IV SA/Po 73/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2024-03-14
NSAnieruchomościŚredniawsa
plan miejscowyuchwałanieruchomościzagospodarowanie przestrzennebudownictwoorgan nadzoruWojewodaRada Miastasprzeczność przepisównieważność

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził częściową nieważność uchwały Rady Miasta Czarnków w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, uznając za istotne naruszenie prawa wprowadzenie sprzecznych zapisów dotyczących garaży.

Wojewoda Wielkopolski zaskarżył uchwałę Rady Miasta Czarnków dotyczącą zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zarzucając istotne naruszenie prawa w zakresie § 15 pkt 1 lit. e, f, h. Skarżący wskazał na sprzeczność między dopuszczeniem garaży wyłącznie wbudowanych w budynek usługowy a szczegółowymi parametrami dla budynków garażowych. Sąd administracyjny, rozpoznając sprawę, podzielił stanowisko Wojewody co do istotnego naruszenia zasad sporządzania planu w części dotyczącej parametrów budynków garażowych, stwierdzając ich nieważność. Jednocześnie sąd oddalił skargę w pozostałej części, uznając za zasadne określenie parametrów dla budynków usługowych.

Sprawa dotyczyła skargi Wojewody Wielkopolskiego na uchwałę Rady Miasta Czarnków z dnia 25 sierpnia 2021 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Czarnków. Wojewoda zarzucił istotne naruszenie prawa, wnosząc o stwierdzenie nieważności uchwały w części dotyczącej § 15 pkt 1 lit. e, f i h. Głównym argumentem było wprowadzenie do planu wzajemnie wykluczających się postanowień: z jednej strony dopuszczenie garaży wyłącznie wbudowanych w bryłę budynku usługowego (§ 15 pkt 1 lit. a), a z drugiej – określenie szczegółowych parametrów (wysokość, liczba kondygnacji, geometria dachu) dla budynków garażowych (§ 15 pkt 1 lit. e, f, h tiret drugie). Rada Miasta Czarnków, choć początkowo przyznała rację Wojewodzie co do sprzeczności zapisów, wniosła o ograniczenie stwierdzenia nieważności jedynie do parametrów budynków garażowych (tiret drugie w § 15 pkt 1 lit. e, f, h), argumentując, że wyeliminowanie całych jednostek redakcyjnych pozbawiłoby plan obligatoryjnych zapisów dotyczących budynków usługowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, rozpoznając sprawę, stwierdził, że skarga Wojewody jest w zasadniczej części zasadna. Sąd uznał, że określenie parametrów dla budynków garażowych w § 15 pkt 1 lit. e, f, h (tiret drugie) stanowi istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego, prowadzące do sprzeczności z § 15 pkt 1 lit. a i utrudniające jednoznaczne zastosowanie przepisów. W związku z tym sąd stwierdził nieważność tych konkretnych zapisów. Jednocześnie sąd oddalił skargę w części dotyczącej parametrów budynków usługowych (tiret pierwsze w § 15 pkt 1 lit. e, f, h), podzielając argumentację Rady Miasta, że ich wyeliminowanie pozbawiłoby plan wymaganych prawem ustaleń dotyczących zabudowy usługowej. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, wprowadzenie takich sprzecznych zapisów stanowi istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego, prowadzące do nieważności uchwały w części dotyczącej parametrów budynków garażowych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że określenie szczegółowych parametrów dla budynków garażowych, gdy plan dopuszczał je jedynie jako wbudowane w budynek usługowy, tworzy sprzeczność uniemożliwiającą jednoznaczne zastosowanie planu. Wady te utrudniają prawidłowe zrozumienie i zastosowanie ustaleń planu przez adresatów i organy administracji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (12)

Główne

u.s.g. art. 93 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Umożliwia organowi nadzoru zaskarżenie uchwały do sądu administracyjnego po upływie terminu na samodzielne stwierdzenie nieważności.

u.p.z.p. art. 15 § 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Określa obowiązkowe elementy treści planu miejscowego, w tym przeznaczenie terenów, zasady kształtowania zabudowy, wskaźniki zagospodarowania terenu, maksymalną wysokość zabudowy, sposób ich realizacji i gabaryty obiektów.

u.p.z.p. art. 28 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Określa przesłanki nieważności uchwały rady gminy w sprawie planu miejscowego: istotne naruszenie zasad lub trybu sporządzania planu, naruszenie właściwości organów.

p.p.s.a. art. 147 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stwierdza nieważność uchwały lub aktu w całości lub części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa skutkujące jej nieważnością.

Pomocnicze

u.s.g. art. 91 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Określa termin na stwierdzenie nieważności uchwały przez organ nadzoru i konsekwencje jego upływu.

u.p.z.p. art. 20 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Podstawa prawna uchwały w sprawie planu miejscowego.

p.p.s.a. art. 3 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kontroli sądów administracyjnych, w tym kontrolę aktów prawa miejscowego.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd oddala skargę, jeżeli brak jest podstaw do uwzględnienia jej.

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie o kosztach postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § 1

Podstawa ustalenia wysokości kosztów zastępstwa procesowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wprowadzenie do planu miejscowego sprzecznych zapisów dotyczących parametrów budynków garażowych, podczas gdy dopuszczono je wyłącznie jako wbudowane w bryłę budynku usługowego. Naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego w stopniu istotnym, prowadzące do wątpliwości interpretacyjnych i utrudniające zastosowanie przepisów.

Odrzucone argumenty

Wniosek o stwierdzenie nieważności całych jednostek redakcyjnych § 15 pkt 1 lit. e, f, h, zamiast tylko ich części dotyczących budynków garażowych.

Godne uwagi sformułowania

akt prawa miejscowego musi spełniać szereg ustawowych wymogów, a zawarte w nim normy, poprzez swoją budowę, winny zapewnić jednoznaczność w ich odbiorze przez wszystkich adresatów postanowień planu wprowadziła do treści planu wzajemnie wykluczające się postanowienia, które uniemożliwiają jednoznaczne jego odczytanie istotne naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego [...] powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części plan miejscowy [...] winien stanowić o tym w sposób "czytelny i budzący jak najmniej wątpliwości interpretacyjnych" nie każde naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego lub trybu jego sporządzania skutkować będzie stwierdzeniem nieważności [...] Naruszenie takie musi zostać ocenione jako istotne

Skład orzekający

Jacek Rejman

sprawozdawca

Katarzyna Witkowicz-Grochowska

przewodniczący

Tomasz Grossmann

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'istotnego naruszenia prawa' przy sporządzaniu planów miejscowych, zasady dotyczące zgodności i jednoznaczności zapisów planistycznych, a także zakres stwierdzania nieważności uchwał w części."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sprzeczności między ogólnymi zasadami a szczegółowymi parametrami w planie miejscowym. Konkretne zastosowanie zależy od brzmienia przepisów planu i okoliczności sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy istotnego naruszenia prawa w procesie tworzenia planu miejscowego, co ma bezpośrednie przełożenie na prawa właścicieli nieruchomości i pewność obrotu prawnego. Pokazuje, jak ważne są precyzja i spójność przepisów.

Plan zagospodarowania przestrzennego z wadą prawną – sąd stwierdza nieważność części uchwały Rady Miasta.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Po 73/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-03-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Jacek Rejman /sprawozdawca/
Katarzyna Witkowicz-Grochowska /przewodniczący/
Tomasz Grossmann
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w części
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Sędzia WSA Tomasz Grossmann Asesor sądowy WSA Jacek Rejman (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 marca 2024 r. sprawy ze skargi Wojewody Wielkopolskiego na uchwałę Rady Miasta Czarnków z dnia 25 sierpnia 2021 r. nr XXXIII/268/2021 w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Czarnków w rejonie ul. Rolnej dla terenu przy ul. Lawendowej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części obejmującej: a) § 15 pkt 1 lit. e tiret drugie, b) § 15 pkt 1 lit. f tiret drugie, c) § 15 pkt 1 lit. h tiret drugie; 2. w pozostałej części skargę oddala; 3. zasądza od Rady Miasta Czarnków na rzecz Wojewody Wielkopolskiego kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wojewoda Wielkopolski (dalej również: Wojewoda; skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika procesowego (radcę prawnego), w skardze przekazanej Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu przez Miasta Czarnków (dalej również: Rada Miasta; Rada; organ) w dniu 30 stycznia 2024 r., zaskarżył uchwałę Rady Miasta Czarnków z dnia 25 sierpnia 2021 r. nr XXXIII/268/2021 w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Czarnków w rejonie ul. Rolnej dla terenu przy ul. Lawendowej (Dz.Urz.Woj.Wlkp. z dnia Wielk. z dnia 7 września 2021 r., poz. 6789) w części, tj. w zakresie § 15 pkt 1 lit. e, lit. f i lit. h tej uchwały.
Wojewoda wniósł (pkt 1 skargi) o stwierdzenie nieważności tej uchwały w zaskarżonej części, tj. w zakresie § 15 pkt 1 lit. e, § 15 pkt 1 lit. f i § 15 pkt 1 lit. h ze względu na istotne naruszenie prawa. Ponadto skarżący wniósł (pkt 2 skargi) o zasądzenie od strony przeciwnej kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi Wojewoda podał, że zaskarżona uchwała została przekazana organowi nadzoru w dniu 1 września 2021 r., a jej podstawę prawną stanowiły przepisy art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2021 r., poz. 1372) - dalej: u.s.g. oraz art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2021 r., poz. 741 ze zm.) - dalej: u.p.z.p.
Skarżący wyjaśnił, że w wyniku analizy uchwały w zakresie zgodności z ustawą (w brzmieniu obowiązującym w dniu 25 sierpnia 2021 r.) w odniesieniu do zasad sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, stwierdził, że w § 15 pkt 1 lit. a uchwały ustalono lokalizację budynków usługowych, z dopuszczeniem garaży wyłącznie wbudowanych w bryłę budynku usługowego, jednakże w pkt. 1 lit. e uchwały ustalono wysokość zabudowy budynku garażowego, w pkt. 1 lit. f liczbę kondygnacji nadziemnych, a w pkt. 1 lit. h geometrię dachów takich budynków. Podniósł również, że zgodnie z uzyskanymi w toku postępowania nadzorczego wyjaśnieniami Burmistrza Czarnkowa (pismo z dnia 25 października 2021 r. znak A.6722.2.2020) intencją uchwały było dopuszczenie realizacji garaży wyłącznie wbudowanych w bryłę budynku usługowego, stąd postanowienia z § 15 pkt 1 lit. e, f, h są zbędne i nie powinny mieć zastosowania.
Wojewoda podkreślił, że akt prawa miejscowego, jakim jest plan miejscowy, musi spełniać szereg ustawowych wymogów, a zawarte w nim normy, poprzez swoją budowę, winny zapewnić jednoznaczność w ich odbiorze przez wszystkich adresatów postanowień planu, jak również gwarantować wysoki stopień przewidywalności skutków realizacji tych postanowień. Z uwagi na treść art. 15 ust. 2 pkt. 1 i 6 u.p.z.p. zasady zagospodarowania działek muszą być określone w planie w sposób jednoznaczny.
Wojewoda stwierdził również, że ze względu na upływ terminu wskazanego w art. 91 ust. 1 u.s.g. organ nadzoru nie może we własnym zakresie stwierdzić nieważności przedmiotowej uchwały we wskazanej części i dlatego na podstawie art. 93 ust. 1 u.s.g. wnosi o to do Sądu.
W podsumowaniu skarżący stwierdził, że Rada Miasta Czarnków, wprowadzając do treści planu miejscowego parametry budynków garażowych i ustalając wcześniej dopuszczenie garaży wyłącznie wbudowanych w bryłę budynku usługowego, wprowadziła do treści planu wzajemnie wykluczające się postanowienia, które uniemożliwiają jednoznaczne jego odczytanie.
W odpowiedzi na skargę Rada Miasta Czarnków, zastępowana przez pełnomocnika procesowego (radcę prawnego), któremu pełnomocnictwa udzielił Burmistrz Miasta Czarnków, wniosła o oddalenie skargi w części dotyczącej § 15 lit. e tiret 1, § 15 lit. f tiret 1 i § 15 lit. h tiret 1 zaskarżonej uchwały, a w pozostałym zakresie uznała skargę za zasadną.
W uzasadnieniu Rada podniosła, że § 15 pkt 1 lit. a planu miejscowego został w kontekście treści § 15 lit. e, f, h wyjaśniony w piśmie Burmistrza Miasta Czarnków z dnia 25 października 2021 r. będącym odpowiedzią na pismo Wojewody Wielkopolskiego z dnia 19 października 2021 r., w którym Wojewoda powziął wątpliwość, czy faktycznie należy sytuować budynki garażowe jako wbudowane w bryłę budynku. Rada dodała, że w odpowiedzi Burmistrz, powołując się na postanowienia planu miejscowego w § 15 pkt 1 lit. a, poinformował organ nadzoru, że "zapis ten jednoznacznie wskazuje, iż dopuszcza się lokalizację garaży wyłącznie bryłę budynku usługowego". Rada Miasta Czarnków uznała skargę za zasadną w części, w jakiej skarżący zakwestionował wprowadzenie do treści planu miejscowego parametrów budynków garażowych, gdyż Rada "jednocześnie ustalając wcześniej dopuszczenie garaży wyłącznie wbudowanych w bryłę budynku usługowego, wprowadziła w treść planu wzajemnie wykluczające się zapisy, które uniemożliwiają jednoznaczne odczytanie treści planu".
Niemniej jednak Rada zauważyła, że przepisy § 15 pkt 1 lit. e, f, h planu dzielą się na dwa tirety, dotyczące oddzielnie budynku usługowego i budynku garażowego, gdzie ustalono wysokość zabudowy (§ 15 pkt 1 lit. e), liczbę kondygnacji nadziemnych (§15 pkt 1 lit. f) i geometrię dachu (§ 15 pkt 1 lit. h) - w tiretach pierwszych tych przepisów dla budynku usługowego, a w tiretach drugich dla budynku garażowego. W związku z tym, że przedstawione w skardze zastrzeżenia organu nadzorczego dotyczyły parametrów budynków garażowych i sytuowania w bryle budynku garażowego (por. pismo z dnia 19 października 2021 r. i treść skargi z dnia 20 grudnia 2023 r.), Rada podniosła, że stwierdzenie nieważności winno dotyczyć treści planu miejscowego w części, tj. w następującym zakresie: 1) § 15 pkt 1 lit. e, tiret drugie (tj. "budynku garażowego: do 4,0 m"), 2) § 15 pkt 1 lit. f, tiret drugie (tj. "budynku garażowego: do 1"), 3) § 15 pkt 1 lit. h, tiret drugie (tj. "budynku garażowego: dachy płaskie"). W przekonaniu Rady stwierdzenie nieważności całego § 15 pkt 1 lit. e, f, h, spowoduje, że w planie miejscowym nie będzie określonej wysokości zabudowy, liczby kondygnacji i geometrii dachów dla potencjalnego budynku usługowego, który mógłby powstać na tym terenie oznaczonym w planie symbolem U - teren zabudowy usługowej. W takiej sytuacji "parametry (takie jak: wysokość zabudowy, liczba kondygnacji, geometria dachów) dla budynku garażowego wbudowanego wyłącznie w bryłę budynku nie będą w tym wypadku miały zastosowania".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga okazała się w swej zasadniczej części zasadna.
Na wstępie rozważań należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym wyznaczonym w trybie przepisu art. 15 zzs(4) ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (aktualnie: Dz.U. z 2024 r., poz. 340 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 16 lutego 2024 r. w tym przedmiocie.
Sąd miał na uwadze, że skargę wywiódł w niniejszej sprawie Wojewoda Wielkopolski jako organ nadzoru w rozumieniu przepisów rozdziału 10 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2023 r., poz. 40 ze zm.).
W świetle art. 91 ust. 1 u.s.g. uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne, przy czym o nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia. Po upływie tego terminu organ nadzoru nie może już we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały (zarządzenia) organu gminy, a jedynie może zaskarżyć taki wadliwy jego zdaniem akt do sądu administracyjnego, zgodnie z art. 93 ust. 1 u.s.g. Realizując tę kompetencję, organ nadzoru nie jest skrępowany jakimkolwiek terminem do wniesienia skargi (zob. np.: wyrok NSA z dnia 15 lipca 2005 r. sygn. akt II OSK 320/05 i postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2005 r. sygn. akt I OSK 572/05 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W rozpoznawanej sprawie Wojewoda w ustawowym terminie nie orzekł o nieważności kwestionowanej obecnie uchwały, wobec czego był władny ją zaskarżyć później w trybie art. 93 ust. 1 u.s.g.
W następnej kolejności należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 28 ust. 1 u.p.z.p. tylko istotne naruszenie zasad sporządzania oraz istotne naruszenie trybu sporządzania planu miejscowego, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części. Przepis art. 28 u.p.z.p. jako lex specialis stanowi niewątpliwie modyfikację ogólnej reguły wyrażonej w art. 91 ust. 1 w zw. z ust. 4 u.s.g., zgodnie z którą uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważne, jeżeli naruszenie prawa jest istotne (por. wyrok NSA z dnia 14 marca 2018 r. sygn. akt II OSK 1981/16). Za istotne naruszenie prawa w tym zakresie, skutkujące nieważnością aktu planistycznego w całości lub w części, należy rozumieć jedynie takie, które prowadzi w konsekwencji do sytuacji, w której przyjęte ustalenia planistyczne są odmienne od tych, które zostałyby podjęte, gdyby nie naruszono zasad lub trybu sporządzania aktu planistycznego. Pojęcie trybu sporządzania planu miejscowego (tzw. procedury planistycznej), którego zachowanie stanowi przesłankę formalną zgodności planu miejscowego z przepisami prawa, odnosi się do sekwencji czynności, jakie podejmuje organ w celu doprowadzenia do uchwalenia planu miejscowego, począwszy od uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu, a na jego uchwaleniu skończywszy. Z kolei pojęcie zasad sporządzania planu miejscowego, których przestrzeganie stanowi przesłankę materialną zgodności planu miejscowego z przepisami prawa, należy wiązać z samym sporządzeniem (opracowaniem) aktu planistycznego, a więc z merytoryczną zawartością tego aktu (część tekstowa, graficzna, załączniki), zawartych w nim ustaleń, a także standardów dokumentacji planistycznej (por. wyroki NSA z dnia: 25 maja 2009 r. sygn. akt II OSK 1778/08 i 11 września 2008 r. sygn. akt II OSK 215/08 - dostępne jw.). Zasady sporządzania planu miejscowego w aspekcie jego wymaganej oraz dopuszczalnej treści zostały szczegółowo określone przede wszystkim w przepisach art. 15 ust. 2 i 3 u.p.z.p. – określających katalog zagadnień (elementów treściowych) podlegających normowaniu w planie miejscowym obowiązkowo (ust. 2) oraz w zależności od potrzeb (ust. 3).
Dodać jeszcze należy, że w świetle art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej: p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że zasadniczo bada zaskarżoną uchwałę w granicach sprawy wyznaczonych przede wszystkim określonym w skardze przedmiotem zaskarżenia, który może obejmować całość albo tylko część określonego aktu, przy czym reguła ta odnosi się również do zaskarżania planów miejscowych.
Przedmiotem tak rozumianej kontroli sądowej była w niniejszej sprawie uchwała Rady Miasta Czarnków z dnia 25 sierpnia 2021 r. nr XXXIII/268/2021 w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Czarnków w rejonie ul. Rolnej dla terenu przy ul. Lawendowej w części obejmującej w świetle skargi Wojewody § 15 pkt 1 lit. e, lit. f i lit. h tej uchwały.
Zakwestionowana uchwała w § 3, ustalającym przeznaczenie terenu, wskazuje m.in. teren zabudowy usługowej, oznaczony na rysunku zmiany planu symbolem U (pkt 2). Z kolei w § 15 pkt 1 lit. a dla terenu zabudowy usługowej, oznaczonego na rysunku zmiany planu symbolem U ustalono w zakresie zasad kształtowania zabudowy oraz wskaźników zagospodarowania terenu - lokalizację budynków usługowych, obiektów i urządzeń sportu i rekreacji, z dopuszczeniem garaży wyłącznie wbudowanych w bryłę budynku usługowego. Natomiast w § 15 pkt 1 lit. e określono wysokość zabudowy odrębnie dla budynku usługowego: do 10 m (tiret pierwsze) i budynku garażowego: do 4 m (tiret drugie); w § 15 pkt 1 lit. f liczbę kondygnacji nadziemnych odrębnie dla budynku usługowego: do 2 (tiret pierwsze) i budynku garażowego: 1 (tiret drugie), zaś w § 15 1 lit. h geometrię dachów odrębnie dla budynku usługowego: dachy dwuspadowe z kalenicą o połaciach symetrycznie zbiegających się w kalenicy, dachy płaskie (tiret pierwsze) i budynku garażowego: dachy płaskie (tiret drugie).
Jak już wspomniano, przedmiotowa uchwała została zaskarżona przez Wojewodę jedynie w wyżej opisanej części - i w tym też zakresie została ona poddana kontroli Sądu z uwagi na istniejące co do zasady związanie sądu administracyjnego przedmiotem i zakresem zaskarżenia.
Nie ulega wątpliwości, że zaskarżona uchwała, jako podjęta w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jest aktem prawa miejscowego, co wynika wyraźnie w treści przepisu art. 14 ust. 8 u.p.z.p. (aktualnie: Dz.U. z 2023 r., poz. 977 ze zm.), przy czym Sąd w dalszej części uzasadnienia odnosi się do przepisów tej ustawy – jako wzorca kontroli – w brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia zakwestionowanej uchwały. Tym samym bez wątpienia należy ona do kategorii aktów zaskarżalnych do sądu administracyjnego, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a.
Mając wszystko to na uwadze, Sąd uznał skargę Wojewody za dopuszczalną i przystąpił do jej merytorycznego rozpoznania, w granicach zaskarżenia oraz własnej kognicji.
Oceny, czy zaskarżony plan miejscowy jest obarczony wadą skutkującą stwierdzeniem jego nieważności przez sąd administracyjny na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., dokonuje się przez pryzmat przesłanek wynikających z art. 28 ust. 1 u.p.z.p. W myśl tego przepisu istotne naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części. Pojęcie "trybu sporządzania planu miejscowego" (zwanego też "procedurą planistyczną") – którego zachowanie stanowi przesłankę formalną zgodności planu miejscowego z przepisami prawa – odnosi się do sekwencji czynności, jakie podejmuje organ w celu doprowadzenia do uchwalenia planu miejscowego, począwszy od uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu, a na jego uchwaleniu skończywszy. Z kolei pojęcie "zasad sporządzania planu miejscowego" – których przestrzeganie stanowi przesłankę materialną zgodności planu miejscowego z przepisami prawa – należy wiązać z samym sporządzeniem (opracowaniem) aktu planistycznego, a więc z merytoryczną zawartością tego aktu (część tekstowa, graficzna, załączniki), zawartych w nim ustaleń, a także standardów dokumentacji planistycznej (por. wyroki NSA z dnia 25 maja 2009 r. sygn. akt II OSK 1778/08 i 11 września 2008 r. sygn. akt II OSK 215/08, dostępne jw.).
Skoro zaś miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest aktem prawa miejscowego, to w pojęciu "zasad sporządzania planu miejscowego" mieszczą się również – obok wcześniej wskazanych szczegółowych zasad sporządzania tego rodzaju aktów planistycznych, określonych przede wszystkim w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym – ogólne wymogi, jakie powinien spełniać każdy prawidłowo sporządzony akt prawa miejscowego (por. wyroki WSA w Poznaniu z dnia 3 lipca 2019 r. sygn. akt IV SA/Po 1189/18 i 14 września 2023 r. sygn. akt IV SA/Po 459/23, dostępne jw.).
Sąd w pełni podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jako akt prawa miejscowego (zgodnie z art. 14 ust. 8 u.p.z.p), stanowiący o ograniczeniach w sposobie wykonywania prawa własności, winien stanowić o tym w sposób "czytelny i budzący jak najmniej wątpliwości interpretacyjnych". Jeżeli tego nie czyni, budząc wątpliwości zasadniczej natury co do przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu lub parametrów lokalizacji inwestycji na terenie objętym planem miejscowym, to może stanowić zagrożenie dla standardów demokratycznego państwa, powielając wątpliwości na etapie rozstrzygnięć indywidualnych. Zasady zagospodarowania terenu i zasady kształtowania zagospodarowania muszą być jasne i niedwuznacze (por. wyroki NSA z dnia 14 stycznia 2020 r. sygn. akt II OSK 3208/17, 10 maja 2017 r. sygn. akt II OSK 1649/16 i 10 czerwca 2009 r. sygn. akt II OSK 1854/08 - orzeczenia dostępne jw.).
W świetle art. 28 ust. 1 u.p.z.p. nie każde naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego lub trybu jego sporządzania skutkować będzie stwierdzeniem nieważności uchwały rady gminy w całości lub w części. Naruszenie takie musi zostać ocenione jako istotne, czyli takie, które prowadzi w konsekwencji do sytuacji, gdy przyjęte ustalenia planistyczne są jednoznacznie odmienne od tych, które zostałyby podjęte, gdyby nie naruszono zasad lub trybu sporządzania planu miejscowego (patrz np. wyrok NSA z dnia 25 maja 2021 r. sygn. akt II OSK 1874/18, dostępny jw.).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt kontrolowanej sprawy, Sąd uznał konieczność stwierdzenia nieważności postanowień zawartych w § 15 zaskarżonej uchwały w następującym zakresie: a) pkt 1 lit. e tiret drugie, b) pkt 1 lit. f tiret drugie, c) pkt 1 lit. h tiret drugie, tj. w tej części, w jakiej określane są w tych przepisach parametry w postaci wysokości zabudowy (pkt 1 lit. e), liczby kondygnacji nadziemnych (pkt 1 lit. f) i geometrii dachów (pkt 1 lit. h) w odniesieniu do budynków garażowych. Sąd uznał te postanowienia planu miejscowego za naruszające prawo w stopniu istotnym (w zakresie zasad sporządzania aktu planistycznego).
Skoro na terenach wskazanych w § 15 pkt 1 lit. a uchwały (teren zabudowy usługowej oznaczony symbolem U) w zakresie zasad kształtowania zabudowy oraz wskaźników zagospodarowania terenu przewidziano przede wszystkim lokalizację budynków usługowych, a w odniesieniu do realizacji garaży dopuszczono je wyłącznie jako wbudowane w bryłę budynku usługowego. W przepisie tym wyraźnie wskazano zatem, że dopuszczalna jest realizacja garaży wyłącznie wbudowanych w bryłę budynku usługowego, a nie żadnych innych. Wobec tego określenie w § 15 pkt 1 lit. e tiret drugie wysokości zabudowy budynku garażowego, w § 15 pkt 1 lit. f tiret drugie liczby kondygnacji nadziemnych budynku garażowego, a w § 15 1 lit. h tiret drugie geometrii dachu budynku garażowego prowadziło do sprzeczności z zasadą wyrażoną w § 15 pkt 1 lit. a planu miejscowego. Z całokształtu okoliczności sprawy – tak z treści innych postanowień planu miejscowego dotyczących terenu zabudowy usługowej, jak i stanowiska organów gminnych – wynika zaś, że intencją organu stanowiącego było dopuszczenie na tych terenach możliwości realizacji garaży wyłącznie wbudowanych w bryłę budynku usługowego, a nie odrębnych budynków garażowych towarzyszących zabudowie podstawowej.
Przedstawione powyżej uchybienia w zakresie określenia wysokości, liczby kondygnacji nadziemnych i geometrii dachu budynków garażowych, prowadzące do sprzeczności z zasadą wyrażoną w § 15 pkt 1 lit. a planu miejscowego, stanowiły istotne naruszenie zasad sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wady te mogą bezpośrednio utrudniać albo wręcz uniemożliwiać prawidłowe, bezsporne zrozumienie i zastosowanie ustaleń uchwały przez jej adresatów (właścicieli gruntów objętych postanowieniami planu miejscowego i organy administracji) w związku ze stosowaniem przepisów prawa miejscowego. W szczególności dotyczy to organów administracji architektoniczno-budowlanej, skoro prowadzić może do zasadniczych wątpliwości interpretacyjnych na etapie udzielania zgód budowlanych, w tym zwłaszcza pozwolenia na budowę. Dlatego też Sąd w tym zakresie zgodził się ze stanowiskiem Wojewody. Podobnie uczynił również skarżony organ. Sąd przy tym podkreśla, że to nie natura (przyczyna) uchybienia (błędu), lecz jego skutki stanowią podstawę do oceny, czy dane naruszenie prawa ma charakter istotny czy też nie. W tym wypadku, z przyczyn wyłożonych powyżej należało omawiane uchybienia uznać za istotne. Tym bardziej, że dopiero zgodne ze stanowiskiem obydwu stron postępowania stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w omawianym zakresie pozwala na prawidłowe stosowanie uchwalonego aktu prawa miejscowego.
Sąd nie podzielił jednak zdania Wojewody co do tego, że należy stwierdzić nieważność całych jednostek redakcyjnych planu w postaci § 15 pkt 1 lit. e, § 15 pkt 1 lit. f oraz § 15 pkt 1 lit. h. W tym względzie Sąd przyznał rację organowi stanowiącemu Miasta Czarnków.
Skoro w ramach przeznaczenia terenów zabudowy usługowej (U) ustalono w § 15 pkt 1 lit. a planu przede wszystkim lokalizację budynków usługowych, to określenie w § 15 pkt 1 lit. e (tiret pierwsze), lit. f (tiret pierwsze) i lit. h (tiret pierwsze) wymogów w zakresie wysokości, liczby kondygnacji nadziemnych i geometrii dachów budynków usługowych było zasadne, gdyż znajdowało swoje uzasadnienie w art. 15 ust. 2 u.p.z.p. Ten ostatni przepis stanowił w dacie uchwalenia zaskarżonej uchwały, że planie miejscowym określa się obowiązkowo: pkt 1) przeznaczenie terenów oraz linie rozgraniczające tereny o różnym przeznaczeniu lub różnych zasadach zagospodarowania, pkt 6) zasady kształtowania zabudowy oraz m.in. wskaźniki zagospodarowania terenu, maksymalną wysokość zabudowy, sposób ich realizacji i gabaryty obiektów (pkt 6). Wyeliminowanie całych zakwestionowanych przez Wojewodę jednostek redakcjach § 15 planu miejscowego spowodowałoby, że w planie miejscowym zabrakłoby obowiązkowego w świetle art. 15 ust. 2 pkt 6 u.p.z.p. określenia parametrów w postaci wysokości zabudowy, liczby kondygnacji i geometrii dachów dla budynków usługowych przewidzianych na terenie zabudowy usługowej (U). W konsekwencji Sąd uznał, że w tej części skarga Wojewody nie jest zasadna. Dodać jeszcze należy, że skarżący nie przedstawił żadnych zarzutów względem określenia dla budynku usługowego w § 15 pkt 1 lit. e (tiret pierwsze) wysokości zabudowy, w § 15 pkt 1 lit. f (tiret pierwsze) liczby kondygnacji nadziemnych, a w § 15 pkt 1 lit. h (tiret pierwsze) geometrii dachów. Wobec tego Sąd nie doszukał się w sprawie powodów, dla których należałoby również i w tym zakresie stwierdzić nieważność zakwestionowanych jednostek redakcyjnych § 15 planu.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku. Natomiast w pozostałej części Sąd w pkt 2 wyroku skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt 3 wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając żądanie strony i wynik sprawy. Na koszty te składa się należne pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenie w wysokości 480 zł, ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1935).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI