IV SA/PO 730/25

IV SA/Po 730/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-11-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-08-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Jacek Rejman
Katarzyna Witkowicz-Grochowska /przewodniczący/
Wojciech Rowiński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz- Grochowska Sędzia WSA Wojciech Rowiński (spr.) Asesor sądowy WSA Jacek Rejman po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 listopada 2025 r. sprawy ze skargi Dyrektora Ochrony Środowiska na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 czerwca 2025 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego Dyrektora Ochrony Środowiska kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z 23 czerwca 2025 r. znak [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej "SKO" albo "Kolegium"), po rozpoznaniu odwołania Dyrektora Ochrony Środowiska (dalej "skarżący", "RDOŚ"), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] (dalej "Wójt") z dnia 14 kwietnia 2025 r. znak: [...] (dalej "decyzja z 14 kwietnia 2025r.") ustalającej środowiskowe uwarunkowania na realizację inwestycji polegającej na "Budowie 16 budynków mieszkalnych jednorodzinnych wolnostojących na działkach o nr ewid.[...] i [...] obręb [...], gmina [...]" (dalej "inwestycja").
Powyższe decyzje wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Decyzją z dnia 14 kwietnia 2025 r. Gminy [...] ustalił środowiskowe uwarunkowania na realizację inwestycji polegającej na "Budowie 16 budynków mieszkalnych jednorodzinnych wolnostojących na działkach o nr ewid.[...] i [...] obręb [...], gmina [...]".
Od powyższej decyzji wniósł w dniu 30 kwietnia 2025 r. Dyrektora Ochrony Środowiska zarzucając naruszenie art. 33 w zw. z art. 79 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1112 z późn. zm., dalej "ustawa ocenowa") poprzez brak zapewnienia możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego przeprowadza się ocenę oddziaływana przedsięwzięcia na środowisko.
Decyzja z 23 czerwca 2025 r. SKO utrzymało w mocy decyzję Wójta z dnia 14 kwietnia 2025 r. W uzasadnieniu wskazało, że w ocenie Kolegium, niezasadny jest zarzut braku poinformowania społeczeństwa o toczącym się postępowaniu. Organ podawał do publicznej informacji wszystkie działania podejmowane w sprawie. Podkreślił, że ponadto jak wynika z akt sprawy w toku postępowanie nie wpłynął do akt sprawy żaden wniosek, pismo czy sprzeciw od społeczeństwa. Wobec powyższego Kolegium nie dopatrzyło się uchybień co do braku poinformowania społeczeństwa o toczącym się postępowaniu oraz nie podzieliło pozostałych zarzutów odwołania.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższe rozstrzygnięcie SKO w [...] wniósł skarżący, zarzucając organowi naruszenie:
- tj. art. 7, 11, 77, 80 oraz 107 § 3 k.p.a. ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.), dalej k.p.a., jako że nie orzekł o wszystkich koniecznych elementach w swej decyzji i nie wydał jej w oparciu o całokształt zgromadzonego materiału dowodowego a także niepełne, zdawkowe uzasadnienie decyzji.
- przepisów prawa materialnego i postępowania wynikających jednocześnie z art. 30, art. 33a, art. 33, art. 37, art. 38, art. 80 ust.1 pkt 3 w związku z art. 79 ustawy ocenowej i mających istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia - poprzez brak zapewnienia możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.
W uzasadnieniu RDOŚ wskazał, że jego legitymacja procesowa wynika z art. 76 ustawy ocenowej, przyznającemu regionalnym dyrektorom ochrony środowiska kompetencje kontrolne w sprawach dotyczących decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Skarżący zarzucił, że decyzja I instancyjna została wydana z naruszeniu przepisów mających istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia - art. 33, art. 37 i art. 80 ust.1 pkt 3 w związku z art. 79 ustawy ocenowej, poprzez brak zapewnienia możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. W ocenie skarżącego z uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wynika z tego, że organ I instancji ewidentnie myli wypełnienie obowiązków zapewnienia czynnego udziału stron w postępowaniu na podstawie art. 49 k.p.a. w związku z art. 10 k.p.a. z procedurą udziału społeczeństwa określonej przepisami ustawy ocenowej. RDOŚ argumentował, że "społeczeństwa" w rozumieniu ustawy ocenowej nie można utożsamiać ze stronami prowadzonych postępowań administracyjnych, gdyż inny jest adresat i inny zakres jego uprawnień w ramach postępowania, a w konsekwencji odmienny zakres obowiązków organu administracji. W toku postępowania administracyjnego zdaniem skarżącego nie poinformowano społeczeństwa o przystąpieniu do przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko oraz o udziale społeczeństwa w postępowaniu w sprawie wydania decyzji środowiskowej, nie poinformowano o treści raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko i jego uzupełnieniach, o organie właściwym do wydania decyzji, organach uzgadniających, opiniach i uzgodnieniach oraz nie podano informacji o możliwości zapoznania się dokumentacją sprawy, składania uwag i wniosków w terminie 30 dni od umieszczenia obwieszczenia na tablicy ogłoszeń. Ponadto organ I instancji nie orzekł w konsekwencji o wszystkich koniecznych elementach w swej decyzji i nie wydał jej w oparciu o całokształt zgromadzonego materiału dowodowego naruszając przepisy art. 7, 11, 77, 80 k.p.a., nie zawarł również w uzasadnieniu decyzji wymaganych ustawą elementów. W ocenie skarżącego RDOŚ również organ II instancji dokonał błędnej subsumpcji utożsamiając wypełnienie obowiązku informowania stron z udziałem społeczeństwa. W tym kontekście za zupełnie osobliwy argument uzasadnienia SKO zdaniem skarżącego należy uznać ten, że do akt sprawy nie wpłynął żaden wniosek, pismo czy sprzeciw od społeczeństwa. Skoro bowiem organ I instancji nie zagwarantował możliwości udziału społeczeństwa, to w istocie nie można się było spodziewać jego udziału.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, wnosząc jednocześnie o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Skarga była zasadna.
Kontroli Sądu poddano decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 23 czerwca 2025 r. utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 14 kwietnia 2025 r. ustalającej środowiskowe uwarunkowania na realizację inwestycji.
Zasadne okazały się zarzuty naruszenia z art. 30, art. 33a, art. 33, art. 37, art. 38, art. 80 ust.1 pkt 3 w związku z art. 79 ustawy ocenowej i mających istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia - poprzez brak zapewnienia możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.
W myśl art. 30 ustawy ocenowej organy administracji właściwe do wydania decyzji lub opracowania projektów dokumentów, w przypadku których przepisy wymagają zapewnienia możliwości udziału społeczeństwa, zapewniają możliwość udziału społeczeństwa odpowiednio przed wydaniem tych decyzji lub ich zmianą oraz przed przyjęciem tych dokumentów lub ich zmianą.
Zgodnie z art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy ocenowej organ I instancji stwierdził wobec planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. O tym, czy dane postępowanie jest postępowaniem z udziałem społeczeństwa, stanowi art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2022 r. poz. 1029). Przepis ten określa, że w przypadku decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach udział społeczeństwa w postępowaniu wymagany jest w sytuacji przeprowadzania oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko(por. wyrok NSA z 17.06.2025 r., III OSK 1122/23, LEX nr 3885183.) Zgodnie z definicją legalną zawartą w art. 3 ust. 1 pkt 8 tej ustawy przez ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko rozumie się postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, obejmujące w szczególności: a) weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, b) uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień, c) zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu.
Stosownie do art. 33 ust. 1 ustawy ocenowej przed wydaniem decyzji wymagającej udziału społeczeństwa organ I instancji zobowiązany był, bez zbędnej zwłoki, podać do publicznej wiadomości informacje o:
1) przystąpieniu do przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko;
2) wszczęciu postępowania;
3) przedmiocie decyzji, która ma być wydana w sprawie;
4) organie właściwym do wydania decyzji oraz organach właściwych do wydania opinii i dokonania uzgodnień;
5) możliwościach zapoznania się z niezbędną dokumentacją sprawy oraz o miejscu, w którym jest ona wyłożona do wglądu;
6) możliwości składania uwag i wniosków;
7) sposobie i miejscu składania uwag i wniosków, wskazując jednocześnie 30-dniowy termin ich składania;
8) organie właściwym do rozpatrzenia uwag i wniosków;
Następnie zgodnie z art. 33a ustawy ocenowej organ I instancji zobowiązany był niezwłocznie udostępnić informacje, o których mowa w art. 33 ust. 1, na swoich stronach podmiotowych w Biuletynie Informacji Publicznej przez okres nie krótszy niż jeden rok.
Po umożliwieniu społeczeństwu wzięcia udziału w postępowaniu na podstawie art. 37 pkt 1ustawy ocenowej do obowiązków organu I instancji należało rozpatrzenie uwag i wniosków złożonych przez społeczeństwo. Również art. 80 ust. 1 pkt 3 ustawy ocenowej nakłada obowiązek, aby organ właściwy do wydania decyzji środowiskowej po przeprowadzonej ocenie oddziaływania na środowisko przed jej wydaniem wziął pod uwagę m.in. wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa.
Następnie stosownie do art. 37 pkt 2 oraz art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy ocenowej organ I instancji winien był - niezależnie od innych wymagań wynikających z k.p.a. - podać informacje o udziale społeczeństwa w uzasadnieniu decyzji - w tym, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa.
W przedmiotowej sprawie organ I instancji pominął obowiązki związane z udziałem społeczeństwa w postępowaniu w ramach którego przeprowadza ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, co zostało zaaprobowane przez organ II instancji. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji Kolegium w ślad za organem I instancji utożsamiło wypełnienie obowiązków wynikających ze wskazanych wyżej przepisów z instytucją doręczenia w drodze publicznego ogłoszenia określonej w art. 49 k.p.a., wypełniając swoje obowiązki wskazane w art. 10 § 1 k.p.a. zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Z akt postępowania administracyjnego wynika, że organ I instancji dokonywał obwieszczeń wyłącznie kierując je do stron postępowania. Organ I instancji uchybił obowiązkowi wynikającemu z art. 30, art. 33a, art. 33, art. 37, art. 38, art. 80 ust.1 pkt 3 w związku z art. 79 ustawy ocenowej, które to uchybienie nie zostało usunięte przez organ odwoławczy. Uchybienie to miało charakter istotnego naruszenia prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Obowiązek informowania społeczeństwa służy chociażby umożliwieniu wzięcia udziału w postępowaniu innym podmiotom, które dotychczas nie brały udziału w postępowaniu, jak chociażby organizacjom społecznym czy ekologicznym (por. wyrok WSA w Poznaniu z 5.12.2024 r., IV SA/Po 802/24, LEX nr 3811171.) Z uwagi na powyższe zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu. Jednocześnie należy wskazać, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podnosi się, że ustawa ocenowa nie zawiera normy prawnej, która wskazywałaby, iż naruszenie zasad dotyczących udziału społeczeństwa w postępowaniu winno skutkować bezwzględną eliminacją z obrotu prawnego wydanych rozstrzygnięć (por. wyrok WSA w Poznaniu z 4.09.2013 r., II SA/Po 823/12, LEX nr 1393296, wyrok WSA w Szczecinie z 29.09.2016 r., II SA/Sz 493/16, LEX nr 2136141). Z tego względu naruszenia tego obowiązku w ocenie Sądu w niniejszym składzie mogą zostać usunięte w trybie art. 136 k.p.a. (por. uzasadnienie wyroku WSA w Poznaniu z 3.04.2024 r., IV SA/Po 36/24, LEX nr 3712742.). Natomiast zarzuty naruszenia art. 7, 11 , 77 , 80 i art. 107 § 3 k.p.a są pochodną naruszenia obowiązków informowania stron. Skarżący nie uzasadnił w inny sposób tych zarzutów.
Mając powyższe na uwadze, w punkcie 1 wyroku Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.
Ponownie prowadząc postępowanie organ odwoławczy zastosuje się do oceny prawnej i wytycznych zawartych w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Organ II instancji winien w trybie art. 136 k.p.a. zwrócić się do organu I instancji o wypełnienie dokonanie stosownych ogłoszeń i wypełnienie obowiązków związanych z informowaniem społeczeństwa i w zależności od przebiegu dalszego postępowania dokonać oceny, czy ewentualne naruszenie zasad postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
O kosztach postępowania w punkcie 2 orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. oraz art. 205 § 1 p.p.s.a.