IV SA/Po 766/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził częściową nieważność uchwały Rady Gminy Złotów w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, uznając za niedopuszczalne regulowanie przez gminę parametrów podziału nieruchomości rolnych.
Wojewoda Wielkopolski zaskarżył uchwałę Rady Gminy Złotów dotyczącą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, kwestionując zapis dopuszczający realizację przepompowni ścieków na działkach o powierzchni do 50 m2 na terenach rolnych. Sąd administracyjny uznał, że gmina przekroczyła swoje kompetencje, ingerując w przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczące podziału nieruchomości rolnych. W konsekwencji, sąd stwierdził nieważność części uchwały dotyczącej dopuszczalności podziału działek o wskazanej powierzchni na terenach rolnych, oddalając skargę w pozostałym zakresie.
Sprawa dotyczyła skargi Wojewody Wielkopolskiego na uchwałę Rady Gminy Złotów w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wojewoda zarzucił naruszenie prawa w zakresie § 9 ust. 4 pkt 4 uchwały, który dopuszczał realizację przepompowni lub tłoczni ścieków na wydzielonych działkach o powierzchni do 50 m2 na terenach rolnych (oznaczonych symbolem R). Zdaniem Wojewody, taki zapis stanowił niedopuszczalną ingerencję w przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, regulujące podział nieruchomości rolnych. Rada Gminy wniosła o oddalenie skargi, argumentując, że zapis ten ma na celu umożliwienie rozwoju infrastruktury technicznej i stanowi inwestycję celu publicznego, a ewentualne uchybienie jest nieistotne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, rozpoznając skargę w trybie nadzoru, uznał argumentację Wojewody za zasadną. Sąd podkreślił, że przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami (art. 92, 93, 101) wyłączają lub ściśle regulują podział nieruchomości rolnych, a rada gminy nie ma kompetencji do wprowadzania w planie miejscowym własnych, odmiennych regulacji w tym zakresie. Stwierdzono, że zapis dopuszczający podział nieruchomości rolnych na działki o powierzchni do 50 m2 stanowi istotne naruszenie zasad sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W związku z tym, sąd stwierdził nieważność § 9 ust. 4 pkt 4 uchwały w części obejmującej wyrażenie "na wydzielonych działkach o powierzchni do 50,0 m2". W pozostałej części skargę oddalono, uznając, że nie ma przeszkód prawnych do lokalizacji infrastruktury technicznej na terenach rolnych, o ile nie narusza to przepisów dotyczących podziału nieruchomości. Sąd zasądził również koszty postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, rada gminy nie posiada kompetencji do regulowania w planie miejscowym parametrów podziału nieruchomości rolnych, gdyż kwestie te są już uregulowane w ustawie o gospodarce nieruchomościami.
Uzasadnienie
Ustawa o gospodarce nieruchomościami (art. 92, 93, 101) wyłącza lub ściśle reguluje podział nieruchomości rolnych. Rada gminy nie może ingerować w te przepisy poprzez ustalenia planu miejscowego, nawet jeśli celem jest lokalizacja inwestycji celu publicznego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (11)
Główne
u.s.g. art. 91 § 1 i 4
Ustawa o samorządzie gminnym
Uchwała sprzeczna z prawem jest nieważna, chyba że naruszenie ma charakter nieistotny.
u.s.g. art. 93 § 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Organ nadzoru może zaskarżyć wadliwy akt do sądu administracyjnego po upływie terminu do samodzielnego stwierdzenia nieważności.
u.p.z.p. art. 15 § 2 pkt 8
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
W planie miejscowym określa się szczegółowe zasady i warunki scalania i podziału nieruchomości.
u.p.z.p. art. 15 § 2 pkt 10
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
W planie miejscowym określa się obowiązkowo zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów infrastruktury technicznej.
u.p.z.p. art. 15 § 3 pkt 10
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
W planie miejscowym określa się minimalną powierzchnię nowo wydzielonych działek budowlanych.
u.p.z.p. art. 28 § 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Istotne naruszenie zasad lub trybu sporządzania planu miejscowego powoduje jego nieważność w całości lub części.
u.g.n. art. 92 § 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Przepisów o podziale nieruchomości nie stosuje się do nieruchomości rolnych, chyba że podział spowoduje wydzielenie nowych dróg lub działek mniejszych niż 0,3 ha.
u.g.n. art. 93 § 2a
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Podział nieruchomości rolnych powodujący wydzielenie działki mniejszej niż 0,3 ha jest dopuszczalny, gdy działka zostanie przeznaczona na powiększenie sąsiedniej nieruchomości lub regulację granic.
u.g.n. art. 101 § 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Przepisy o scalaniu i podziale nieruchomości stosuje się do nieruchomości przeznaczonych na cele inne niż rolne i leśne.
Pomocnicze
u.p.z.p. art. 4 § 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Rozmieszczenie inwestycji celu publicznego następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.
u.p.z.p. art. 50 § 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Inwestycja celu publicznego jest lokalizowana na podstawie planu miejscowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rada Gminy przekroczyła swoje kompetencje, ingerując w przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczące podziału nieruchomości rolnych. Zapis planu miejscowego dopuszczający podział nieruchomości rolnych na działki o powierzchni do 50 m2 jest sprzeczny z ustawą o gospodarce nieruchomościami.
Odrzucone argumenty
Zapis planu miejscowego ma na celu umożliwienie rozwoju infrastruktury technicznej i stanowi inwestycję celu publicznego. Ewentualne uchybienie jest nieistotne i nie powoduje trudności w realizacji uchwały.
Godne uwagi sformułowania
Sąd uznał skargę Wojewody za dopuszczalną i przystąpił do jej merytorycznego rozpoznania, w granicach zaskarżenia oraz własnej kognicji. Istotne naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części. Uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna, chyba że naruszenie prawa ma charakter nieistotny. Nie jest jednak dopuszczalne w tym celu wprowadzanie w planach miejscowych nieuprawnionych modyfikacji unormowań ustawowych, w tym dotyczących podziału lub podziału i scalania nieruchomości rolnych.
Skład orzekający
Tomasz Grossmann
przewodniczący sprawozdawca
Józef Maleszewski
sędzia
Sebastian Michalski
asesor sądowy
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie braku kompetencji rady gminy do odmiennej regulacji podziału nieruchomości rolnych w planach miejscowych niż przewiduje to ustawa o gospodarce nieruchomościami."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podziału nieruchomości rolnych na bardzo małe działki pod infrastrukturę techniczną. Interpretacja przepisów o planowaniu przestrzennym i gospodarce nieruchomościami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia kompetencji organów samorządowych w kontekście planowania przestrzennego i prawa nieruchomości, co jest istotne dla prawników i urzędników.
“Gmina nie może dowolnie dzielić gruntów rolnych w planach miejscowych – kluczowa decyzja WSA.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Po 766/24 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2024-11-28 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-10-09 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Józef Maleszewski Sebastian Michalski Tomasz Grossmann /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego 6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym) Hasła tematyczne Planowanie przestrzenne Skarżony organ Rada Gminy Treść wyniku Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w części Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 609 art. 91 ust. 1 i 4, art. 93 ust. 1 Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j.) Dz.U. 2022 poz 503 art. 4 ust. 1, art. 14 ust. 8, art. 15 ust. 2 pkt 8 i ust. 3 pkt 10, art. 28 ust. 1, art. 50 ust. 1 Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j.) Dz.U. 2023 poz 344 art. 92 ust. 1, art. 93 ust. 2a, art. 101 ust. 2 Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski Protokolant sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2024 r. sprawy ze skargi Wojewody Wielkopolskiego na uchwałę Rady Gminy Złotów z dnia 30 marca 2023 r. nr LVI.544.2023 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla rozwoju zabudowy i przestrzeni publicznych w Gminie Złotów 1. stwierdza nieważność § 9 ust. 4 pkt 4 zaskarżonej uchwały w części obejmującej wyrażenie: "na wydzielonych działkach o powierzchni do 50,0 m2"; 2. w pozostałej części skargę oddala; 3. zasądza na rzecz skarżącego Wojewody Wielkopolskiego od Gminy Złotów kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Na sesji w dniu 30 marca 2023 r. Rada Gminy Złotów (dalej jako "Rada Gminy" lub "Organ") podjęła uchwałę nr LVI.544.2023 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla rozwoju zabudowy i przestrzeni publicznych w Gminie Złotów (zwaną też dalej "Uchwałą", "Planem miejscowym" lub "Planem"). Pismem z 04 września 2024 r. (IR-XI.0552.68.2024.2) Wojewoda Wielkopolski (dalej jako "Wojewoda" lub "Skarżący"), reprezentowany przez r. W., wywiódł skargę na Uchwałę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wnosząc o stwierdzenie jej nieważności w zaskarżonej części, tj. "w zakresie § 9 ust. 4 pkt 4 uchwały w zakresie słów «lub na wydzielonych działkach o powierzchni do 50,0 m2 na terenach oznaczonych symbolem R»", a także o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz Skarżącego kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi jej autor podał, że Uchwała wraz z dokumentacją prac planistycznych została doręczona Wojewodzie 24 kwietnia 2023 r. Jej podstawę prawną stanowiły przepisy art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40; dalej w skrócie "u.s.g.") oraz art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2022 r. poz. 503, z późn. zm.; dalej w skrócie "u.p.z.p."). Następnie Wojewoda – przytoczywszy treść art. 15 ust. 3 pkt 10 u.p.z.p. oraz art. 92 ust. 1 i art. 93 ust. 2a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1145, z późn. zm.; dalej skrócie "u.g.n.") – wyjaśnił, że w wyniku analizy Uchwały w zakresie zgodności z ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (w brzmieniu obowiązującym 30 marca 2023 r.) w odniesieniu do zasad sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (dalej w skrócie "m.p.z.p.") stwierdził, że w § 9 ust. 4 pkt 4 Uchwały dla terenów rolniczych, oznaczonych symbolem R dopuszczono realizację przepompowni ścieków na wydzielonych działkach o powierzchni do 50 m2, co stanowi o naruszeniu art. 93 u.g.n. i jest modyfikacją przepisów tej ustawy oraz przekroczeniem uprawnień wynikających z art. 15 u.p.z.p., a tym samym naruszeniem zasad sporządzania m.p.z.p. Skarżący wskazał, że problematykę scalania i podziału nieruchomości rolnych i leśnych regulują przepisy ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. z 2023 r. poz. 1197, z późn. zm.; dalej w skrócie "u.s.w.g."). W odpowiedzi na skargę Rada Gminy, reprezentowana przez Wójta, wniosła o oddalenie skargi, oceniając w uzasadnieniu, że ustalenia Planu miejscowego nie powodują wątpliwości interpretacyjnych, o jakich mowa w skardze Wojewody. Dopuszczone w Planie wydzielenie działek o powierzchni do 50 m2 pod realizację przepompowni lub tłoczni ścieków na terenach oznaczonych symbolem R ma na celu umożliwienie realizacji obiektów infrastruktury technicznej w zakresie kanalizacji na terenach, gdzie zajdzie uzasadniona potrzeba. Zapis ten ma na celu umożliwienie rozwoju infrastruktury technicznej, stanowiących inwestycje celu publicznego. W ocenie Organu stwierdzone uchybienie stanowi nieistotne naruszenie przepisów prawa, niepowodujące trudności w realizacji Uchwały. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga w części zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wypada zauważyć, że skargę w niniejszej sprawie wywiódł Wojewoda Wielkopolski jako organ nadzoru w rozumieniu przepisów rozdziału 10 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (stan prawny na dzień wniesienia skargi: Dz. U. z 2024 r. poz. 609, z późn. zm.; w skrócie "u.s.g."). W świetle art. 91 ust. 1 u.s.g. uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne, przy czym o nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia. Po upływie tego terminu organ nadzoru nie może już we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały (zarządzenia) organu gminy, a jedynie może zaskarżyć taki wadliwy, jego zdaniem, akt do sądu administracyjnego, zgodnie z art. 93 ust. 1 u.s.g. Realizując tę kompetencję, organ nadzoru nie jest skrępowany jakimkolwiek terminem do wniesienia skargi (zob. E. Żelasko-Makowska, Postępowanie nadzorcze w sprawie stwierdzenia nieważności aktu samorządowego, Warszawa 2024, s. 238-241; zob. także np. wyrok NSA z 15.7.2005 r., II OSK 320/05, ONSAiWSA 2006, nr 1, poz. 7 oraz postanowienia NSA: z 29.11.2005 r., I OSK 572/05; z 6.4.2009 r., II GSK 201/09; w braku odmiennego zastrzeżenia wszystkie orzeczenia przywoływane w niniejszym wyroku są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, w skrócie "CBOSA", ze strony internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie Wojewoda w ustawowym terminie nie orzekł o nieważności Uchwały - doręczonej mu, jak podano w skardze, w dniu 24 kwietnia 2023 r.. - zatem był władny zaskarżyć ją po upływie ww. terminu, w trybie art. 93 ust. 1 u.s.g. Korzystając z kompetencji przewidzianej w tym przepisie, organ nadzoru ma obowiązek szczegółowego wykazania w skardze na czym, jego zdaniem, polega naruszenie prawa przez kwestionowany akt. Prawidłowo skonstruowana skarga "nadzorcza" powinna zatem zawierać uzasadnienie przesłanek i podstaw prawnych zastosowania tego środka. Pozwala to organom jednostek samorządu terytorialnego (w skrócie "j.s.t.") na merytoryczną polemikę z zarzutami podniesionymi w skardze, zaś sądowi administracyjnemu na ocenę argumentów przedstawionych przez obie strony postępowania (tak trafnie E. Żelasko-Makowska, Postępowanie nadzorcze w sprawie stwierdzenia nieważności aktu samorządowego, Warszawa 2024, s. 237; por. też B. Dolnicki [w:] Ustawa o samorządzie powiatowym. Komentarz, pod red. B. Dolnickiego, Warszawa 2020, uw. 2 do art. 81). Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów j.s.t. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze, w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim określonym w skardze przedmiotem zaskarżenia – który może obejmować całość albo tylko część określonego aktu lub czynności (zob.: J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, uw. 1 do art. 134; a także wyroki NSA: z 5.3.2008 r., I OSK 1799/07; z 9.4.2008 r., II GSK 22/08; z 27.10.2010 r., I OSK 73/10), przy czym reguła ta odnosi się również do zaskarżania planów miejscowych (por. wyroki NSA: z 5.6.2014 r., II OSK 117/13; z 20.12.2022 r., II OSK 2150/21) – oraz rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Tak sprawowanej kontroli sądowej została poddana w niniejszej sprawie uchwała nr LVI.544.2023 Rady Gminy Złotów z dnia 30 marca 2023 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla rozwoju zabudowy i przestrzeni publicznych w Gminie Złotów. Jest faktem notoryjnym, że zaskarżona Uchwała została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego z 25 kwietnia 2023 r. (poz. 4135), weszła w życie po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia (zob. § 21 Uchwały), tj. 10 maja 2023 r., nie była dotąd nowelizowana i nadal obowiązuje. Zarazem nie ulega wątpliwości, że Uchwała, jako podjęta w przedmiocie uchwalenia m.p.z.p., jest aktem prawa miejscowego - o czym wyraźnie stanowi art. 14 ust. 8 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (stan prawny na dzień podjęcia Uchwały: Dz. U. z 2022 r. poz. 503, z późn. zm.; w skrócie "u.p.z.p."). Tym samym bez wątpienia należy do kategorii aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., zaskarżalnych do sądu administracyjnego. Mając wszystko to na uwadze, Sąd uznał skargę Wojewody za dopuszczalną i przystąpił do jej merytorycznego rozpoznania, w granicach zaskarżenia oraz własnej kognicji. Odnosząc się do określenia granic zaskarżenia, należy zauważyć, że Skarżący kwestionuje prawidłowość tylko części Uchwały, a mianowicie jej ustalenia zawarte w § 9 ust. 4 pkt 4 w zakresie słów: "lub na wydzielonych działkach o powierzchni do 50,0 m2 na terenach oznaczonych symbolem R" – który to przepis, w ramach "ogólnych zasad odprowadzania i oczyszczania ścieków" stanowi in extenso, że: "dopuszcza się realizację przepompowni lub tłoczni ścieków w liniach rozgraniczających dróg wewnętrznych, oznaczonych symbolem KDW lub na wydzielonych działkach o powierzchni do 50,0 m2 na terenach oznaczonych symbolem R, pod warunkiem zapewnienia do nich dojazdu". Wobec tego Sąd tylko w ww. części poddał zaskarżoną Uchwałę merytorycznej kontroli w niniejszym postępowaniu sądowym, a to z uwagi na istniejące, co do zasady, związanie sądu administracyjnego (rzeczywistym) przedmiotem zaskarżenia. Oceny, czy zaskarżony plan miejscowy jest obarczony wadą skutkującą stwierdzeniem jego nieważności przez sąd administracyjny na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., dokonuje się przez pryzmat przesłanek wynikających z art. 28 ust. 1 u.p.z.p. W myśl tego ostatniego przepisu: "Istotne naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części". Pojęcie "trybu sporządzania planu miejscowego" (zwanego też potocznie "procedurą planistyczną") – którego zachowanie stanowi przesłankę formalną zgodności m.p.z.p. z przepisami prawa – odnosi się do sekwencji czynności, jakie podejmuje organ w celu doprowadzenia do uchwalenia planu miejscowego, począwszy od uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu, a skończywszy na jego uchwaleniu. Natomiast pojęcie "zasad sporządzania planu miejscowego" – których przestrzeganie stanowi przesłankę materialną zgodności m.p.z.p. z przepisami prawa – należy wiązać z samym sporządzeniem (opracowaniem) aktu planistycznego, a więc z merytoryczną zawartością tego aktu (część tekstowa, graficzna i załączniki), zawartych w nim ustaleń, a także standardów dokumentacji planistycznej (por. wyroki NSA: z 11.9.2008 r., II OSK 215/08; z 25.5.2009 r., II OSK 1778/08; z 18.3.2021 r., II OSK 2150/20; z 14.12.2022 r., II OSK 3827/19; z 20.3.2024 r., II OSK 139/23). A ponieważ m.p.z.p. jest aktem prawa miejscowego, to w pojęciu "zasad sporządzania planu miejscowego" mieszczą się również – obok ww. szczegółowych zasad sporządzania tego rodzaju aktów planistycznych, określonych przede wszystkim w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym – ogólne wymogi, jakie powinien spełniać każdy prawidłowo sporządzony akt prawa miejscowego (por.: wyrok WSA z 3.7.2019 r., IV SA/Po 1189/18; A. Ostrowska, Niepewność sytuacji prawnej jednostki w sferze stanowienia i obowiązywania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, Lublin 2020, s. 140). W świetle konstytucyjnej regulacji źródeł prawa (art. 87-art. 94 Konstytucji RP) akt prawa miejscowego jest źródłem prawa: (1) powszechnie obowiązującego, a więc aktem o charakterze normatywnym, zawierającym normy generalne i abstrakcyjne; (2) o zasięgu lokalnym, tj. obowiązującym na obszarze działania organów, które go ustanowiły; (3) rangi podustawowej; (4) stanowionym na podstawie i w granicach ustaw; (5) wymagającym ogłoszenia. Bardziej szczegółową regulację aktów prawa miejscowego stanowionych przez gminę zawiera ustawa o samorządzie gminnym. Jak wynika z jej art. 91 ust. 1 zd. pierwsze w zw. z ust. 4, uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna, chyba że naruszenie prawa ma charakter nieistotny. Na gruncie ww. przepisów przyjmuje się, że pojęcie "sprzeczności z prawem" obejmuje sprzeczność postanowień aktu prawa miejscowego z jakimkolwiek aktem prawa powszechnie obowiązującego, w tym także z rozporządzeniem (por. M. Bogusz, Usytuowanie aktów prawa miejscowego stanowionych przez organy samorządu terytorialnego w hierarchii źródeł prawa (kolejny przyczynek do dyskusji) [w:] Prawne formy działania stosowane przez organy samorządu terytorialnego. Księga jubileuszowa Profesora Krystiana Ziemskiego, pod red. M. Szewczyka i M. Jędrzejczak, Warszawa 2022, s. 18-19). W myśl art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p. w planie miejscowym określa się obowiązkowo "zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej", a nadto, jak wynika z art. 15 ust. 2 pkt 8 u.p.z.p. – "szczegółowe zasady i warunki scalania i podziału nieruchomości objętych planem miejscowym". Zarazem zgodnie z art. 15 ust. 3 pkt 10 u.p.z.p. "w planie miejscowym określa się w zależności od potrzeb minimalną powierzchnię nowo wydzielonych działek budowlanych". Istota sporu w kontrolowanej sprawie na tle zaskarżonej części regulacji § 9 ust. 4 pkt 4 Uchwały zawiera się w pytaniu, czy przywołane wyżej przepisy art. 15 ust. 3 pkt 10 lub ust. 2 pkt 8 u.p.z.p. upoważniają radę gminy do regulowania w m.p.z.p. parametrów działek powstałych w wyniku procedur podziałowych w odniesieniu do terenów przeznaczonych w planie miejscowym na cele rolne (tu: "terenów rolniczych", oznaczonych symbolem R – zob. § 3 ust. 1 pkt 7 Uchwały). Istotne wątpliwości w tej mierze wiążą się z faktem, że normujące te procedury przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (stan prawny na dzień podjęcia Uchwały: Dz. U. z 2023 r. poz. 344; w skrócie "u.g.n.") ówcześnie zawierały – i nadal zawierają – wyraźne wyłączenia i unormowania, w myśl których: i) art. 92 ust. 1 – "Przepisów niniejszego rozdziału [tj. rozdziału pierwszego w dziale III u.g.n. pt. "Podziały nieruchomości" – uw. Sądu] nie stosuje się do nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele rolne i leśne, a w przypadku braku planu miejscowego do nieruchomości wykorzystywanych na cele rolne i leśne, chyba że dokonanie podziału spowodowałoby konieczność wydzielenia nowych dróg niebędących niezbędnymi drogami dojazdowymi do nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych albo spowodowałoby wydzielenie działek gruntu o powierzchni mniejszej niż 0,3000 ha"; ii) art. 93 ust. 2a – "Podział nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele rolne i leśne, a w przypadku braku planu miejscowego wykorzystywanych na cele rolne i leśne, powodujący wydzielenie działki gruntu o powierzchni mniejszej niż 0,3000 ha, jest dopuszczalny, pod warunkiem że działka ta zostanie przeznaczona na powiększenie sąsiedniej nieruchomości lub dokonana zostanie regulacja granic między sąsiadującymi nieruchomościami. W decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości określa się termin na przeniesienie praw do wydzielonych działek gruntu, który nie może być dłuższy niż 6 miesięcy od dnia, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna. Przepisu nie stosuje się w przypadku podziałów nieruchomości, o których mowa w art. 95"; iii) art. 101 ust. 2 – "Przepisy rozdziału [drugiego w dziale III u.g.n. pt. "Scalanie i podział nieruchomości podziałom nieruchomości – uw. Sądu] stosuje się do nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele inne niż rolne i leśne". W judykaturze zasadnie wskazuje się, że kwestia parametrów działek powstających w wyniku podziału albo scalenia i podziału nieruchomości przeznaczonych w planach miejscowych na cele rolne i leśne, co do zasady nie wymaga unormowania. A tam gdzie ustawodawca uznał to za celowe lub niezbędne, odnośne regulacje ustanowił sam. Skoro zaś omawiane zagadnienia podziałów oraz scaleń i podziałów nieruchomości przeznaczonych na cele rolne i leśne zostały w niezbędnym zakresie unormowane w ustawach, to oznacza, że uchwałodawca lokalny nie posiada już w tym zakresie kompetencji normodawczej. W szczególności nie jest on więc upoważniony do regulowania w planach miejscowych parametrów działek o przeznaczeniu rolnym lub leśnym, powstających w wyniku podziałów albo scaleń i podziałów. Takiemu wnioskowi nie stoją na przeszkodzie ogólne sformułowania przepisów art. 15 ust. 3 pkt 10 oraz art. 15 ust. 2 pkt 8 u.p.z.p. Przepisy te nie mogą być bowiem interpretowane w taki sposób, iżby upoważniały radę gminy do normowania, w uchwalanym na ich podstawie m.p.z.p., wskazanych w nich kwestii z zakresu zagospodarowania terenów (tj. warunków dokonywania podziałów oraz scaleń i podziałów), które zostały już unormowane przez ustawodawcę w sposób zupełny, tj. nie przewidujący potrzeby dalszej regulacji, w innych ustawach – w odniesieniu do nieruchomości rolnych i leśnych (zob. szerzej wyrok WSA z 3.7.2019 r., IV SA/Po 294/19). Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że zaskarżona regulacja Planu – stanowiąc o dopuszczalności realizacji określonych w § 9 ust. 4 pkt 4 Uchwały rodzajów inwestycji "na wydzielonych działkach o powierzchni do 50,0 m2" na terenach oznaczonych symbolem R – w istocie przewiduje możliwość dokonywania podziałów nieruchomości położonych w Planie na terenach rolnych, powodujących wydzielanie działek o ww. parametrach. Tym samym narusza przywołane wyżej unormowania ustawy o gospodarce nieruchomościami, a zwłaszcza jej art. 93 ust. 2a. Oczywiście nie ma przeszkód, a w uzasadnionych przypadkach jest wręcz konieczne, by plan miejscowy zawierał ustalenia dotyczące lokalizowania inwestycji celu publicznego. Wynika to wprost z art. 4 ust. 1 u.p.z.p., zgodnie z którym "rozmieszczenie inwestycji celu publicznego" następuje w m.p.z.p., a także z art. 50 ust. 1 zd. pierwsze u.p.z.p., który stanowi, że "Inwestycja celu publicznego jest lokalizowana na podstawie planu miejscowego, a w przypadku jego braku – w drodze decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego". Nie jest jednak dopuszczalne w tym celu wprowadzanie w planach miejscowych nieuprawnionych modyfikacji unormowań ustawowych, w tym dotyczących podziału lub podziału i scalania nieruchomości rolnych – z czym mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Z tych względów Sąd uznał, że zaskarżone ustalenie § 9 ust. 4 pkt 4 Uchwały zawierające się w słowach "na wydzielonych działkach o powierzchni do 50,0 m2" – w istocie dopuszczające (normujące) podział nieruchomości położonych na terenach rolnych, powodujący wydzielenie działek gruntu o powierzchni do 50 m2 – w istotnym stopniu narusza zasady sporządzania m.p.z.p. Jednocześnie w ocenie Sądu – wbrew żądaniu skargi – nie jest konieczne stwierdzenie nieważności zaskarżonej regulacji w pozostałym zakresie, tj. co do słów: "lub [...] na terenach oznaczonych symbolem R", gdyż mogłoby to zostać zinterpretowane jako wyłączenie możliwości realizowania na tych terenach, wzmiankowanych w § 9 ust. 4 pkt 4 Uchwały, obiektów i urządzeń infrastruktury technicznej (przepompowni i tłoczni ścieków). Sąd nie dostrzega zaś przepisu powszechnie obowiązującego prawa, z którego dałoby się wyprowadzić zakaz lokalizacji tego rodzaju infrastruktury technicznej na terenach rolnych (oznaczonych symbolem R), zwłaszcza w reżimie właściwym dla, wskazanych w odpowiedzi na skargę, inwestycji celu publicznego. Jakiejkolwiek argumentacji w tym zakresie nie przedstawił również sam Skarżący. Zarzuty Skarżącego ograniczały się w swej istocie do kwestii niedopuszczalnej ingerencji lokalnego prawodawcy w ustawową materię podziału nieruchomości rolnych. Poza tym wypada zauważyć, że wskazany fragment regulacji § 9 ust. 4 pkt 4 jest w pełni spójny z innymi ustaleniami Planu, a zwłaszcza z jego: - § 4 pkt 3 lit. a – w myśl którego dla zapewnienia ochrony i kształtowania ładu przestrzennego ustala się możliwość lokalizacji obiektów i urządzeń infrastruktury technicznej; - § 6 ust. 1 pkt 1 – zgodnie z którym w zakresie ochrony środowiska przyrodniczego oraz ochrony i kształtowania krajobrazu kulturowego ustala się zakaz realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, z wyjątkiem: a) obiektów infrastruktury technicznej, transportowej i urządzeń wodnych, b) inwestycji celu publicznego, c) inwestycji wynikających z ustaleń szczegółowych niniejszego planu; - § 17 ust. 1 pkt 3 – który stanowi, że dla terenu funkcjonalnego, oznaczonego na rysunku planu symbolem 6.R i 8.R, ustala się możliwość lokalizacji obiektów infrastruktury technicznej – co dodatkowo przemawia za pozostawieniem inkryminowanego fragmentu zaskarżonej regulacji w obrocie prawnym. Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., stwierdził nieważność § 9 ust. 4 pkt 4 Uchwały w zakresie słów: "na wydzielonych działkach o powierzchni do 50,0 m2" (pkt 1 sentencji wyroku). W pozostałym zakresie – tj. dotyczącym użytych w § 9 ust. 4 pkt 4 Uchwały słów: "lub [...] na terenach oznaczonych symbolem R" – Sąd skargę oddalił (pkt 2 sentencji wyroku) na podstawie art. 151 p.p.s.a. O kosztach postępowania sądowego (pkt 3 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając wynagrodzenie należne pełnomocnikowi Skarżącego, ustalone zgodnie z § 15 ust. 1 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935, z późn. zm.), w wysokości 480 zł.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI