IV SA/PO 737/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej w Turku o udzieleniu wotum zaufania burmistrzowi, uznając, że zamknięcie debaty nad raportem o stanie gminy naruszyło prawo radnych do nieograniczonej wypowiedzi.
Wojewoda Wielkopolski zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej w Turku o udzieleniu burmistrzowi wotum zaufania, zarzucając naruszenie procedury poprzez przedwczesne zamknięcie debaty nad raportem o stanie gminy. Sąd administracyjny uznał, że uniemożliwienie radnym zabrania głosu w debacie, mimo oczekiwania na możliwość wypowiedzi, stanowi istotne naruszenie art. 28aa ust. 5 ustawy o samorządzie gminnym, który gwarantuje radnym prawo do wypowiedzi bez ograniczeń czasowych. W konsekwencji, sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały.
Sprawa dotyczyła skargi Wojewody Wielkopolskiego na uchwałę Rady Miejskiej w Turku z dnia 24 czerwca 2022 r. nr XLIX/338/22, w której udzielono burmistrzowi wotum zaufania za 2021 rok. Głównym zarzutem Wojewody było naruszenie procedury podejmowania uchwały, a konkretnie art. 28aa ust. 5 ustawy o samorządzie gminnym (u.s.g.), poprzez uniemożliwienie zabrania głosu w debacie nad raportem o stanie gminy wszystkim zainteresowanym radnym. Wojewoda powołał się na nagranie z sesji, z którego wynikało, że debata została zamknięta wnioskiem formalnym, mimo iż oczekiwało na nią jeszcze kilku radnych. Zdaniem skarżącego, takie działanie stanowiło istotną wadę prawną, która powoduje nieważność uchwały, gdyż narusza zasadę nieograniczonej czasowo wypowiedzi radnych w debacie nad raportem. Rada Miejska w odpowiedzi na skargę argumentowała, że przepis art. 28aa ust. 5 u.s.g. dotyczy jedynie ograniczeń czasowych jednorazowych wypowiedzi, a nie możliwości zakończenia debaty wnioskiem formalnym. Podkreślono również, że sesja trwała bardzo długo, a sama debata nad raportem była już prowadzona wcześniej na komisjach i podczas innej części sesji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym, uznał argumentację Wojewody za zasadną. Sąd stwierdził, że niedopuszczenie radnego do głosu w debacie nad raportem o stanie gminy stanowi ograniczenie jego wypowiedzi do zera, co jest istotnym naruszeniem art. 28aa ust. 5 u.s.g. Tym samym, sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały i zasądził od Miasta Turek na rzecz Wojewody koszty postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, przedwczesne zamknięcie debaty nad raportem o stanie gminy, uniemożliwiające radnym zabranie głosu, stanowi istotne naruszenie art. 28aa ust. 5 ustawy o samorządzie gminnym, co skutkuje nieważnością uchwały o udzieleniu wotum zaufania.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepis art. 28aa ust. 5 ustawy o samorządzie gminnym, gwarantujący radnym prawo do wypowiedzi bez ograniczeń czasowych w debacie nad raportem o stanie gminy, został naruszony poprzez zamknięcie debaty, gdy inni radni oczekiwali na możliwość zabrania głosu. Niedopuszczenie radnego do głosu stanowi ograniczenie jego wypowiedzi do zera, co jest istotnym naruszeniem tego przepisu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (13)
Główne
u.s.g. art. 28aa § ust. 5
Ustawa o samorządzie gminnym
W debacie nad raportem o stanie gminy radni zabierają głos bez ograniczeń czasowych.
Pomocnicze
u.s.g. art. 18 § ust. 2 pkt 4a
Ustawa o samorządzie gminnym
Do wyłącznej właściwości rady gminy należy rozpatrywanie raportu o stanie gminy oraz podejmowanie uchwały w sprawie udzielenia lub nieudzielenia wotum zaufania.
u.s.g. art. 28aa § ust. 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Raport o stanie gminy musi być przygotowany i przedstawiony przez wójta do 31 maja roku następującego po roku, którego dotyczy.
u.s.g. art. 28aa § ust. 4
Ustawa o samorządzie gminnym
Rada gminy rozpatruje raport o stanie gminy podczas sesji, na której podejmowana jest uchwała w sprawie udzielenia lub nieudzielenia absolutorium wójtowi. Raport rozpatrywany jest w pierwszej kolejności. Nad przedstawionym raportem o stanie gminy przeprowadza się debatę.
u.s.g. art. 91 § ust. 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności orzeka organ nadzoru w terminie 30 dni od doręczenia.
u.s.g. art. 93 § ust. 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Po upływie terminu z art. 91 ust. 1, organ nadzoru może zaskarżyć wadliwy akt do sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 147 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd administracyjny stwierdza nieważność uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 5 i 6
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sądy administracyjne są właściwe do kontroli zgodności z prawem uchwał organów jednostek samorządu terytorialnego oraz aktów organów administracji rządowej stanowiących przepisy prawa miejscowego, oraz innych niż akty prawa miejscowego aktów organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, podejmowanych w sprawach z zakresu administracji publicznej.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd orzeka o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd zasądza od strony przegrywającej zwrot kosztów postępowania.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 15 § ust. 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c
Określa stawki minimalne wynagrodzenia pełnomocnika.
u.COVID-19 art. 15 zzs4 § ust. 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Umożliwia rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przedwczesne zamknięcie debaty nad raportem o stanie gminy uniemożliwiło radnym zabranie głosu, co stanowi naruszenie art. 28aa ust. 5 ustawy o samorządzie gminnym.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Rady Miejskiej, że art. 28aa ust. 5 u.s.g. dotyczy jedynie ograniczeń czasowych jednorazowych wypowiedzi, a nie możliwości zakończenia debaty wnioskiem formalnym.
Godne uwagi sformułowania
debata nad raportem o stanie gminy została zakończona, pomimo iż na zabranie głosu oczekiwali jeszcze inni radni niedopuszczenie radnego do głosu w debacie nad raportem o stanie gminy, stanowi o ograniczeniu czasowym jego wypowiedzi do zera
Skład orzekający
Maciej Busz
przewodniczący
Donata Starosta
członek
Monika Świerczak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących debaty nad raportem o stanie gminy i prawa radnych do wypowiedzi, a także kontrola legalności uchwał samorządowych przez sądy administracyjne."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z debatą nad raportem o stanie gminy i może być stosowane w podobnych przypadkach naruszenia prawa do wypowiedzi radnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne są procedury w samorządzie i jak sądy administracyjne dbają o przestrzeganie praw radnych, nawet w kontekście debat nad raportami.
“Sąd uchylił wotum zaufania dla burmistrza. Kluczowe było prawo radnych do głosu.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Po 737/22 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2022-12-21 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-11-15 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Donata Starosta Maciej Busz /przewodniczący/ Monika Świerczak /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6264 Zarząd gminy (powiatu, województwa) 6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym) Hasła tematyczne Samorząd terytorialny Inne Sygn. powiązane III OSK 541/23 - Wyrok NSA z 2024-10-01 Skarżony organ Rada Miasta Treść wyniku Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 559 art. 18 ust. 2 pkt 4a, art. 28aa ust. 5, art. 91 ust. 1, art. 93 ust. 1 Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Monika Świerczak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi Wojewody Wielkopolskiego na uchwałę Rady Miejskiej w Turku z dnia 24 czerwca 2022 r. nr XLIX/338/22 w sprawie udzielenia Burmistrzowi Miasta Turku wotum zaufania za 2021 rok 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały; 2. zasądza od Miasta Turek na rzecz skarżącego Wojewody Wielkopolskiego kwotę 480 zł ( czterysta osiemdziesiąt złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Pismem z dnia 07 października 2022 r. Wojewoda Wielkopolski (dalej jako "Skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, skargę na uchwałę Rady Miejskiej Turku (dalej jako "Organ" lub "Rada Miejska") z dnia 24 czerwca 2022 r. nr XLIX/338/22 w sprawie udzielenia Burmistrzowi Miasta Turku wotum zaufania za 2021 rok (dalej jako "Uchwała"). Zaskarżonej uchwale skarżący zarzucił naruszenie procedury jej podejmowania, tj. art. 28aa ust. 5 w zw. z art. 28aa ust. 9 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2022 r. poz. 559 z późn. zm., w skrócie "u.s.g."), poprzez uniemożliwienie zabrania głosu w debacie nad raportem o stanie gminy wszystkim zainteresowanym radnym Rady Miejskiej Turku. W oparciu o tak sformułowane zarzuty, Skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i stwierdzenie nieważności przedmiotowej uchwały w całości oraz o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego kosztów postępowania wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi, skarżący podniósł, że podczas sesji w dniu 24 czerwca 2022 r. Rada Miejska podjęła uchwałę nr XLIX/338/22 w sprawie udzielenia Burmistrzowi Miasta Turku wotum zaufania za 2021 rok. W oparciu o protokół nr 49/22 z XLIX sesji Rady Miejskiej oraz nagranie obrazu i dźwięku z sesji dostępnego pod adresem: https://miastoturek.tv-polska.eu/film/524640-xlix-sesja-rady-miejskiej-turku-cz--iii---23-24-06-2022-, skarżący ustalił następujący stan faktyczny. Po otwarciu debaty nad raportem o stanie gminy przez Przewodniczącą Rady Miejskiej Turku M. K.-S. (1:33:54 nagrania) głos zabrał radny K. S.. W dalszej kolejności głos zabierali: Burmistrz Miasta Turek R. A., Przewodnicząca Rady Miejskiej oraz ponownie radny K. S.. W 2:05:23 nagrania Przewodnicząca poinformowała, że w kolejce do zabrania głosu w debacie oczekuje jeszcze kilku radnych. Następnie głos zabrała radna E. G., która złożyła wniosek formalny o zamknięcie dyskusji (2:21:40 nagrania). Wniosek ten został poddany pod głosowanie (2:24:10 nagrania), a następnie przyjęty. Przewodnicząca Rady Miejskiej zamknęła debatę nad raportem o stanie gminy (2:25:30 nagrania). Mając na uwadze wskazany wyżej stan faktyczny, zdaniem Skarżącego, należy stwierdzić, że debata nad raportem o stanie gminy została zakończona, pomimo iż na zabranie głosu oczekiwali jeszcze inni radni. Zdaniem skarżącego, wynika to z wypowiedzi Przewodniczącej Rady Miejskiej M. K.-S. (2:05:23 nagrania), wypowiedzi radnej E. G.: "Czas chyba zakończyć, co prawda niewiele osób miało okazję wypowiedzieć się" (2:21:40 nagrania), a także świadczą o tym protesty radnych przeciwko zamknięciu debaty (2:23:00 nagrania). W ocenie Skarżącego, Rada Miejska przyjmując wniosek formalny o zakończeniu debaty dopuściła się istotnego naruszenie art. 28aa ust. 5 u.s.g., co w konsekwencji powoduje, że podjęta przez Radę Miejską Uchwała nr XLIX/338/22 obarczona jest wadą prawną powodującą konieczność stwierdzenia jej nieważności. Jak podkreśla Skarżący, przyjęcie przez Radę Miejską wniosku formalnego o zakończeniu debaty nad raportem o stanie gminy oznacza, że Organ nie tylko ograniczył czas trwania wystąpień radnych, ale w ogóle uniemożliwił dalsze zabieranie głosu przez radnych. Zdaniem Skarżącego, skoro przepis ustawy przewiduje, że radni zabierają głos bez ograniczeń czasowych, istotną wadą prawną obarczone będzie również uniemożliwienie radnym zabrania głosu w ogóle (a minori ad maius). Gdyby przyjąć za dopuszczalne tego typu zakończenie debaty, oznaczałoby to, że radni posiadający większość w radzie mogliby zakończyć debatę już kilka minut po jej otwarciu, a w skrajnych przypadkach debata mogłaby się zasadzie w ogóle nie odbyć, co oczywiście kompletnie wypacza sens regulacji art. 28aa u.s.g. W ocenie Skarżącego, przepis art. 28aa ust. 5 u.s.g. nie pozwala na wcześniejsze zakończenie debaty. Skarżący jest również zdania, że w trakcie trwania debaty radni mają prawo zabrać głos nieograniczoną liczbę razy, a debata winna być kontynuowana dopóki nie zabiorą głosu wszyscy radni wyrażający taką wolę. Przyjęcie innej wykładni tego przepisu kłóciłoby się z samą ideą debaty. Jak podaje Skarżący, zgodnie ze słownikową definicją debata oznacza "poważną i długą dyskusję na ważny temat" (https://sjp.pwn.pl/sjp/debata;2554300.html). Dyskusja natomiast w myśl słownikowej definicji to "ustna lub pisemna wymiana zdań na jakiś temat mająca prowadzić do wspólnych wniosków" (https://sjp.pwn.pl/szukaj/dyskusja.html). Z natury dyskusji wynika oczywiście konieczność wielokrotnego zabierania głosu przez osoby w niej uczestniczące. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz Gminy Miejskiej Turek kosztów postępowania. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 28 ust. 5 u.s.g. w debacie nad raportem o stanie gminy radni zabierają głos bez ograniczeń czasowych. Jest to przepis o charakterze lex specialis, wyłączający stosowanie odpowiednich przepisów statutowych wprowadzających ewentualne ograniczenia w tym zakresie. Dotyczy on zakazu ograniczania czasu jednorazowych wypowiedzi radnego w trakcie sesji. Na taką interpretację ww. przepisu wskazuje regulacja zawarta m.in. w § 38 ust. 3 Statutu Gminy Miejskiej Turek wprowadzonego uchwałą nr XLVI/375/18 Rady Miejskiej Turku z dnia 30 października 2018 r., zgodnie z którą przewodniczący może ograniczyć czas wystąpień, zapytań, uwag łącznie do 5 minut dla radnego przy omawianiu projektów uchwał zaopiniowanych przez komisję stałe lub burmistrza. Zdaniem Organu, art. 28aa ust. 5 u.s.g. wyłącza możliwość stosowania ww. regulacji statutowej. Zatem przepis ten nie wyłącza możliwości zakończenia debaty za skutek złożenia i uzyskania większości głosów o zakończenie dyskusji. Jak podkreśla to Rada Miejska, art. 28aa ust. 5 u.s.g. wyraźnie określa jedynie ograniczenia czasowe. Zatem jego wykładnia językowa nie wyłącza możliwości wprowadzenia ograniczeń ilościowych w tym zakresie. Tym samym dopuszczalne jest wprowadzenie do statutu np. postanowień, że podczas debaty radni mogliby zabrać głos tylko raz, z dopuszczeniem ewentualnej możliwości sprostowania wcześniejszej wypowiedzi. Takie ograniczenia ilościowe mogłyby zostać wprowadzone wprost w statucie danej jednostki samorządu terytorialnego. Organ nadmienia także, że sesja, w czasie której odbywała się debata nad raportem o stanie gminy trwała ponad 12 godzin od godziny 16:00 w dniu 23 czerwca 2022 r do godziny 4:10 w dniu 24 czerwca 2022 r. Otwarcie debaty nad raportem nastąpiło w 8 godzinie i 3 minucie sesji obrad rady to jest w czasie rzeczywistym około 1 godziny 24 czerwca 2022 roku. Sama debata trwała 52 minuty, a koniec debaty nastąpił w 8 godzinie i 55 minut sesji to jest około godziny 2:30 w dniu 24 czerwca 2022 r. Dalej Organ wskazuje, że radny K. S. w ostatniej swojej wypowiedzi, w czasie której co najmniej dwukrotnie stwierdził, że wypowiada się w imieniu Klubu Radnych PiS i Niezrzeszonych, czytał szkalujące komentarze internetowe, artykuły medialne, które nie były debatą nad Raportem o stanie gminy miejskiej Turek. Radny podnosił głos, krzyczał, był przywoływany do porządku. W tym momencie dyskusja dotycząca oceny działalności Burmistrza pozbawiona była jakichkolwiek elementów merytorycznych, nacechowana była wyłącznie elementami politycznymi i z całą pewnością nie stanowiła debaty w rozumieniu art. 28 aa u.s.g. Radny ten zakończył swoją wypowiedź i nie miał już zamiaru zabierać głosu, bowiem sam z niego rezygnował, gdy Burmistrz miał udzielić odpowiedzi na kolejne zadane przez tego radnego pytanie. Po nim jedynie jedna radna zabrała głos. Radna E. G. zgłosiła wniosek formalny o zamknięcie dyskusji w tym punkcie. Organ wyjaśnia, że wniosek formalny jest szczególnego rodzaju wnioskiem. Podstawą formalną takiego wniosku dopuszczalnego na posiedzeniach Rady Miejskiej Turku jest § 40 statutu, który stanowi, że Przewodniczący Rady udziela głosu poza kolejnością w sprawie wniosków natury formalnej. W przeciwieństwie do wniosków materialnych wnioski formalne są w istocie wnioskami, których celem nie jest oddziaływanie na treść rozstrzygnięć podejmowanych przez radę, tylko skorygowanie toku pracy rady. Istotą każdego wniosku formalnego jest to, że jego przyjęcie oznacza ingerencję i z reguły skorygowanie toku obrad rady nad poszczególnymi punktami porządku obrad, odejście od toku wzorcowego, który polega na swobodzie kierowania obradami przez Przewodniczącego Rady. W § 40 ust. 1 statutu wskazano, że do wniosków formalnych zalicza się w szczególności wnioski o 9 różnych czynności, m.in. wniosek o zakończenie dyskusji i podjęcie uchwały posiedzenia. Następnie w głosowaniu wniosek zyskał poparcie większości radnych Rady Miejskiej Turku. Organ dodaje także, że dyskusja na temat Raportu o stanie Gminy Miejskiej Turku toczyła się już 21 czerwca 2022 r. na obradach połączonych komisji Rady Miejskiej Turku. Ponadto toczyła się także podczas tej samej sesji w punkcie dotyczącym Informacji z działalności Burmistrza Miasta Turku w okresie międzysesyjnym i trwała w tym punkcie około dwie godziny i brało w niej udział 9 radnych. Po zakończeniu dyskusji odbyło się głosowanie o przyjęciu Raportu przez radnych Rady Miejskiej Turku i udzieleniu wotum zaufania Burmistrzowi Miasta Turku. Za uchwałą głosowało 13 radnych przy 7 głosach sprzeciwu. Zatem Burmistrz Miasta Turku otrzymał wotum zaufania za 2021 rok zdecydowaną większością głosów radnych. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV tut. Sądu z 24 listopada 2022 r. sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095, z późn. zm.; dalej w skrócie "u.COVID-19"), o czym strony zostały powiadomione pismami z 24 listopada 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Na wstępie wypada zaznaczyć, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym wyznaczonym w trybie art. 15 zzs4 ust. 3 u.COVID-19 w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania ww. zarządzenia Przewodniczącego Wydziału. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm., w skrócie "p.p.s.a.") wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., sądy administracyjne właściwe są do kontroli zgodności z prawem uchwał organów jednostek samorządu terytorialnego oraz aktów organów administracji rządowej stanowiących przepisy prawa miejscowego, oraz innych niż akty prawa miejscowego aktów organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, podejmowanych w sprawach z zakresu administracji publicznej. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu uwzględniającemu skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., stwierdzenie nieważności tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdzenie, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.). Podstawę materialnoprawną zaskarżonej uchwały stanowią przepisy ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2022 r., poz. 559 z późn. zm., w skrócie u.s.g.). Skargę na przedmiotową uchwałę wywiódł w niniejszej sprawie Wojewoda Wielkopolski działający jako organ nadzoru w rozumieniu przepisów rozdziału 10 u.s.g. W związku z tym należy wskazać, że w świetle art. 91 ust. 1 u.s.g. uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne, przy czym o nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia. Po upływie tego terminu organ nadzoru nie może już we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały (zarządzenia) organu gminy; a jedynie może zaskarżyć taki wadliwy, jego zdaniem, akt do sądu administracyjnego, zgodnie z art. 93 ust. 1 u.s.g. Realizując tę kompetencję, organ nadzoru nie jest skrępowany jakimkolwiek terminem do wniesienia skargi (por. wyrok NSA z 15.07.2005 r., II OSK 320/05, ONSAiWSA 2006, nr 1, poz. 7). W ocenie skarżącego zaskarżona uchwała została podjęta z istotnym naruszeniem prawa. Ze względu jednak na upływ terminu wskazanego w art. 91 ust. 1 u.s.g., organ nadzoru nie mógł we własnym zakresie stwierdzić nieważności przedmiotowej uchwały, stąd też - w oparciu o art. 93 ust. 1 u.s.g. - wniósł o to do Sądu. W tym miejscu, wskazać należy, że zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt 4a u.s.g., do wyłącznej właściwości rady gminy należy rozpatrywanie raportu o stanie gminy oraz podejmowanie uchwały w sprawie udzielenia lub nieudzielenia wotum zaufania z tego tytułu. Zanim raport o stanie gminy zostanie rozpatrzony podczas sesji rady gminy, musi on zostać przygotowany i przedstawiony przez wójta w terminie do 31 maja roku następującego po roku, którego dotyczy, o czym wprost stanowi przepis art. 28aa ust. 1 u.s.g. Raport obejmuje podsumowanie działalności wójta w roku poprzednim, w szczególności realizację polityk, programów i strategii, uchwał rady gminy i budżetu obywatelskiego (ust. 2). Rada gminy może określić w drodze uchwały szczegółowe wymogi dotyczące raportu (ust. 3). Rada gminy rozpatruje raport, o którym mowa w ust. 1, podczas sesji, na której podejmowana jest uchwała rady gminy w sprawie udzielenia lub nieudzielenia absolutorium wójtowi. Raport rozpatrywany jest w pierwszej kolejności. Nad przedstawionym raportem o stanie gminy przeprowadza się debatę (ust. 4). W debacie nad raportem o stanie gminy radni zabierają głos bez ograniczeń czasowych (ust. 5). W debacie nad raportem o stanie gminy mieszkańcy gminy mogą zabierać głos (ust. 6). Po zakończeniu debaty nad raportem o stanie gminy rada gminy przeprowadza głosowanie nad udzieleniem wójtowi wotum zaufania. Uchwałę o udzieleniu wójtowi wotum zaufania rada gminy podejmuje bezwzględną większością głosów ustawowego składu rady gminy. Niepodjęcie uchwały o udzieleniu wójtowi wotum zaufania jest równoznaczne z podjęciem uchwały o nieudzieleniu wójtowi wotum zaufania (art. 28aa ust. 9). W przypadku nieudzielenia wójtowi wotum zaufania w dwóch kolejnych latach rada gminy może podjąć uchwałę o przeprowadzeniu referendum w sprawie odwołania wójta. Przepisy art. 28aa ust. 3 i 5 stosuje się odpowiednio (art. 28aa ust. 10). Na mocy art. 11a ust. 3 u.s.g., ilekroć w ustawie jest mowa o wójcie, należy przez to rozumieć także burmistrza oraz prezydenta miasta. Z brzmienia art. 28aa ust. 4 u.s.g. jednoznacznie wynika, że ustawodawca połączył udzielenie wotum zaufania wójtowi/burmistrzowi/prezydentowi miasta z rozpatrywaniem raportu o stanie gminy. Zatem obowiązkiem rady jest rozpatrzyć raport na tej samej sesji, na której podejmowana jest uchwała w sprawie udzielenia lub nieudzielenia absolutorium wójtowi, przy czym raport rozpatrywany jest w pierwszej kolejności. Nad przedstawionym raportem o stanie gminy przeprowadza się debatę – art. 28aa ust. 4 u.s.g. Radni uczestniczący w debacie mogą zabrać głos bez ograniczeń czasowych. Ustawa dopuszcza udział w debacie mieszkańców gminy, o ile uprzednio zgłoszą taką chęć. Zarzut Wojewody sprowadza się właściwie do kwestionowania przyjęcia przez Radę Miejską wniosku formalnego o zakończeniu debaty nad raportem o stanie gminy, co w konsekwencji oznaczało, że Organ nie tylko ograniczył czas trwania wystąpień radnych, ale w ogóle uniemożliwił dalsze zabieranie głosu przez radnych. Jak wynika z protokołu nr 49/22 z XLIX sesji Rady Miejskiej oraz nagrania obrazu i dźwięku z sesji dostępnego pod adresem: https://miastoturek.tv-polska.eu/film/524640-xlix-sesja-rady-miejskiej-turku-cz--iii---23-24-06-2022-, po otwarciu debaty nad raportem o stanie gminy przez Przewodniczącą Rady Miejskiej Turku, głos zabrał radny K. S.. W dalszej kolejności głos zabierali: Burmistrz Miasta Turek R. A., Przewodnicząca Rady Miejskiej oraz ponownie radny K. S.. Dalej Przewodnicząca poinformowała, że w kolejce do zabrania głosu w debacie oczekuje jeszcze kilku radnych. Następnie głos zabrała radna E. G., która złożyła wniosek formalny o zamknięcie dyskusji. Wniosek ten został poddany pod głosowanie, a następnie przyjęty. W efekcie Przewodnicząca Rady Miejskiej zamknęła debatę nad raportem o stanie gminy. Protesty radnych przeciwko zamknięciu debaty zostały zarejestrowane w 2:23:00 nagrania. Wobec takiego stanu faktycznego, należy stwierdzić, że debata nad raportem o stanie gminy została zakończona, pomimo iż na zabranie głosu oczekiwali jeszcze inni radni. W odniesieniu do radnych ustawodawca wprowadził natomiast przepis, zgodnie z którym zabierają oni głos podczas debaty bez ograniczeń czasowych. Jest to przepis o charakterze lex specialis, wyłączający stosowanie odpowiednich przepisów statutowych wprowadzających ewentualne ograniczenia w tym zakresie. Mając na uwadze, że przepis wyraźnie określa jedynie ograniczenia czasowe, wydaje się, że nie ma przeszkód, by organ stanowiący wprowadził ograniczenia ilościowe w tym zakresie. Tym samym dopuszczalne zdaje się wprowadzenie np. postanowień, że podczas debaty radni mogliby zabrać głos tylko raz, z dopuszczeniem ewentualnej możliwości sprostowania wcześniejszej wypowiedzi. Takie ograniczenia ilościowe mogłyby zostać wprowadzone wprost w statucie danej jednostki samorządu terytorialnego. Nie można jednak wykluczyć, że takie ograniczenie ilościowe zostanie czy to przez organy nadzoru, czy też sądy administracyjne uznane za niedopuszczalne, jako że ograniczenie ilościowe wpływa na możliwy czas wypowiedzi radnego, który – zgodnie z wolą ustawodawcy – ma być wszak nieograniczony (M. Bokiej-Karciarz, M. Karciarz, Rozdział IV DEBATA NAD RAPORTEM [w:] M. Bokiej-Karciarz, M. Karciarz, Raport o stanie gminy, powiatu, województwa, Warszawa 2019). W tym stanie rzeczy, zdaniem Sądu, niedopuszczenie radnego do głosu w debacie nad raportem o stanie gminy, stanowi o ograniczeniu czasowym jego wypowiedzi do zera, co w konsekwencji przesądza o istotnym naruszeniu art. 28aa ust. 5 u.s.g. Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonej Uchwały (pkt 1 sentencji wyroku). O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając wynagrodzenie pełnomocnika Skarżącego ustalone według stawek minimalnych, zgodnie z § 15 ust. 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265, z późn. zm.), w wysokości 480 zł.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI