IV SA/PO 722/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2023-01-20
NSAAdministracyjneŚredniawsa
warunki zabudowystwierdzenie nieważnościprawo budowlanezagospodarowanie przestrzennezacienienieimmisjepostępowanie administracyjnedecyzja o pozwoleniu na budowęsądownictwo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy, uznając, że zarzuty dotyczące zacienienia i usytuowania budynku nie mogły być rozpatrywane na etapie postępowania o stwierdzenie nieważności.

Skarżący domagał się stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących zacienienia nieruchomości sąsiedniej oraz usytuowania planowanego budynku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności, wskazując, że kwestie te powinny być rozpatrywane na etapie postępowania o pozwolenie na budowę, a nie w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o warunkach zabudowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podzielił to stanowisko, oddalając skargę.

Sprawa dotyczyła skargi K. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która odmówiła stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta P. ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalno-usługowego. Skarżący zarzucił, że decyzja o warunkach zabudowy narusza przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w szczególności poprzez planowane zacienienie jego nieruchomości oraz niewłaściwe usytuowanie budynku w granicy z garażem. Skarżący podniósł również zarzut niezgodności z zasadami współżycia społecznego oraz naruszenia ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że zarzuty te nie stanowią podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji, ponieważ kwestie zacienienia i usytuowania budynku powinny być badane na etapie postępowania o pozwolenie na budowę, a nie na etapie ustalania warunków zabudowy. Kolegium podkreśliło, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest nadzwyczajnym trybem, który nie służy ponownej merytorycznej ocenie decyzji, a jedynie weryfikacji pod kątem kwalifikowanych wad prawnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę, podzielając argumentację Kolegium. Sąd wskazał, że przepisy rozporządzenia o warunkach technicznych nie mają zastosowania na etapie ustalania warunków zabudowy, a jedynie na etapie ubiegania się o pozwolenie na budowę. Decyzja o warunkach zabudowy jest jedynie promesą, a nie rozstrzygnięciem technicznym. Sąd podkreślił, że zarzuty skarżącego mogły być rozpatrzone w zwykłym postępowaniu odwoławczym, a nie w trybie stwierdzenia nieważności. W ocenie Sądu, decyzja Prezydenta Miasta P. nie naruszała prawa w sposób rażący, co jest warunkiem stwierdzenia nieważności.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, zarzuty te nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy, ponieważ powinny być rozpatrywane na etapie postępowania o pozwolenie na budowę.

Uzasadnienie

Przepisy dotyczące warunków technicznych budynków (w tym kwestie zacienienia i usytuowania) stosuje się na etapie postępowania o pozwolenie na budowę, a nie na etapie ustalania warunków zabudowy. Decyzja o warunkach zabudowy jest jedynie promesą, a nie rozstrzygnięciem technicznym. Zarzuty te mogły być podniesione w zwykłym postępowaniu odwoławczym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Rażące naruszenie prawa jako podstawa stwierdzenia nieważności decyzji wymaga oczywistości naruszenia, charakteru przepisu oraz skutków niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności.

u.p.z.p. art. 61 § § 1 pkt 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Ustalenie warunków zabudowy.

Pomocnicze

k.p.a. art. 157 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 158 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 16

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada trwałości decyzji ostatecznych.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada swobodnej oceny dowodów.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

u.p.z.p.

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

rozporządzenie z 2002 r. art. 12 § ust. 2

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Dopuszczenie określenia usytuowania budynku w decyzji o warunkach zabudowy.

rozporządzenie z 2002 r. art. 12 § ust. 3

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

rozporządzenie z 2002 r. art. 2 § pkt 5

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

P.u.s.a. art. 1 § § 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.u.s.a. art. 1 § § 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa COVID-19 art. 25 zzs4 § ust. 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Kwestie zacienienia nieruchomości sąsiedniej i usytuowania budynku powinny być rozpatrywane na etapie postępowania o pozwolenie na budowę, a nie na etapie stwierdzania nieważności decyzji o warunkach zabudowy. Przepisy rozporządzenia o warunkach technicznych nie miały zastosowania na etapie wydawania decyzji o warunkach zabudowy. Zarzuty skarżącego mogły być rozpatrzone w zwykłym postępowaniu odwoławczym.

Odrzucone argumenty

Decyzja o warunkach zabudowy została wydana z naruszeniem przepisów dotyczących zacienienia i usytuowania budynku. Decyzja o warunkach zabudowy narusza zasady współżycia społecznego. Decyzja o warunkach zabudowy została wydana z naruszeniem ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Godne uwagi sformułowania

Etap ustalania warunków zabudowy jest przedwczesny dla tego rodzaju rozważań. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że ta decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Nie chodzi tu zatem o błędy w wykładni prawa, ale o niedopuszczalne przekroczenie prawa, dodatkowo w sposób jasny i niedwuznaczny. Decyzja o warunkach zabudowy jest wyłącznie promesą umożliwiającą, po spełnieniu szeregu wymagań, ubieganie się o pozwolenie na budowę.

Skład orzekający

Józef Maleszewski

sprawozdawca

Katarzyna Witkowicz-Grochowska

członek

Tomasz Grossmann

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych, w szczególności w kontekście zarzutów dotyczących warunków zabudowy i przepisów technicznych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której zarzuty dotyczące przepisów technicznych były podnoszone w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o warunkach zabudowy, a nie w postępowaniu o pozwolenie na budowę.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje kluczową różnicę między etapem ustalania warunków zabudowy a etapem uzyskiwania pozwolenia na budowę, co jest częstym źródłem sporów. Pokazuje, jakie argumenty są skuteczne w postępowaniu o stwierdzenie nieważności.

Kiedy można kwestionować warunki zabudowy? Sąd wyjaśnia granice postępowania o stwierdzenie nieważności.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Po 722/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-01-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-11-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Józef Maleszewski /sprawozdawca/
Katarzyna Witkowicz-Grochowska
Tomasz Grossmann /przewodniczący/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Sygn. powiązane
II OSK 1437/23 - Wyrok NSA z 2025-11-27
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędzia WSA Józef Maleszewski (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej również jako Kolegium lub SKO) decyzją z 5 lipca 2022 r. nr [...], działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i art. 158 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2021r. poz. 735 – dalej k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku złożonego przez K. W. (dalej również jako skarżący) odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta P. z 16 lutego 2021 r. nr [...] znak: [...] ustalającej warunki zabudowy na rzecz M. L. dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalno-usługowego (usługi w parterze budynku), przewidzianej do realizacji na działce nr [...], położonej w P. przy ulicy [...].
Kolegium wskazało, że podstawą złożonego wniosku o stwierdzenie nieważności był zarzut naruszenia przez organ pierwszej instancji przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (j.t. Dz.U. 2019 r., poz. 1065 ze zm. – dalej rozporządzenie z 2002). Skarżący zarzucił, że planowana inwestycja zacieni jego nieruchomość oraz że nie zgadza się z posadowieniem planowanego budynku w granicy z garażem wnioskodawcy. W ocenie skarżącego planowana inwestycja jest niezgodna z zasadami współżycia społecznego. Skarżący wskazał ponadto na naruszenie przepisów ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 293 ze zm. – dalej u.p.z.p.). nie podając jednak, na czym owo naruszenie polega.
W ocenie Kolegium brak jest przesłanek do tego, aby wyeliminować z obrotu prawnego decyzję objętą wnioskiem o stwierdzenie nieważności, gdyż decyzja ta odpowiadała prawu obowiązującemu na dzień jej wydawania. Zdaniem Kolegium w przedmiotowej sprawie nie zachodzi również przesłanka zawarta w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż w sprawie nie doszło do wydania decyzji z naruszeniem prawa. W ocenie składu orzekającego w tej sprawie chybiony jest zarzut naruszenia przez organ pierwszej instancji przepisów rozporządzenia z 2002 r. w zakresie zacieniania przez planowany budynek nieruchomości sąsiedniej jak i w zakresie usytuowania planowanego budynku. Określenie miejsca usytuowania budynku na działce budowlanej należy co do zasady do organu zatwierdzającego projekt budowlany i wydającego pozwolenie na budowę. Przepis § 12 ust. 2 rozporządzenia z 2002r. (w brzmieniu obecnym), dopuszczający określenie usytuowania budynku na działce budowlanej w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, został wprowadzony na mocy § 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2009 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2009 r. Nr 56, poz. 461). Powyższa zmiana przepisów rozporządzenia nie została poprzedzona stosowną zmianą przepisów ustawy Prawo budowlane, ani ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, co zgodnie z § 115 Zasad techniki prawodawczej, stanowiącymi załącznik do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. 2016, poz. 283) w zw. z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP powinno mieć miejsce.
Kolegium wskazało, że decyzja o warunkach zabudowy dopuszczająca sytuowanie budynku zgodnie z § 12 ust. 2 rozporządzenia z 2002 r., w tej części nie jest wiążąca dla organu wydającego decyzję o pozwoleniu na budowę, który powinien przed zatwierdzeniem projektu budowlanego i udzieleniem pozwolenia na budowę sprawdzić, czy takie usytuowanie budynku jest zgodne z warunkami określonymi w § 12 ust. 3 rozporządzenia z 2002 r. Także na etapie wydawania decyzji o pozwoleniu na budowę badana jest kwestia zacieniania nieruchomości i budynków sąsiednich w związku z planowaną inwestycją. Etap ustalania warunków zabudowy jest przedwczesny dla tego rodzaju rozważań. Niezależnie od powyższego Kolegium wskazało, iż zarzuty skarżącego są tego rodzaju, że można je było rozpatrzyć w zwykłym postępowaniu odwoławczym, do którego skarżący miał prawo i z niego nie skorzystał.
Dalej Kolegium wyjaśniło, jako organ rozpoznający sprawę stwierdzenia nieważności decyzji bada zgodność wydanego przez organ administracji publicznej rozstrzygnięcia z przepisami prawa obowiązującymi w dacie wydania decyzji z uwzględnieniem materiału dowodowego zgromadzonego przez organ pierwszej instancji. Ewentualne nieprawidłowości w zebraniu materiału dowodowego mogą mieć jedynie wpływ na ocenę przez Kolegium zgodności zaskarżonego rozstrzygnięcia z przepisami procesowymi tj. art. 7 i 80 k.p.a.. W tym zakresie, Kolegium nie stwierdziło, by występowało naruszenie przepisów dotyczących sposobu przeprowadzenia postępowania dowodowego i by miało ono charakter rażący, a nadto by wywoływało taki skutek, że kwestionowana decyzja stanowiła zaprzeczenie stanu prawnego i by była konieczna jej eliminacja z obrotu prawnego, ponieważ brak jest wymaganej kwalifikowanej wagi naruszenia prawa i rażących skutków, jakie to naruszenie mogłoby wywołać.
Kolegium uznało także, iż nawet jeśli organ rozstrzygający sprawę stwierdzenia nieważności decyzji o ustaleniu warunków zabudowy miałby wątpliwości co do zgodności z prawem jej ustaleń, a wątpliwości te mógłby usunąć jedynie poprzez przeprowadzenie ponownego postępowania dowodowego (ponownej analizy architektonicznej i urbanistycznej na obszarze, którego granice wyznaczono), to nie ma mowy o "oczywistym" oraz "rzucającym się oczy" naruszeniu przepisów prawa. Z uwagi na fakt, iż niedopuszczalne jest przeprowadzenie kolejnych dowodów w sprawie, a Kolegium nie rozpatruje kolejny raz tej sprawy merytorycznie, zarzuty podniesione w tej kwestii we wniosku o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji nie mogą zatem zostać uwzględnione. Zarzuty stawiane przez skarżącego w tej sprawie mogłyby być podniesione jedynie w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji w zwyczajnym toku postępowania.
K. W. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika kwestionując powyższą decyzję wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji. Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 80 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów oraz naruszenie art. 7 k.p.a. przez niezastosowanie zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Zdaniem skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło art. 80 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. uznając, że decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dopuszczająca sytuowanie budynku zgodnie z § 12 ust 2 rozporządzenia z 2002 r. jak i kwestia zacieniania nieruchomości i budynków sąsiednich w związku z planowaną inwestycją nie może być rozpatrzona na etapie ustalania warunków zabudowy, a dopiero na etapie wydawania pozwolenie na budowę. W ocenie skarżącego taka wykładnia jest sprzeczna z art. 7 k.p.a, tj. zasadą uwzględniania słusznego interesu społecznego, z której wprost wynika, iż w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jak wskazano w skardze, nie ulega wątpliwości, iż skarżący udowodnił okoliczności, których wykazanie leży w jego interesie, pod rygorem negatywnych dla niego skutków procesowych, a takim będzie odmowa stwierdzenia nieważności decyzji z racji faktu, że organ I instancji naruszył art. 61 § 1 pkt 1u.p.z.p.
Skarżący przywołał treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w której Kolegium wskazało, że analiza orzecznictwa sądów administracyjnych na tle zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. in fine pozwala na przyjęcie, że nie wystarcza samo stwierdzenie rażącego naruszenia prawa, należy jeszcze rozważyć sferę skutków takiej wadliwej decyzji. Skutki takiej decyzji zostały już przez skarżącego wymienione. Jak bowiem zostało stwierdzone zgodnie z wnioskiem inwestorki, niniejsza inwestycja ma mieć szerokość przedniej elewacji 12 m, odległości 8 m od krawędzi jezdni drogi powiatowej ul. [...] oraz od frontowej granicy działki [...],5 m. Wysokość górnej krawędzi elewacji frontowej ma wynosić maksymalnie 7,6 m. Powyższe wytyczne, są zgodne z przedstawionym projektem planowanej inwestycji. Projekt ten będzie w negatywny sposób oddziaływał na działkę położoną przy ul. [...], której prawnym dysponentem jest skarżący. Nieruchomość ta bezpośrednio graniczy z działką nr [...] od strony zachodniej.
Nieruchomość skarżącego w jego ocenie, będzie nadmiernie wystawiona na szkodliwe działanie z uwagi na planowaną inwestycję. Zgodnie z projektem nieruchomość położona przy ul. [...], ma być równa z nieruchomością znajdującą się obok. Z uwagi na niniejsze, budynek który powstanie, będzie całkowicie zasłaniać działkę skarżącego. W ocenie skarżącego również wysokość przedmiotowej inwestycji, wpływa niekorzystnie na względy estetyczne nieruchomości, którą posiada. Powstanie tak dużego budynku wpłynie na całkowite zniszczenie ogrodu należącego do skarżącego oraz nie zostanie zapewniony dostateczny dostęp do światła słonecznego wpadającego do pomieszczeń znajdujących się w niektórych częściach budynku. W tym stanie rzeczy planowana inwestycja będzie stanowić immisję pośrednią dla skarżącego, co będzie miało negatywne konsekwencje i skutki w przedmiotowej sprawie.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga jest nieuzasadniona.
Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym wyznaczonym w trybie przepisu art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zarządzenia w tym przedmiocie.
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 - dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Przechodząc do oceny zasadności samej skargi, wskazać należy, przedmiotem niniejszego postępowania była ocena legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 5 lipca 2022 r. nr [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta P. z 16 lutego 2021 r. nr [...] znak: [...] ustalającej warunki zabudowy na rzecz M. L. dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalno-usługowego (usługi w parterze budynku), przewidzianej do realizacji na działce nr [...], położonej w P. przy ulicy [...].
Podlegająca kontroli w przedmiotowej sprawie decyzja została wydana w postępowaniu nieważnościowym, które jest nadzwyczajnym trybem postępowania administracyjnego. Tryb ten jest wyjątkiem od wyrażonej w art. 16 k.p.a. ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych. Oznacza to, że wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji ostatecznej może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy ponad wszelką wątpliwość zostanie ustalone, że decyzja dotknięta jest jedną z kwalifikowanych wad, wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Dodać należy, że przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji winny być interpretowane ściśle, a ustalenie, że decyzja nie jest dotknięta jedną z nich, wyklucza możliwość stwierdzenia nieważności kwestionowanego aktu. Skuteczność zarzutów wywodzonych z art. 156 § 1 k.p.a. zależy od wykazania szczególnej wadliwości decyzji podjętej w postępowaniu zwykłym, co wiąże się z zasadą trwałości decyzji administracyjnych, uregulowaną w art. 16 k.p.a. Z zasady tej wynika, że decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Kodeksie lub w ustawach szczególnych. Stwierdzenie nieważności decyzji jest zaś jednym z trybów nadzwyczajnych weryfikacji decyzji ostatecznych. Celem tego postępowania jest ustalenie, czy decyzja ostateczna dotknięta jest jedną w wad kwalifikowanych, enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Jedną z tych przesłanek jest wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2). Rażące naruszenie prawa w rozumieniu powołanego przepisu zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że ta decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Nie chodzi tu zatem o błędy w wykładni prawa, ale o niedopuszczalne przekroczenie prawa, dodatkowo w sposób jasny i niedwuznaczny (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 12 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1107/11, LEX 1228463; 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 2565/10, LEX 1219119; 27 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 2449/10, LEX 1219108; 8 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 363/11, LEX nr 1145109; 14 marca 2012 r., sygn. .akt II OSK 2525/10, LEX 1145613; 19 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1192/10, LEX 1151823). W judykaturze podkreśla się, że "rażące naruszenie prawa" stanowi kwalifikowaną formę "naruszenia prawa". Nie należy zatem utożsamiać tego pojęcia z każdym "naruszeniem prawa". Samo naruszenie prawa materialnego lub przepisów procedury, mające nawet istotny wpływ na wynik sprawy, nie stanowi bowiem podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli nie nosi cech rażącego naruszenia prawa.
Podkreślić również należy, że przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji nie są oparte na uznaniu administracyjnym. Ustalenie zatem, że decyzja nie jest dotknięta jedną z nich, wyklucza stwierdzenie nieważności kwestionowanego aktu. Ponadto, trzeba podnieść, że kodeksowa konstrukcja nieważności oparta jest na założeniu istnienia przyczyny nieważności w momencie podejmowania decyzji administracyjnej. Rozstrzygające dla oceny, czy zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności z powodu rażącego naruszenia jest stan prawny z dnia wydania decyzji. Na taką ocenę nie może mieć wpływu ani późniejsza zmiana prawa, ani zmiana interpretacji przepisu prawa (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 sierpnia 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 396/14, dostępny [w:] internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia. nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA"). Kontrola organu orzekającego w trybie art. 156 § 1 k.p.a. zasadza się więc wyłącznie na ocenie stanu prawnego i faktycznego ustalonego na podstawie materiału dowodowego istniejącego w dacie wydania decyzji ostatecznej objętej tym postępowaniem (zob. wyrok NSA z dnia 17 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 2832/12, CBOSA).
Ponadto, wymaga podkreślenia, że rozpoznając wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji, właściwy organ nie bada sprawy merytorycznie, lecz jedynie ustala, czy kwestionowana decyzja jest dotknięta wadą prawną. W konsekwencji powyższego, nie prowadzi już postępowania dowodowego, lecz orzeka w oparciu o stan sprawy istniejący w dacie wydania badanej decyzji. Wskazać również należy, że podstawą stwierdzenia nieważności decyzji nie mogą być zarzuty dotyczące nierzetelnego, czy niewyczerpującego zbadania przedmiotu sprawy.
Skarżący w przedmiotowej sprawie powołał się na przesłankę stwierdzenia nieważności z art. 156 §1 pkt 2 k.p.a., mianowicie wskazał iż u podstaw sformułowania wniosku leży naruszenie przez organ pierwszej instancji przepisów rozporządzenia z 2002r. Zdaniem skarżącego planowana inwestycja zacieni bowiem nieruchomość, a planowany budynku będzie się znajdował w granicy z garażem wnioskodawcy. W ocenie skarżącego planowana inwestycja jest niezgodna z również zasadami współżycia społecznego.
W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie Kolegium wszechstronnie zbadało sprawę pod kątem występowania przesłanek nieważności decyzji i prawidłowo uznało, że nie zachodzi żadna z nich. Wniosek o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji oparto na przepisie art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a., jako wydanej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. mamy do czynienia wówczas, gdy wystąpią łącznie następujące trzy przesłanki:
1. oczywistość naruszenia prawa;
2. charakter przepisu, który został naruszony oraz
3. skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo. Przy tym chodzi tu o skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności, tj. gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie rozstrzygnięcia jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa.
W przedmiotowej sprawie wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia 11 października 2021 r. oparto na tezie, iż narusza ona przepisy u.p.z.p. i przepisy rozporządzenia z 2002 r.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że jak wskazano wcześniej postępowanie nadzwyczajne nie może prowadzić do ponownej pełnej merytorycznej kontroli decyzji. Zatem zarzuty naruszenia materialnych przepisów art. i art. 61 ust. 1 u.p.z.p. oraz § 12 i § 2 pkt 5 rozporządzenia z 2002 r., nie mogły przynieść zamierzonego skutku. Przepisy rozporządzenia stosuje się przy projektowaniu, budowie i przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków oraz budowli nadziemnych i podziemnych spełniających funkcje użytkowe budynków, a także do związanych z nimi urządzeń budowlanych. A zatem przepisów tego rozporządzenia nie stosuje się na etapie ustalania warunków zabudowy. Stosuje się je dopiero na kolejnym etapie: przy ubieganiu się o udzielenie pozwolenia na budowę. Prezydent Miasta P., wydając decyzję, nie mógł naruszyć tych przepisów, ponieważ ich nie stosował. W trakcie procedery ustalania warunków zabudowy nie następuje bowiem określenie dokładnej lokalizacji inwestycji w terenie. Ustalenie warunków dotyczy całego terenu inwestycji (jednej lub kilku działek). Należy podkreślić, że decyzja o warunkach zabudowy jest wyłącznie promesą umożliwiającą, po spełnieniu szeregu wymagań, ubieganie się o pozwolenie na budowę. Nie narusza interesu osób trzecich. Nie odnosi się od kwestii technicznych usytuowania obiektów i nie rozstrzyga spraw związanych z przesłanianiem. Podane w rozstrzygnięciu wartości są wartościami maksymalnymi, które przy uwzględnieniu szeregu wymogów określonych w decyzji oraz przepisów prawa, ze szczególnym uwzględnieniem spraw związanych z zacienieniem i przesłanianiem budynków, mogą ulec zmniejszeniu. Konkretyzacja zapisów decyzji o warunkach zabudowy z uwzględnieniem art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b. następuje na etapie postępowania w sprawie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę.
Już nawet z tego powodu brak podstaw do twierdzenia, że budynek może naruszać jakieś normy odległościowe, skoro ustalenie warunków zabudowy nie określa miejsca dokładnej lokalizacji budynku. Decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dopuszczająca sytuowanie budynku zgodnie z § 12 ust. 2 rozporządzenia z 2002 r., w tej części nie jest również wiążąca dla organu wydającego decyzję o pozwoleniu na budowę, który powinien przed zatwierdzeniem projektu budowlanego i udzieleniem pozwolenia na budowę sprawdzić, czy takie usytuowanie budynku jest zgodne z warunkami określonymi w § 12 ust. 3 rozporządzenia. Także na etapie wydawania decyzji o pozwoleniu na budowę badana jest kwestia zacieniania nieruchomości i budynków sąsiednich w związku z planowaną inwestycją.
Ponadto słusznie zauważył organ, iż zarzuty skarżącego są tego rodzaju, że można je było rozpatrzyć (co nie jest tożsame ze stwierdzeniem ich zasadności) w zwykłym postępowaniu odwoławczym, do którego K. W. miał prawo i z niego nie skorzystał.
Nie ma podstaw do uznania, że decyzja Prezydenta Miasta P. z dnia 16 lutego 2021 r. ustalająca warunki zabudowy dla przedmiotowej inwestycji, w sposób oczywisty, nie budzący wątpliwości godziła w całokształt przepisów stanowiących jej podstawę prawną, a tylko takie uchybienia uprawniają do stwierdzenia nieważności, stanowiącej wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych, o jakiej mowa w art. 16 § 1 k.p.a. Kwestionowana decyzja została wydana z zachowaniem przepisów procesowych, nie zawiera wad kwalifikowanych, które można byłoby objąć zakresem zastosowania przepisu z art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. Decyzja ta nie narusza prawa w sposób rażący, treść decyzji, którą ustalono warunki zabudowy nie godzi w całokształt przepisów stanowiących jej podstawę prawną.
W świetle powyższego należało podzielić stanowisko Kolegium, że decyzja Prezydenta Miasta P. z 16 lutego 2021 r. nr [...] znak: [...] nie narusza prawa w sposób rażący, ani też nie jest dotknięta inną wadą powodującą jej nieważność.
Skarga, jako nieuzasadniona, podlega zatem oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI