IV SA/Po 749/25

IV SA/Po 749/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-12-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-08-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Bąk-Marciniak /przewodniczący/
Monika Świerczak
Wojciech Rowiński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędzia WSA Monika Świerczak Sędzia WSA Wojciech Rowiński (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2025 r. sprawy ze skarg "Stowaryszenia, P. G. i Ł. G. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 13 czerwca 2025 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 13 czerwca 2025 r. (nr [...]) Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: WWINB) utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] (dalej: PINB) z dnia 11 kwietnia 2025 r. (znak: [...]), nakazującą inwestorom – P. G. i Ł. G. – rozbiórkę obiektu budowlanego, położonego na parceli nr [...] o wymiarach w planie 500 cm x 710 cm i wysokości ok. 540 cm wraz z tarasem o wymiarach 243 cm x 395 cm, znajdującego się na działce nr ewidencyjny [...], przy ul. [...] w L. , gmina [...].
Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 14 czerwca 2021 r. pracownicy PINB przeprowadzili czynności kontrolne na działce nr [...] w wyniku której ustalono, że na terenie nieruchomości istnieje około 50 altan ogrodowych o różnych konstrukcjach, a ich inwestorami są poszczególni użytkownicy wyznaczonych wewnętrznie ogrodów działkowych. Powołany zarząd ogrodu monitoruje stan zabudowy w szczególności w zakresie ich wielkości. Członek Zarządu Stowarzyszenia (dalej: Stowarzyszenie Działkowców lub Stowarzyszenie), E. K., oświadczył, że znajdujące się na terenie nieruchomości obiekty nie przekraczają 35 m2, a wszelkie ustawiane obiekty są zgłaszane i uzgadnianie z zarządem.
Następnie, w dniu 12 maja 2023 r. pracownicy PINB przeprowadzili kolejne czynności kontrolne, podczas których stwierdzono, że na działce nr [...] zrealizowano 68 obiektów, których lokalizacja została zobrazowana na załączniku graficznym do protokołu.
Pismem z dnia 26 maja 2023 r. Stowarzyszenie Działkowców przedłożyło dokument z wykazem inwestorów z przypisaniem numeru działki.
Kolejno, po wcześniejszym zawiadomieniu, PINB w dniu 23 lutego 2024 r. przeprowadził kontrolę zabudowy parceli nr [...]. Pracownicy PINB przeprowadzający kontrolę ustalili, że na terenie ww. parceli zlokalizowany jest obiekt budowlany w konstrukcji drewnianej wraz z zadaszonym tarasem. Obiekt posadowiony jest na bloczkach betonowych. Dach dwuspadowy w konstrukcji drewnianej kryty blachodachówką. Obiekt pełni funkcje rekreacyjną (altana działkowa) i powstał w 2019 roku a jego inwestorami są P. i Ł. G. (dalej: inwestorzy), którzy zrealizowali go w oparciu o ustawę z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych. Wymiary obiektu wynoszą: 500 cm x 710 cm – wysokość około 540 cm – wymiary tarasu: 2,43 cm x 3,95 cm.
Następnie pismem z dnia 19 kwietnia 2024 r. PINB zwrócił się do Starostwa Powiatowego w [...] o udzielenie informacji czy inwestorzy uzyskali decyzję o pozwoleniu na budowę lub dokonali zgłoszenia zamiaru realizacji robót budowlanych na parceli nr [...] na działce nr ewid. [...] przy ul. [...] w L. , gm. [...]. Starostwo Powiatowe w odpowiedzi wskazało, że w rejestrach Starostwa w latach 1990-2024 w odniesieniu do działki nr ewid. [...] położonej przy ul. [...] w m. L. "znajduje się decyzja Starosty [...] z dnia 28.02.2019 r. (nr sprawy [...]) dotycząca sprzeciwu w sprawie zamiaru budowy altany działkowej o powierzchni 35 m2 i wysokości do 0,5 m. Wnioskodawcami w niniejszej sprawie byli inwestorzy.
Kolejno, PINB postanowieniem z dnia 10 maja 2024 r. (znak: [...]) wstrzymał inwestorom roboty budowlane polegające na budowie obiektu budowlanego, położonego na parceli nr [...], o wymiarach w planie 500 cm x 710 cm i wysokości ok. 540 cm wraz z tarasem o wymiarach 243 cm x 395 cm, znajdującego się na działce nr ewidencyjny [...], przy ul. [...] w L. , gmina [...], a także poinformował o możliwości złożenia w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia wniosku o legalizację oraz poinformował o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji oraz sposobie obliczania opłaty legalizacyjnej.
Postanowieniem z dnia 18 lipca 2024 r. (znak: [...]), WWINB po rozpatrzeniu zażalenia inwestorów, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.
Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej również: WSA w Poznaniu), wyrokiem z dnia 9 stycznia 2025 r. (sygn. akt: II SA/Po 639/24) po rozpatrzeniu skargi inwestorów na postanowienie WWINB z dnia 18 lipca 2024 r. (znak: [...]) w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych, oddalił skargę.
Kolejno, decyzją z dnia 11 kwietnia 2025 r. (znak: [...]), PINB nakazał inwestorom wykonać rozbiórkę przedmiotowego obiektu budowlanego położonego na parceli nr [...].
Odwołanie od powyższej decyzji PINB, z zachowaniem ustawowego terminu, złożyło Stowarzyszenie Działkowców oraz inwestorzy, reprezentowani przez ad K..
Wymienioną we wstępie zaskarżoną decyzją z dnia 13 czerwca 2025 r. (nr [...]) WWINB utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z generalną zasadą wyrażoną w art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r. poz. 418 ze zm., dalej: P.b.): roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31.
Natomiast w myśl art. 29 ust. 2 pkt 4 P.b. nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa: altan działkowych i obiektów gospodarczych, o których mowa w ustawie z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1073, dalej: ustawa ROD).
Dalej wskazano, że art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy ROD stanowi, że na terenie działki nie może znajdować się: obiekt gospodarczy o powierzchni zabudowy przekraczającej 35 m2 oraz wysokości przekraczającej 5 m przy dachach stromych i 4 m przy dachach płaskich. Tym samym ustawodawca w ustawie ROD jasno i precyzyjne wskazał rozmiar budynku gospodarczego i jego funkcji, które zgodnie z przepisami P.b. nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, ani również nie jest wymagane dokonanie zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 4 P.b. WWINB zaznaczył jednak, że przedmiotowy obiekt budowlany o wymiarach w planie 5,00 m x 7,10 m [Pc= 35,5 m2] i wysokości 5,40 m wraz z tarasem o wymiarach 2,43 m x 3,95 m [Pc= 9,59 m2] jest budynkiem, który w żaden sposób nie został zwolniony przez przepisy P.b. lub ustawy ROD z konieczności uzyskania przez inwestorów pozwolenia na budowę.
Z tego też względu – w ocenie WWINB – organ I instancji prawidłowo zastosował na gruncie niniejszej sprawy procedurę legalizacyjną wyrażoną w art. 48 P.b. Postanowieniem z dnia 10 maja 2024 r. PINB nakazał inwestorom wstrzymać roboty budowlane oraz poinformował ich o możliwości złożenia wniosku legalizacyjnego i konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej wraz z zasadami obliczania powyższej opłaty. Zgodnie zaś z art. 48a ust. 1 P.b. w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może złożyć wniosek o legalizację. WWINB podkreślił, że w toku prowadzonego postępowania administracyjnego inwestorzy nie złożyli wniosku o legalizację. W związku z powyższym zastosowanie znalazł art. 49e pkt 1 P.b., który stanowi, że organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie.
WWINB zauważył, że legalizacja samowoli budowlanej prowadzona w oparciu o art. 48 P.b. jest uprawnieniem inwestora, od którego w dużym stopniu należy, czy w stosunku do obiektu budowlanego zostanie orzeczony nakaz rozbiórki, czy nie. To od decyzji inwestora zależy czy zostanie przeprowadzona legalizacja samowoli budowlanej. Podjęcie takiej decyzji przez inwestora implikuje obowiązek wykonania nakazanych czynności przez PINB, których spełnienie w dużej mierze zależy od inicjatywy i aktywności strony
Skargę na powyższą decyzję WWINB wnieśli wspólnie: Stowarzyszenie Działkowców oraz inwestorzy – reprezentowani przez jednego pełnomocnika, ad K.. Skarżący domagali się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenia od organu, na rzecz skarżących kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego:
< art. 2 pkt 5), 9), 9a) oraz art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy ROD, poprzez ich niezastosowanie, mimo powielenia treści przepisów w procesie weryfikacji zgodności posadowionej altany działkowej na terenie ogródka działkowego z przepisami ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w szczególności w odniesieniu do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy [...];
< art. 3 pkt 1, pkt 2, pkt 3 P.b. poprzez błędną ich wykładnię, a nade wszystko złamanie zasady literalnej wykładni prawa, stosując niewłaściwą wykładnię definicji "obiektu budowlanego", "budynku" "budowli", bez rozważenia sposobu połączenia budynków z gruntem, wskutek czego błędnie uznano, że przedmiotowa altana jest budynkiem;
< art. 1 ustawy z dnia 20 marca 2015 roku o zmianie ustawy-Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw w zw. z art. 29 ust 2 pkt 4 ustawy P.b., poprzez jego niezastosowanie i pominięcie w toku analizy prawnej stanu faktycznego w sprawie, co doprowadziło do wybiórczej i nieprawidłowej interpretacji przepisów P.b., w zakresie wyodrębnienia przez ustawodawcę altan działkowych jako odrębnego elementu z katalogu definicji objętych tą ustawą;
< art. 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 roku o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, poprzez całkowite pominięcie przepisów wskazanych aktów normatywnych i brak uwzględnienia odrębności w obrocie prawnym pojęć altan działkowych, budynków i budowli, podlegające odmiennym warunkom budowlanym i podatkowym;
< art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw w zw. z art. 2 pkt 9a ustawy ROD poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie altan działkowych jako szczególnego rodzaju obiektów;
< § 4 pkt 2 lit a oraz § 10 pkt 1 Uchwały nr [...] Rady Gminy [...] z dnia 18 maja 2010 roku w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w L. - północny brzeg [...] (dalej: mpzp), w zw. z art. 7 i art. 87 Konstytucji RP, poprzez niewłaściwe przyjęcie, że (1) przepisy tego aktu uniemożliwiają utworzenie na terenie nim objętym rodzinnego ogrodu działkowego wraz z przypisaną do niego infrastrukturą, zgodnie z ustawą o ROD, zważywszy że przepisy tej ustawy, zaczęty obowiązywać po wydaniu mpzp, (2) przepisy mpzp uniemożliwiają budowę infrastruktury ogrodowej na terenie nim objętym, (3) przepisy mpzp mają nadrzędne znaczenie i zastosowanie wobec przepisów rangi ustawowej, w szczególności na ustawę o ROD oraz P.b., które to weszły wżycie z datą późniejszą niż mpzp;
< art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z art. 33 tej ustawy (dalej: "ustawa o MPZP") poprzez ich niezastosowanie przez organ I jak i II instancji i wydanie przedwcześnie decyzji, bez skrupulatnej oceny aktualności planu miejscowego oraz porównania stanu prawnego obowiązującego w momencie uchwalenia planu oraz w dacie wydawania decyzji;
< art. 33 ustawy o MPZP, poprzez jego niezastosowanie i nierozważenie wpływu braku nowelizacji mpzp do stanu zgodnego z prawem powszechnie obowiązującym, w szczególności ROD oraz P.b., który doprowadził do niepewności inwestycyjnej odbiorców rzeczonego mpzp;
< art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez niezastosowanie zasady proporcjonalności;
< art. 51 ust. 1 pkt. 1 w zw. z art. 51 ust. 7 P.b. poprzez jego zastosowanie mimo, że nie ziściły się przesłanki ustawowe do nakazania rozbiórki altany działkowej;
Zaskarżonej decyzji zarzucono także naruszenie przepisów prawa procesowego:
< art. 8 i art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: K.p.a.), poprzez przeprowadzenie postępowania w sprawie w sposób niebudzący zaufania strony do władzy publicznej, szczególnie danie wiary w całości nierzetelnie i pobieżnie przeprowadzonemu postępowaniu administracyjnemu przez organ I instancji;
< art. 77 § 1 K.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego, wskutek nieprzeprowadzenia w sposób należyty, szczegółowy i wszechstronny postępowania dowodowego,
< art. 138 § 2 w zw. z art. 7a i 7b K.p.a. poprzez brak jego zastosowania i w rezultacie nieuchylenie przez organ II instancji zaskarżonej decyzji PINB z dnia 28 lutego 2025 r. i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania;
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Skarga nie jest zasadna.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] nakazującą inwestorom (P. G. i Ł. G.) rozbiórkę obiektu budowlanego, położonego na parceli nr [...] o wymiarach w planie 500 cm x 710 cm i wysokości ok. 540 cm wraz z tarasem o wymiarach 243 cm x 395 cm, znajdującego się na działce nr ewidencyjny [...], przy ul. [...] w L. , gmina [...].
Ponadto, podkreślenia wymaga, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie nie jest okoliczność, iż działka na której posadowiony przedmiotowy obiekt budowlany położona jest na obszarze objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego w L. - północny brzeg [...], przyjętym uchwałą Rady Gminy [...] nr [...] z dnia 18 maja 2010 r. (Dz. U. Woj. [...]. z 2010 r., nr [...], dalej: m.p.z.p.).
Zaznaczyć również trzeba, że WSA w Poznaniu prawomocnym wyrokiem z dnia 9 stycznia 2025 r. (sygn. akt: II SA/Po 639/24) oddalił skargę inwestorów na postanowienie WWINB z dnia 18 lipca 2024 r. (znak: [...]) w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych polegających na budowie przedmiotowego obiektu budowlanego (altany).
Powyższe skutkuje koniecznością zastosowania przepisów art. 170 P.p.s.a. oraz art. 153 P.p.s.a.
W myśl art. 170 P.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Przez ocenę prawną należy rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych i wskazanie kierunku, w którym winno zmierzać przyszłe postępowanie (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012 r., s. 397 uw. 1, 2; M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011 r., s. 544, Nb 1-3).
Art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziło do niespójności działania systemu władzy publicznej. Związanie oceną prawną wyrażoną w wyroku (uzasadnieniu orzeczenia) oraz wynikającymi z niej wskazaniami co do dalszego postępowania oznacza, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz obowiązany jest do podporządkowania się jemu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (zob. wyroki NSA: z dnia 30 lipca 2009 r., sygn. II FSK 451/08, z dnia 23 września 2009 r., sygn. I FSK 494/09, z dnia 13 lipca 2010 r., sygn. I GSK 940/09 oraz wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. I SA/Wr 1591/09, wszystkie powoływane orzeczenia dostępne w internetowej bazie orzeczeń CBOSA, orzeczenia.nsa.gov.pl). Zaznaczyć należy, że ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną.
Zasadniczą kwestią podnoszoną w skardze była kwalifikacja przedmiotowego obiektu w świetle przepisów P.b. oraz ustawy ROD.
W tym kontekście zwrócić należy uwagę na prawomocne przesądzenie tych kwestii w wyroku z dnia 9 stycznia 2025 r., zapadłym w sprawie o sygn. akt II SA/Po 639/24. Na marginesie zauważyć trzeba, że znaczna część zarzutów podniesionych w skardze, którą rozpatrywał tutejszy Sąd w sprawie o sygn. akt II SA/Po 639/24, została powielona także w skardze, którą Sąd rozpatruje w niniejszej sprawie.
W uzasadnieniu ww. prawomocnego wyroku z dnia 9 stycznia 2025 r. stwierdzono m.in.: "Ustawodawca chcąc więc uniknąć jakichkolwiek wątpliwości dotyczących obiektów budowlanych realizowanych na terenach rodzinnych ogródków działkowych, a także potencjalnych problemów związanych z legalizacją tego typu budynków ustalił szczegółowe wytyczne dla altan działkowych: powierzchnię nieprzekraczającą 35 m˛, wysokość do 5 m przy dachach stromych i do 4 m przy dachach płaskich oraz ustalenia odnoszące się do tarasów, werandy lub ganku, które obiekty te spełniać muszą łącznie. Obiekt będący przedmiotem niniejszego postępowania nie spełnia dwóch z wyżej skazanych warunków, tj. powierzchni (35,5 m2) oraz wysokości (5,4 m). Nie można go zatem uznać za altanę działkową w myśl przepisów ustawy o ROD.".
Dalej WSA w Poznaniu w rzeczonym uzasadnieniu wskazał, że: "W szczególności uznać należy, iż organ pierwszej instancji prawidłowo zastosował w niniejszej sprawie art. 48 Prawa budowlanego, jako podstawę do wydania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, jednocześnie informując inwestorów o możliwości złożenia – w terminie 30 dni od daty doręczenia postanowienia – wniosku o legalizację oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej.".
Biorąc powyższe ustalenia pod uwagę, Sąd orzekający w niniejszym składzie uznał, że organy prawidłowo zastosowały na gruncie niniejszej sprawy procedurę legalizacyjną wyrażoną w art. 48 P.b., tak jak zostało to przesądzone przez WSA w Poznaniu omawianym wyżej prawomocnym wyroku z dnia 9 stycznia 2025 r. (sygn. akt II SA/Po 639/24).
Kolejno zaznaczyć trzeba, że zgodnie z treścią art. 49e pkt 1-6 P.b. organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku:
- niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie;
- wycofania wniosku o legalizację;
- nieprzedłożenia, w wyznaczonym terminie, dokumentów legalizacyjnych;
- niewykonania, w wyznaczonym terminie, postanowienia o usunięciu nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych;
- nieuiszczenia opłaty legalizacyjnej w wyznaczonym terminie;
- kontynuowania budowy pomimo postanowienia o wstrzymaniu budowy.
Analiza akt sprawy prowadzi do niebudzącego wątpliwości ustalenia, że P. i Ł. G. – jako inwestorzy – nie wystąpili z wnioskiem o legalizację spornej samowoli budowlanej. W tym stanie rzeczy zaktualizowane zostały przesłanki wydania nakazu rozbiórki określone w art. 49e pkt 1 P.b.
Wskazać przy tym należy, że postępowanie zmierzające do likwidacji skutków samowoli budowlanej polegającej na budowie bez wymaganego pozwolenia na budowę obiektu budowlanego lub jego części jest podzielone na kilka etapów. Pierwszy to ustalenie, że obiekt budowlany był zrealizowany bez pozwolenia na budowę. Drugi etap to ocena organu czy obiekt można zalegalizować i czy stan techniczny tego obiektu nie narusza obowiązujących przepisów w stopniu uniemożliwiającym doprowadzenie go do zgodności z nimi. Weryfikując pozytywnie te okoliczności organ postanowieniem wstrzymuje prowadzenie robót budowlanych i nakłada obowiązek przedłożenia dokumentacji umożliwiającej legalizację obiektu.
Następnym etapem jest ustalenie wysokości opłaty legalizacyjnej (po spełnieniu wymagań nałożonych w ww. postanowieniu). Postępowanie kończy bądź zatwierdzenie projektu budowlanego, bądź nakaz rozbiórki obiektu. Nieprzedstawienie w wyznaczonym terminie dokumentów wskazanych w postanowieniu wydanym na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 P.b., obliguje organ do orzeczenia nakazu rozbiórki. Ustawodawca z mocy art. 48 ust. 4 P.b. nie pozostawia właściwemu organowi wyboru treści rozstrzygnięcia – nakazując stosować przepis art. 48 ust. 1 ustawy, czyli wydać nakaz rozbiórki.
Jak słusznie zaznaczył WWINB w zaskarżonej decyzji, w związku z dokonaną samowolą budowlaną, w pierwszym etapie postępowania legalizacyjnego organy nadzoru budowlanego nie analizują postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Dopiero na dalszym etapie postępowania legalizacyjnego organ ocenia prawną możliwości legalizacji, a w tym zgodność inwestycji z obowiązującym na danym terenie planem miejscowym. Wobec niezłożenia wniosku o legalizację organy do tego etapu – oceny możliwości legalizacji, a w tym zgodności z obowiązującym planem miejscowym – nie przeszły, zatem nie dokonywały w przedmiotowej sprawie oceny zgodności inwestycji z postanowieniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przyjętego przedmiotową uchwałą Rady Gminy [...] nr [...] z dnia 18 maja 2010 r.
Jednocześnie na marginesie Sąd wskazuje, że kwestia zakazu zabudowy budynkami lub tymczasowymi obiektami budowlanymi na działce nr [...] w związku z niezgodnością z obowiązującym m.p.z.p. była już wielokrotnie przedmiotem rozważań Sądu (m.in. wyroki WSA w Poznaniu o sygn. akt: IV SA/Po 101/25, IV SA/Po 127/25, IV SA/Po 75/25). Podkreślić trzeba, że pomimo obowiązywania tzw. zasady wolności budowlanej (art. 4 P.b.) prawo zabudowy nieruchomości zostało uzależnione przez ustawodawcę od jego zgodności z przepisami prawa. Zatem prawo do zabudowy nieruchomości gruntowej nie jest prawem nieograniczonym, gdyż podmiot, któremu przysługuje prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, musi chociażby uwzględnić inne prawa i dobra chronione, które zostały wymienione w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP (por. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2020 r., sygn. II OSK 1942/18). Stąd też właściciel nieruchomości nie ma pełnej swobody w kształtowaniu jej ładu przestrzennego, nie może też żądać od właściwego organu administracji publicznej, ażeby ten nie uwzględniał przepisów prawa budowlanego, a tym samym aby wynik sprawy za każdym razem odpowiadał oczekiwaniom strony skarżącej.
Wobec powyższego stwierdzić należało, że organy nadzoru budowlanego – wbrew zarzutom skarżących – dokonały wystarczających dla podjęcia rozstrzygnięcia ustaleń co do stanu faktycznego oraz w sposób prawidłowy oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy, stosując się do zasad regulujących postępowanie administracyjne, określonych w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. W zaistniałych okolicznościach faktycznych sprawy obowiązujące przepisy prawa dostarczyły podstaw do wydania zaskarżonych decyzji organów obu instancji. Sąd miał również na uwadze, że ustalenia i ocena organów znalazły wyraz w uzasadnieniu decyzji, spełniającym wymogi z art. 107 § 3 K.p.a.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 P.p.s.a., należało oddalić skargę.