IV SA/Po 771/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2024-01-25
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanepozwolenie na użytkowanieelektrownia wiatrowabezprzedmiotowość postępowaniasamowola budowlananakaz rozbiórkikodeks postępowania administracyjnegoWSA Poznań

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę spółki na decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie elektrowni wiatrowych, uznając je za bezprzedmiotowe z uwagi na brak pozwolenia na budowę i nakazy rozbiórki.

Spółka zaskarżyła decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie elektrowni wiatrowych, argumentując, że należy je zawiesić do czasu rozstrzygnięcia spraw dotyczących nakazów rozbiórki. Sąd uznał jednak, że postępowanie jest bezprzedmiotowe, ponieważ prawomocnie stwierdzono nieważność pozwolenia na budowę, a dodatkowo istnieją ostateczne decyzje nakazujące rozbiórkę elektrowni. Sąd podkreślił, że nawet ewentualne uchylenie nakazów rozbiórki nie zalegalizuje samowoli budowlanej bez ważnego pozwolenia na budowę.

Sprawa dotyczyła skargi P. Spółki komandytowej na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie udzielenia pozwolenia na użytkowanie dwóch elektrowni wiatrowych. Postępowanie zostało umorzone jako bezprzedmiotowe. Skarżąca spółka argumentowała, że postępowanie powinno zostać zawieszone do czasu rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny spraw dotyczących nakazów rozbiórki tych elektrowni, co mogłoby potencjalnie doprowadzić do ich legalizacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę. Sąd uznał, że postępowanie w sprawie pozwolenia na użytkowanie jest bezprzedmiotowe z kilku powodów: po pierwsze, prawomocnie stwierdzono nieważność decyzji o pozwoleniu na budowę, co oznacza brak podstawy do oceny zgodności wykonania obiektu z pozwoleniem. Po drugie, istnieją ostateczne decyzje administracyjne nakazujące rozbiórkę elektrowni. Sąd podkreślił, że nawet jeśli sprawy dotyczące nakazów rozbiórki toczą się przed NSA, nie wpływa to na bezprzedmiotowość postępowania o pozwolenie na użytkowanie, ponieważ brak ważnego pozwolenia na budowę i istnienie nakazu rozbiórki przesądzają o niemożności wydania pozwolenia na użytkowanie. Sąd powołał się na orzecznictwo, zgodnie z którym nie można udzielić pozwolenia na użytkowanie obiektu objętego ostateczną decyzją o rozbiórce.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, postępowanie jest bezprzedmiotowe.

Uzasadnienie

Bezprzedmiotowość wynika z braku ważnego pozwolenia na budowę, które jest podstawą do oceny zgodności wykonania obiektu, oraz z istnienia ostatecznych decyzji nakazujących rozbiórkę elektrowni. Toczące się postępowania kasacyjne dotyczące nakazów rozbiórki nie wpływają na bezprzedmiotowość postępowania o pozwolenie na użytkowanie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (12)

Główne

k.p.a. art. 105 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

p.b. art. 55 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Pomocnicze

k.p.a. art. 97 § § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

u.COVID-19 art. 15zzs4 § ust. 1

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.s.h. art. 551 § § 5

Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych

u.i.w. art. 16 § ust. 1

Ustawa z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych

p.b. art. 51 § ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 7

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

p.b. art. 59a

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postępowanie w sprawie pozwolenia na użytkowanie jest bezprzedmiotowe, ponieważ prawomocnie stwierdzono nieważność pozwolenia na budowę. Istnieją ostateczne decyzje administracyjne nakazujące rozbiórkę elektrowni wiatrowych. Brak jest podstaw do zawieszenia postępowania w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż ostateczność decyzji nakazujących rozbiórkę jest wystarczająca.

Odrzucone argumenty

Postępowanie w sprawie pozwolenia na użytkowanie powinno zostać zawieszone do czasu rozstrzygnięcia przez NSA spraw dotyczących nakazów rozbiórki, które mogą doprowadzić do zalegalizowania elektrowni. Organy nie odniosły się do argumentacji i zarzutów podniesionych w odwołaniu.

Godne uwagi sformułowania

Można wręcz stwierdzić, iż trudno jest o bardziej jaskrawy przykład bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego (z przyczyn przedmiotowych). Ewentualne uchylenie przez NSA ww. wyroków WSA w przedmiocie nakazu rozbiórki elektrowni, a nawet samych decyzji rozbiórkowych, samo w sobie nie spowoduje "zalegalizowania" istniejącej samowoli budowlanej.

Skład orzekający

Katarzyna Witkowicz-Grochowska

przewodniczący

Tomasz Grossmann

sprawozdawca

Maciej Busz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie bezprzedmiotowości postępowania o pozwolenie na użytkowanie w sytuacji braku pozwolenia na budowę i istnienia nakazu rozbiórki, nawet w obliczu toczących się postępowań kasacyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej elektrowni wiatrowych, gdzie pozwolenie na budowę zostało wyeliminowane z obrotu prawnego, a wydano nakazy rozbiórki.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje złożoność postępowań administracyjnych w budownictwie, gdzie wielokrotne stwierdzanie nieważności decyzji i nakazy rozbiórki prowadzą do długotrwałych sporów prawnych. Jest to przykład na to, jak ważne jest posiadanie prawidłowej dokumentacji prawnej od początku procesu budowlanego.

Elektrownie wiatrowe bez pozwolenia na budowę i z nakazem rozbiórki – sąd potwierdza bezprzedmiotowość wniosku o pozwolenie na użytkowanie.

Sektor

energetyka

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Po 771/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-01-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-12-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Katarzyna Witkowicz-Grochowska /przewodniczący/
Maciej Busz
Tomasz Grossmann /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 105 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 682
art. 55 ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz - Grochowska Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędzia WSA Maciej Busz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi P. Spółka komandytowa z siedzibą w K. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 20 października 2023 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 20 października 2023 r. nr [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako "WWINB" lub "organ II instancji"), po rozpatrzeniu odwołania spółki P. sp. k. z siedzibą w K. (zwanej też dalej "Spółką" lub "Skarżącą"), utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z 27 czerwca 2023 r. nr [...] umarzającą w całości, jako bezprzedmiotowe, postępowanie administracyjne wszczęte na wniosek P. z 25 października 2012 r. w sprawie udzielenia pozwolenia na użytkowanie dwóch elektrowni wiatrowych o mocy 600 kW każda, zlokalizowanych na nieruchomości ozn. nr geod. [...] i [...] obr. J. , gm. K..
Zaskarżona decyzja WWINB zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych, poprzedzających jej wydanie:
- decyzją z 19 września 2011 r. znak: [...] (zwaną dalej "Decyzją UŚ") Burmistrz Miasta i Gminy K. ustalił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie dwóch elektrowni wiatrowych o mocy 600 kW każda, wraz z obiektami i urządzeniami towarzyszącymi na działkach nr [...] i [...] położonych w obrębie J., w gminie K. (zwanych dalej "Inwestycją");
- decyzją z 15 czerwca 2012 r. znak: [...] (zwaną dalej "Decyzją PnB") Starosta K. (dalej jako "Starosta"), m.in. po sprawdzeniu zgodności projektu budowlanego z wymaganiami określonymi w ostatecznej Decyzji UŚ, zatwierdził projekt budowlany i udzielił Z. S., prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą P. (dalej jako "Inwestor" lub "PHU"), pozwolenia na budowę Inwestycji. Decyzję tę utrzymał w mocy Wojewoda W. (dalej jako "Wojewoda") – decyzją z 28 sierpnia 2012 r. znak: [...] Decyzja Wojewody została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ("WSA") w Poznaniu;
- podaniem z 25 października 2012 r. Inwestor wystąpił do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. (zwanego dalej "PINB" lub "organem I instancji") z wnioskiem o pozwolenie na użytkowanie ww. dwóch elektrowni wiatrowych;
- decyzją z 14 listopada 2012 r. znak: [...] PINB, po przeprowadzeniu obowiązkowej kontroli i stwierdzeniu wykonania Inwestycji zgodnie z projektem budowlanym zatwierdzonym ostateczną Decyzją PnB, udzielił P. pozwolenia na użytkowanie "dwóch elektrowni wiatrowych o mocy 600 kW każda (kat. obiektu XXIX) – obiektu zlokalizowanego na nieruchomości oznaczonej nr geod. [...], [...] położonej w miejscowości J., gmina K.";
- decyzją z 13 marca 2014 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej jak "SKO") stwierdziło nieważność ostatecznej Decyzji UŚ. Decyzja SKO została utrzymana w mocy decyzją własną tego organu z 11 kwietnia 2014 r. znak: [...], na którą skarga została oddalona wyrokiem WSA w Poznaniu z 05 lutego 2015 r. o sygn. akt IV SA/Po 631/14, od którego skarga kasacyjna została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego ("NSA") z 20 stycznia 2017 r. o sygn. akt II OSK 1106/15;
- na skutek stwierdzenia nieważności Decyzji UŚ, WSA stwierdził nieważność ww. decyzji Wojewody z 28 sierpnia 2012 r. oraz poprzedzającej ją Decyzji PnB – wyrokiem z 26 kwietnia 2017 r. o sygn. akt IV SA/Po 105/17, od którego skarga kasacyjna została oddalona wyrokiem NSA z 11 kwietnia 2018 r. o sygn. akt II OSK 1762/17. W efekcie Starosta umorzył postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę Inwestycji – decyzją z 30 lipca 2018 r. znak: [...], która została utrzymana w mocy decyzją Wojewody z 28 września 2018 r. znak: [...];
- na wniosek E. W. (podanie z 07 lipca 2018 r.), WWINB – decyzją z 09 listopada 2018 r. znak: [...] – stwierdził nieważność Decyzji PnU. Decyzja WWINB została utrzymana w mocy decyzją wydaną przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego ("GINB") dnia 03 stycznia 2019 r. znak: [...], na którą skarga została oddalona wyrokiem WSA w Warszawie z 04 września 2019 r. o sygn. akt VII SA/Wa 438/19, od którego skarga kasacyjna została oddalona wyrokiem NSA z 12 stycznia 2023 r. o sygn. akt II OSK 62/20.
Wobec powyższego WWINB przeprowadził dwa odrębne postępowania w sprawie legalności budowy: (i) elektrowni wiatrowej posadowionej na działce nr [...] oraz (ii) elektrowni wiatrowej posadowionej na działce nr [...] (w okresie budowy: działka nr [...]), w wyniku których:
- WWINB – decyzją z 04 lutego 2021 r. znak: [...] – wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (w skrócie "p.b."), nakazał Z. S. rozbiórkę elektrowni wiatrowej posadowionej na działce nr [...]. Decyzja WWINB została utrzymana w mocy decyzją GINB z 30 czerwca 2021 r. znak: [...], na którą skarga została oddalona wyrokiem WSA w Warszawie z 14 grudnia 2021 r. o sygn. akt VII SA/Wa 1828/21. Obecnie toczy się postępowanie kasacyjne przed NSA w tej sprawie (sygn. akt II OSK 780/22);
- WWINB – decyzją z 08 lutego 2021 r. znak: [...] – wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 7 p.b., nakazał Z. S. rozbiórkę elektrowni wiatrowej posadowionej na działce nr [...] (w okresie budowy: działka nr [...]). Decyzja WWINB została utrzymana w mocy decyzją GINB z 30 czerwca 2021 r. znak: [...], na którą skarga została oddalona wyrokiem WSA w Warszawie z 14 grudnia 2021 r. o sygn. akt VII SA/Wa 1829/21. Obecnie toczy się postępowanie kasacyjne przed NSA w tej sprawie (sygn. akt II OSK 784/22).
W konsekwencji na PINB spoczął obowiązek ponownego rozpatrzenia wniosku Inwestora z 25 października 2012 r. o pozwolenie na użytkowanie przedmiotowych elektrowni wiatrowych – w wyniku czego:
- przywołaną na wstępie decyzją z 27 czerwca 2023 r. PINB umorzył w całości "postępowanie administracyjne wszczęte na wniosek z dnia 25-10-2012 r. P. [...] w sprawie udzielenia pozwolenia na użytkowanie dwóch elektrowni wiatrowych o mocy 600kW każda – obiektów zlokalizowanych na nieruchomości ozn. nr geod. [...] i [...] obr. J. , gm. K., których inwestorem jest P. [...] – ponieważ stało się bezprzedmiotowe";
- odwołanie od tej decyzji wniosła Spółka – jako następca prawny P. (w związku z przekształceniem jednoosobowej działalności gospodarczej) – reprezentowana przez ad F., który wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji PINB i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, a to z powołaniem się na zarzuty naruszenia art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez nienależytą ocenę dowodów i faktów, które powinny być znane PINB z urzędu, tj. zupełne zbagatelizowanie, że nadal przed NSA toczą się sprawy pod sygn. akt II OSK 780/22 i II OSK 784/22, których rozstrzygnięcia mogą doprowadzić do zalegalizowania przedmiotowych elektrowni wiatrowych, a tym samym mieć wpływ na wydanie decyzji w przedmiotowej sprawie. Tym samym – w ocenie pełnomocnika Spółki – organ I instancji, w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., winien zawiesić przedmiotowe postępowanie do czasu rozstrzygnięcia ww. spraw przez NSA.
Utrzymując w mocy decyzję PINB z 27 czerwca 2023 r. – przywołaną na wstępie decyzją z 20 października 2023 r. – WWINB w uzasadnieniu stwierdził, że bezspornie Spółka jest stroną niniejszego postępowania administracyjnego, bowiem powstała z przekształcenia jednoosobowej działalności gospodarczej w jednoosobową spółkę kapitałową w sposób zgodny z art. 551 § 5 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1467, z późn. zm.). Dalej organ II instancji wyjaśnił, że nie ulega też wątpliwości, iż budowa przedmiotowych elektrowni wiatrowych została zrealizowana w oparciu o decyzję o pozwoleniu na budowę (Decyzję PnB), która następnie została wyeliminowana z obrotu prawnego (stwierdzono jej nieważność), w konsekwencji czego stwierdzono także nieważność decyzji o pozwoleniu na użytkowanie (Decyzji PnU), stąd konieczne stało się ponowne rozpoznanie wniosku w przedmiocie tego ostatniego pozwolenia. W ocenie WWINB trafnie PINB przyjął, że nadal jest organem właściwym w tej sprawie – zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 724, z późn. zm. Równie prawidłowo PINB stwierdził, że postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia na użytkowanie jest bezprzedmiotowe (art. 105 § 1 k.p.a.). Nie dość bowiem – jak dalej wyjaśnił WWINB – że brak jest w tym przypadku pozwolenia na budowę, to dodatkowo obydwie elektrownie objęte są nakazami rozbiórki wynikającymi z ostatecznych decyzji administracyjnych wydanych przez właściwe organy administracji publicznej. "Można wręcz stwierdzić, iż trudno jest o bardziej jaskrawy przykład bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego (z przyczyn przedmiotowych)" – o której to bezprzedmiotowości świadczą, zdaniem WWINB, opisane okoliczności łącznie oraz każda z nich z osobna. Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ II instancji stwierdził, że fakt zawisłości przed NSA postępowania w sprawie legalności decyzji, którymi nakazano rozbiórkę elektrowni wiatrowych, nie jest zagadnieniem wstępnym w tej sprawie (art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.). Z punktu widzenia postępowania administracyjnego, wobec niewstrzymania wykonania tych decyzji, istotny jest wyłącznie fakt, iż posiadają one cechę ostateczności (art. 16 § 1 k.p.a.). Poza tym wystarczającym powodem dla przyjęcia, że postępowanie w sprawie pozwolenia na użytkowanie jest bezprzedmiotowe, jest fakt, iż w obrocie prawnym nie istnieje decyzja o pozwoleniu na budowę elektrowni wiatrowych ani żadna inna ostateczna decyzja administracyjna, z której wynikałby obowiązek uzyskania takiego pozwolenia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na opisaną decyzję WWINB, Spółka, reprezentowana przez dotychczasowego pełnomocnika – zarzuciwszy naruszenie przepisów postępowania:
a. art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. – przez nienależytą ocenę dowodów i faktów, które to powinny być znane organowi I i II instancji z urzędu, tj. zupełne zbagatelizowanie, że nadal przed NSA toczą się sprawy pod sygn. akt II OSK 780/22 i II OSK 784/22, a to w sprawie decyzji wydanych przez WWINB z 04 lutego 2021 r. ([...]) i z 08 lutego 2021 r. ([...]), nakazujących rozbiórkę przedmiotowych elektrowni wiatrowych, które to rozstrzygnięcia mogą doprowadzić do zalegalizowania przedmiotowych elektrowni wiatrowych, a tym samym mieć wpływ na wydanie decyzji w przedmiotowej sprawie. Tym samym, w ocenie Skarżącej, organ I instancji w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. winien zawiesić przedmiotowe postępowanie do czasu rozstrzygnięcia powyżej wskazanych spraw przez NSA;
b. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. – polegające na braku wyczerpującego rozpatrzenia całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego oraz jego finalnej oceny przez organ II instancji
– wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji WWINB oraz poprzedzającej ją decyzji PINB, a także o zasądzenie na rzecz Skarżącej [zwrotu] kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi jej autor wytknął, że w ocenie Skarżącej organ II instancji, wydając zaskarżoną decyzję, w ogóle nie odniósł się i nie przeanalizował argumentacji i zarzutów poczynionych przez Skarżącą w odwołaniu od decyzji PINB, w związku z czym dotychczas podnoszona argumentacja i zarzuty są nadal w pełni uzasadnione w odniesieniu do zaskarżonej decyzji WWINB.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV tut. Sądu z 03 stycznia 2024 r. sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 15zzs4 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095, z późn. zm.; w skrócie "u.COVID-19"), w brzmieniu obowiązującym od 15 kwietnia 2023 r., o czym strony zostały powiadomione pismami z 05 stycznia 2024 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym wyznaczonym w trybie art. 15 zzs4 ust. 1 u.COVID-19 w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania ww. zarządzenia Przewodniczącego Wydziału.
Przystępując do rozpoznania sprawy w tym trybie, Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Przedmiotem tak rozumianej kontroli jest w niniejszej sprawie decyzja Inspektor Nadzoru Budowlanego z 20 października 2023 r. ([...]) utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z 27 czerwca 2023 r. ([...]) o umorzeniu, jako bezprzedmiotowego, postępowania administracyjnego wszczęte na wniosek P. [poprzednika prawnego skarżącej Spółki – uw. Sądu] z 25 października 2012 r. w sprawie udzielenia pozwolenia na użytkowanie dwóch elektrowni wiatrowych o mocy 600 kW każda, zlokalizowanych na działkach nr geod. [...] i [...] (obr. J. ) w gminie K..
Podstawę prawną obu ww. decyzji stanowił przede wszystkim art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, z późn. zm., w skrócie "k.p.a.") w związku z art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (obecnie: Dz. U. z 2023 r. poz. 682, z późn. zm.; w skrócie "p.b.").
Pierwszy z powołanych przepisów stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.
I to właśnie tylko ta kwestia – czy kontrolowane postępowanie administracyjne w sprawie pozwolenia na użytkowanie inkryminowanych elektrowni wiatrowych stało się (jak przyjęły organy obu instancji), czy jednak nie (jak twierdzi Skarżąca), bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. – stanowi przedmiotu sporu pomiędzy stronami.
Obowiązek uzyskania owego pozwolenia dla legalnej eksploatacji takich obiektów, jak ww. elektrownie, wynika z drugiego z powołanych wyżej przepisów: art. 55 ust. 1 pkt 1 p.b., który – niezależnie od brzmienia (czy to odpowiedniego dla niniejszej sprawy, wszczętej wnioskiem Inwestora z 25 października 2012 r., tj. obowiązującego do 28 czerwca 2018 r., czy też obowiązującego po tej dacie, aż do dnia orzekania) – nakładał i nadal nakłada obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie przed przystąpieniem do użytkowania obiektu budowlanego, dla którego budowy wymagane jest pozwolenie na budowę i który jest – tak, jak w niniejszej sprawie – zaliczony do kategorii XXIX.
Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 k.p.a., oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty (zob. wyrok NSA z 25.05.2023 r., III FSK 32/23, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie "CBOSA").
W tym kontekście normatywnym wypada za trafne uznać stanowisko, zgodnie z którym wszczynanie postępowania w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie w sytuacji, w której wiadomo, że sprawdzane jest w toczącym się już postępowaniu, czy dany obiekt został wybudowany w zgodności z udzielonym pozwoleniem na budowę i czy nie narusza przepisów prawa budowlanego, jest bezprzedmiotowe w powyższym rozumieniu, bowiem z góry wiadomo, że postępowanie to nie może się zakończyć przed zakończeniem postępowania naprawczego (por. wyrok NSA z 19.02.2021 r., II OSK 2929/20, CBOSA).
Zarazem jest jasne, że decyzja o pozwoleniu na użytkowanie dotyczy "oznaczonego w niej obiektu budowlanego i świadczy o prawidłowości jego wykonania. Tak długo dopóki obiekt istnieje, a na skutek nadzwyczajnych zdarzeń faktycznych jego użytkowanie nie zostało uniemożliwione, bądź nie wydano ostatecznej decyzji o rozbiórce (por. wyrok z dnia 14 maja 2004 r. sygn. akt II SA/Kr 537/00, publ. ONSAiWSA 2005/2/31), tak długo nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o pozwoleniu na użytkowanie ze względu na jej bezprzedmiotowość" (zob. wyrok NSA z 15.05.2009 r., II OSK 401/08, CBOSA).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt kontrolowanej sprawy, należy stwierdzić, ze skoro w tej sprawie stwierdzono prawomocnie nieważność udzielonego pozwolenia na budowę przedmiotowych elektrowni wiatrowych (tj. Decyzji PnB), a następnie umorzono postępowanie w tej sprawie, to w obrocie prawnym nie istnieje żadna decyzja o udzieleniu pozwolenia na budowę ww. obiektów, która mogłaby stanowić podstawę dla dokonywanej w ramach postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie wymaganej oceny zgodności wybudowanego obiektu z ustaleniami i warunkami określonymi w pozwoleniu na budowę (art. 59a p.b.). Co więcej, jak trafnie zauważył, WWINB, w obrocie prawnym nie pozostaje żadna inna ostateczna decyzja administracyjna, z której wynikałby obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie spornych elektrowni wiatrowych – co już pozwalało stwierdzić bezprzedmiotowość postępowania w sprawie tego pozwolenia.
W szczególności żadna taka decyzja nie zapadła w ramach wszczętych przez organy nadzoru budowlanego – w trybie art. 51 p.b. – postępowań w sprawie legalności ww. obiektów. Postępowania te zakończyły się ostatecznymi decyzjami WWINB i GINB nakazującymi rozbiórki przedmiotowych elektrowni wiatrowych, od których to decyzji skargi zostały oddalone wyrokami WSA w Warszawie z 14 grudnia 2021 r. o sygn. akt VII SA/Wa 1828/21 i VII SA/Wa 1829/21.
Wbrew twierdzeniom Skarżącej, okoliczność, że ww. wyroki WSA nie są jeszcze prawomocne, a sprawy ze skarg kasacyjnych od tych wyroków nadal toczą się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (pod sygn. akt, odpowiednio, II OSK 780/22 i II OSK 784/22), wcale nie świadczą o "przedmiotowości" kontrolowanego tu postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie spornych elektrowni wiatrowych, ani tym bardziej o zasadności jego zawieszania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.
Po pierwsze, ewentualne uchylenie przez NSA ww. wyroków WSA w przedmiocie nakazu rozbiórki elektrowni, a nawet samych decyzji rozbiórkowych, samo w sobie nie spowoduje "zalegalizowania" istniejącej samowoli budowlanej. Nadal też nie będzie można ocenić zgodności wykonania obiektu budowlanego (elektrowni) z pozwoleniem na budowę – skoro takie pozwolenie nie istnieje, na skutek prawomocnego stwierdzenia jego nieważności.
Po drugie, jak trafnie wyjaśnił WWINB, z punktu widzenia postępowania administracyjnego (tu: w sprawie pozwolenia na użytkowanie) istotny jest fakt, że odnośne decyzje administracyjne (tu: nakazujące rozbiórkę elektrowni), których istnienie i obowiązywanie mogłoby ewentualnie stanowić zagadnienie wstępne (art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.) w danym postępowaniu, są ostateczne. Ich prawomocność w takim przypadku nie jest wymagana. Potwierdza to orzecznictwo sądowe i wypowiedzi doktryny, w których zasadnie wskazuje się, że niedopuszczalne jest udzielenie na podstawie art. 55 p.b. pozwolenia na użytkowanie (choćby w inny niż dotychczas sposób) budynku objętego obowiązkiem rozbiórki orzeczonym ostateczną decyzją (por.: wyrok WSA z 14.05.2004 r., II SA/Kr 537/00, ONSAiWSA 2005, Nr 2, poz. 31; Prawo budowlane. Komentarz, pod red. Z. Niewiadomskiego, Warszawa 2024, art. 55 Nb 5).
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę Spółki w całości oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI