IV SA/Po 720/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na postanowienie SKO o niedopuszczalności odwołania, uznając, że doręczenie decyzji organu I instancji nie było skuteczne z powodu nieprawidłowego uznania opiekunki za domownika.
Sprawa dotyczyła skargi H. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) stwierdzające niedopuszczalność odwołania od decyzji środowiskowej. SKO uznało odwołanie za niedopuszczalne, ponieważ doręczenie decyzji organu I instancji osobie pomagającej w codziennych czynnościach (opiekunce) nie było skuteczne w świetle przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. WSA w Poznaniu podzielił to stanowisko, podkreślając, że opiekunka nie może być traktowana jako dorosły domownik, a tym samym decyzja nie weszła do obrotu prawnego, co czyni odwołanie niedopuszczalnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę H. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) z dnia 30 maja 2025 r., które stwierdziło niedopuszczalność odwołania od decyzji Wójta Gminy z dnia 9 lipca 2024 r. w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań budowy budynku inwentarskiego. Wcześniejszy wyrok WSA z 16 stycznia 2025 r. nakazał ponowne wyjaśnienie kwestii skuteczności doręczenia decyzji organu I instancji, w szczególności statusu M. W., której przekazano korespondencję. SKO, ponownie rozpatrując sprawę, ustaliło, że M. W. była pomocą w codziennych czynnościach dla D. J. (matki pełnomocnika skarżącego) i nie można jej uznać za dorosłego domownika w rozumieniu art. 43 k.p.a. W związku z tym stwierdzono, że doręczenie decyzji organu I instancji nie było skuteczne, a odwołanie jest niedopuszczalne, ponieważ decyzja nie weszła do obrotu prawnego. WSA w Poznaniu podzielił to stanowisko, wskazując na związanie oceną prawną z poprzedniego wyroku oraz na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym opiekun nie może być utożsamiany z dorosłym domownikiem. Sąd podkreślił, że postanowienie o niedopuszczalności odwołania ma charakter formalny i nie dotyczy merytorycznej zasadności decyzji organu I instancji. Skargę oddalono.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, osoba pełniąca funkcję opiekuna nie może być utożsamiana z dorosłym domownikiem w rozumieniu art. 43 k.p.a., gdyż stanowi to zbyt daleko idące rozszerzenie kręgu odbiorców zastępczych.
Uzasadnienie
Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, że utożsamianie osoby pełniącej funkcję opiekuna z dorosłym domownikiem jest zbyt daleko idące i stanowi dowolne rozszerzenie kręgu odbiorców zastępczych wskazanych w k.p.a. W związku z tym doręczenie decyzji organu I instancji opiekunce nie było skuteczne.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (11)
Główne
k.p.a. art. 43
Kodeks postępowania administracyjnego
Osoba pełniąca funkcję opiekuna nie może być uznana za dorosłego domownika.
k.p.a. art. 134
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.
Pomocnicze
k.p.a. art. 129 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie.
k.p.a. art. 40 § 1 i 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Pisma doręcza się stronie lub jej pełnomocnikowi.
k.p.a. art. 42 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasadą jest doręczenie pisma osobie fizycznej w jej mieszkaniu lub miejscu pracy.
p.p.s.a. art. 119 § 3
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Umożliwia rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym.
p.p.s.a. art. 153
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna do oddalenia skargi.
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa podstawy uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji/postanowienia.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Doręczenie decyzji organu I instancji osobie pełniącej funkcję opiekunki nie jest skuteczne w świetle art. 43 k.p.a., ponieważ taka osoba nie jest dorosłym domownikiem. Nieskuteczne doręczenie decyzji oznacza, że decyzja nie weszła do obrotu prawnego, a tym samym termin do wniesienia odwołania nie rozpoczął biegu. Postanowienie o niedopuszczalności odwołania ma charakter formalny i nie podlega merytorycznemu badaniu przez sąd.
Odrzucone argumenty
Zarzuty skarżącego dotyczące merytorycznej zasadności decyzji organu I instancji, które nie zostały odniesione przez SKO w postanowieniu o niedopuszczalności odwołania.
Godne uwagi sformułowania
Utożsamianie osoby pełniącej funkcję opiekuna z dorosłym domownikiem jest zbyt daleko idące, stanowi dowolne rozszerzenie kręgu odbiorców zastępczych. Decyzja, która nie weszła do obrotu prawnego, a więc nie została stronie doręczona, nie może być przedmiotem zaskarżenia. Postanowienie o niedopuszczalności odwołania ma wyłącznie formalny, procesowy wymiar.
Skład orzekający
Izabela Bąk-Marciniak
przewodniczący
Maciej Busz
sprawozdawca
Monika Świerczak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących skuteczności doręczeń w postępowaniu administracyjnym, w szczególności statusu opiekuna jako dorosłego domownika."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji doręczenia zastępczego w kontekście opieki nad osobą bliską pełnomocnikowi.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje kluczowe znaczenie formalnych wymogów procedury administracyjnej, takich jak skuteczne doręczenie, które mogą decydować o dopuszczalności dalszych środków prawnych. Pokazuje, jak drobne uchybienia proceduralne mogą prowadzić do poważnych konsekwencji dla stron postępowania.
“Czy pomoc domowa może odebrać Twoje pismo urzędowe? Sąd wyjaśnia kluczowe zasady doręczeń w KPA.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Po 720/25 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2025-10-29 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2025-08-04 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Izabela Bąk-Marciniak /przewodniczący/ Maciej Busz /sprawozdawca/ Monika Świerczak Symbol z opisem 6139 Inne o symbolu podstawowym 613 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Sędzia WSA Monika Świerczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 października 2025 r. sprawy ze skargi H. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 maja 2025 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę w całości. Uzasadnienie Wójt Gminy [...] decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach z dnia 09.07.2024 r., znak: [...] wydaną na wniosek H. P. (dalej jako skarżący) stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla przedsięwzięcia polegającego na budowie budynku inwentarskiego (...) na działkach nr [...] obręb [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...]. Od powyższej decyzji w dniu 07.08.2024 r. odwołanie wywiódł skarżący reprezentowany przez pełnomocnika. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako: SKO lub Kolegium) postanowieniem z dnia 19.09.2024 r., znak: [...] stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 16.01.2025 r., sygn. akt IV SA/Po 855/24, uchylił powyższe postanowienie. Sąd wówczas wskazał, iż najważniejszą kwestią w zakresie terminowości wniesienia odwołania jest skuteczność doręczenia decyzji z dnia 09.07.2024, gdyż tylko decyzja, która weszła do obrotu prawnego może być zaskarżona. Sąd wskazał także, iż konieczne jest wyjaśnienie statusu M. W., ustalenia wymaga czy w ogóle i jakiego rodzaju relacja istniała między pełnomocnikiem skarżącego a ww. osobą w rozumieniu art. 43 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako: k.p.a.). Od ustalania statusy M. W. zależy bowiem skuteczność doręczenia zastępczego w niniejszej sprawie, a w konsekwencji ustalenia czy termin do wniesienia odwołania od decyzji środowiskowych uwarunkowaniach zaczął biec czy też nie. Ponownie rozpatrując sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z 30.05.2025 r., znak [...], stwierdziło niedopuszczalność odwołania. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia SKO wskazało, że akta sprawy wskazują, iż decyzja organu I instancji adresowana do pełnomocnika inwestora została odebrana w dniu 11.07.2024 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji (na którym widnieje podpis odbierającej osoby M. W. z adnotacją listonosza "dorosły domownik"). Kolegium ustaliło, iż pod adresem ul. [...] w K., poza M. J., zameldowane są dwie dorosłe osoby dorosłe: D. J. i R. J.. Pismem z dnia 14.05.2025 r. SKO wystąpiło do ww. osób z zapytaniem o M. W.. R. J. wskazał, że nie zna i nigdy nie widział M. W.. Według jego wiedzy osoba ta nie mieszkała nigdy pod wskazanym adresem. Jest osobą obcą i nie miał z nią kontaktu. Nie jest mu znana relacja pomiędzy M. W. a M. J.. D. J. wskazała zaś, iż od 05.07.2024r. do 05.08.2024 r. M. W. była jej pomocą w codziennych czynnościach, gdyż sama jest osobą po udarze. M. W. przebywała z nią oraz domownikami jej rodzinnego domu, w którym mieszkał syn M. J. ze swoją córką. Relacje między M. a synem M. były dobre. Kolegium uznało, iż subsydiarny charakter doręczenia zastępczego z art. 43 k.p.a. nakazuje dokonywać wykładni ścieśniającej tego przepisu, a uznanie pracownika realizującego obowiązki opiekuna za dorosłego domownika jest zbyt daleko idące, stanowiąc nieuprawnione rozszerzenie kręgu odbiorców zastępczych, wskazanych w Kodeksie postępowania administracyjnego (por. wyrok WSA w Szczecinie z 21 listopada 2018 r., II SA/Sz 1040/18; wyrok WSA w Łodzi z 8 sierpnia 2014 r., II SA/Łd 335/14, publ. CBOSA). Zatem doręczenie decyzji organu I instancji pracownikowi wykonującemu obowiązki opiekuna w ramach świadczenia usług, nie było zgodne ani z art. 42 § 1 k.p.a. ani z art. 43 k.p.a. Dalej SKO podkreśliło, iż pismem z dnia 24.07.2024 r. pełnomocnik skarżącego wystąpił o wydanie kserokopii decyzji (14 stron). Wydanie kserokopii nastąpiło w dniu 24.07.2024 r. Zdaniem Kolegium doręczenie kserokopii decyzji nie otwiera terminu do wniesienia odwołania. Jest to czynność techniczna, która nie podlega zaskarżeniu w trybie odwołania. Z kolei uwzględnienie wniosku o wydanie kserokopii nie skutkuje rozpoczęciem biegu kolejnego terminu do wniesienia odwołania. Termin ten biegnie jednokrotnie, wyłącznie od daty doręczenia stronie oryginału decyzji (wyrok WSA w Kielcach z 22.08.2019 r., I SA/Ke 228/19). Kolegium uznało wobec powyższych okoliczności, iż w sprawie nie doszło do skutecznego doręczenia decyzji pełnomocnikowi inwestora. Jak bowiem wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym odwołanie jest niedopuszczalne, jeżeli decyzja nie weszła do obrotu prawnego, a więc pomimo, że została wydana, nie została stronie doręczona. Prawidłowe doręczenie decyzji ma istotne znaczenie dla określenia terminu do wniesienia odwołania. Nieskuteczne doręczenie decyzji organu I instancji, a więc sytuacja, w której decyzja nie weszła do obrotu prawnego, powoduje niedopuszczalność odwołania. W konsekwencji organ II instancji stwierdził, że wobec braku skutku prawnego doręczenia decyzji, należało stwierdzić niedopuszczalność odwołania. Nie jest bowiem prawnie możliwe rozpatrzenie odwołania od decyzji, która nie weszła do obrotu prawnego. Aby bowiem decyzja została wprowadzona do obrotu prawnego, decyzję tę trzeba uprzednio doręczyć stronie. Brak doręczenia decyzji względnie ustalenie, iż zostało ono dokonane z obrazą przepisów k.p.a., oznacza, iż termin ten nie rozpoczął swojego biegu (por.: wyrok NSA w Warszawie z 30 lipca 2009 r., I OSK 1467/08; wyrok WSA w Krakowie z 13 maja 2010 r., I SA/Kr 580/10; wyrok WSA w Olsztynie z 18 lutego 2010 r. II SA/Ol 961/09). Wniesienie zaś odwołania przed rozpoczęciem biegu terminu do dokonania tej czynności należy ocenić jako przedwczesne i nie może wywoływać skutków prawnych polegających na obowiązku organu odwoławczego merytorycznego rozpatrzenia sprawy (por. wyrok NSA w Warszawie z 5 czerwca 2008 r" I OSK 831/07, LEX nr 523914). Kolegium wskazało na obowiązek organu I instancji doręczenia decyzji stronie postępowania, co w efekcie oznaczać będzie, że od dnia prawidłowego doręczenia decyzji będzie ona mogła wnieść odwołanie, które zostanie, pod warunkiem wniesienia go w ustawowym terminie, merytorycznie rozpoznane. Skargę na powyższe postanowienie wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił: 1. naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77, art. 80, art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego, w szczególności poprzez: - naruszenie zasady praworządności oraz niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, - brak uwzględnienia słusznego interesu obywateli, - prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, - nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, - naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, - brak dostatecznego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji; 2. naruszenie art. 8 k.p.a. i art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji rozpoznanie sprawy wbrew podstawowym zasadom postępowania administracyjnego, a w szczególności prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, a także brak właściwego uzasadnienia postanowienia niezawierającego ustosunkowania się do twierdzeń wskazanych przez stronę dotyczących zarzutów wskazanych przez skarżącego w skardze na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydanego 19.09.2024 r.; 3. naruszenie art. 80 k.p.a w zw. z art. 77 § 1 k.p.a w zw. z art. 7 k.p.a., poprzez niedokładne wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy, braki w przeprowadzonym postępowaniu dowodowym skutkujące następnie błędem w ustaleniach faktycznych polegających na uznaniu, że zaistniały przesłanki do wydania przez organ postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność odwołania; 4. naruszenie art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a., poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób lakoniczny, niespójny, nie na temat i bez rzetelnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy; 5. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji i mający wpływ na treść tej decyzji, polegający na braku odniesienia się faktów istotnych dla przedmiotowej sprawy, tj. nieustosunkowanie się do twierdzeń wskazanych przez stronę dotyczących zarzutów wskazanych przez skarżącego w skardze na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydanego 19.09.2024 r. W uzasadnieniu skargi zarzucono, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane z poważnym naruszeniem norm postępowania administracyjnego regulujących ocenę materiału dowodowego oraz zasad postępowania administracyjnego. Skarżący argumentował, że Kolegium w żadnym stopniu nie odniosło się do zarzutów stawianych przez skarżącego w treści odwołania z dnia 07.08.2024 r. Dalej skarżący kwestionował prawidłowość decyzji organu I instancji oraz przytaczał argumenty mające - w jego ocenie - przemawiać za wadliwością decyzji środowiskowej. W szczególności skarżący podkreślił, że wskazany przez organ I instancji w pkt 9 decyzji wymóg dot. budowy studni jest zapisem niezgodnym z prawem wodnym, nie popartym żadnymi analizami, dowodami, a jedynie bazuje na lakonicznie sformułowanych przypuszczeniach. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że niniejsza skarga została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., zwanej dalej jako: p.p.s.a.). W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest ocena prawidłowości postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30.05.2025 r., znak [...], w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach Wójta Gminy [...] z dnia 09.07.2024 r., znak: [...] Zgodnie z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Stosownie do art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. W myśl art. 40 § 1 i 2 k.p.a. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Jeżeli ustanowiono kilku pełnomocników, doręcza się pisma tylko jednemu pełnomocnikowi. Strona może wskazać takiego pełnomocnika. Zasadą wynikającą z art. 42 § 1 k.p.a. jest doręczenie pisma (a więc także decyzji) osobie fizycznej w jej mieszkaniu lub miejscu pracy. Przypadek, kiedy adresat jest nieobecny w miejscu przewidywanego doręczenia (w mieszkaniu, w pracy) reguluje zaś art. 43 k.p.a., zgodnie z którym w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Przechodząc do oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że prawomocnym wyrokiem z dnia 16.01.2025 r., sygn. akt. IV SA/Po 855/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu nakazał organowi II instancji, aby w ponownie prowadzonym postępowaniu wyjaśnił kwestię prawidłowości doręczenia skarżącemu decyzji organu I instancji, a w szczególności aby ustalił, czy M. W., której wręczono korespondencję celem przekazania jej pełnomocnikowi skarżącego, była w dniu odbioru tej korespondencji dorosłym domownikiem w rozumieniu art. 43 k.p.a. Od wyjaśnienia statusu M. W. zależała bowiem skuteczność doręczenia zastępczego decyzji organu I instancji, co miało decydujący wpływ na ustalenie, czy termin do wniesienia odwołania od decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach z dnia 09.07.2024 r., zaczął biec, czy też nie. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Związanie oceną prawną oznacza, że sąd rozpoznający ponownie sprawę, która dotyczy tego samego skarżącego musi przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak określono ją w prawomocnym, wcześniejszym orzeczeniu. Moc wiążąca prawomocnego wyroku sądu administracyjnego związana jest bowiem z tożsamością stosunku prawnego będącego przedmiotem sprawy, a jej oddziaływaniem objęte jest przede wszystkim przyszłe postępowanie w danej sprawie. Związanie dotyczy oceny prawnej, czyli wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w konkretnej sprawie, co może odnosić się zarówno do stanu faktycznego, jak i wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego (por. wyrok NSA z 12 września 2025 r., III OSK 178/24; CBOSA). Związanie oceną prawną oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się temu w pełnym zakresie (por. wyrok WSA w Krakowie z 29 lipca 2025 r., III SA/Kr 164/25). Ponownie prowadząc postępowanie organ II instancji ustalił, iż pod adresem, na który nadano decyzję organu I instancji tj. ul. [...] w K., poza ówczesnym pełnomocnikiem skarżącego M. J., zameldowane są dwie dorosłe osoby dorosłe: D. J. i R. J.. Pismem z dnia 14.05.2025 r. Kolegium wystąpiło do ww. osób z zapytaniem o M. W.. W odpowiedzi na powyższe R. J. wskazał, że nie zna i nigdy nie widział M. W.. Według jego wiedzy osoba ta nie mieszkała nigdy pod tym adresem. Jest osobą obcą i nie miał z nią kontaktu. Nie jest mu znana relacja pomiędzy M. W. a M. J.. D. J. wskazała zaś, iż od 05.07.2024 r. do 05.08.2024 r. M. W. była jej pomocą w codziennych czynnościach, gdyż jest osobą po udarze. M. W. przebywała z nią oraz domownikami jej rodzinnego domu, w którym mieszkał także syn M. J. ze swoją córką. Relacje między M. a synem M. były dobre. W tak ustalonych okolicznościach faktycznych organ odwoławczy stwierdził, że M. W. nie można uznać za dorosłego domownika. Ocenę tę podziela Sąd w niniejszym składzie. Jak już wskazano, z akt sprawy wynika, że M. W. była "pomocą w codziennych czynnościach" w stosunku do jednej z osób zamieszkujących z pełnomocnikiem skarżącego. M. W. pełniła więc rolę opiekunki matki pełnomocnika skarżącego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się zaś, że utożsamianie osoby pełniącej funkcję opiekuna z dorosłym domownikiem jest zbyt daleko idące, stanowi dowolne rozszerzenie kręgu odbiorców zastępczych, wskazanych w kodeksie postępowania administracyjnego (wyrok WSA w Łodzi z 08.08.2014 r., II SA/Łd 335/14, CBOSA). Brak było zatem przesłanek, aby przyjąć, że w dniu 11.07.2024 r. (data pokwitowania odbioru decyzji przez opiekunkę) przesyłka została skutecznie doręczona. Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że organ II instancji prawidłowo uznał, iż M. W. nie była dorosłym domownikiem w rozumieniu art. 43 k.p.a., a w konsekwencji doręczenie jej decyzji organu I instancji - w okolicznościach niniejszej sprawy - nie było skuteczne. Z zacytowanego wcześniej art. 134 k.p.a. wynika obowiązek organu odwoławczego do ustalenia w postępowaniu wstępnym, tj. poprzedzającym merytoryczne rozpoznanie sprawy, czy odwołanie jest dopuszczalne, a następnie, czy strona zachowała termin do jego wniesienia. Postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania nie ma charakteru merytorycznego, lecz jest jedynie formalnym stwierdzeniem, że odwołanie nie może zostać rozpoznane. Samo pojęcie niedopuszczalności odwołania nie zostało zdefiniowane na gruncie procedury administracyjnej, jednakże w doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że niedopuszczalność odwołania może wynikać z przesłanek o charakterze przedmiotowym lub podmiotowym (zob. wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2019 r. sygn. akt I OSK 3669/18, Centralna Baza Orzeczeń i Informacji o Sprawach) Do przyczyn niedopuszczalności odwołania o charakterze podmiotowym zaliczyć należy przypadki wniesienia środka zaskarżenia przez osobę niemającą do tego legitymacji bądź przez osobę nie mającą zdolności do czynności prawnych. Natomiast do przyczyn niedopuszczalności odwołania o charakterze przedmiotowym zalicza się w szczególności brak możliwości wniesienia środka odwoławczego ze względu na nieistnienie ku temu podstawy prawnej, wyczerpanie przysługujących środków odwoławczych, czy wreszcie brak przedmiotu zaskarżenia, tj. aktu administracyjnego, decyzji w znaczeniu prawnym (zob. wyroki NSA: z dnia 21 września 2017 r. sygn. akt I OSK 3183/15, Lex nr 2384023; z dnia 4 lipca 2014 r. sygn. akt II OSK 585/12, Lex nr 1559820). Analizując przyczyny o charakterze przedmiotowym należy zauważyć, że zgodnie z art. 127 k.p.a. odwołanie przysługuje od decyzji. Jest ono niedopuszczalne, gdy decyzja nie weszła do obrotu prawnego - pomimo, że została wydana, nie została stronie doręczona lub ogłoszona (por. wyrok WSA w Gliwicach z 20 listopada 2024 r., III SA/Gl 735/24, LEX nr 3811039). W niniejszym postępowaniu zaistniała sytuacja niedopuszczalności odwołania z przyczyn przedmiotowych. Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja nie została skutecznie doręczona, a więc nie weszła do obrotu prawnego. Wystąpienie przesłanki negatywnej niedopuszczalności odwołania nakłada na organ odwoławczy obowiązek jakim jest stwierdzenie niedopuszczalności w formie postanowienia, bowiem art. 134 k.p.a., będący bezwzględnie obowiązującą normą prawną, wskazuje na związany charakter rozstrzygnięcia i nie pozostawia organowi odwoławczemu żadnej sfery uznania. Na marginesie wskazać należy, iż wszelkie merytoryczne zarzuty zawarte w skardze do decyzji organu I instancji nie mają żadnego znaczenia dla oceny wydanego w sprawie postanowienia. Orzeczenie to ma bowiem wyłącznie formalny, procesowy wymiar, a organ odwoławczy w ogóle nie badał merytorycznej zasadności wydania decyzji przez organ I instancji. W przypadku podjęcia - jak w niniejszej sprawie - rozstrzygnięcia formalnego, tj. stwierdzenia niedopuszczalności odwołania, Kolegium nie mogło rozpatrzyć odwołania merytorycznie. Sąd także nie odniósł się do tych zarzutów, gdyż postępowanie prowadzone przez Kolegium i wydane rozstrzygnięcie nie dotyczyło merytorycznie powyższej decyzji. Dopiero na skutek prawidłowego doręczenia decyzji organu I instancji stronie postępowania otworzy się termin (i możliwość) do ewentualnego zaskarżenia decyzji organu I instancji. Wówczas, po uprzedniej analizie odwołania i stwierdzeniu nieistnienia przeszkód formalnych do jego rozpatrzenia, organ II instancji może rozpatrzyć je merytorycznie. W tych okolicznościach, nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił w całości.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI