
Należy też przy tym uwzględnić realną potrzebę i możliwości bezrobotnego
do podejmowania przez niego działań w okresie, w którym uznany jest za chorego,
a w konsekwencji niezdolnego do świadczenia pracy.
Na uwagę zasługuje tu stanowisko judykatury, które skład orzekający Sądu
w niniejszej sprawie w pełni podziela, a z którego wynika, że co do zasady termin
do podania uzasadnionej przyczyny nieobecności bezrobotnego, z samej istoty powiązania go z dniem obowiązkowego stawiennictwa w organie administracji, wymaga aby był liczony od dnia tej nieobecności. Jednakże dopuszczalne jest aby wyjątkowo, w określonych sytuacjach bieg 7. dniowego terminu rozpoczynał się od dnia ustania obiektywnej przeszkody uniemożliwiającej stronie takie powiadomienie (por. wyroki NSA: z 18 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 1252/16;
z 1 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 768/17; z 30 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1139/20), co pozostaje bez wpływu na materialnoprawny charakter tego terminu.
W ocenie Sądu, w kontrolowanej sprawie mamy do czynienia z wyżej rozumianą sytuacją. Z dokumentów dołączonych przez skarżącego do odwołania od decyzji organu I instancji wynika, że skarżący nie miał obiektywnej możliwości powiadomienia organu o przyczynie niestawiennictwa w urzędzie pracy, w ciągu 7 dni liczonych od dnia 16 grudnia 2024 r., skoro w tym czasie poddany był szpitalnemu leczeniu na oddziale terapii uzależnienia od alkoholu. Akta administracyjne sprawy zawierają m.in. akta osobowe skarżącego, gdzie pod poz. 188 odnotowano, w dniu 6 lutego 2025 r., wpływ powoływanego wyżej zaświadczenia lekarskiego, wystawionego na urzędowym druku ZUS ZLA. Z dokumentu tego wynika, że skarżący pozostawał w hospitalizacji
w okresie od 2 grudnia 2024 r. do 30 stycznia 2025 r. Powołane wyżej okoliczności skarżący przedstawił organowi w dniu 6 lutego 2025 r. Tym samym skarżący wypełnił przesłanki powiadomienia organu o przyczynie uzasadnionego niestawiennictwa,
w terminie 7. dniowym, do którego odsyła art. 33 ust. 4 pkt 4 u.p.z.i.r.p.
Sąd nie podziela stanowiska organu przedstawionego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że o przyczynie niestawiennictwa skarżący miał możliwość zawiadomienia telefonicznego lub za pośrednictwem koordynatora szpitalnego,
co miało miejsce (wcześniej) "we wrześniu 2024 r.", jak również skarżący mógł dokonać tego zawiadomienia za pośrednictwem innych osób. Należy uwzględnić każdorazowo, w skonkretyzowanych indywidualnie okolicznościach, przyczyny niestawiennictwa bezrobotnego w organie zatrudnienia. W badanej sprawie, choć nie mamy do czynienia z wystąpieniem choroby nagłej, to jednak nie można pominąć, że w przypadku zaburzeń psychicznych i uzależnień może wystąpić nasilenie dolegliwości czy nawrót choroby, czego strona nie mogła przewidzieć,
a w konsekwencji zareagować w celu zabezpieczenia swoich interesów.
Nie może też być uznany za trafny wniosek organu II instancji,
wywiedziony z treści wskazań z zaświadczenia lekarskiego, a mianowicie, iż skoro "chory może chodzić", to brak jest występowania w badanej sprawie "uzasadnionej przyczyny niestawiennictwa". Sąd pragnie zauważyć, że organ zatrudnienia, wyznaczając bezrobotnemu termin wizyty w powiatowym urzędzie pracy, m.in. weryfikuje jego gotowość i zdolność do podjęcia zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej (dyspozycyjność). Wskazanie w zaświadczeniu lekarskim, iż "chory może chodzić" nie jest równoznaczne z wyrażeniem zgody na świadczenie przez chorego pracy. Taki stan upoważnia chorego do wykonywania zwykłych czynności życia codziennego, takich jak wstawanie z łóżka, poruszanie się po mieszkaniu, udanie się na ewentualne zabiegi czy kontrolę lekarską itp. Innymi słowy to, że chory "może chodzić" nie oznacza, że jest on zdolny do świadczenia pracy, w przeciwnym przypadku wystawianie zwolnienia lekarskiego w stosunku do ww. osób, nie miałoby w ogóle racji bytu. Zdaniem Sądu, wszechstronna ocena przesłanek "uzasadnionych przyczyn niestawiennictwa", wymagała uwzględnienia wyżej przedstawionych aspektów, czego zabrakło w analizie sprawy dokonanej przez organy obu instancji.
W realiach sprawy, poinformowanie przez skarżącego w odwołaniu o przyczynie niestawiennictwa w organie zatrudnienia należy uznać za skuteczne i złożone
w terminie.
Powoduje to, że zaskarżone decyzje organu I i II instancji zostały podjęte,
w warunkach dowolnych, a więc nieprawidłowo dokonanych ustaleń stanu faktycznego sprawy. Ustalenia dowolne to takie, które nie znajdują oparcia w materiale dowodowym, są sprzeczne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, lub pomijają istotne okoliczności sprawy. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego (art. 7 k.p.a.) do wydania decyzji o przekonującej treści (patrz Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, Opublikowano: LEX/el. 2025). Następstwem dostrzeżonych przez Sąd wad postępowania administracyjnego, jest konieczność uchylenia nie tylko zaskarżonej decyzji, ale także uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Wskazania co do dalszych czynności organu sprowadzają się
do uwzględnienia przy ponownym rozpatrzeniu sprawy powyższych rozważań Sądu,
a więc dokonania oceny przedłożonych przez skarżącego dokumentów, jako obrazujących uzasadnioną przyczynę jego nieobecności w organie zatrudnienia,
w terminie wyznaczonym w dniu 16 grudnia 2024 r.
W opisanych okolicznościach, na podstawie art. 145 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie orzekł, jak w sentencji wyroku.
Orzeczenia sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu niniejszego wyroku są dostępne w Internecie na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.