IV SA/PO 712/25

IV SA/Po 712/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-08-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Jacek Rejman
Józef Maleszewski /sprawozdawca/
Katarzyna Witkowicz-Grochowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6330 Status  bezrobotnego
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Sędzia WSA Józef Maleszewski (spr.) Asesor sąd. WSA Jacek Rejman Protokolant: st. sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewody z dnia 27 maja 2025 r. nr [...] w przedmiocie statusu bezrobotnego oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 14.04.2025 r., znak: [...] Starosta [...] uchylił decyzję własną z dnia 30.04.2024 r., znak: [...] o uznaniu M. S. (dalej jako skarżący) za osobę bezrobotną z dniem rejestracji oraz o odmowie przyznania prawa do zasiłku.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że decyzją Starosty [...] z dnia 30.04.2024 r., nr: [...] orzeczono o uznaniu skarżącego za osobę bezrobotną z dniem rejestracji oraz o odmowie przyznania prawa do zasiłku.
W związku z pozyskaniem w dniu 24.03.2025 r. informacji o pełnieniu przez skarżącego funkcji prezesa zarządu i członka zarządu w spółkach prawa handlowego, Powiatowy Urząd Pracy w [...] pismem z dnia 25.03.2025 r. zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie uchylenia decyzji dotyczącej uznania za osobę bezrobotną od dnia 30.04.2024 r.
W aktach sprawy znajdują się wydruki z Krajowego Rejestru Sądowego z dnia 7.03.2025 r. i 24.03.2025 r. potwierdzające, iż skarżący wchodził w skład zarządu spółek: M. Sp. z o.o. i S. Sp. z o.o., pełniąc funkcje prezesa zarządu oraz B. Sp. z o.o., będąc członkiem zarządu. Powyższe funkcje skarżący objął przed dniem rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy, co skutkowało brakiem spełnienia przesłanek do nabycia statusu osoby bezrobotnej.
Odwołanie od powyższej decyzji wywiódł skarżący, zarzucając jej naruszenie art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez błędną wykładnię oraz naruszenie ogólnych przepisów procedury administracyjnej w tym art. 7 k.p.a., art. 77 §1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. przez niewykazanie dowodami w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, że pełnienie funkcji w zarządzie spółki wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia, co czyniłoby skarżącego osobą niegotową do podjęcia zatrudnienia w rozumieniu ustawy. Zdaniem skarżącego organ nie dokonał oceny działalności spółki w dacie rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotnego, jak również nie dokonał oceny gotowości do podjęcia pracy przez skarżącego w kategoriach obiektywnych.
Wojewoda decyzją z dnia 27.05.2025 r., znak: [...], orzekł o:
- uchyleniu w całości decyzji Starosty [...] z dnia 14.04.2025 r.,
- uchyleniu decyzji Starosty [...] nr: [...] z dnia 30.04.2024 r. o uznaniu skarżącego za osobę bezrobotną oraz o odmowie przyznania prawa do zasiłku,
- odmowie uznania skarżącego za osobę bezrobotną z dniem 30.04.2024 r.
W ocenie organu odwoławczego organ I instancji rozpatrzył sprawę prawidłowo, jednakże po uchyleniu decyzji Starosty z dnia 30.04.2024 r. nr: [...], w mocy pozostał wniosek skarżącego o dokonanie rejestracji jako osoby bezrobotnej, który powinien zostać rozpatrzony.
Organ II instancji wyjaśnił, że zgodnie z ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 214 z późn. zm., dalej jako: u.p.z.) oraz linią orzeczniczą sądów administracyjnych, pełnienie funkcji prezesa czy członka zarządu powoduje brak gotowości do podjęcia pracy.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z. status osoby bezrobotnej może być przyznany osobie, która bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, oraz osobę niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy. W oparciu o informacje dostępne w Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego organ ustalił, że skarżący pełnił w spółkach:
- M. Sp. z o.o. (NIP [...], KRS [...]) funkcję prezesa zarządu, dane wprowadzono z datą 2.06.2017 r.,
- S. Sp. z o.o. (NIP [...], KRS [...]) funkcję prezesa zarządu, dane wprowadzono z datą 9.07.2019 r.,
- B. Sp. z o.o. (NIP [...], KRS [...]) funkcję członka zarządu, dane wprowadzono z datą 22.01.2024 r.
Powyższe wskazuje, że pełnione funkcje w spółkach skarżący uzyskał przed dniem złożenia wniosku o przyznanie statusu osoby bezrobotnej.
Organ odwoławczy argumentował, że gotowość do podjęcia pracy jest równoznaczna z zamiarem i chęcią wykonywania pracy. Organ II instancji wskazał, że w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego "Z przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i bezrobociu wynika bowiem przesłanka stanowiąca istotny element definicji bezrobotnego, a mianowicie «gotowość do podjęcia pracy». Warunek ten musi być przy tym spełniony zarówno w dniu rejestracji w charakterze bezrobotnego, jak i przez cały czas korzystania z omawianego statusu. Chodzi tu przy tym o możliwość podjęcia nie jakiejkolwiek działalności zarobkowej, lecz gotowość - co do zasady do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Ustawa nie wyjaśnia wprost Pojęcia «gotowości do pracy». Jednakże kierując się zasadami wykładni funkcjonalnej, celowościowej i systemowej, nie można takiego wymogu utożsamiać wyłącznie z samą potencjalną chęcią podjęcia przez zainteresowanego pracy. Jak wynika z orzecznictwa sądowego, gotowości do pracy nie można sprowadzać bowiem wyłącznie do czynników Obiektywnych istniejących po stronie zainteresowanego, lecz musi być oceniana również w kategoriach obiektywnych. Powyższa przesłanka jest istotnym elementem definicji bezrobotnego, a z definicją tą związane jest nabycie określonych praw podmiotowych do świadczeń publicznoprawnych" (wyrok NSA sygn. I OSK 1629/17).
Stanowisko sądów administracyjnych dotyczące pełnej gotowości do podjęcia zatrudnienia z powodu pełnienia funkcji prezesa zarządu spółki wskazuje, że "Gdyby uznać, że o gotowości do pracy decyduje wewnętrze przekonanie osoby zainteresowanej, to właściwie większość przesłanek wynikających z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z 2004 r. o promocji zatrudnieniu i instytucjach rynku pracy byłaby zbędna, gdyż hipotetycznie gotowym do pracy może być każdy - niezależnie od obecnego statusu. Celem jednak ustawodawcy było uznanie za bezrobotnych wyłącznie takich osób, które nie mają zatrudnienia i nie wykonują innych czynności kolidujących z możliwością podjęcia pracy, Z tego też względu nie można oczekiwać od organów orzekających w sprawach objętych zakresem ww. ustawy, że będą one badać zakres dyspozycyjności osoby ubiegającej się o przyznanie statusu osoby bezrobotnej, a zwłaszcza sytuacji ekonomicznej spółki prawa handlowego, w której zainteresowany pełni funkcje członka zarządu." (wyrok NSA z dnia 9.01.2025 r. sygn. akt I OSK 1871/24) Organ II instancji stwierdza, że pełnienie funkcji prezesa zarządu oraz członka zarządu, nawet w przypadku niepobierania wynagrodzenia z tego tytułu ma określone obowiązki natury ustawowej i umownej, przede wszystkim obowiązek reprezentowania spółki wobec osób trzecich oraz prowadzenie jej wewnętrznych spraw.
Art. 201 § 1 i § 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r., Kodeks spółek handlowych (dalej jako: k.s.h.) stanowi, że zarząd prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę, przy czym, zarząd składa się z jednego albo większej liczby członków. Nadto zgodnie z art. 204 § 1 k.s.h. prawo członka zarządu do prowadzenia spraw spółki i jej reprezentowania dotyczy wszystkich czynności sądowych i pozasądowych spółki. Zatem do obowiązków i uprawnień członka zarządu należy prowadzenie spraw spółki i jej reprezentowania we wszystkich czynnościach. Nadto, pozostaje wskazać na treść art. 211 § 1 k.s.h., zgodnie z którym członek zarządu nie może bez zgody spółki zajmować się interesami konkurencyjnymi ani też uczestniczyć w spółce konkurencyjnej jako wspólnik spółki cywilnej, spółki osobowej lub jako członek organu spółki kapitałowej bądź uczestniczyć w innej konkurencyjnej osobie prawnej jako członek zarządu. Jak wynika z akt sprawy, skarżący jest jednoosobowym zarządem dla przedsiębiorstw: M. Sp. z o.o. oraz S. Sp. z o.o. oraz członkiem dwuosobowego zarządu w spółce B. Sp. z o.o.
Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdził, że do zakresu obowiązków skarżącego należy prowadzenie pełniej działalności ww. spółek zgodnie z zakresem działalności opisanym w dziale 3 Krajowego Rejestru Sądowego, dotyczącym przedmiotu działalności. Prowadzenie przez jednoosobowy zarząd spraw spółek nie pozwala na przyznanie skarżącemu posiadania przymiotu pełnej gotowości do podjęcia zatrudnienia.
Organ II instancji wskazał, że "pełnienie funkcji członka zarządu spółki prawa handlowego wiąże się z określonymi obowiązkami, których realizacja w oczywisty sposób wyklucza «gotowość do podjęcia zatrudnienia» w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Domniemanie, że osoba pełniąca funkcję członka zarządu spółki nie może być uznana za gotową do podjęcia zatrudnienia i tym samym nie kwalifikuje się do grona bezrobotnych, może być obalone tylko przez złożenie rezygnacji z przedmiotowej funkcji. Do obowiązków organów administracji publicznej nie należy natomiast badanie zakresu dyspozycyjności osoby ubiegającej się o przyznanie jej statusu bezrobotnego." (wyrok NSA z dnia 14.01.2025 r. sygn. akt I OSK 1941/24).
W niniejszej sprawie - zdaniem organu II instancji - te uprawnienia i zarazem obowiązki dotyczą również skarżącego, jako że został on wybrany do pełnienia funkcji członka zarządu, nie zrzekł się tej funkcji, nie został zawieszony w swoich prawach, ani też w żaden inny sposób nie wykazał, że ujawniony w rejestrze skład zarządu jest nieaktualny. Pełnienie funkcji prezesa zarządu, nawet w przypadku niepobierania wynagrodzenia z tego tytułu powoduje brak pełnej gotowości do podjęcia zatrudnienia, a zatem taka osoba nie spełnia ustawowych przesłanek do uzyskania statusu osoby bezrobotnej.
Skargę na powyższą decyzję wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący, wnosząc o jej uchylenie oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie:
1. art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z. przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu przez organ, że skarżący z samego faktu pełnienia funkcji prezesa zarządu nie spełnia ustawowych przesłanek przesądzających o możliwości uznania go za osobę bezrobotną, podczas gdy to organ powinien wykazać i uzasadnić w sposób niebudzący wątpliwości, że pełnienie funkcji w zarządzie spółki wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia,
2. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 1960 Nr 30 poz. 168) poprzez niedokonanie przez organ oceny gotowości do podjęcia pracy przez skarżącego w kategoriach obiektywnych czego skutkiem było uznanie przez organ, że skarżący nie spełnia ustawowych przesłanek polegających na uznaniu go za "gotowego do podjęcia zatrudnienia" nie uzasadniając w tym konkretnym zakresie swojej decyzji.
W uzasadnieniu skargi skarżący argumentował, że gotowość do podjęcia pracy musi oznaczać rzeczywistą, faktyczną i aktualną możliwość podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Dlatego też przesłanka ta musi być oceniana w kategoriach obiektywnych. Zdaniem skarżącego sam fakt obejmowania funkcji prezesa zarządu w spółkach kapitałowych nie przesądza o niespełnieniu ustawowych przesłanek mogących go uznać za osobę bezrobotną, gotowość jest równoznaczna z zamiarem i chęcią wykonywania pracy.
Stosując wykładnię powyższego przepisu, wskazuje się, że aby uznać daną osobę za spełniającą kryterium "gotowości do podjęcia pracy" nie mogą wystąpić żadne przeszkody po stronie tej osoby, aby świadczyć pracę. Warunek gotowości do podjęcia pracy musi być spełniony zarówno w dniu rejestracji w charakterze bezrobotnego, jak i przez cały czas korzystania z tego statusu. Nie można gotowości do podjęcia pracy rozumieć jako braku jakichkolwiek zajęć czy obowiązków. Osoba bezrobotna nie ma bowiem całkowitego zakazu podejmowania innych zajęć.
Skarżący podniósł, że nie jest kompetencją organu administracji publicznej monitorowanie i wykazywanie, czy i w jakim wymiarze czasowym, i kiedy członek zarządu podejmuje działania na rzecz spółki, a tym samym badanie, czy mimo pełnionej funkcji mógłby podjąć zatrudnienie w pełnym wymiarze czasu pracy.
Zdaniem skarżącego z art. 2 u.p.z. wynika, iż nie w każdym przypadku członkostwo osoby w zarządzie podmiotu wyklucza możliwość uznania takiej osoby za osobę bezrobotną. Nieodzowne jest jednoznaczne ustalenie, czy osoba ta jest zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia, przy czym ocena ta winna odnosić się do obiektywnie i realnie ocenianej sytuacji faktycznej z uwzględnieniem reguł postępowania administracyjnego.
W przekonaniu skarżącego odmowa przyznania statusu osoby bezrobotnej może nastąpić jedynie wtedy, jeśli w konkretnym przypadku organ wykaże w sposób niebudzący wątpliwości, że pełnienie funkcji w zarządzie spółki wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia, np. z uwagi na zakres działalności gospodarczej, udziału podmiotu na rynku poprzez wysokość osiągniętego dochodu, czy też wielkość zatrudnienia. Organy orzekające w sprawie takich ustaleń nie poczyniły skupiając się wyłącznie na literalnym brzmieniu przepisu.
Zdaniem skarżącego organ powinien podjąć ogół czynności koniecznych do wyjaśnienia i wykazania nie o tyle, że sam fakt zajmowania przez skarżącego funkcji w zarządzie spółek kapitałowych konstruuje fakt uznania go za osobę niespełniającą ustawowych wymogów do uznania jej za bezrobotną. Sam fakt pełnienia funkcji prezesa zarządu lub członka zarządu nie jest bowiem równoznaczny z brakiem "gotowości do podjęcia pracy" w pełnym wymiarze.
Skarżący nie przeczy temu, że był zgłoszony do Krajowego Rejestru Sądowego jako pełniący funkcję prezesa zarządu spółki, niemniej jednak faktem jest, że nie wykonywał wówczas żadnych czynności pracowniczych ani zawodowych. Jego powołanie na to stanowisko było jedynie koniecznym formalizmem. W rzeczywistości nie wykonywał żadnych czynności w związku z powołaniem na to stanowisko. Nie pobierał wynagrodzenia, ani żadnych gratyfikacji finansowych z tytułu tejże funkcji. Organ błędnie założył, że ujawnienie osoby skarżącego w KRS oznacza automatycznie utratę prawa do uzyskania statusu bezrobotnego. Sytuacja faktyczna skarżącego niczym nie różniła się wówczas od sytuacji osoby bezrobotnej.
Starosta [...] jako organ I instancji zadziałał przedwcześnie bowiem nie poczynił żadnych ustaleń co do sytuacji, w jakiej znajdował się skarżący. Błędny jest - zdaniem skarżącego - pogląd, że samo pełnienie funkcji członka zarządu uniemożliwia uznanie danej osoby za bezrobotną.
Dalej skarżący podkreślił, że za pełnioną funkcję prezesa zarządu nie pobierał żadnego wynagrodzenia, nie miał również żadnych obowiązków w związku z tym. Byłe de facto osobą bezrobotną dlatego zasięgnął pomocy w PUP. Finalnie, skorzystał z dotacji na podjęcie działalności gospodarczej, dzięki której mógł podjąć zajęcie przynoszące jakiekolwiek przychody. Nic można z góry założyć, iż sam wpis do Krajowego Rejestru Sądowego sprawia, iż skarżący nie jest w stanie podjąć zatrudnienia w pełnym wymiarze godzin. Uchylenie decyzji o uznaniu za bezrobotnego jest dla skarżącego bardzo bolesne w skutkach, bowiem naraża go na obowiązek zwrotu środków z dotacji.
Zdaniem skarżącego organ naruszył przepisy procedury, bowiem nie dokonał oceny działalności spółki w dacie rejestracji skarżącego w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotnego. Skarżący nie przeczy temu, że był zgłoszony do Krajowego Rejestru Sądowego jako pełniący funkcję prezesa zarządu spółki, niemniej jednak podkreśla, że nie wykonywał wówczas żadnych czynności pracowniczych ani zawodowych. Ponadto skarżący podniósł, że nikt mu nie powiedział, że nie może ubiegać się o dotację. Gdyby miał taką świadomość, to nie czyniłby starań w tym temacie.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1).
Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Materialnoprawny wzorzec kontroli legalności zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 214 z późn. zm.).
Przedmiotem tak rozumianej kontroli jest w niniejszej sprawie decyzja Wojewody z dnia 27.05.2025 r., znak: [...], którą orzeczono o:
- uchyleniu w całości decyzji Starosty [...] z dnia 14.04.2025 r.,
- uchyleniu decyzji Starosty [...] nr: [...] z dnia 30.04.2024 r. o uznaniu skarżącego za osobę bezrobotną oraz o odmowie przyznania prawa do zasiłku,
- odmowie uznania za osobę bezrobotną skarżącego z dniem 30.04.2024 r.
Zgodnie z 33 ust. 4 pkt 1 u.p.z. starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2.
Z kolei we wskazanym art. 2 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy sformułowana została legalna definicja bezrobotnego, określająca wymogi jakie musi spełniać osoba, aby mogła zostać uznana za bezrobotnego.
Stosownie do treści art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z. za bezrobotnego uznaje się osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g oraz i-m oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. ha, która bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 3, 4 i 4a, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkołach dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu programu nauczania tej szkoły oraz uczącej się w branżowej szkole II stopnia i szkole policealnej, prowadzącej kształcenie w formie stacjonarnej lub zaocznej, lub w szkole wyższej, gdzie studiuje na studiach niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o ile spełnia wymogi wskazane w punktach a-m.
Definicja ta skonstruowana jest w istocie z dwóch części. W pierwszej z nich wskazuje się na swego rodzaju przesłanki pozytywne, a więc na warunki, które muszą być spełnione, by można było uzyskać (zachować) status bezrobotnego. Druga część zawiera zespół przesłanek negatywnych, w więc okoliczności, które uniemożliwiają nabycie (zachowanie) tego statusu. Wszystkie niezbędne wymogi muszą być spełnione łącznie, brak któregokolwiek z nich wyklucza nabycie czy zachowanie omawianego statusu. Nie jest możliwe odstąpienie od nich nawet ze względu na szczególne uwarunkowania konkretnej sprawy. Kwestie statusu bezrobotnego, nie zależą od uznania organów orzekających. Brzmienie art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z. jest kategoryczne. Żadne inne okoliczności poza wymienionymi w ustawie nie mogą mieć w przedmiotowych sprawach istotnego znaczenia. Postępowanie wyjaśniające sprowadza się do ustalenia czy zachodzą w sprawie wyliczone w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy okoliczności faktyczne.
Brak jest podstaw do formułowania stanowiska, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572).
Istotne okoliczności faktyczne kontrolowanej sprawy są pomiędzy stronami są bezsporne. Skarżący nie kwestionuje, że w dniu rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna pełnił funkcje członka (prezesa) zarządu w spółkach prawa handlowego.
Kwestia sporna sprowadza się natomiast do oceny, czy pełnienie funkcji członka (prezesa) zarządu w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością skutkuje brakiem gotowości do podjęcia zatrudnienia, a w konsekwencji niepozostawaniem osobą bezrobotną w rozumieniu przepisów u.p.z.
W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, organy w sposób uzasadniony treścią przywołanego przepisu uznały, że skarżący od dnia 30.04.2024 r. nie spełniał przesłanki z art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z. z uwagi na pełnienie funkcji członka zarządu w spółce B. Sp. z o.o. oraz funkcji prezesa zarządu w spółkach M. Sp. z o.o. oraz S. Sp. z o.o., tj. nie spełniał przesłanki bycia osobą "zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia" w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub danej służbie.
Jak wynika z ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych, które Sąd podziela, pojęcie "gotowości do podjęcia pracy" nie oznacza możliwości podjęcia nie jakiejkolwiek działalności zarobkowej lecz gotowość - co do zasady (z wyjątkiem osób niepełnosprawnych) do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Ustawa nie wyjaśnia wprost pojęcia "gotowości do pracy". Kierując się zasadami wykładni funkcjonalnej, celowościowej i systemowej, nie można takiego zapisu utożsamiać wyłącznie z samą potencjalną chęcią podjęcia pracy. Nie ulega bowiem wątpliwości, że osoba dążąca do uzyskania statusu bezrobotnego w chwili rejestracji musi wprost (a nie w sposób tylko dorozumiany) i w konkretnej formie (podpisanie w obecności urzędnika formuły oświadczenia znajdującego się na karcie rejestracyjnej) uzewnętrznić wolę świadczenia pracy. Jednakże gotowości do pracy nie można sprowadzać wyłącznie do czynników subiektywnych istniejących po stronie zainteresowanego. Gotowość do podjęcia pracy musi być oceniana również w kategoriach obiektywnych. (...) Dlatego gotowość do podjęcia pracy musi oznaczać rzeczywistą, faktyczną i aktualną możliwość podjęcia pracy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2011 r. sygn. I OSK 338/11).
Innymi słowy, gotowość do podjęcia zatrudnienia oznacza, że dana osoba ma zamiar, chęć i możliwość wykonywania pracy i jednocześnie nie występują żadne przeszkody po stronie tej osoby, aby świadczyć pracę. W ocenie Sądu, sprawowanie funkcji członka (prezesa) zarządu osoby prawnej stanowi taką przeszkodę.
Ustosunkowując się do treści skargi, w której skarżący podnosił, że organy nie zbadały jego rzeczywistej możliwości podjęcia pracy, która istnieje pomimo pełnienia funkcji członka (prezesa) w zarządach trzech spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, wskazać należy, co już akcentowano powyżej, że wszystkie niezbędne wymogi do uznania za osobę bezrobotną (określone w art. 2 ust. 1 u.p.z.) muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że brak któregokolwiek z nich wyłącza nabycie czy zachowanie omawianego statusu osoby bezrobotnej. Tak więc nawet sytuacja, gdy osoba nie osiąga dochodów z pracy, ale podejmuje jakąś formę aktywności zawodowej jest wystarczająca dla uznania jej za osobę niespełniającą warunku gotowości do pracy, co wyklucza nadanie jej statusu osoby bezrobotnej. Pełnienie funkcji w zarządzie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, nawet w przypadku niepobierania wynagrodzenia z tego tytułu, powoduje brak pełnej gotowości do podjęcia zatrudnienia, a zatem osoba ta nie spełnia podstawowych przesłanek uzyskania statusu osoby bezrobotnej. Bez znaczenia zatem dla oceny statusu skarżącego jako osoby bezrobotnej pozostaje jego wola co do zakresu korzystania z przysługujących jemu praw w spółce, w tym także do korzystania z wynagrodzenia za wykonywane czynności. W przypadku pełnienia funkcji członka zarządu osoby prawnej istotne znaczenie ma nie to, czy takie czynności wykonywane są odpłatnie, lecz to, że na osobie pełniącej taką funkcję w spółce ciążą określone zadania (wyrok WSA w Gdańsku z 17.04.2024 r., III SA/Gd 677/23, LEX nr 3714867).
W rozwinięciu tego wątku zwrócić trzeba uwagę na to, że powołanie do pełnienia funkcji członka zarządu osoby prawnej wiąże się z nawiązaniem wewnętrznego stosunku organizacyjnego. Z cywilistycznego punktu widzenia jest to rodzaj umowy nienazwanej, do której mają odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego. Oznacza to, że powołanie do pełnienia funkcji członka zarządu to nawiązanie stosunku organizacyjnego jak też innego stosunku prawnego. Zatem dopóki nie dojdzie do podjęcia uchwały o odwołaniu z pełnienia funkcji członka zarządu, bądź rezygnacji z pełnienia tej funkcji, powołany członek zarządu ma określone prawa i obowiązki. Zakres obowiązków i praw członków zarządu spółki wynika wprost z art. 201 § 1 Kodeksu spółek handlowych, zgodnie z którym "zarząd prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę". Przez prowadzenie spraw w doktrynie rozumie się proces polegający na wydawaniu decyzji, podejmowaniu uchwał, opinii, organizowaniu działalności przedsiębiorcy oraz - w pewnych sytuacjach - osobistej realizacji czynności wykonawczych w ten sposób, aby były one zgodne z przedmiotem działania danego podmiotu, w celu realizacji jego zadań i osiągnięcia jak najlepszych wyników gospodarczych. Z kolei reprezentacja spółki to sfera jej funkcjonowania na zewnątrz, relacji z osobami trzecimi. Obejmuje ona przede wszystkim czynności prawne dokonywane przez spółkę w obrocie cywilnoprawnym. Do sfery tej należy również zaliczyć występowanie spółki jako osoby prawnej przed organami administracyjnymi i sądami (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 maja 2022 r. sygn. akt IV SA/Wr 503/22).
Nie można przy tym, zdaniem Sądu, oczekiwać od organów orzekających w sprawie, że powinny one badać zakres dyspozycyjności skarżącego w kontekście wymogu art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z. Nie jest rzeczą organu ciągłe monitorowanie jakie czynności, w jakim wymiarze czasowym i kiedy podejmuje skarżący jako członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i dokonywanie bieżącej analizy, czy i kiedy przybiorą one rozmiary uniemożliwiające jego pełną dyspozycyjność, czyli usuwające przesłankę pełnej gotowości do podjęcia pracy. Zauważyć bowiem należy, że żaden przepis nie nakłada na organ takiego obowiązku, zatem nie wprowadza także kryteriów, według których organ miałby badać dyspozycyjność osoby bezrobotnej lub ubiegającej się o przyznanie jej takiego statusu, ani nie przewiduje ku temu żadnych instrumentów prawnych, zatem podjęcie takiej próby przez organ mogłoby stanowić działanie bez podstawy prawnej. Stanowisko takie wyraził m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 14 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 4159/18, gdzie wskazał, że w pełni podziela pogląd orzecznictwa sądowoadministracyjnego, zgodnie z którym, nie jest rolą organów orzekających w sprawach objętych zakresem ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, badanie rzeczywistego zakresu dyspozycyjności osoby ubiegającej się o przyznanie statusu osoby bezrobotnej. Stwierdzenie wykonywania przez skarżącego obowiązków prezesa działającej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością stanowiło dostateczną podstawę do uznania, że nie spełnił on przesłanki gotowości do pracy.
Gdyby uznać, że o gotowości do pracy decyduje wewnętrze przekonanie osoby zainteresowanej, to właściwie większość przesłanek wynikających z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z 2004 r. o promocji zatrudnieniu i instytucjach rynku pracy byłaby zbędna, gdyż hipotetycznie gotowym do pracy może być każdy - niezależnie od obecnego statusu. Celem jednak ustawodawcy było uznanie za bezrobotnych wyłącznie takich osób, które nie mają zatrudnienia i nie wykonują innych czynności kolidujących z możliwością podjęcia pracy. Z tego też względu nie można oczekiwać od organów orzekających w sprawach objętych zakresem ww. ustawy, że będą one badać zakres dyspozycyjności osoby ubiegającej się o przyznanie statusu osoby bezrobotnej, a zwłaszcza sytuacji ekonomicznej spółki prawa handlowego, w której zainteresowany pełni funkcje członka zarządu (wyrok NSA z 9.01.2025 r., I OSK 1871/24, LEX nr 3834581).
W orzecznictwie podkreśla się także, że nie ma znaczenia kwestia wynagrodzenia za pełnioną funkcję. Tak więc w przypadku pełnienia funkcji członka zarządu spółki, istotne znaczenie ma nie to, czy takie czynności są wykonywane odpłatnie, lecz to, że na każdej z osób pełniących omawianą funkcję ciążą określone zadania, które muszą one wykonywać, co do zasady osobiście (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2016 r. sygn. akt I OSK 619/15, z dnia 25 maja 2016 r. sygn. akt I OSK 1982/14 i sygn. akt I OSK 1983/14, z dnia 1 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 3283/15).
W tym kontekście, w ocenie Sądu, zasadnie organy poprzestały jedynie na ustaleniu tego, że skarżący w dniu rejestracji jako osoba bezrobotna pełnił funkcję członka (prezesa) zarządu osób prawnych (trzech spółek z o.o.).
Reasumując, ustalenie wykonywania przez skarżącego obowiązków członka (prezesa) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, przy niekwestionowanej okoliczności funkcjonowania spółki w obrocie gospodarczym, uznać należało za dostateczną podstawę do stwierdzenia, że skarżący nie spełniał przesłanki gotowości do pracy, co skutkować musiało pozbawieniem go przez organy, obowiązane do działania na podstawie przepisów prawa, statusu osoby bezrobotnej.
W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że skarga jako bezzasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.