IV SA/Po 745/23

IV SA/Po 745/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-03-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Bąk-Marciniak /przewodniczący sprawozdawca/
Monika Świerczak
Wojciech Rowiński
Symbol z opisem
6480
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Sędzia WSA Wojciech Rowiński Sędzia WSA Monika Świerczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 marca 2024 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 września 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej oddala skargę w całości
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 25 czerwca 2023 r. M. S. domagał się udostępnienia przez Naczelnika W. Urzędu Celno-Skarbowego w P. informacji publicznej - otrzymania kopii wystawionych mandatów w okresie od 1.07.2022 roku do 20.08.2022 roku z powodu popełnienia czynów kwalifikowanych z art. 57c lub art. 62 ustawy z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy.
Decyzją z dnia 16 sierpnia 2023 r. nr [...] Naczelnik W. Urzędu Celno-Skarbowego w P. odmówił udostępnienia żądanej informacji, albowiem w ocenie organu żądana informacja stanowi informację przetworzoną i jako taka może być udostępniona jedynie przy spełnieniu przesłanki szczególnie ważnego interesu społecznego. Dlatego też wnioskodawca został wezwany do wykazania w jaki sposób zamierza wykorzystać uzyskane informacje dla ochrony interesu publicznego lub poprawy funkcjonowania organów administracji publicznej. Wnioskodawca nie uzasadnił jednak w żaden sposób istotnego interesu publicznego udostępnienia informacji przetworzonej.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M. S. domagając się jej uchylenia, wskazując, że żądane informacje stanowią informację prostą, a ich udostępnienie nie wymaga żadnych skomplikowanych czynności.
Decyzją z dnia 29 września 2023 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie administracyjne, które obejmowało zarówno analizę zakresu wniosku – czy stanowi ona informację publiczną czy też nie, czy dysponuje taką informacją w formie prostej czy przetworzonej oraz zbadał i ustalił zakres ewentualnego przetworzenia. Organ i instancji spełnił wszystkie wymogi prawa materialnego i proceduralnego. Żądana informacja stanowi informację publiczną przetworzoną . W związku z tym wnioskodawca zwracając się z żądaniem udostępnienia informacji przetworzonej powinien wyjaśnić (czego nie zrobił), w jaki sposób uzyskanie takiej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, nie zaś wyłącznie dla prywatnego interesu wnioskodawcy oraz może mieć wpływ na poprawę i usprawnienie wykonywanych zadań publicznych.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożył M. S.. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.
- art. 61 ust. 1 Konstytucji RP poprzez błędne zastosowanie polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek,
- art. 1 ust. 1 u.i.d.p poprzez niezasadne uznanie, iż przedmiotem wniosku nie jest udostępnienie informacji publicznej, a w konsekwencji nieudostępnienie informacji publicznej,
- art. 3 ust. 1 pkt 1 u.i.d.p. poprzez błędne zastosowanie.
Skarżący zarzucił także naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na naruszeniu tj. art. 7, 8, 77 i 80 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy.
Wobec powyższego Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w treści swojej decyzji.
Postanowieniem z dnia 5 grudnia 2023 r. w sprawie IV SPP/Po 107/23 skarżący został zwolniony od kosztów sądowych i ustanowiony został dla niego pełnomocnik z urzędu.
Pismem z dnia 1 lutego 2024 r. (k.29 akt sądowych) pełnomocnik podtrzymał wnioski i zarzuty zawarte w skardze oraz wniósł o przyznanie z urzędu kosztów zastępstwa procesowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje.
Skarga okazała się niezasadna.
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57a.
Uwzględnienie skargi następuje natomiast w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), natomiast jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.
Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902 – dalej: "u.d.i.p.").
Pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. W myśl tych przepisów informację publiczną stanowi każda informacją o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. Uwzględniając wszystkie aspekty wynikające z treści tych przepisów, przyjąć należy, że informacją publiczną jest każda informacja dotycząca sfery faktów i danych publicznych, a więc każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów realizujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań publicznych i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa.
Ustawa określa również podmioty obowiązane do udostępnienia informacji publicznej wskazując, iż należą do nich władze publiczne, w tym organy władzy publicznej, oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne (art. 4 ust. 1 u.d.i.p.). Wobec powyższego nie budzi wątpliwości, że Dyrektor Izby Skarbowej wobec brzmienia art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. jest podmiotem obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej będącej w jego posiadaniu (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.).
Wniosek M. S. w części będącej przedmiotem niniejszego postępowania dotyczył udostępnienia przez Naczelnika W. Urzędu Celno-Skarbowego w P. informacji publicznej - otrzymania kopii wystawionych mandatów w okresie od 1.07.2022 roku do 20.08.2022 roku z powodu popełnienia czynów kwalifikowanych z art. 57c lub art. 62 ustawy z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy.
Zdaniem Sądu, mając na uwadze literalne brzmienie przepisów, mandaty wystawiane w postępowaniu karno -skarbowym uregulowanym w ustawie z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (Dz.U. z 2023 r., poz.654), są danymi publicznymi w postaci aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć, w rozumieniu art. 6 ust. 4 lit. a tiret pierwsze u.d.i.p., stanowią zatem informację publiczną. Funkcjonariuszy Krajowej Administracji Skarbowej - Służby Celno - Skarbowej należy bowiem uznać za funkcjonariuszy publicznych w rozumieniu art. 115 § 13 pkt 5 Kodeksu karnego, bowiem są oni wskazani wprost w tym przepisie.
Jak już wskazano, zgodnie z art. 1 ust. 1 u.i.d.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym w niniejszej ustawie. Jednakże zgodnie z ust. 2 tego przepisu przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U.2022.902 t.j., dalej jako "u.d.i.p.").
Organy odmówiły udostepnienia wnioskowanej informacji "z uwagi na to, że, informacja ta ma charakter informacji przetworzonej, zaś wnioskodawca nie wykazał, iż jego żądanie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego".
Pismem z 14 lipca 2023 roku Naczelnik WUCS poinformował skarżącego, że informacja, o którą wystąpił jest informacją publiczną przetworzoną, której uzyskanie jest zasadne jedynie wówczas, gdy wnioskodawca wykaże, iż jej udostępnienie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Poinformowano również wnioskodawcę o przesłankach ustawowych udostępnienia informacji przetworzonej i wezwano do uzupełnienia wniosku z poprzez wykazanie istnienia szczególnego interesu publicznego.
W odpowiedzi z 26 lipca 2023 r. skarżący poinformował Naczelnika WUCS, że nie zgadza się z uznaniem swojego wniosku jako wniosku o udostępnienie informacji publicznej przetworzonej i nie wykazał szczególnie istotnego interesu publicznego.
W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę należy zgodzić się z organem, że żądane przez wnioskodawcę informacje posiadają charakter informacji przetworzonej też z tej przyczyny, iż informacji w takiej postaci jakiej domaga się skarżący, organ nie posiada i dlatego konieczne jest przeprowadzenie określonych działań, w wyniku których powstanie nowa jakościowo informacja. Taka nowa informacja nie jest jednak, innym technicznie, zestawieniem posiadanych informacji - innym sposobem uszeregowania posiadanych dotąd informacji, ale inną, jakościowo nową informacją, prowadzącą zazwyczaj do określonej oceny danego zjawiska czy określonej interpretacji, znalezienia różnic czy podobieństw. Ponadto informacje te muszą zostać przygotowane pod kątem oczekiwań wnioskodawcy, wedle wskazanych przez niego kryteriów.
Z uwagi zatem, że niniejsza sprawa dotyczy udostępnienia informacji przetworzonej, jej udostępnienie uzależnione jest od wystąpienia interesu publicznego uzasadniającego przetworzenie informacji publicznej i udzielenie jej skarżącemu.
Organ I instancji nie dysponował na dzień złożenia wniosku gotową informacją. Przygotowanie jej zgodnie z wnioskiem wymagałoby przetworzenia danych z systemów informatycznych oraz dokumentacji zgromadzonej w zbiorach papierowych, ich weryfikacji pod kątem oczekiwanych kryteriów, a następnie stworzenia na podstawie tych danych nowego zanonimizowanego zestawienia. Jak wskazał Naczelnik WUCS, nie istniała możliwość dokonania stosownych selekcji i przekształceń w sposób prosty i zautomatyzowany. W efekcie, przygotowana informacja byłaby w istocie informacją nową, specjalnie wytworzoną.
Złożony przez skarżącego wniosek dotyczy przekazania kopii wystawionych mandatów w okresie kopii wystawionych mandatów w okresie od 1.07.2022 roku do 20.08.2022 roku z powodu popełnienia czynów kwalifikowanych z art. 57c lub art. 62 ustawy z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy.
Organ uzasadnił, że wyselekcjonowanie informacji według wskazanych kryteriów w określonym czasie, wymagałoby analizy bazy ok 1000 mandatów wystawionych przez pracowników i funkcjonariuszy W. Urzędu Celno-Skarbowego w P. w 2022 roku. Następnie konieczne byłoby dotarcie do oryginałów akt i wyselekcjonowanie mandatów wg wskazanych kryteriów.
Przygotowanie kopii mandatów, wiązałoby się w pierwszej kolejności z selekcją spraw, następnie wyszukaniem akt tych spraw, wykonaniem kopii dokumentów i ich anonimizacją (art. 5 u.o d.i.p w związku z art. 293 § 1-2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa tj. Dz.U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm.).
W proces ten zaangażowane musiałyby zostać wszystkie komórki organizacyjne, zarówno wystawiające mandaty karne, jak i prowadzące wszelkiego rodzaju kontrole w W. Urzędzie Celno-Skarbowym w P.. W związku z tym, realizacja przedmiotowego wniosku wymagałaby zaangażowania co najmniej kilku osób przez okres kilku dni. Powyższe obrazuje skalę dodatkowego znaczącego zaangażowania osobowego, jakiego wymagałoby przygotowanie odpowiedzi na pytania zawarte we wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 u.d.i.p. Prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego.
Informacją publiczną przetworzoną jest taka informacja, która w chwili złożenia wniosku nie istnieje w kształcie objętym wnioskiem, a niezbędnym warunkiem jej wytworzenia jest przeprowadzenie przez podmiot zobowiązany szeregu czynności analitycznych, organizacyjnych i intelektualnych w oparciu o posiadane informacje proste.
Zatem przygotowanie żądanej informacji znacząco obciążyłoby pracę podmiotu zobowiązanego, utrudniając zarazem wykonywanie przypisanych mu zadań.
W pewnych wypadkach szeroki zakres wniosku wymagający zgromadzenia, przekształcenia (zorganizowania) i sporządzenia wielu kserokopii określonych dokumentów, może wymagać takich działań organizacyjnych i angażowania środków osobowych, które zakłócają normalny tok działania podmiotu zobowiązanego i utrudniają wykonywanie przypisanych mu zadań. Informacja wytworzona w taki sposób, pomimo iż składała się z wielu informacji prostych będących w posiadaniu organu, powinna być uznana za informację przetworzoną, bowiem powstały w wyniku wskazanych wyżej działań zbiór nie istniał w chwili wystąpienia z żądaniem udostępnienia informacji publicznej. Wyrok NSA z 2.06.2022 r., III OSK 5070/21, LEX nr 3350765.
Dokonując oceny zaistnienia na gruncie badanej sprawy ustawowej przesłanki "szczególnej istotności dla interesu publicznego" prawidłowo organy stwierdziły, że nie doszło do jej spełnienia. Wskazać też trzeba, że prawo do uzyskania informacji publicznej przetworzonej powinien mieć jedynie taki wnioskodawca, który jest w stanie wykazać w chwili składania wniosku swoje indywidualne, realne i konkretne możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania się domaga (por. wyrok NSA o sygn. I OSK 2306/19).
Dodatkowo nawiązując do stanowiska organu II instancji należy wskazać, że anonimizacja jest czynnością o charakterze technicznym, dokonywaną na dokumencie stanowiącym informację publiczną, polegającą na zasłonięciu części tego dokumentu, zawierającej dane niepodlegające udostępnieniu. Nie dotyczy tylko danych osobowych takich jak imiona i nazwiska, czy adresy. Anonimizacja nie może jednak prowadzić do udostępnienia tylko części wnioskowanych dokumentów. W pewnych sytuacjach stopień anonimizacji dokumentu może bowiem spowodować, że mamy już do czynienia z odmową dostępu, ponieważ dokument poddany anonimizacji staje się nieczytelny, a przez to traci przymiot informacyjny, będący podstawą wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Racjonalne jest przyjęcie, że zasłonięcie określonych danych składających się na treść dokumentu można uznać za uzasadnioną anonimizację, gdy czynność ta nie pozbawi dokumentu waloru informacyjnego, jaki wynika ze złożonego wniosku. Innymi słowy, anonimizacja dokumentu nie może niweczyć rezultatu, do którego dążył wnioskodawca, przedkładając swój wniosek (por. wyrok WSA w Gliwicach z 1 października 2013 r., IV SAB/Gl 86/13, CBOSA).
Z powyższych względów zaskarżona decyzja organu II instancji o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, jak i decyzja Naczelnika W. Urzędu Celno-Skarbowego w P. odpowiadają prawu. W tym stanie sprawy na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę należało oddalić w całości, jak Sąd orzekł w wyroku.
Sprawa została rozpoznana przez Sąd w składzie trzech Sędziów w trybie uproszczonym – zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 9 lutego 2024 r. Wniosek o przyznanie pełnomocnikowi z urzędu zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej został przekazany referendarzowi sądowemu na posiedzenie celem rozpoznania.