Orzeczenie · 2022-11-23

IV SA/PO 705/22

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu

Miejsce

Poznań

Data

2022-11-23

NSAinneWysokawsa

świadczenie pielęgnacyjneopieka nad niepełnosprawnymznaczy stopień niepełnosprawnościustawa o świadczeniach rodzinnychprawo administracyjneorzecznictwoTrybunał Konstytucyjnyzwiązek przyczynowyrezygnacja z zatrudnienia

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. N. z tytułu opieki nad mężem, J. N., legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organy I i II instancji odmówiły świadczenia, argumentując, że zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nie jest na tyle intensywny, aby wykluczał możliwość podjęcia przez nią zatrudnienia, a także że nie można ustalić związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z pracy a sprawowaną opieką. Dodatkowo, organ I instancji powołał się na przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b i pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych (u.ś.r.), a także na wyrok Trybunału Konstytucyjnego K 38/13, choć interpretował go w sposób ograniczający. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, podkreślając, że choć małżonek jest uprawniony do świadczenia, to zakres opieki nad dorosłą osobą niepełnosprawną musi być na tyle znaczący, by uniemożliwiał podjęcie pracy. Kolegium powołało się na wywiady środowiskowe, z których wynikało, że mąż skarżącej jest w stanie samodzielnie wykonywać wiele czynności, a pomoc żony koncentruje się wokół obowiązków domowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że organy błędnie oceniły faktyczny zakres opieki i nie uwzględniły prawidłowo definicji znacznego stopnia niepełnosprawności oraz orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, które wyłączyło kryterium daty powstania niepełnosprawności. Sąd wskazał, że samo posiadanie orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, wraz z jego definicją, powinno być podstawą do oceny, a nie dywagacje organów co do możliwości podjęcia pracy przez opiekuna. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji, nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wskazówek sądu.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego, zwłaszcza w kontekście znacznego stopnia niepełnosprawności, związku przyczynowo-skutkowego między opieką a rezygnacją z pracy, oraz stosowania orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i interpretacji przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wymaga indywidualnej oceny zakresu opieki w każdej sprawie.

Zagadnienia prawne (3)

Czy zakres opieki sprawowanej nad niepełnosprawnym mężem przez żonę, która nie podejmuje zatrudnienia, spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli opieka jest stała lub długotrwała i stanowi przeszkodę w podjęciu zatrudnienia, nawet jeśli osoba niepełnosprawna jest w stanie samodzielnie wykonywać niektóre czynności.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy błędnie oceniły zakres opieki, nie uwzględniając prawidłowo definicji znacznego stopnia niepełnosprawności i orzecznictwa TK. Posiadanie orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności powinno być podstawą do przyznania świadczenia, jeśli opiekun faktycznie sprawuje opiekę, która stanowi przeszkodę w podjęciu pracy.

Czy kryterium daty powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego K 38/13, to kryterium jest niekonstytucyjne i powinno być pomijane.

Uzasadnienie

Sąd przypomniał, że wyrok TK wyłączył z obrotu prawnego część art. 17 ust. 1b u.ś.r. dotyczącą daty powstania niepełnosprawności, co oznacza, że przy ocenie prawa do świadczenia należy to kryterium pominąć.

Czy osoba, która nie podejmowała zatrudnienia przed chorobą męża, może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, przepis art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. dopuszcza przyznanie świadczenia także osobom, które nie były aktywne zawodowo przed podjęciem opieki, jeśli wyłączną przyczyną niepodejmowania zatrudnienia jest konieczność sprawowania opieki.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że organ pomocowy nie ma podstaw do dywagacji co do przyczyn wcześniejszego braku zatrudnienia, a jedynie musi ustalić, czy osoba jest zdolna do pracy i czy wyłączną przyczyną niepodejmowania zatrudnienia jest konieczność sprawowania opieki.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylono decyzję

Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy K. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Przepisy (23)

Główne

u.ś.r. art. 17 § ust. 1

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje m.in. osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności lub orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Pomocnicze

u.ś.r. art. 17 § ust. 1b

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. (Uwaga: ta część przepisu została uznana za niekonstytucyjną przez TK i powinna być pomijana).

u.ś.r. art. 17 § ust. 5 pkt 1 lit. b

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Przesłanka odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

u.ś.r. art. 17 § ust. 5 pkt 2 lit. a

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Przesłanka odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

u.r.z.s. art. 4 § ust. 1

Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

Definicja znacznego stopnia niepełnosprawności.

rozp. MGPiPS art. 29 § ust. 1 i 2

Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności

Kryteria kwalifikowania do znacznego stopnia niepełnosprawności.

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.r.o. art. 23

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

k.r.o. art. 27

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134 § § 1