IV SA/PO 739/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej w Rogoźnie dotyczącej Gminnego Programu Opieki nad Zwierzętami Bezdomnymi z powodu istotnych naruszeń prawa, w tym braku precyzyjnego określenia środków finansowych i podmiotów realizujących zadania.
Prokurator Rejonowy w Obornikach zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej w Rogoźnie w sprawie Gminnego Programu Opieki nad Zwierzętami Bezdomnymi, zarzucając jej istotne naruszenia prawa, w tym brak precyzyjnego wskazania wysokości środków finansowych na poszczególne zadania oraz brak określenia podmiotów realizujących zadania takie jak sterylizacja czy usypianie ślepych miotów. Sąd uznał te zarzuty za zasadne, stwierdzając nieważność uchwały w całości z powodu naruszenia art. 11a ust. 5 ustawy o ochronie zwierząt.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę Prokuratora Rejonowego w Obornikach na uchwałę Rady Miejskiej w Rogoźnie dotyczącą Gminnego Programu Opieki nad Zwierzętami Bezdomnymi oraz Zapobiegania Bezdomności Zwierząt na rok 2022. Prokurator zarzucił uchwale istotne naruszenie prawa, w tym Konstytucji RP oraz ustawy o ochronie zwierząt, wskazując na niewypełnienie upoważnienia ustawowego poprzez zaniechanie precyzyjnego określenia wysokości środków finansowych na realizację poszczególnych zadań programu oraz sposobu ich wydatkowania. Dodatkowo, zarzucono brak wskazania konkretnych podmiotów odpowiedzialnych za realizację zadań takich jak sterylizacja/kastracja zwierząt czy usypianie ślepych miotów. Sąd, rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym, zgodził się z argumentacją Prokuratora. Stwierdzono, że uchwała narusza art. 11a ust. 5 ustawy o ochronie zwierząt, który nakłada obowiązek precyzyjnego określenia wysokości środków finansowych i sposobu ich wydatkowania. Sąd podkreślił, że wskazane w programie środki finansowe nie zostały rozdysponowane na poszczególne zadania, a także brak było jednoznacznego wskazania podmiotów realizujących kluczowe zadania, co uniemożliwia skuteczną realizację programu. Zmiana uchwały po wniesieniu skargi nie miała wpływu na ocenę jej legalności w momencie wydania. W konsekwencji, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, uchwała jest niezgodna z prawem, jeśli nie zawiera precyzyjnych wskazań dotyczących środków finansowych i podmiotów realizujących zadania określone w ustawie o ochronie zwierząt.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że uchwała narusza art. 11a ust. 5 ustawy o ochronie zwierząt, który wymaga precyzyjnego określenia wysokości środków finansowych i sposobu ich wydatkowania. Brak takiego wskazania oraz brak określenia konkretnych podmiotów realizujących zadania (np. sterylizacja, usypianie ślepych miotów) stanowi istotne naruszenie prawa.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (10)
Główne
u.o.z. art. 11
Ustawa o ochronie zwierząt
u.o.z. art. 11a § ust. 2 pkt 1-8
Ustawa o ochronie zwierząt
u.o.z. art. 11a § ust. 5
Ustawa o ochronie zwierząt
Wymaga precyzyjnego wskazania wysokości środków finansowych przeznaczonych na realizację poszczególnych zadań programu oraz sposobu ich wydatkowania.
u.s.g. art. 91 § ust. 1 i 4
Ustawa o samorządzie gminnym
Określa przesłanki stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy.
p.p.s.a. art. 147 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Skutki uwzględnienia skargi na uchwałę organu jednostki samorządu terytorialnego.
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 94
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
p.p.s.a. art. 119 § pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez sąd.
Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewypełnienie przez Radę Miejską upoważnienia ustawowego poprzez zaniechanie precyzyjnego wskazania w uchwale wysokości środków finansowych na realizację poszczególnych zadań programu opieki nad zwierzętami. Brak precyzyjnego wskazania w uchwale podmiotów realizujących zadania takie jak sterylizacja/kastracja zwierząt oraz usypianie ślepych miotów. Naruszenie art. 11a ust. 5 ustawy o ochronie zwierząt poprzez brak określenia sposobu wydatkowania środków finansowych.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organu o zmianie uchwały po wniesieniu skargi, która nie wpływa na ocenę legalności uchwały w momencie jej wydania.
Godne uwagi sformułowania
istotne naruszenie prawa niewypełnienie upoważnienia ustawowego precyzyjne wskazanie wysokości środków finansowych sposób wydatkowania środków konkretne podmioty realizujące zadania akt prawa miejscowego nie czyni bezprzedmiotowym rozpoznania skargi
Skład orzekający
Maciej Busz
przewodniczący
Monika Świerczak
sprawozdawca
Donata Starosta
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących Gminnych Programów Opieki nad Zwierzętami Bezdomnymi, wymogów formalnych uchwał samorządowych, a także zakresu kontroli sądów administracyjnych nad aktami prawa miejscowego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej materii ochrony zwierząt i uchwał samorządowych, ale jego zasady dotyczące wymogów formalnych i precyzji przepisów mogą być stosowane analogicznie w innych obszarach prawa administracyjnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu ochrony zwierząt i pokazuje, jak istotne są precyzyjne regulacje prawne na poziomie lokalnym. Pokazuje również rolę prokuratury w kontroli legalności działań samorządów.
“Gmina Rogoźno straciła uchwałę o zwierzętach. Sąd wskazuje na kluczowe błędy w programie.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Po 739/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-12-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Donata Starosta
Maciej Busz /przewodniczący/
Monika Świerczak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Inne
Ochrona zwierząt
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 638
art. 11, art. 11a,
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt - t.j.
Dz.U. 2022 poz 559
art. 91 ust. 1 i 4
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Monika Świerczak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Obornikach na uchwałę Rady Miejskiej w Rogoźnie z dnia 09 marca 2022 r. nr LXII/608/2022 w sprawie Gminnego Programu Opieki nad Zwierzętami Bezdomnymi oraz Zapobiegania Bezdomności Zwierząt na terenie Gminy Rogoźno w 2022 roku stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały.
Uzasadnienie
Prokurator Rejonowy w Obornikach (dalej również jako: "Prokurator", "Skarżący") pismem z 03 listopada 2022 r. wniósł skargę na Uchwałę nr LXII/608/2022 Rady Miejskiej w Rogoźnie z dnia 09 marca 2022 r. w sprawie Gminnego Programu Opieki nad Zwierzętami Bezdomnymi oraz Zapobiegania Bezdomności Zwierząt na terenie Gminy Rogoźno w 2022 r. [Dz. Urz. Woj. Wlkp. z 25 marca 2022 r. poz. 2349, dalej także jako "Uchwała"].
Zaskarżonej Uchwale Prokurator zarzucił:
1) istotne naruszenie prawa, tj. 7 i 94 Konstytucji RP, art. 11a ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt [Dz. U. z 2022 r. poz. 572, dalej w skrócie "u.o.z."] polegające na niewypełnieniu upoważnienia ustawowego poprzez zaniechanie precyzyjnego wskazania w § 10 załącznika uchwały wysokości środków finansowych przeznaczonych na realizację poszczególnych zadań, o których mowa w art. 11a ust. 2 pkt 1-8 u.o.z. sposobu wydatkowania środków przeznaczonych na realizację poszczególnych celów programu, a także sposobu ich wydatkowania podczas gdy z przepisu art. 11a ust. 5 u.o.z. jednoznacznie wynika, że Rada jest zobowiązana do precyzyjnego określenia wysokości środków finansowych przeznaczonych na realizację poszczególnych zadań wraz ze sposobem wydatkowania tych środków;
2) istotne naruszenie prawa, tj. 7 i 94 Konstytucji RP, art. 11a ust. ust. 2 pkt 4 i ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt [Dz. U. z 2022 r. poz. 572, dalej w skrócie "u.o.z."] polegające na niewypełnieniu upoważnienia ustawowego poprzez zaniechanie precyzyjnego wskazania w § 7 załącznika do zaskarżonej uchwały konkretnego schroniska z podaniem adresu , któremu powierzona została realizacja zadań związanych ze sterylizacją i kastracją zwierząt w schroniskach , podczas gdy z przepisu art. 11 a ust. 2 pkt 4 w zw. z art. 11 a ust. 4 ustawy o ochronie zwierząt wynika,że Rada jest zobowiązana do precyzyjnego określenia sposobu realizacji tych zadań i konkretnego określenia podmiotów je realizujących;
3) istotne naruszenie prawa, tj. 7 i 94 Konstytucji RP, art. 11a ust. 2 pkt 6 i ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt [Dz. U. z 2022 r. poz. 572, dalej w skrócie "u.o.z."] polegające na niewypełnieniu upoważnienia ustawowego poprzez zaniechanie precyzyjnego wskazania w § 8 załącznika do zaskarżonej uchwały podmiotów , którym powierzona zostaje realizacja zadań związanych z usypianiem ślepych miotów , podczas gdy z przepisu art. 11 a ust. 2 pkt 6 w zw. z art. 11 a ust. 4 ustawy o ochronie zwierząt wynika ,że Rada jest zobowiązana do precyzyjnego określenia sposobu realizacji tych zadań ,w tym konkretnego określenia podmiotów je realizujących.
Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Uzasadniając skargę Skarżący przywołał art. 11a ust. 1, 2 i 5 u.o.z. oraz zaznaczył, że Rada Miejska w Rogoźnie (dalej także jako "Rada") w § 10 załącznika do zaskarżonej uchwały określiła koszt realizacji Programu na kwotę łączną 126.230,00 zł i wskazała sposób wydatkowania środków finansowych w następujący sposób: -utrzymanie bezdomnych zwierząt w schronisku - 120.000,00 zł; - dokarmianie bezdomnych kotów - 2.000 zł; - opieka weterynaryjna wraz z gotowością za zapewnienie całodobowej opieki weterynaryjnej zwierzętom w przypadku zdarzeń drogowych z ich udziałem - 3.000,00 zł; - za gotowość dla zapewnienia miejsca dla zwierząt gospodarskich - 1.230,00 zł. Tym samym Rada nie wskazała obligatoryjnych zadań polegających na odławianiu bezdomnych zwierząt, obligatoryjnej sterylizacji albo kastracji zwierząt w schroniskach dla zwierząt, usypiania ślepych miotów i poszukiwania właścicieli dla bezdomnych zwierząt; nie określiła wysokości środków przeznaczonych na realizację wymienionych zadań. Odwołał się do orzecznictwa sądów administracyjnych w tym zakresie. Zaznaczył także, że § 10 ust. 2 załącznika do uchwały wynika, że wydatkowanie środków , o których mowa w ust. 1 pkt 1 następować będzie na podstawie podpisanej umowy ze schroniskiem "A. " w O., a Rada nie może tworzyć zapisów blankietowych i odsyłać w tym zakresie do umowy, która nie jest aktem powszechnie obowiązującym. Zaskarżona Uchwała nie zawiera także rozstrzygnięcia w zakresie wskazania konkretnego podmiotu , któremu gmina powierza realizację zadania obligatoryjnej kastracji i sterylizacji zwierząt, o których jest mowa art. 11a ust. 2 pkt 4 u.o.z. (w załączniku Uchwały zawarto zapis, że "W celu zmniejszenia populacji bezdomnych zwierząt zakłada się sterylizację lub kastrację bezdomnych zwierząt przebywających w Schronisku"). Prawodawca lokalny pominął w § 2 załącznika do Uchwały ustawowe zadanie obligatoryjnej sterylizacji albo kastracji, a w § 7 Uchwały pominął ustawowe sformułowanie stanowiące o obligatoryjnej kastracji zwierząt. Rada nie wskazała także, wskazano jakiemu konkretnie podmiotowi gmina powierza realizację zadania, o którym mowa w art. 11a ust. 2 pkt 4 u.o.z., ani w jaki sposób Schronisko zapewni wykonanie tego zadania. W Uchwale brak także wskazania podmiotu, któremu Rada powierza realizację zadania usypiania ślepych miotów – w § 8 załącznika do Uchwały odwołano się do umowy z bliżej nieokreślonym schroniskiem.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując, że w dniu 28 listopada 2022 r. podjęta została uchwała nr LXXIII/741/2022 w sprawie zmiany Gminnego Programu Opieki nad Zwierzętami Bezdomnymi oraz Zapobiegania Bezdomności Zwierząt na terenie Gminy Rogoźno w 2022 roku, w treści której dokonano zmian uwzględniających uwagi zawarte w skardze. Poza tym Wojewoda nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności Uchwały podczas jej analizowania w ramach nadzoru.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, zgodnie z wnioskiem strony skarżącej, na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.").
Przystępując do rozpoznania sprawy w tym trybie, Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego oraz inne akty tych organów podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze, w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim określonym w skardze przedmiotem zaskarżenia – który może obejmować całość albo tylko część danego aktu (zob.: J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, uw. 1 do art. 134; a także wyroki NSA: z 05.03.2008 r., I OSK 1799/07; z 09.04.2008 r., II GSK 22/08; z 27.10.2010 r., I OSK 73/10; wszystkie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; w skrócie "CBOSA") – oraz rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę organu jednostki samorządu terytorialnego, stwierdza nieważność tej uchwały w całości lub w części albo stwierdza, że została wydana z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza możliwość stwierdzenia jej nieważności. Przepis ten pozostaje w związku z art. 91 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2022 poz. 559, dalej w skrócie "u.s.g."), stosownie do którego nieważna jest uchwała organu gminy sprzeczna z prawem, chyba że naruszenie prawa ma charakter nieistotny. Pojęcie sprzeczności z prawem w rozumieniu art. 91 u.s.g. obejmuje sprzeczność postanowień uchwały z jakimkolwiek aktem prawa powszechnie obowiązującego.
W judykaturze do istotnych naruszeń prawa zalicza się naruszenie przepisów dotyczących kompetencji do podejmowania uchwał, podstawy prawnej podejmowania uchwał, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego – poprzez wadliwą ich wykładnię, a także przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał (por. m.in. wyrok NSA z 11.02.1998 r. II SA/Wr 1459/97, OwSS 1998, nr 3, poz. 79, a także wyroki NSA z 20.05.2021 r., I OSK 2195/19, z 19.10.2021 r., III FSK 4090/21, z 18.11.2021 r., III OSK 4305/21).
Nie ma przy tym wątpliwości, że uchwała w sprawie określenia programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie gminy jest aktem prawa miejscowego (zob. m.in. wyroki NSA z 30.07.2019 r., II OSK 1754/18, z 14.10.2020 r., II OSK 2040/18).
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest uchwała nr LXII/608/2022 Rady Miejskiej w Rogoźnie z dnia 09 marca 2022 r. w sprawie Gminnego Programu Opieki nad Zwierzętami Bezdomnymi oraz Zapobiegania Bezdomności Zwierząt na terenie Gminy Rogoźno w 2022 r. Została ona ogłoszona w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego z 25 marca 2022 r. pod poz. 2349 i weszła w życie po 14 dniach od dnia ogłoszenia (§ 3 Uchwały).
Program Opieki Nad Zwierzętami Bezdomnymi oraz Zapobiegania Bezdomności Zwierząt na terenie Gminy Rogoźno w 2022 roku stanowi załącznik do Uchwały (§ 1 Uchwały) i składa się on z 11 paragrafów oraz krótkiego uzasadnienia. Zgodnie z § 7 załącznika do Uchwały (dalej także jako "Program"), w celu zmniejszenia populacji bezdomnych zwierząt, zakłada się sterylizację lub kastrację bezdomnych zwierząt przebywających w Schronisku.
Jak stanowi § 8 Programu, Gmina realizuje obowiązek usypiania ślepych miotów w Schronisku w ramach zawartej umowy.
Stosownie natomiast do § 10 Programu:
1. Program będzie realizowany ze środków finansowych budżetu Gminy w wysokości: 126.230,00 zł w tym na:
1.) utrzymanie bezdomnych zwierząt w schronisku - 120.000,00 zł
2.) dokarmianie bezdomnych kotów- 2.000,00 zł
3.) opieka weterynaryjna wraz z gotowością za zapewnienie całodobowej opieki weterynaryjnej zwierzętom w przypadku zdarzeń drogowych z ich udziałem - 3.000,00 zł
4.) za gotowość dla zapewnienia miejsca dla zwierząt gospodarskich - 1.230,00 zł.
2. Wydatkowanie środków, o których mowa w ust. 1 pkt 1 następować będzie na podstawie podpisanej umowy ze schroniskiem "A. " w O..
Zgodnie zaś z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2022 r. poz. 572, dalej w skrócie "u.o.z.") corocznie do dnia 31 marca, rada gminy ma obowiązek uchwalenia programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt. Stosownie do art. 11a ust. 2 u.o.z. program, o którym mowa w ust. 1, obejmuje w szczególności:
1) zapewnienie bezdomnym zwierzętom miejsca w schronisku dla zwierząt;
2) opiekę nad wolno żyjącymi kotami, w tym ich dokarmianie;
3) odławianie bezdomnych zwierząt;
4) obligatoryjną sterylizację albo kastrację zwierząt w schroniskach dla zwierząt;
5) poszukiwanie właścicieli dla bezdomnych zwierząt;
6) usypianie ślepych miotów;
7) wskazanie gospodarstwa rolnego w celu zapewnienia miejsca dla zwierząt gospodarskich;
8) zapewnienie całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadkach zdarzeń drogowych z udziałem zwierząt.
Program może obejmować plan znakowania zwierząt w gminie, jak również plan sterylizacji lub kastracji zwierząt w gminie, przy pełnym poszanowaniu praw właścicieli zwierząt lub innych osób, pod których opieką zwierzęta pozostają (art. 11a ust. 3 i ust. 3a u.o.z.). Natomiast zgodnie z treścią art. 11a ust. 5 u.o.z. program, o którym mowa w ust. 1, zawiera wskazanie wysokości środków finansowych przeznaczonych na jego realizację oraz sposób wydatkowania tych środków.
W ocenie Sądu Prokurator trafnie zarzucił zaskarżonej Uchwale istotne naruszenie art. 11a ust. 5 u.o.z. poprzez pominięcie w jej treści wskazania wysokości środków przeznaczonych na realizację poszczególnych celów programu, a w konsekwencji brak wskazania, czy i jakie środki na dany cel przeznaczono. Oceny tej Sąd dokonał w oparciu o dotychczasowe orzecznictwo, które wykształciło jednolity pogląd, że istnieje konieczność precyzyjnego i wyraźnego sposobu wydatkowania środków finansowych w uchwale o charakterze "programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt".
Użyte przez ustawodawcę określenie: "sposób wydatkowania" środków finansowych, oznacza przedstawienie w programie, jako obligatoryjnego elementu, sposobu rozdysponowania puli środków finansowych przeznaczonych na poszczególne cele i założenia przyjęte w programie. Czym innym jest wskazanie sposobów realizacji celów programu, a czym innym konkretne i jednoznaczne ustalenie w ramach przewidzianych środków sposobów ich wydatkowania, które z oczywistych względów powinny być zgodne z celami i przyjętymi założeniami programu. Przez określenie sposobów wydatkowania należy rozumieć wskazanie konkretnych form ich wykorzystania, ukierunkowanych na osiągnięcie celów programu (por. wyrok NSA z 29.07.2020 r., II OSK 997/20 oraz z 22.09.2020 r., II OSK 1087/20).
W kontekście powyższego zauważyć należy, że wymienione w art. 11a ust. 2 u.o.z. elementy gminnego programu mają charakter obligatoryjny. Uchwalając program rada gminy powinna zawrzeć w nim postanowienia odnoszące się do wszystkich enumeratywnie wymienionych w powołanym przepisie zagadnień. Jeżeli uchwała nie zawiera wszystkich przewidzianych ustawą elementów, to brak regulacji w tym zakresie oznacza, że podjęty akt nie wyczerpuje ustawowego upoważnienia (zob. wyrok WSA w Łodzi z 28.07.2020 r., II SA/Łd 967/19; por. także wyrok WSA w Kielcach z 26.02.2020 r., II SA/Ke 17/20).
Zauważyć zatem trzeba, że § 10 przewidujący podział środków finansowych z budżetu Gminy, jak słusznie zauważył Prokurator, nie odpowiada wszystkim przewidywanym przez Program zadaniom, które zostały określone zwłaszcza w § 2 Programu w brzmieniu "[w] celu zapewnienia opieki bezdomnym zwierzętom przewiduje się realizację następujących zadań:
1. zapewnienie bezdomnym zwierzętom miejsca w schronisku dla zwierząt,
2. opiekę nad wolno żyjącymi kotami, w tym ich dokarmianie,
3. odławianie bezdomnych zwierząt i doprowadzanie ich do schroniska,
4. poszukiwanie nowych właścicieli dla bezdomnych zwierząt,
5. współpracę Gminy, schroniska, organizacji pozarządowych, których statutowym celem jest ochrona zwierząt oraz innych osób prawnych i fizycznych na rzecz zapewnienia opieki bezdomnym zwierzętom,
6. organizację wolontariatu na rzecz opieki nad bezdomnymi zwierzętami w tym nad wolno żyjącymi kotami oraz ich dokarmianie,
7. wskazanie gospodarstwa rolnego w celu zapewnienia miejsca dla zwierząt gospodarskich,
8. zapewnienie całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadkach zdarzeń drogowych z udziałem zwierząt".
Powyższe wyliczenie odpowiada zadaniom, o których mowa w art. 11a ust. 2 pkt 1-3, 5, 7 i 8 u.o.z. Natomiast zadaniu, o którym mowa w art. 11a ust. 2 pkt 4 u.o.z. – odpowiada zasadniczo § 6.3.5) i § 7 Programu ("Zwierzęta po odłowieniu będą niezwłocznie przewiezione i umieszczone w Schronisku oraz poddane następującym czynnościom: sterylizacji albo kastracji, nie wcześniej niż po upływie 14 dni po szczepieniu" oraz "[w] celu zmniejszenia populacji bezdomnych zwierząt, zakłada się sterylizację lub kastrację bezdomnych zwierząt przebywających w Schronisku"), zaś zadaniu z art. 11a ust. 2 pkt 6 u.o.z. – § 8 Programu ("Gmina realizuje obowiązek usypiania ślepych miotów w Schronisku w ramach zawartej umowy").
W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę – na podstawie regulacji Programu nie sposób uznać, że sposób w jaki Rada określiła wysokość środków finansowych i ich wydatkowania na realizację poszczególnych zadań był zgodny z art. 11a ust. 5 u.o.z.
Jak wskazał WSA w Gliwicach w wyroku z 18.10.2021 r., II SA/Gl 980/21, skoro ustawodawca wskazał w sposób enumeratywny te elementy programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt, które są niezbędne w uchwale regulującej przedmiotową kwestię, a jednocześnie zawarł w art. 11a ust. 5 ustawy o ochronie zwierząt bezwzględny wymóg określenia wysokości i sposobu wydatkowania z nim związanych środków, to wskazana kwota na opiekę winna być rozdysponowana oddzielnie na poszczególne zadania, a nie całościowo na kilka z tych zadań.
Zasadnie Prokurator zarzucił także niewskazanie podmiotu, któremu Gmina powierza realizację zadań, o których mowa w art. 11 ust. 2 pkt 4 i 6 u.o.z., gdyż jedynie na podstawie innych przepisów [Programu] można się domyślać, że mowa tu jest o schronisku "A. " w O.. Regulacją tą, jak się zdaje, jest bowiem § 3 pkt 1 Programu, w myśl którego "[o]pieka nad bezdomnymi zwierzętami obejmuje: odławianie bezdomnych zwierząt i ich transport do Schroniska "A. " w O. zgodnie z zawartą umową ze schroniskiem". W żadnym innym miejscu nie wskazuje się bowiem odmiennego schroniska.
Jak wskazuje się w orzecznictwie, rada gminy - w celu wypełnienia normy przepisu art. 11a ust. 2 pkt 6 u.o.z. - powinna wskazać expressis verbis konkretny podmiot (podmioty) odpowiedzialny za usypianie ślepych miotów (zob. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 27.09.2017 r., II SA/Go 797/17). Zarazem konsekwencją braku wskazania konkretnego schroniska dla zwierząt jest też naruszenie art. 11a ust. 2 pkt 4, czyli regulacji w zakresie obligatoryjnej sterylizacji albo kastracji zwierząt w schroniskach dla zwierząt (tak WSA w Rzeszowie w wyroku z 10.01.2018 r., II SA/Rz 1182/17). W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się na "wykonawczy", konkretny charakter programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi i stąd też taki charakter programu nie będzie zachowany jeśli nie zostaną w nim wskazane konkretne podmioty realizujące te zadania. Niewskazanie danych konkretnego podmiotu uniemożliwia realizację zadań wynikających z programu (zob. wyrok NSA z 30.07.2019 r., II OSK 1754/18). W judykaturze można spotkać się także z tezą, że w uchwalonym Programie opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie gminy powinno się znaleźć wskazanie konkretnego schroniska z podaniem adresu – v. wyrok WSA w Białymstoku z 14.10.2021 r., II SA/Bk 604/21.
Zauważyć w tym miejscu trzeba, że zarówno w odniesieniu do gospodarstwa rolnego, które ma zapewnić miejsce dla bezdomnych zwierząt gospodarskich, jak i lekarzem weterynarii mającym zapewnić opiekę w wypadkach drogowych z udziałem zwierząt – Rada określiła adresy tych podmiotów (§ 4 i 5 Programu).
Przepisy uchwały oraz uchwalonego nią Programu, także w zakresie wskazania podmiotów odpowiedzialnych za realizację poszczególnych zadań, winny być sformułowane w sposób klarowny i jednoznaczny, posiadać jednoznaczne, możliwe do wyegzekwowania ustalenia. Stanowienie natomiast przepisów niejasnych i wieloznacznych narusza konstytucyjną zasadę określoności regulacji prawnych wywodzoną z klauzuli demokratycznego państwa prawnego, zawartej w art. 2 Konstytucji RP (zob. I. Wróblewska, Zasada państwa prawnego w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego RP, Toruń 2010, s. 75). Dotyczy to także przepisów prawa miejscowego (zob. wyrok WSA z 26.03.2016 r., IV SA/Po 62/16, CBOSA).
Końcowo Sąd zauważa, że - jak przyjęto w utrwalonej linii orzeczniczej sądów administracyjnych - uchylenie uchwały organu jednostki samorządu terytorialnego nie powoduje bezprzedmiotowości postępowania sądowoadministracyjnego wywołanego skargą na tę uchwałę. Sąd administracyjny posiada bowiem uprawnienie do stwierdzenia nieważności takiego aktu, a więc orzeczeniu o jego wadliwości od chwili jego podjęcia. Wówczas uchwałę tę należy potraktować tak jakby nigdy nie została podjęta. Uchylenie uchwały, nawet wynikające z normy ustawowej, nie ma zaś takiego skutku (zob. postanowienie NSA z 27.09.2013 r., II OSK 2231/13). Trybunał Konstytucyjny w uchwale z 14.09.1994 r. (W 5/94, OTK 1994, cz. II, poz. 44) przyjął, że "uchylenie (bądź zmiana) zaskarżonej uchwały przez organ, który ją podjął, przed wydaniem zaskarżonego wyroku nie czyniło bezprzedmiotowym rozpoznania skargi na tą uchwałę. Ponadto skutki stwierdzenia nieważności uchwały polegające na orzeczeniu o jej nieważności od daty jej podjęcia, są dalej idące niż uchylenie (bądź zmiana) uchwały - wywierające skutki od daty uchylenia/zmiany“. Tym samym zmiana zaskarżonej Uchwały nie mogła stanowić podstawy do uznania bezzasadności skargi (ani tym bardziej jej bezprzedmiotowości).
Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., stwierdził nieważność zaskarżonej Uchwały w całości.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI