IV SA/PO 713/05

IV SA/Po 713/05 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2005-10-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-08-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Ewa Makosz-Frymus /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Sygn. powiązane
II OSK 409/06 - Wyrok NSA z 2007-03-06
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Ewa Makosz Frymus Po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2005 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. L. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]maja 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę /-/E. Makosz-Frymus MB
Uzasadnienie
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] maja 2005 r. nr [...], na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 1 ust.2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r. nr 42 poz. 371 ze zm.), po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...]odmawiającą przyznania S. L. uprawnień kombatanckich z tytułu działalności w Armii Krajowej oraz z tytułu przebywania w obozie hitlerowskim.
W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] października 1999 r. utrzymaną w mocy decyzją Kierownika Urzędu z dnia [...]grudnia 2001 r. odmówił S.L. przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie hitlerowskim w Niepokalanowie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 9 września 2004 r. w sprawie 4/II SA/Po 406/02 uchylił powyższe decyzje Kierownika Urzędu stwierdzając, że Kierownik Urzędu słusznie uznał, iż nie można przyznać S. L. uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie przejściowym w Niepokalanowie. Jednak, jak stwierdził Sąd, Kierownik Urzędu nie ustosunkował się do oświadczenia S. L. o służbie w Armii Krajowej i nie wyjaśnił tych okoliczności. W związku z tym konieczne było uchylenie wyżej wymienionych decyzji.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, odmawiając ponownie decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] przyznania S. L. uprawnień kombatanckich, stwierdził że ze względu na wiek nie pełnił on służby w szeregach Armii Krajowej, a jedynie wykonywał dorywczo na rzecz AK czynności pomocnicze. S. L. nie udowodnił, że złożył przysięgę wojskową, co jest warunkiem podstawowym pełnienia służby w podziemnej organizacji wojskowej w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach.
Nie znalazł też Kierownik Urzędu podstaw do przyznania S. L. uprawnień kombatanckich z tytułu przebywania w obozie hitlerowskim w Niepokalanowie, bowiem w wydanym na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz.U. z 2002 r. nr 42 poz. 371 ze zm.) rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w którym były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości ( Dz.U. nr 106 poz 1154) obóz ten nie został wymieniony. Natomiast z dokumentów znajdujących się w aktach oraz z dostępnych urzędowi materiałów wynika, że obóz w Niepokalanowie nie był obozem karnym lub wychowawczym, o którym mowa w § 5 pkt 2 i 3 powołanego wyżej rozporządzenia.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek S. L. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] maja 2005 r. nr [...]utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lutego 2005 r.
Kierownik Urzędu za prawidłowe uznał rozstrzygnięcie dotyczące odmowy przyznania S. L. uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie w Niepokalanowie podnosząc, że organ jest związany brzmieniem przepisów cytowanego wyżej rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. i nie jest uprawniony do czynienia samodzielnych ustaleń czy obóz ten spełnia charakter obozów wymienionych w art. 3 i 4 .
S. L. podniósł także, że pełnił służbę w ruchu oporu Armii Krajowej, że przenosił broń w tornistrze szkolnym do punktów Armii Krajowej.
Kierownik Urzędu uznał, że tego rodzaju czynności na rzecz ugrupowań zbrojnych nie można traktować jako służby w tych ugrupowaniach. W ocenie organu S. L. nie wchodził w skład Armii Krajowej i nie pełnił służby w organizacji, a jedynie mógł współpracować z organizacją. Współpraca z organizacją, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach... oraz zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie może być podstawą do przyznania uprawnień kombatanckich. Kilkunastoletnie dziecko nie mogło pełnić służby w organizacji, a jedynie wykonywać różne czynności usługowe mające istotne znaczenie w konspiracyjnej działalności organizacji.
Zdaniem Kierownika Urzędu S. L., jako dziesięcioletnie dziecko, nie mógł pełnić służby w Armii Krajowej gdyż nie byłby w stanie podporządkować się surowym regulaminom i rozkazom przełożonych, wykonywać odpowiedzialnych zadań, czy też brać udziału w akcjach zbrojnych. Ponadto z punktu widzenia obowiązujących w Armii Krajowej zasad S. L. jako dziesięcioletnie dziecko nie mógł składać przysięgi i być członkiem podziemnej organizacji wojskowej.
W konkluzji decyzji z dnia [...] maja 2005 r. Kierownik Urzędu uznał, że do S. L. nie ma zastosowania przepis art. 1 ust. 2 pkt 3 cyt. ustawy o kombatantach.
Wnosząc skargę na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] maja 2005 r. S. L. zarzucił, że decyzja ta wydana została z naruszeniem art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach, a także z naruszeniem wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 września 2004 r. w sprawie 4/II SA/Po 406/02. W związku z podniesionymi zarzutami skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie mu uprawnień kombatanckich.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga jest bezzasadna.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153 poz 1269 ze zm.) rzeczą sądu administracyjnego jest kontrola zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z przepisami postępowania administracyjnego oraz z przepisami prawa materialnego.
Sąd rozpoznając skargę w niniejszej sprawie nie stwierdził naruszeń przepisów prawa, które uzasadniałyby uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...].
S. L. wystąpił do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o przyznanie mu uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie przejściowym w Niepokalanowie w okresie od [...] do [...] grudnia 1939 r. W toku postępowania prowadzonego przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych skarżący ujawnił, że "współpracował jako członek Armii Krajowej nie tylko na terenie Warszawy i razem z bratem byli gońcami do przenoszenia informacji, jak również krótkiej broni"(k.26,27 akt adm.).
Kierownik Urzędu odmawiając S. L. decyzjami z dnia [...] października 1999 r. i [...] grudnia 2001 r. przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie przejściowym w Niepokalanowie nie wyjaśnił okoliczności dotyczących działalności i służby skarżącego w Armii Krajowej. W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu skargi S. L., wyrokiem z dnia 9 września 2004 r. w sprawie 4/II SA/Po 406/02 uchylił decyzje Kierownika Urzędu z dnia [...] października 1999 r. i [...] grudnia 2001 r.
W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, ze Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych prawidłowo odmówił skarżącemu przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie przejściowym w Niepokalanowie w okresie od [...] grudnia do [...] grudnia 1939 r., bowiem obóz ten nie został ujęty w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzane osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz.U. nr 106 poz. 1154) wydanym na podstawie delegacji zawartej w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz innych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz.U. z 2002 r. nr 42 poz. 371 ze zm.)
Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia.
W związku z powyższym Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, rozpoznając ponownie wniosek skarżącego o przyznanie uprawnień kombatanckich był związany oceną prawną Sądu obligującą do odmowy przyznania tych uprawnień z tytułu pobytu w obozie przejściowym w Niepokalanowie w okresie od [...] do [...] grudnia 1939 r. Jednocześnie, zgodnie ze wskazaniami Sądu, Kierownik Urzędu zobowiązany został do wyjaśnienia, w trybie art. 7, art. 77 i art. 80 kpa , okoliczności dotyczących przynależności skarżącego do Armii Krajowej.
Zobowiązując organ do wyjaśnienia tych okoliczności Sąd nie przesądził, że skarżącemu przysługują uprawnienia kombatanckie z tytułu działalności w Armii Krajowej. Rzeczą organu było dokładne wyjaśnienie tych kwestii i podjęcie odpowiedniej decyzji.
W myśl art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach... za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945. Zatem warunkiem uznania za działalność kombatancką było pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach. Pełnienie służby w ruchu oporu było tożsame z prowadzeniem w sposób zorganizowany i systematyczny działalności skierowanej przeciwko okupantowi. W zasadniczej postaci było zorganizowaną formą walki w ramach oddziałów partyzanckich utworzonych na wzór wojskowy i stosujących dyscyplinę wojskową.
Pełnienie służby wojskowej w oddziale partyzanckim w okresie 1939-1945 wiązało się, między innymi, ze złożeniem przysięgi, otrzymaniem konkretnego przydziału organizacyjnego oraz zadań do wykonania.
Skarżący nie wykazał, by jako dziesięcioletnie dziecko rozpoczął pełnienie służby w Armii Krajowej.
Przenoszenie przez skarżącego broni do oddziałów AK, czy przekazywanie informacji było formą pomocy świadczoną dobrowolnie i okazjonalnie, która nie była wymuszana, ani rozliczana według zasad dyscypliny obowiązującej żołnierzy ugrupowań konspiracyjnych. Jednak tego typu pomocy udzielanej organizacjom AK nie można traktować jako służby w tych ugrupowaniach w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach. Takie stanowisko znajduje uzasadnienie w utrwalonym już orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok NSA z dnia 8.09.2004 r. sygn. OSK 557/04 ; wyrok NSA z dnia 10.04.2002.r. sygn. V SA 2157/01 ; wyrok NSA z dnia 12.04.2002 r. sygn. V SA 1408/01 ; wyrok NSA z dnia 18.12.2001 r. sygn. V SA 807/01).
W świetle powyższych okoliczności Sąd uznał, że podniesione w skardze zarzuty nie znajdują żadnego uzasadnienia.
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
/-/E. Makosz-Frymus
MB