IV SA/PO 769/25

IV SA/Po 769/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-11-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-08-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Jacek Rejman
Katarzyna Witkowicz-Grochowska /sprawozdawca/
Wojciech Rowiński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Skarżony organ
Burmistrz Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono bezskuteczność czynności
Stwierdzono bezskuteczność czynności
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Rowiński Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) Asesor sąd. WSA Jacek Rejman Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2025 r. sprawy ze skargi D. P. i M. P. na czynność Burmistrza Miasta z dnia 3 lipca 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy sfinansowania i zorganizowania dowozu dziecka do szkoły 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; 2. zasądza od Burmistrza Miasta na rzecz skarżących D. P. i M. P., solidarnie, kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Pismem z 20 maja 2025 r. D. P. zwróciła się do Burmistrza Miasta o objęcie nieodpłatnym dowozem, pojazdem będącym w dyspozycji gminy, swojego niepełnosprawnego syna M. P. do Niepublicznej Szkoły Podstawowej [...] w [...] w roku szkolnym [...].
Burmistrz Miasta pismem z 3 lipca 2025 r. poinformował D. P., że nie może sfinansować ani zorganizować dowozu jej syna do Niepublicznej Szkoły Podstawowej [...] w [...], ponieważ szkoła ta nie jest najbliższą placówką spełniającą wymagania zawarte w orzeczeniu Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w [...] z 6 marca 2025 r. nr [...] o potrzebie kształcenia specjalnego.
Organ uzasadnił, że przeprowadził szczegółową analizę zarówno stanu prawnego, jak i indywidualnych potrzeb jej syna określonych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego oraz zwrócił się do Zespołu Szkół Specjalnych im. [...] w [...] celem ustalenia, czy szkoła ta spełnia wszystkie wymagania zawarte w orzeczeniu. Organ wyjaśnił, że szkoła zatrudnia odpowiednich specjalistów, posiada odpowiednie warunki lokalowe oraz spełnia warunki umożliwiające realizację indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych jej dziecka. Ponadto od 1 września 2025 roku dysponuje wolnym miejscem w klasie pierwszej.
Dalej organ argumentował, że zgodnie z art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 737 z późn. zm., dalej jako: p.o.) gmina ma obowiązek zapewnić uczniowi niepełnosprawnemu bezpłatny transport i opiekę w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej lub szkoły ponadpodstawowej, która jest w stanie zapewnić realizację zaleceń wynikających z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. W ocenie organu w świetle powyższych informacji, przepisów prawa oraz potwierdzenia ze strony szkoły w [...] należało stwierdzić, że jest ona najbliższą szkołą, która odpowiada potrzebom dziecka.
W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia 9 lipca 2025 r. D. P. wskazała, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem organu, albowiem Zespół Szkół Specjalnych w [...] nie spełnia warunków dla zapewnienia właściwej - z uwagi na stan zdrowia - edukacji dla jej syna.
Następnie pismem z dnia 16 lipca 2025 r. organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w piśmie z dnia 3 lipca 2025 r. Organ wyjaśnił, że ponownie zwrócił się do Zespołu Szkół Specjalnych im. [...] w [...] z prośbą o wnikliwą analizę orzeczenia dziecka. Po raz kolejny szkoła ta zapewniła, że spełnia warunki umożliwiające realizację indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych dziecka.
Dalej organ przytoczył treść odpowiedzi, którą otrzymał od Zespołu Szkół Specjalnych im. [...] w [...] wskazując m.in., że kadra pedagogiczna zatrudniona w szkole to oligofrenopedagodzy oraz specjaliści, w tych psycholog, pedagog, doradca zawodowy, logopedzi, neuroiogopedzi, suropedagodzy, tyflopedagodzy, arteterapeuci, dogoterapeuci. Nauczanie w tej szkole jest zindywidualizowane, ma na celu zaspokajanie potrzeb każdego ucznia oraz rozwijanie jego potencjału. Szkoła ta jest przyjazna dziecku i jego rodzinie, a jej działania są oparte na uniwersalnych wartościach. Przygotowuje ona swoich uczniów do jak najbardziej samodzielnego życia. Wyjaśniono, że uczeń z niepełnosprawnością sprzężoną: z [...], niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym oraz niepełnosprawny ruchowo wymaga specjalnie dostosowanego środowiska edukacyjnego, które sprzyja jego wszechstronnemu rozwojowi - poznawczemu, emocjonalnemu, społecznemu i fizycznemu. Kluczowym warunkiem jest indywidualne podejście do ucznia, oparte na rzetelnej diagnozie jego możliwości oraz potrzeb. Uzasadniono, że nauczanie w szkole oparte jest na Indywidualnym Programie Edukacyjno-Terapeutycznym (IPET), który określa nie tylko cele nauczania, ale także metody pracy i sposób oceniania ucznia Efektywność tej pracy weryfikowana jest minimum dwa razy w roku, czego wynikiem jest Wielospecjalistyczna Ocena Poziomu Funkcjonowania Ucznia (WOPFU). Oba dokumenty są opracowywane przez zespół nauczycieli i specjalistów, przy udziale rodzica. Współpraca z rodzicami jest dla szkoły kluczowa i niezbędna do efektywnego wspierania dziecka. Wspólne ustalanie celów, regularny kontakt oraz wzajemna wymiana informacji pozwalają na spójność działań podejmowanych w szkole i w domu oraz wspierają rodziców w działaniach opiekuńczo-wychowawczych.
Ponadto, organ I instancji wskazał, że w filii szkoły w [...] zapewnione zostały optymalne warunki do nauki: bezpieczne, przewidywalne, ciche (szkoła bez dzwonków) i spokojne środowisko, które zapewnia uczniom poczucie stabilizacji i akceptacji. Klasy dla dzieci z niepełnosprawnością sprzężoną są czteroosobowe. Nauczyciel ma możliwość poświęcenia uczniowi odpowiednio dużo uwagi. Istotną rolę odgrywa również pomoc nauczyciela, która wspiera ucznia zarówno w nauce, jak i w codziennym funkcjonowaniu w szkole. Argumentowano, że ważnym atutem szkoły jest stała współpraca z pielęgniarką szkolną. To ona prowadzi badania przesiewowe, doraźnie interweniuje, wspiera ucznia z przewlekłymi problemami zdrowotnymi, szkoli personel i współpracuje z rodzicami oraz innymi instytucjami. Biorąc pod uwagę stan zdrowia Pani syna i potrzebę wielospecjalistycznego wsparcia medycznego, bardzo istotnym jest fakt przebywania na terenie szkoły pielęgniarki, która w razie ataku epilepsji poda niezbędne leki. Wskazano, że zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego cele rozwojowe i terapeutyczne będą realizowane w ramach zajęć rewalidacyjnych. Priorytetem takich zajęć jest doskonalenie umiejętności i kompetencji społeczno-emocjonalnych. Niezwykle ważne będzie uczenie chłopca praktycznych umiejętności - samoobsługi, komunikacji, poruszania się w przestrzeni, planowania prostych czynności, a także zachowania się w sytuacjach społecznych.
W konsekwencji organ jeszcze raz podkreślił, że Zespół Szkół Specjalnych im. [...] w [...] jest najbliższą szkołą, która zapewni dziecku odpowiednie wsparcie, warunki do nauki i rozwoju oraz spełni wymagania zawarte w orzeczeniu.
D. P. i M. P. (dalej jako: skarżący) wywiedli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na "decyzję z dnia 3 lipca 2025 r.", wnosząc o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności i zobowiązanie Burmistrza Miasta do zorganizowania dowodu ich syna do Szkoły w [...], a ewentualnie sfinansowanie dojazdów syna do tej Szkoły oraz o zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania.
Skarżący zarzucili organowi:
1. błędne zastosowanie art. 39 ust. 4 pkt 1 p.o. poprzez uznanie, że najbliższą szkołą, która zapewni ich synowi realizację zaleceń wynikających z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego jest Zespół Szkół Specjalnych w [...], kiedy w rzeczywistości szkoła ta nie spełnia warunków wskazanych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego syna,
2. błędne niezastosowanie art. 70 ust. 4 i art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez odebranie rodzicom dziecka niepełnosprawnego prawa wyboru najlepszej dla niego szkoły,
3. błąd w ustaleniach faktycznych sprawy poprzez przyjęcie, że:
- Zespół Szkół Specjalnych im. [...] w [...] umożliwia realizację indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych ich dziecka,
- Szkoła Podstawowa dla dzieci w spektrum [...] w [...] ul. [...] nie jest najbliższą placówką spełniającą wymagania zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego ich dziecka.
Ponadto skarżący wnieśli o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów:
- orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia 6.03.2025 r.,
- orzeczenia o niepełnosprawności z dnia 5.07.2022 r.,
- opinii psychologicznej z dnia 21.07.2025 r.,
- zaświadczenia ze szkoły Podstawowej dla Dzieci w spektrum [...] w [...] - wszystkie ww. dokumenty na fakt niepełnosprawności ich syna, potrzeby kształcenia specjalnego syna, zaleceń w zakresie form kształcenia, indywidualnych potrzeb syna w zakresie form kształcenia, oferty programowej szkoły w [...] w zakresie zajęć odpowiadającym potrzebom dziecka.
Uzasadniając skargę skarżący wskazali, że ich syn M. P. cierpi na [...], ADHD, padaczkę, opóźnienie umysłowe w stopniu umiarkowanym, niepełnosprawność ruchową. Syn objęty jest opieką specjalistyczną neurologiczną, psychiatryczną, psychologiczną, hematologiczną a także pod opieką: logopedy, rehabilitanta, pedagoga, terapii SI. Zażywa leki. Z uwagi na nasilone cechy [...] ma znacząco obniżone możliwości adaptacyjne i wydolność intelektualną. Dziecko ma znaczące utrudnienia w funkcjonowaniu wywołane bodźcami z otoczenia. Wszelki bodźce zewnętrzne nasilają jego zaburzenia w przetwarzaniu sensorycznym i koncentracji uwagi. Niezapewnienie zaś dziecku optymalnych warunków (wyeliminowanie czynników nasilających zaburzenia) prowadzi do przeciążenia, co destabilizuje jego funkcjonowanie i rozwój, a nawet prowadzi do regresu w tym rozwoju.
Z powyższych powodów rodzice dziecka od dawna poszukiwali placówki szkolnej, która zapewni optymalne warunki edukacji. Skarżący wyjaśnili, że placówkę taką znaleźliśmy w [...]. Kilkukrotnie odwiedzili tę szkołę razem z synem i otrzymali wyczerpujące informacje o zakresie zajęć oferowanych przez szkołę (potwierdzone w zaświadczeniu załączonym do skargi). Po konsultacji u psychologa rodzice zadecydowali, aby ich syn do tej szkoły uczęszczał.
Skarżący wyjaśnili, że nie zdecydowali się na wybór szkoły specjalnej w [...], albowiem szkoła ta nie jest przystosowana do potrzeb ich dziecka z następujących przyczyn:
1. w szkole tej uczy się wiele dzieci z różnymi dysfunkcjami - nie tylko [...], co wpływa na być może bardziej wszechstronny, ale jednak mniejszy zakres wiedzy, przygotowania i doświadczenia kadry nauczycielskiej w zakresie pracy z dziecimi z [...] - szkoła w [...] jest skoncentrowana na pracy z dziećmi z spektrum [...],
2. w szkole w [...] po skończonych zajęciach wszystkie dzieci są razem grupowane w świetlicy, gdzie syn nie będzie miała zapewnionej indywidualnej opieki, gdzie przebywać będzie dużo dzieci - w szkole w [...] w czasie po lekcjach organizowane są zajęcia indywidualne dla uczniów i cały czas pod indywidualną i nastawioną na ich potrzeby opieką,
3. w szkole w [...] zajęcia z logopedii są zbiorowe - w szkole w [...] są indywidualne,
4. w szkole w [...] toaleta znajduje się poza klasą na korytarzu i jest przeznaczona dla wszystkich uczniów - w szkole w [...] każda klasa ma osobą toaletę, do której wejście jest z sali lekcyjnej (dla dziecka skarżonych jest to niezmiernie istotne, gdyż ma fobię w zakresie korzystania z toalet i korzystanie z toalet publicznych gdzie ma dostęp dużo osób jest dla niego bardzo dużym problemem, a nawet powoduje wstrzymanie oddawania potrzeb fizjologicznych),
5. szkoła w [...] znajduje się przy bardzo ruchliwej ulicy, z drugiej strony otoczona jest domami jednorodzinnymi i gospodarstwami rolnymi, jest tam nieustający hałas (dziecko zaś jest nadwrażliwe na dźwięki) - szkoła w [...] znajduje się w otoczeniu lasu i nie ma tam dodatkowych bodźców zewnętrznych,
6. na skutek wielokrotnych zapewnień Burmistrza Miasta skarżący pokazali szkołę w [...] synowi, który obecnie bardzo przeżywa, że ma iść do innej szkoły, co nasila u niego objawy chorobowe łącznie z atakami padaczki i obawiają się, że w rozwoju syna nastąpi regres,
7. szkoła w [...] nie dysponuje elektrostymulacją - szkoła w [...] oferuje elektrostymulację, która jest bardzo ważna dla rozwoju osłabionych mięśni dziecka.
8. w szkole w [...] wyżywienie jest z cateringu - szkoła w [...] na swoją kuchnię i oferuje posiłki dostosowane do potrzeb każdego ucznia (dziecko ma wybiórczość pokarmową),
9. szkoła w [...] sporadycznie zapewnia dzieciom dogoterapię - w szkole w [...] organizowane jest nie tylko dogoterapia, ale też alpakoterapia, hipoterapia i felinoterapia,
10. teren rekreacyjny szkoły w [...] jest niewielki, a plac zabaw nie jest przystosowany dla dzieci z potrzebami specjalnymi - szkoła w [...] na dwa place zbaw i bardzo duże boiska, a do tego duży zielony teren rekreacyjny.
Dalej skarżący argumentowali, że zgodnie z art. 70 ust. 3 zd. 1 Konstytucji rodzice mają wolność wyboru dla swoich dzieci szkół innych niż publiczne. Natomiast w myśl art. 70 ust. 4 Konstytucji władze publiczne zapewniają obywatelom powszechny i równy dostęp do wykształcenia. Artykuł zaś 71 ust. 1 Konstytucji przewiduje po stronie Państwa obowiązek uwzględniania w jego polityce społecznej i gospodarczej dobra rodziny.
Skarżący wskazali, że jako rodzice mają prawo wyboru najlepszej dla ich niepełnosprawnego dziecka szkoły, jako miejsca, gdzie nie tylko ma zdobywać wiedzę i wykształcenie, ale także spędzać znaczną część swego czasu i podlegać różnego rodzaju procesom socjalizacyjnym. Nie można bowiem tracić tych argumentów z pola widzenia zwłaszcza w przypadku dziecka niepełnosprawnego, gazie istotnym elementem wpływającym na wybór szkoły jest poczucie bezpieczeństwa, którym dziecko cieszyć się może w jednej szkole, a deficyt którego może odczuwać w innej placówce. Także dostępne w danej szkole formy rehabilitacji i terapii mają oczywiste znaczenie dla wyboru dokonywanego przez rodziców.
Skarżący podnieśli, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazywano wielokrotnie, że "najbliższa" szkoła podstawowa lub ponadpodstawowa nie oznacza tylko i wyłącznie placówki położonej w najbliższej odległości (w ujęciu geograficznym) od miejsca zamieszkania dziecka ale najbliższą szkołę, która umożliwia tym dzieciom realizację obowiązku szkolnego, zgodnie z treścią orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. W przypadku ich syna jest to Szkoła Podstawowa [...]" w [...]. Skarżący podkreślili, że wybór Szkoły w [...] nie wynikał więc z ich osobistej potrzeby, a z zauważonych potrzeb dziecka.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swą dotychczasową argumentację w sprawie. W ocenie organu wszystkie zarzuty podniesione w skardze są niezasadne.
Zdaniem organu twierdzenia i zarzuty skarżących oparte na porównaniu obecnej sytuacji z wcześniejszym nieodpłatnym dowożeniem dziecka poza rejon [...] są nietrafione. Dziecko dowożone było do przedszkola, a obecnie wniosek rodziców dotyczy dziecka mającego uczęszczać do szkoły. Uwaga skarżących dotycząca zatem "ówczesnego braku obiekcji" jest błędna, albowiem w [...] nie było przedszkola, które spełniałoby wymagania dla dziecka. Dlatego dziecko miało finansowane koszty dowozu do placówki poza miastem [...]. Fakt, że dana placówka znajduje się na terenie [...], czy poza nim i tak ma drugorzędne znaczenie, o czym mowa dalej. Istotne jest to, że w [...] prowadzona jest szkoła, która wypełnia wszystkie wymogi niezbędne dla prawidłowej opieki i edukacji małoletniego M.. Bezpodstawne są zatem argumenty skarżących, że odmowa dowozu M. do szkoły w [...] (bądź sfinansowania kosztu związanego z dowożeniem) jest "próbą skłonienia rodziców do tego, aby dziecko uczęszczało do szkoły położnej na terenie gminy". Organ w ogóle nie kieruje się tymi kategoriami przy zawieraniu umów bądź odmowie finansowania kosztu dowozu (dowożenia) dziecka do danej placówki. Organ wyjaśnił, że kieruje się literalnym brzmieniem przepisu art. 39 ust. 4 p.o. na podstawie dokładnie ustalonego stanu faktycznego. Nietrafione są także argumenty skarżących o "ochronie interesów fiskalnych gminy" kosztem dziecka, albowiem jako organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego w każdej sprawie o charakterze majątkowym konieczne jest branie pod uwagę finansów publicznych oraz przepisów z tym związanych. Nieusprawiedliwiona jest także sugestia skarżących, jakoby burmistrz kierował się przy ocenie stanu faktycznego lub uzależniał zawarcie umowy na finansowanie kosztów dowożenia dziecka (dowóz dziecka) do specjalistycznej placówki edukacyjnej od "wysokości dotacji oświatowej od liczby uczniów uczęszczających do szkół na terenie gminy". Placówka szkolna w [...], spełniająca wymagania pod względem potrzeb M. P., nie jest faworyzowana przez burmistrza w przedmiotowej sprawie. Nie można przy tym pominąć istotnej okoliczności, że Gmina Miejska [...] (Burmistrz) nie jest organem prowadzącym dla Zespołu Szkół Specjalnych w [...]. Organem prowadzącym dla tej szkoły jest Powiat [...] - Starosta. W związku z powyższym, to nie Burmistrz finansuje funkcjonowanie tej szkoły.
Organ argumentował, że odmowa zawarcia umowy na bezpłatny dowóz lub finansowanie dowozu ucznia do szkoły przez organ do [...] uzasadniona jest okolicznościami sprawy w oparciu o brzmienie art. 39 ust. 4 p.o.
Burmistrz Miasta wskazał, iż Zespół Szkół Specjalnych im. [...] w [...] posiada wolne miejsca w pierwszej klasie dla dziecka z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym, sprzężoną z [...] i z niepełnosprawnością ruchową. Szkoła ta zatrudnia odpowiednich specjalistów, posiada odpowiednie warunki lokalowe oraz spełnia warunki umożliwiające realizację indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych dziecka, tj. M. (zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego). Rodzice dziecka mają prawo wyboru placówki i gmina im tego prawa nie odbiera, jednak obowiązek finansowania dowozu dziecka do placówki specjalistycznej przez gminę lub zapewnienia nieodpłatnego dowozu przez jednostkę samorządu terytorialnego powstaje wyłącznie wówczas, gdy dziecko ma być dowożone do najbliższej szkoły podstawowej. Organ wskazał, że biorąc pod uwagę stan faktyczny sprawy, nie ma obowiązku ponoszenia kosztu dowożenia dziecka do wybranej placówki przez rodziców dziecka w [...], skoro najbliższa szkoła podstawowa spełniająca wymogi dla dziecka położona jest w [...].
W ocenie organu nie znajdują uzasadnienia zarzuty błędu w ustaleniach faktycznych. Burmistrz Miasta dokonał analizy przedłożonej przez skarżącą dokumentów dziecka. Po dokonaniu analizy tej dokumentacji i animizacji danych wrażliwych, skierowano zapytanie do szkoły podstawowej w [...] z wnioskiem o informację, czy szkoła ta może zapewnić odpowiednie warunki edukacyjne dla ucznia ze schorzeniami i potrzebami takimi, jakie ma małoletni M. P.. Dyrektor tej placówki pismem z dnia 27 czerwca 2025 r. odpowiedziała twierdząco, co przełożyło się na stanowisko burmistrza wyrażone w piśmie z 3 lipca 2025 r. skierowanym do D. P.. D. P. w odpowiedzi skierowała pismo z 9 lipca 2025 r., co przyczyniło się do tego, że organ ponownie dokonał analizy przedmiotowej sprawy. Ergo, pismem z dnia 14 lipca 2025 r. Naczelnik Wydziału Edukacji, Kultury i Kultury Fizycznej Urzędu Miejskiego w [...] wystąpiła powtórnie do Dyrektora Szkoły Podstawowej w [...] o ponowną analizę orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydanego dla dziecka przez Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną w [...] na I etap edukacyjny - po anonimizacji danych wrażliwych dziecka i rodziców. Dyrektor Zespołu Szkół Specjalnych im. [...] w [...] udzielił szczegółowej odpowiedzi wskazując, że ta placówka spełnia wszystkie niezbędne wymagania dla ucznia takiego jak M. P.. Opinia Dyrektora tej placówki jest opinią pełną, opartą na dokumentach dotyczących danego dziecka. Jest to opinia bezstronna, albowiem dokumenty były zanonimizowane. Wnioski przedstawione przez Dyrektora tej Szkoły Podstawowej oparte są zatem wyłącznie na dokumentach dotyczących stanu zdrowia i potrzeb dziecka. Szkoła podstawowa w [...] zapewnia niezbędne standardy edukacyjne i jest najbliższą placówką, do której M. P. może być nieodpłatnie dowożony przez Gminę Miejską [...] zgodnie z art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo oświatowe.
Organ wskazał, że zgodnie z orzeczeniem Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w [...] z 6 marca 2025 r. nr [...] o potrzebie kształcenia specjalnego Zespół Orzekający wskazał na możliwość edukacji dziecka w szkole ogólnodostępnej, a małoletni nie wymaga nauki w grupie liczącej do 5 dzieci lub uczniów. Skarżący stawiają zarzut, że placówka w [...] zapewnia możliwość edukacji w niewielkich grupach, chociaż potrzeba taka nie wynika z orzeczenia. Nadto szkoła w [...] także spełnia takie warunki, wbrew twierdzeniom skarżących (a grupy te są nawet jeszcze mniejsze, niż w [...], abstrahując, że szkoła podstawowa w [...] zapewnia indywidualne kształcenie i podejście do dziecka). Z powyższego orzeczenia Zespołu Orzekającego wynika również m.in., że wobec dziecka nie jest wymagany sprzęt specjalistyczny, czy środki dydaktyczne. Szkoła w [...] jednak i takie warunki wypełnia. Zespół Szkół Specjalnych im. [...] w [...] wypełnia warunki orzeczenia, a w tym to, że jest to szkoła specjalna. W zaleceniach podano, że może to być szkoła ogólnodostępna z oddziałami integracyjnymi. Nieuprawnione są zatem zarzuty skarżących w oparciu o rozszerzającą interpretacją orzeczenia z 6 marca 2025 r. oraz kwestionowanie kompetencji Zespołu Szkół Specjalnych im. [...] w [...]. Rodzice dziecka mogą mieć własne zdanie, które w tym przypadku jak wyżej wskazano nie jest oparte na dowodach, a wyłącznie na emocjach. Mają oni prawo wyboru placówki dla dziecka, jednak Gmina jest zobowiązana do zapewnienia lub finansowania dowozu do najbliższej szkoły podstawowej, a taką jest szkoła w [...]. Obowiązek Gminy nie jest nieograniczony i bezwzględny w każdym przypadku, tj. nie jest uzależniony od preferencji rodziców.
Pismem procesowym z dnia 16 września 2025 r. D. P. wyjaśniła, że od września 2025 r. sama dowozi syna do Szkoły w [...]. Zwróciła też uwagę na liczne zalety tej szkoły.
Na rozprawie w dniu 19 listopada 2025 r. Sąd postanowił przeprowadzić dowód z dokumentów wskazanych w punkcie 4 skargi, w tym orzeczenia nr [...] o potrzebie kształcenia specjalnego wydanego w dniu 06.03.2025 r. przez Zespół Orzekający Powiatowej Poradni Psychologiczno - Pedagogicznej w [...].
Skarżąca podtrzymała swoje stanowisko wyrażone w skardze, podkreślając, że syn chętnie uczęszcza do szkoły w [...], gdzie wszyscy rozumieją jego potrzeby.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej także jako "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.
Na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1 - 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności wymienionych w tym przepisie.
Według zaś art. 146 § 1 p.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, sąd uchyla ten akt albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio. W sprawach skarg na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa (art. 146 § 2 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a. jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. W niniejszej sprawie termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 4 sierpnia 2025 r. (pismo z dnia 3 lipca 2025 r. stanowiące czynność Burmistrza zostało przez Skarżącą odebrane w dniu 4 lipca 2025 r.), a skarga wniesiona została w dniu 01 sierpnia 2025 r. za pośrednictwem poczty, zatem bez wątpienia w terminie, mimo braku pouczenia organu o przysługujących skarżącym środkach i terminach zaskarżenia czynności Burmistrza.
Przeprowadzając kontrolę sądowoadministracyjną zgodnie z przedstawionymi wyżej zasadami, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona czynność narusza prawo w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest czynność Burmistrza Miasta z 3 lipca 2025 r. polegająca na odmowie sfinansowania lub zorganizowania przez Gminę kosztów dowozu dziecka niepełnosprawnego – M. P. do Niepublicznej Szkoły Podstawowej [...] w [...] w roku szkolnym [...] (dalej jako: Szkoła w [...]).
Materialnoprawną podstawę podjętej czynności stanowi przepis art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 737 z późn. zm., dalej jako: "P.o."). Zgodnie z tym przepisem obowiązkiem gminy jest zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym - także do najbliższej szkoły ponadpodstawowej, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy 21. rok życia.
Powyższy obowiązek, zgodnie z art. 39a ust. 1 P.o., gmina realizuje poprzez zorganizowanie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dzieci, młodzieży i uczniów we własnym zakresie albo poprzez zwrot rodzicom kosztów przewozu dzieci, młodzieży i uczniów oraz rodziców. Przy czym podkreślenia wymaga, że wybór sposobu realizacji omawianej powinności publicznoprawnej gminy jest pozostawiony rodzicom dziecka. W przypadku wyboru przez rodziców drugiej z wymienionych form, w sytuacji spełnienia ustawowych przesłanek, organ gminy nie może uchylić się od zawarcia umowy co do zwrotu kosztów przejazdu ucznia oraz jego opiekuna do najbliższej szkoły.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że interpretacja normy art. 39 ust. 4 pkt 1 P.o. wymaga jej zestawienia z niepełnosprawnością konkretnego dziecka, która to niepełnosprawność może różnić się zarówno rodzajem, jak i zakresem. Dlatego "najbliższą" szkołą, przedszkolem, ośrodkiem będzie tylko taka szkoła, przedszkole i ośrodek, który pozwala jak najpełniej realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego (lub w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka), a zatem jest najpełniej dostosowana do zdolności i możliwości psychofizycznych dziecka. Nie musi to być szkoła najbliższa w rozumieniu faktycznej odległości od miejsca zamieszkania dziecka. Szkoła bliższa geograficznie lecz w mniejszym stopniu pozwalająca urzeczywistnić wspomniane zalecenia, nie będzie zatem szkołą najbliższą w rozumieniu cytowanego przepisu (por. wyrok NSA z 18 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 1961/14, Lex nr 1636862).
W przypadku zaś, gdy organ twierdzi, że realizacja zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, zostanie zapewniona przez inną placówkę, która jest położona bliżej miejsca zamieszkania dziecka, powinien również wykazać, że ta najbliższa (geograficznie) placówka może zapewnić dziecku odpowiednie metody pracy i nauki, dostosowane do stopnia jego niepełnosprawności, dokonując w tym zakresie indywidualnej oceny, w szczególności w świetle orzeczenia o niepełnosprawności i orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego dziecka. Należy przy tym zauważyć, że ocena potrzeb i możliwości niepełnosprawnego dziecka powinna być przez organ dokonywana w sposób szczególnie wnikliwy, z wykorzystaniem wiedzy fachowej oraz z uwzględnieniem, że skorzystanie z uprawnienia przewidzianego w art. 39 ust. 4 ustawy musi być realne, zaś uprawnienie to jest ściśle skorelowane z obowiązkiem gminy (por. wyrok WSA w Gdańsku z 18 czerwca 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 769/19, Lex nr 3027455; wyrok WSA w Poznaniu z 17 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Po 398/20, Lex nr 3156603).
Podkreślić należy, że według utrwalonej linii orzecznictwa na "bliskość" składa się element położenia geograficznego oraz element dysponowania przez konkretną placówkę oświatową warunkami umożliwiającymi prawidłowe kształcenie dzieci z konkretnym rodzajem niepełnosprawności. Przy czym, drugi składnik winien być oceniany indywidualnie w oparciu o orzeczenie o niepełnosprawności danego dziecka (wyrok WSA w Krakowie z 17.01.2019 r., III SA/Kr 1248/18, LEX nr 2618992).
Nie budzi wątpliwości, że szkołą najbliższą, o której mowa w art. 39 ust. 4 pkt 1 P.o. jest tylko szkoła pozwalająca realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka, a zatem dostosowana do zdolności psychofizycznych ucznia. Szkoła bliższa geograficznie, lecz w mniejszym stopniu pozwalająca urzeczywistnić wspomniane zalecenia, nie będzie zatem szkołą najbliższą w rozumieniu cytowanego przepisu (por. wyrok NSA z 18.12.2014 r., sygn. akt: I OSK 1961/14, dostępne orzeczenia.nsa.gov.pl dalej "CBOSA").
Podkreślić należy, że zgodnie z treścią przepisu art. 127 ust. 1 P.o. kształceniem specjalnym obejmuje się dzieci i młodzież niepełnosprawne, niedostosowane społecznie i zagrożone niedostosowaniem społecznym, wymagające stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Kształcenie to może być prowadzone w formie nauki odpowiednio w przedszkolach i szkołach ogólnodostępnych, przedszkolach, oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych i szkołach lub oddziałach integracyjnych, przedszkolach i szkołach lub oddziałach specjalnych, innych formach wychowania przedszkolnego i ośrodkach, o których mowa w art. 2 pkt 7 P.o. Uczniowi objętemu kształceniem specjalnym dostosowuje się odpowiednio program wychowania przedszkolnego i program nauczania do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych ucznia. Dostosowanie następuje na podstawie opracowanego dla ucznia indywidualnego programu edukacyjno-terapeutycznego uwzględniającego zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, o którym mowa w ust. 10 (ust. 3 art. 127 P.o.). Kształcenie specjalne, jak wynika z art. 127 P.o., polega zatem na stosowaniu specjalnej organizacji nauki i metod pracy z dziećmi i młodzieżą niepełnosprawnymi oraz niedostosowanymi społecznie. Należy podkreślić, iż obowiązkiem wszystkich szkół i placówek jest uwzględnianie indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz predyspozycji dzieci i młodzieży. Niektórym z nich system oświaty musi jednak stwarzać dalej idące udogodnienia w celu korzystania z konstytucyjnego prawa do nauki. Pojęcie kształcenia specjalnego obejmuje zatem nie tylko specjalnie dostosowany proces nauczania, wychowania i opieki, lecz wszelkie formy umożliwiania uczniom (wychowankom) trwale lub tylko czasowo niepełnosprawnym realizowania zindywidualizowanego kształcenia, form i programów nauczania lub uczestnictwa w zajęciach rewalidacyjnych. W każdym zatem przypadku kształceniem specjalnym obejmuje się wyłącznie dzieci i młodzież, które z uwagi na niepełnosprawność lub niedostosowanie społeczne nie są zdolne do udziału w procesie kształcenia organizowanym na zwykłych zasadach, dotyczących ogółu uczniów. Przy ocenie potrzeby objęcia ucznia kształceniem specjalnym znaczenie ma przede wszystkim stopień jego indywidualnych możliwości i potrzeb edukacyjnych. Przesłanką objęcia kształceniem specjalnym jest orzeczenie wydane przez zespół orzekający w poradni psychologiczno-pedagogicznej (M. Pilich [w:] A. Olszewski, M. Pilich, Prawo oświatowe. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2021, art. 127).
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 7 września 2017 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2061, dalej: "rozporządzenie"), wydane na podstawie art. 127 ust. 18 P.o., wymienia jako jeden z aktów indywidualnych wydawanych przez zespoły w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych właśnie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie, wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy.
Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia zespoły wydają orzeczenia i opinie dla dzieci i uczniów uczęszczających do przedszkoli, szkół i ośrodków, mających siedzibę na terenie działania poradni.
W art. 127 ust. 10 zdanie drugie P.o. przewiduje się wymaganie określenia w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego zalecanej formy kształcenia specjalnego, z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia niepełnosprawności intelektualnej. Oznacza to znaczne rozbudowanie – w stosunku do ogólnych zasad Kodeksu postępowania administracyjnego – sentencji (części dyspozytywnej) orzeczenia, która nie ogranicza się jedynie do przyznania lub odmowy przyznania świadczenia administracyjnego, ale również kształtuje zakres i charakter tegoż świadczenia. Zalecenie wiąże organy prowadzące oraz organy szkół i placówek oświatowych i wychowawczych.
Podkreślenia wymaga, że obowiązek działania zgodnego z prawem - niezależnie od formy prawnej załatwienia sprawy z zakresu administracji publicznej (decyzja, postanowienie, czynność materialno-techniczna, inne akty i czynności z zakresu administracji publicznej) - wymaga od organu podjęcia czynności nastawionej na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, zebrania wszystkich istotnych dowodów koniecznych do jej załatwienia oraz ich wnikliwej oceny. Z kolei prawidłowe ustalenie stanu faktycznego pozwala na zastosowanie właściwych przepisów prawa materialnego.
W kontrolowanej sprawie brak sformalizowanych reguł postępowania wiążącego się z zasadami zorganizowania przejazdu dziecka niepełnosprawnego do szkoły nie oznacza, że odmowa dokonania tej czynności może nastąpić bez szczegółowego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz oceny wszystkich jej istotnych okoliczności. Czynności z zakresu administracji publicznej podejmowane w sprawie indywidualnej powinny bowiem odnosić się do okoliczności konkretnego przypadku (wyrok WSA w Łodzi z 10.02.2023 r., III SA/Łd 744/22, LEX nr 3503964.).
W orzeczeniu nr [...] o potrzebie kształcenia specjalnego wydanym w dniu 06.03.2025 r. przez Zespół Orzekający Powiatowej Poradni Psychologiczno - Pedagogicznej w [...], wskazano, że zostało wydane ze względu na niepełnosprawność ucznia w związku z niepełnosprawnością sprzężoną: z [...], w tym z zespołem [...], niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym i niepełnosprawnościa ruchową, w tym z [...]. W aktach administracyjnych brak jednak orzeczenia. Wynika z nich jedynie, że skarżąca do wniosku w sprawie dowozu ucznia do szkoły przedłożyła aktualne orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego i stanowiło ono także załącznik do pisma Burmistrza, w którym zwrócił się do Dyrektora Zespołu Szkół w [...] o jego analizę i informację o możliwości przyjęcia ucznia do Szkoły od 1 września 2025 r. W związku z tym Sąd na podstawie art. 106 § 1 p.p.s.a. przeprowadził dowód z dokumentu – Orzeczenia nr [...] o potrzebie kształcenia z 06 marca 2025 r.
Zespół Orzekający wskazał, że na funkcjonowanie poznawcze M. P. wpływają nasilone cechy [...], co znacznie obniża jego możliwości adaptacyjne i wydolność intelektualną. Wskazano, że istotną barierą i ograniczeniem utrudniającym funkcjonowanie dziecka, zarówno poznawcze, jak i społeczno-emocjonalne, jest takie otoczenie, w którym obecne są dystraktory i bodźce nasilające zaburzenia w przetworzeniu sensorycznym i koncentracji uwagi. W przypadku niezapewnienia uczniowi optymalnych warunków do ich przetwarzania, w tym wyeliminowani dystraktorów, chłopiec może mieć odczucie przeciążania nadmiarem bądź chaosem odbieranych bodźców. Istotne jest również zapewnienie uczniowi odpowiednich warunków, w tym: stałości otoczenia, struktur czasowych i kolejności podejmowanych aktywności w ciągu dnia. Niezapewnienie powyższego będzie równie istotną barierą w przełamywaniu trudności, a nawet może je nasilać.
W związku z powyższym Zespół zalecił, że uczeń wymaga dodatkowego wsparcia podczas zajęć, optymalnie: pomocy nauczyciela w celu wspomagania jego w organizacji pracy, pobudzania do aktywności, wzmacniania samodzielności oraz umiejętności nawiązywania satysfakcjonujących relacji rówieśniczych. Zaburzony rozwój mowy oraz trudności komunikacyjne uzasadniają potrzebę zajęć logopedycznych. Uczeń potrzebuje indywidualnego podejścia i wsparcia, zatem wskazana jest potrzeba zatrudnienia pomocy nauczyciela. Zespół wskazał ponadto, że dziecko wymaga wspomagania rozwoju – "terapii SI" i stałej rehabilitacji. Dziecko może realizować kształcenie specjalne w: szkole ogólnodostępnej, w szkole ogólnodostępnej z oddziałami integracyjnymi, szkole specjalnej, specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym. Zdaniem orzeczników, z uwagi na specyfikę funkcjonowania dziecka, charakterystyczną dla ucznia z zaburzeniami spektrum [...], w trym trudności w komunikacji i funkcjonowaniu społeczno-emocjonalnym, skłonność do zachowań rutynowych, które dodatkowo mogą powodować niską tolerancję na destraktory towarzyszące przebywaniu z zespołem klasowym, najkorzystniejszą formą kształcenia specjalnego dla dziecka jest realizowanie go w szkole specjalnej.
Według organu najbliższą placówką jest Zespół Szkół Specjalnych im. [...] w [...], co zostało potwierdzone w piśmie skierowanym przez Dyrektora tej placówki z 27 czerwca 2025 r.
Zauważyć jednak należy, że z ww. pisma wynika jedynie, że szkoła posiada wolne miejsce w klasie pierwszej da dziecka z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym, sprzężoną z [...] i niepełnosprawnością ruchową. Wyjaśniono też, że szkoła zatrudnia odpowiednich specjalistów, posiada odpowiednie warunki lokalowe oraz spełnia warunki umożliwiające realizację indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych dziecka zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego.
Burmistrz w zaskarżonej czynności przytoczył treść ww. pisma, nie rozwijając istotnych w niniejszej sprawie okoliczności i nie uzasadniając należycie, dlaczego wskazana placówka wypełnia, jego zdaniem, realizację zaleceń wynikających z istotnego w sprawie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z 6 marca 2025r.
Wskazać wobec tego należy, że w sytuacji, w której organ twierdził, że realizacja zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, zostanie zapewniona przez inną placówkę, która jest położona bliżej miejsca zamieszkania dziecka - to powinien wykazać, że najbliższa szkoła podstawowa może zapewnić dziecku odpowiednie metody pracy i nauki, dostosowane do stopnia jego niepełnosprawności, dokonując w tym zakresie indywidualnej i wnikliwej oceny w świetle orzeczenia o niepełnosprawności i orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego dziecka. Zatem skoro we wniosku została określona konkretna Szkoła, w ocenie matki dziecka "najbliższa", jako najpełniej realizująca zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, to po stronie organu powstał wymóg wykazania, że wskazana przez niego Szkoła, będzie mogła przynajmniej w takim samym stopniu, jak Szkoła wskazana przez matkę dziecka, realizować zalecenia zawarte w tym orzeczeniu. Nic takiego jednak nie miało miejsca przed podjęciem zaskarżonej czynności. Co więcej, jak wynika z akt administracyjnych, dopiero na skutek działań podejmowanych przez matkę dziecka - już po otrzymaniu przez nią informacji z 3 lipca 2025 r. o odmowie sfinansowania i zorganizowania dowozu do wskazanej przez nią szkoły - organ zwrócił się do Szkoły w [...] o ponowną wnikliwą analizę orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Po otrzymaniu odpowiedzi z 15 lipca 2025 r., organ pismem z 16 lipca 2025 r. w szerszym stopniu ustosunkował się do potrzeb dziecka i odniósł je do oferty edukacyjnej Szkoły w [...] – miało to jednak miejsce po dacie dokonania zaskarżonej czynności. Tymczasem takie ustalenia organ powinien poczynić przed dokonaniem czynności i dać im wyraz w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, by umożliwić Sądowi kontrolę jej prawidłowości. W ocenie Sądu, rozstrzygniecie Burmistrza z 3 lipca 2025 r. w sposób arbitralny przyjmuje, że Szkoła w [...] jest szkoła najbliższą w rozumieniu art. 39 ust. 4 pkt 1 P.o. Wskazać przy tym należy, że ustalenia Burmistrza nie udzielają odpowiedzi na pytanie, czy Zespół Szkół Specjalnych im. [...] w [...], zapewnia najpełniejszą realizację wszystkich zaleceń wynikających z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego – wciąż bowiem nie ustalono, czy Szkoła ta zapewnia np. terapię SI lub rehabilitację, o której mowa w orzeczeniu
z 6 marca 2025 r. Sąd zauważa, że dopiero w kolejnym piśmie z 15 lipca 2025 r. Dyrektor Szkoły wskazał na możliwość zapewnienia optymalnych warunków nauki w filii Szkoły w [...], gdzie klasy są 4-osobowe oraz pomoc nauczyciela odgrywa istotną role. Jednak w zaskarżonej czynność brak jakichkolwiek ustaleń co do możliwości zapewniania kształcenia zgodnie z orzeczeniem o potrzebie kształcenia dziecka w filii w [...]. Burmistrz odnosił wniosek jedynie do zapewniania potrzeb kształcenia ucznia tylko w Szkole w [...].
Skoro zatem organ nie wykazał w sprawie, że Zespół Szkół Specjalnych im. [...] w [...] albo filia tej szkoły w [...] w wyższym stopniu jest w stanie zrealizować wskazania zawarte w orzeczeniu Poradni niż Niepubliczna Szkoła Podstawowa [...] w [...], to nie można jednoznacznie stwierdzić, że najbliższą szkołą będzie dla chłopca placówka w [...]. Sąd podkreśla, że takich ustaleń organ nie poczynił także co do możliwości zapewnienia potrzeb kształcenia ucznia w filii w [...]. Niewystarczające w tej materii jest pismo Dyrektora Szkoły w [...] z 27 czerwca 2025 r., gdyż oferta tej Szkoły nie została odniesiona do szczególnych zaleceń zawartych w orzeczeniu Zespołu Orzekającego, wskazanych przez Sąd powyżej, zwłaszcza co do wymogu wspomagania rozwoju przy pomocy terapii SI i stałej rehabilitacji, w porównaniu do możliwości Szkoły w [...], w stopniu pozwalającym na stwierdzenie, że Szkoła w [...] realizuje wszystkie wskazania z orzeczenia w najpełniejszym zakresie. W szczególności, że z czynności Burmistrza z 3 lipca 2025 r. nie wynika, że Szkoła w [...] zapewnia terapię SI.
Niewątpliwie rodzice mają prawo wyboru najlepszej dla ich niepełnosprawnego dziecka szkoły, jako miejsca, gdzie dziecko nie tylko zdobywa wiedzę i wykształcenie, ale także spędza znaczną część swego czasu i podlega różnego rodzaju procesom socjalizacyjnym. Zwłaszcza w przypadku dziecka niepełnosprawnego istotnym elementem wpływającym na wybór szkoły jest poczucie bezpieczeństwa, którym dziecko cieszyć się może w jednej szkole, a deficyt którego może odczuwać w innej placówce. Także dostępne w danej szkole formy rehabilitacji i terapii mają oczywiste znaczenie dla wyboru dokonywanego przez rodziców. Sąd podkreśla, że brak jest w przepisach prawa regulacji, która w przypadku wyboru przez rodziców formy zwrotu kosztów dowozu dziecka niepełnosprawnego jako realizacji "obowiązku zapewnienia bezpłatnego dowozu", ograniczałaby im wolność wyboru najlepszej dla ich dziecka szkoły, poprzez wymóg uczęszczania do szkoły najbliższej. Oczywistą jest natomiast konieczność ograniczenia finansowego obciążenia gminy tym właśnie kryterium. Odmienna interpretacja przepisów Prawa oświatowego, pozostawałaby w sprzeczności nie tylko z powołanymi wyżej art. 70 ust. 4 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP ale także z zasadą Rzeczypospolitej Polskiej jako demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP). Zmuszałaby bowiem rodziny, dla których koszty dowozu dziecka do szkoły stanowią istotne obciążenie, do rezygnacji ze szkoły najlepiej realizującej potrzeby ich niepełnosprawnego, a zatem wymagającego szczególnej opieki dziecka. Istotą i sensem pomocy świadczonej przez gminę na rzecz rodziców dzieci niepełnosprawnych jest faktyczne lub finansowe wsparcie ich w rozwiązaniu trudnego często problemu dowozu dziecka do szkoły. Nie jest natomiast celem omawianej regulacji skłonienie rodziców dzieci niepełnosprawnych do tego, by dzieci te uczęszczały do szkoły położonej najbliżej geograficznie na terenie gminy (wyrok WSA w Gdańsku z 18.06.2025 r., III SA/Gd 171/25, LEX nr 3888271).
Ponownie rozpoznając sprawę, organ będzie kierować się oceną prawną i wskazaniami Sądu przedstawionymi powyżej, w szczególności uwzględni indywidualne potrzeby dziecka w procesie edukacyjno-terapeutycznym, zdrowotnym i dowozu do szkoły, w tym również okoliczności związane z jego adaptacją w danej placówce szkolnej, zwłaszcza przy uwzględnieniu rodzaju niepełnosprawności i stwierdzonych schorzeń. Rolą organu będzie weryfikacja, czy Zespół Szkół Specjalnych im. [...] w [...], a zwłaszcza filia tej szkoły w [...] zapewnia realizację wszystkich zaleceń wynikających z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego dziecka, a następnie uzyska szczegółową informację o możliwości realizacji tych zaleceń przez Szkołę w [...] i dopiero porównanie zakresu możliwości realizacji orzeczenia prze te Szkoły będzie mogło stanowić podstawę ustalenia, która z placówek jest "najbliższa". Przy czym, jak już wcześniej wskazano szkołą "najbliższą" będzie szkoła umożliwiająca najpełniejszą realizację wszystkich zaleceń zawartych w ww. orzeczeniu. Znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy dokumenty nie pozwalały na ocenę czy istotnie i w jakim stopniu Szkoły te spełniają wymogi określone w orzeczeniu, oraz jakie odległości dzielą je od miejsca zamieszkania ucznia mającego prawo do bezpłatnego dowozu. Ponadto, organ uzupełni akta administracyjne o aktualne orzeczenie o niepełnosprawności dziecka, którego brak w aktach administracyjnych sprawy, a jest dokumentem niezbędnym dla oceny, czy syn skarżących spełnia przesłanki z art. 39 ust. 4 pkt 1 P.o. Z orzeczenia o niepełnosprawności, z którego Sąd przeprowadził również dowód, wynika, że ważność orzeczenia upłynęła z dniem 31 lipca 2025 r.
W związku z powyższym, czynność Burmistrza Miasta z dnia
3 lipca 2025 r. naruszyła prawo, bowiem w istocie pozbawiła osobę uprawnioną możliwości realizacji jej praw wynikających z art. 39 ust. 4 ustawy Prawo oświatowe. W konsekwencji Sąd orzekł o bezskuteczności czynności Burmistrza Miasta, jak w punkcie 1 wyroku na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie dotyczące kosztów postępowania, zawarte w punkcie 2 sentencji wyroku, uzasadnia art. 200 p.p.s.a. Na koszty te składa się uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 zł.