IV SA/Po 1206/04

IV SA/Po 1206/04 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2006-05-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-10-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Danuta Rzyminiak-Owczarczak /przewodniczący/
Ewa Kręcichwost-Durchowska
Maciej Dybowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Sygn. powiązane
I OSK 1291/06 - Wyrok NSA z 2007-08-22
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie WSA Maciej Dybowski(spr.) WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant st.sekr.sąd. Teresa Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2006 r. sprawy ze skargi ZTE R.Sp.zo.o. w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej o d d a l a s k a r g ę /-/E.Kręcichwost-Durchowska /-/D.Rzyminiak-Owczarczak /-/M.Dybowski
Uzasadnienie
sygn. IV SA/Po1206/04
U Z A S A D N I E N I E
Dnia [...] listopada 2002 r. o godz. [...] na przejściu granicznym w O. przeprowadzona została kontrola w zakresie ważenia i nacisku na osie pojazdu typu MAN o numerze rejestracyjnym [...], wraz z przyczepą typu ZREMB o numerze rejestracyjnym [...], należącego do ZTE R. Sp. z o. o., kierowanego przez M. K.. W wyniku kontroli ustalono, że o 0,75 kN przekroczony został dopuszczalny nacisk na drugą oś pojazdu (protokół nr [...], k.9 akt administracyjnych). Na protokole odnotowana została przez kierowcę pojazdu uwaga "Po zważeniu na wadze osiowej stwierdzono przeciążenie osi ciągnionej - nie pozwolono ponownie zważyć samochodu. Nadmieniam, że ładunki z G. wcześniej o większej wadze ogólnej nie było problemem z przeciążeniem. Nadmieniam, że ładunek rozłożony na samochodzie jak poprzednio" (k. 5). Pojazd zakwalifikowany został jako nienormatywny, nieposiadający stosownego zezwolenia.
Decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...] na podstawie art. 13 ust. 2a i 2b, i art. 40 b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. 71/00/838 ze zm.- dalej udp) w związku z art. 64 ust. 1 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. 98/97/602 ze zm.- dalej prd) i rozporządzeniem Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. 44/99/432), Naczelnik Urzędu Celnego w O. obciążył ZTE R. Sp. o. o. karą pieniężną w wysokości 720,00 zł. Decyzja została doręczona Spółce dnia [...] grudnia 2002 r.
Pismem z dnia [...] grudnia 2002 r. Spółka wniosła odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w O. Z protokołu nr [...] wynika jedynie nieznaczne przekroczenie nacisku na drugiej osi, przy niewykorzystaniu limitu całego pojazdu. Kierowca domagał się ponownego ważenia, ale urzędujący celnik nie wyraził na to zgody. W dodatkowym oświadczeniu złożonym przez kierowcę po przyjeździe do R. stwierdził on, że nie mogło być przekroczenia nacisku na oś, bowiem w układzie poduszek powietrznych zamontowano w pojeździe zegar kontrolny, który nie wykazał żadnego przeciążenia. Ładunek był rozłożony równomiernie na paletach, na całej długości i szerokości powierzchni załadunkowej naczepy. Waga na przejściu granicznym w O. nie jest ustawiona na poziomie jezdni, co powoduje, że koła "spadają" na wagę, doprowadzając do przekłamania odczytu - żądanie ponownego ważenia było w pełni uzasadnione. Odmowa powtórnego ważenia w takiej sytuacji upoważnia Spółkę do postawienia zarzutu o jednostronnym nadużywaniu posiadanych uprawnień ze szkodą dla Spółki.
Decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 13 ust. 2 pkt 3, ust. 2a i 2b, art. 40 b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. 71/00/838 ze zm.), § 4 i § 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. 44/99/432), Dyrektor Izby Celnej w R. (dalej: Dyrektor Izby) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W precyzyjnym uzasadnieniu wskazano w szczególności, że to co Spółka nazywa "spadaniem kół na wagę" jest przejazdem kół przez oryginalnie zamontowaną gumową uszczelkę, stanowiącą standardowe wyposażenie wagi (zabezpieczając mechanizm wagi przed zanieczyszczeniami i opadami atmosferycznymi). Stan, w jakim znajduje się waga i przyległy do niej teren, został zaakceptowany przez Obwodowy Urząd Miar w Z. i posiada ważne świadectwo legalizacji, wydane zgodnie instrukcją sprawdzania wag samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu (Dz.Urz. Miar i Probiernictwa 6/00/40). Specyfika postępowania, w trakcie którego pojazd przejeżdża przez wagę, a dane przetwarzane są mechaniczno-elektronicznie przez urządzenie wagowe powoduje, że trudno jest umożliwić stronie inne czynności udziału w postępowaniu. Wynika to ze specyfiki postępowania w tychże sprawach na przejściu granicznym. Uwagi kierowcy zostały wzięte pod rozwagę w toku postępowania. Brak możliwości pomiaru w innym miejscu nie stanowi okoliczności wyłączającej odpowiedzialność za przekroczenie norm. Pobór opłaty ma charakter obligatoryjny.
Pismem z dnia [...] marca 2003 r. Spółka wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, żądając uchylenia decyzji. Mimo żądania powtórnego ważenia, zgłoszonego przez kierowcę, Urząd Celny nie wyraził na to zgody. Kierowca uzasadnił brak zaufania do odczytów wagi komputerowej wielokrotnym przewożeniem identycznych, jednorodnych ilościowo ładunków przez granicę, a waga nie wykazała żadnych odchyleń. Zamontowany w układzie poduszek powietrznych zegar kontrolny nie wykazał żadnego przeciążenia. W ocenie Skarżącej "ślepa wiara urzędników celnych w odczyty komputerowe jest dużo ważniejsza i skuteczniejsza od ustawowych uprawnień strony, określonych w przepisach postępowania administracyjnego, które na przejściu granicznym w O. nie mają żadnego zastosowania". W ocenie Skarżącej doszło do naruszenia podstawowych zasad, określonych w art. 7, 8, 10 § 1 kpa. Sam proces ważenia nie odbywa się na drodze publicznej, do której mają zastosowanie rygory przewidziane w uzasadnieniu nałożonej kary.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby wniósł o jej oddalenie. Organ zaprzeczył zasadności zarzutów naruszenia przepisów kpa. Wynik ważenia dynamicznego odzwierciedla stan faktyczny pojazdu po zjechaniu z drogi publicznej.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2006 r. Spółka zwróciła się z wnioskiem o zasądzenie kosztów sądowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
1. Sąd z urzędu zbadał okoliczność, czy osoba podpisana pod decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2002 r. - Kierownik zmiany- był upoważniony do jej wydania. Kwestia ta, jako skutkująca ewentualnym stwierdzeniem nieważności wskazanej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, musiała być rozpatrzona przez Sąd w pierwszej kolejności.
Ustawą z dnia 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. 41/02/365 ze zm.) z dniem 30 kwietnia 2002 r. zniesiono organ administracji państwowej w sprawach celnych - dyrektora urzędu ceł (art. 2 pkt 2 i art. 39) i utworzono organ-naczelnika urzędu celnego (art. 3 pkt 2).
Nie ulega więc wątpliwości kompetencja naczelnika urzędu celnego do wydania takiej decyzji, a organ ten mógł na podstawie art. 268a kpa upoważnić pracownika kierowanej przezeń jednostki do załatwiania w jego imieniu spraw w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń, a na podstawie art. 40b ust. 1 udp do kontroli pojazdów wykonujących międzynarodowy transport drogowy w zakresie masy, nacisków osi lub wymiarów określonych przepisami prd. W odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia [...] marca 2006 r. o przedstawienie stosownego upoważnienia wydanego przez Naczelnika Urzędu Celnego w Z. dla kierownika zmiany, którego podpis widnieje pod decyzją z dnia [...] listopada 2002 r., nr [...], Zastępca Naczelnika Urzędu Celnego w O. wskazał, że zakres obowiązków i uprawnień Kierownika zmiany jest określony w Kartach zakresu obowiązków i uprawnień funkcjonariuszy wydanych na podstawie decyzji nr [...] Naczelnika Urzędu Celnego w O. z dnia [...] czerwca 2002 r. (k. 35- 40 akt sądowych).
Zgodnie z art. 106 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153/02/1270 ze zm.- dalej upsa) podstawą orzekania w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest- co do zasady- materiał dowodowy zebrany w aktach sprawy administracyjnej. Na podstawie art. 106 § 3 i 5 upsa Sąd przeprowadził dowody uzupełniające z odpisów dokumentów, którym to urzędowym odpisom dokumentów Sąd dał wiarę w całości, bowiem nie zostały one zakwestionowane skutecznie przez strony i nie nasunęły Sądowi wątpliwości co do ich autentyczności i wiarogodności ( art. 106 § 5 upsa w zw. z art. 244 § 1 i 252 kpc; T. Ereciński w: "Komentarz do kpc" W.Pr. 2002 t. 1 s. 514 uw. 26, s. 515 uw. 32 zd. 4). W piśmie z dnia [...] kwietnia 2006 r. Naczelnik Urzędu Celnego w O. określił, iż Kierownik Zmiany był upoważniony do podpisania decyzji na podstawie pkt [...] Karty zakresu obowiązków i uprawnień funkcjonariuszy, wydanej na podstawie art. 284 Kodeksu celnego. W zakresie ustalonym dla kierownika zmiany w punkcie [...] Karty, funkcjonariusz celny posiadał uprawnienia do podejmowania i wydawania decyzji oraz podpisywania pism w ramach właściwości rzeczowej, w zakresie spraw załatwianych w toku służby. Tym samym nie doszło do nieważności decyzji I instancji na skutek podpisania jej przez kierownika zmiany K. F., bowiem działał on w granicach upoważnienia naczelnika urzędu celnego ( art. 40b ust. 1 i 2 udp).
2. Sąd podziela ustalenia faktyczne, poczynione przez organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji. Z akt sprawy wynika, że ważenia pojazdu dokonano przy pomocy dynamicznej wagi samochodowej typu [...], przystosowanej do ważenia pojazdów. Waga ta posiada ważne świadectwo legalizacji wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Z. w dniu [...] października 2002 r., a wagi tego typu zostały zatwierdzone do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdów decyzją Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia [...] kwietnia 1997 r. nr [...]. Pomiaru rozstawu osi dokonano przy pomocy przymiaru stalowego tzw. ruletki, posiadającej świadectwo legalizacji wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Z. dnia [...] listopada 2001 r. nr dziennika zgłoszeń [...] (k. 1-3 akt administracyjnych) a warunki dokonywania pomiaru odpowiadały parametrom określonym w świadectwie legalizacji wagi.
Wydając to świadectwo Naczelnik Obwodowego Urzędu Miar w Z. powołał zarządzenie nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2000 r. (Dz. Urz. Miar i Probiernictwa 6/00/40), które m.in. określa konstrukcję, wykonanie i zainstalowanie wagi, a także jej właściwe stosowanie. Sąd stwierdza, że opisany szczegółowo przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji a nie zakwestionowany przez Skarżącą opis przebiegu ważenia odpowiada warunkom określonym w cytowanym zarządzeniu. Dotyczy to w szczególności sygnalizacji o błędzie ważenia z powodu nadmiernej prędkości pojazdu (§ 2 ust. 9 zarządzenia) a także sposobu poinformowania kierowcy o wymaganiach dotyczących przejazdu przez wagę (§ 7 ust. 5 zarządzenia). Zgodnie ze świadectwem legalizacji waga dokonuje poprawnych pomiarów przy zachowaniu przez kierowcę prędkości w granicach od 2 do 6 km/h, a każde przekroczenie tej prędkości powoduje włączenie sygnalizacji o błędzie ważenia. Z kolei każdorazowe pomniejszenie wyników ważenia o 200 kg masy przypadającej na każdą oś oraz o dodatkowe 2 % zmierzonej masy całkowitej gwarantuje ochronę interesów przewoźnika i stanowi korektę ewentualnych błędów pomiaru wynikających z nieznacznego przyspieszania w granicach prędkości od 2 do 6 km/h. Na marginesie należy zauważyć, że samochody poruszają się po drogach publicznych z nieporównywalnie większą prędkością i większym przyspieszeniem, w związku z czym związane z przyspieszaniem przeciążenia osi przekraczające dopuszczalne normy są znacznie większe i muszą się niekorzystnie odbijać na jakości dróg. Nie można zatem przyjąć, że tak niewielkie wahania prędkości, jakie mogą zaistnieć w trakcie ważenia prowadzą do zafałszowania prawdziwych danych dotyczących nacisków na osie. Legalizacja wagi świadczy o prawidłowości jej działania w każdym miejscu i w każdych warunkach opisanych w instrukcji wagi ( wyrok NSA z dnia 12.2.1998r. sygn. II SA 1409/97). Z mocy art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. o miarach (Dz.U. 53/93/248 ze zm.) zatwierdzenie przyrządu pomiarowego jest decyzją administracyjną Prezesa GUM- pomiarów na wadze można dokonywać do 31 października 2003 r.- póki waga ma ważne świadectwo legalizacji. Nie można zatem skutecznie powoływać się na utratę mocy zarządzenia nr 39 po dniu 30 czerwca 2002, bowiem obowiązuje decyzja nr [...] i świadectwo legalizacji, wykazujące parametry urządzenia. Utrata mocy zarządzenia nr 39, jako aktu generalnego, nie skutkuje wygaśnięciem decyzji administracyjnych, wydanych na podstawie tego zarządzenia, gdy jeszcze obowiązywało.
3.Sąd nie znalazł podstaw do uznania zarzutów Skarżącej dotyczących rzekomych uchybień formalnych polegających na nie dokonaniu ponownego ważenia, mimo żądania kierowcy. Należy w szczególności podkreślić, że w uwagach w rubryce [...] protokołu kierowca nie zgłosił żadnych uwag co do samego przebiegu czynności ważenia; złożył jedynie oświadczenie wiedzy co do podobieństwa przewożonych uprzednio i obecnie ładunków z G. (k. 5 akt administracyjnych). W sprawie nie zachodziły zatem przesłanki dla dokonania ponownego ważenia. Mając na uwadze jakość techniczną wagi, jej wyposażenie w szereg zabezpieczeń gwarantujących prawidłowość procesu ważenia a także wskazane wyżej świadectwa legalizacji trzeba stwierdzić, że żądanie ponownego ważenia było bezzasadne i organ nie miał obowiązku dokonywania kolejnego pomiaru.
W dokumencie zatytułowanym Wynik ważenia na wadze dynamicznej, nie ma żadnych zastrzeżeń kierowcy do przebiegu czynności. Protokół ma charakter dokumentu urzędowego i stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone (art. 76 kpa). Protokół ów nie uległ sprostowaniu ani nie przeprowadzono przeciw temu dokumentowi dowodów; takim dowodem przeciwnym nie jest w szczególności oświadczenie M. K. Należy zatem uznać, że protokół kontroli słusznie przyjęto za podstawę ustaleń faktycznych zaskarżonej decyzji.
Nie doszło do naruszenia art. 6 kpa przez wydanie decyzji z dnia [...] listopada 2002 r. mimo braku przepisów określających sposób dokonywania pomiarów samochodów na wagach. Zasada praworządności, określona w art. 6 kpa, podobnie jak inne zasady ogólne, dotyczy postępowania jurysdykcyjnego ( Z. Janowicz "Kpa. Komentarz" PWN 1999 s. 59 uw. 1a). Nie oznacza ona, że przebieg wszystkich czynności podejmowanych przez organ administracji publicznej, musi być drobiazgowo uregulowany przepisami prawa. Przepisy prawa zawierające w szczególności normy kompetencyjne mają jedynie stanowić podstawę do podjęcia danej czynności przez organ oraz być podstawą obowiązku poddania się przez obywatela (osobę prawną) danej czynności organu ( S. Wronkowska "Podstawowe pojęcia prawa i prawoznawstwa" cz. 1 s.19 Poznań 2002; Z. Ziembiński "Logika praktyczna" PWN 1998 s. 235). Nawet w silnie sformalizowanym postępowaniu sądowym rozpoznawczym nie reguluje się drobiazgowo szeregu czynności procesowych (np. okazania dowodu stronom, przeprowadzenia oględzin, przeprowadzenia dowodu z filmu, telewizji, fotokopii, fotografii, planów, rysunków oraz płyt lub taśm dźwiękowych i innych przyrządów utrwalających albo przenoszących obrazy lub dźwięki czy eksperymentu procesowego- art. 244- 257, 292-295, 308 kpc; art. 211- 212 kpk), pozostawiając sposób ich przeprowadzenia organowi procesowemu, w oparciu o utrwalone reguły postępowania, bazujące na kulturze prawnej mającej wielopokoleniową tradycję. Podstawą prawną wydania decyzji obu instancji nie były ( i być nie musiały) jakiekolwiek przepisy regulujące sposób ważenia pojazdów, lecz wskazane prawidłowo w podstawach prawnych obu decyzji przepisy materialnoprawne. Jedynie zatem na marginesie należy wskazać , że już pod rządem ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. o miarach (Dz.U. 53/93/248 ze zm.) utrwalonym był pogląd, że ówczesny normodawca - Główny Dyrektor Dróg Publicznych- nie miał kompetencji ustawowych do określania zasad ważenia pojazdów w celu ustalenia masy pojazdu i nacisków osi ( wyrok NSA z 17.2.1998- II SA 1489/97). W tej sytuacji szereg regulacji zawartych w zarządzeniu nr 39 ma charakter dyrektyw celowościowych, wskazujących co należy czynić, by osiągnąć zamierzony rezultat- in casu- prawidłowego zadziałania wagi ( S. Wronkowska- op. cit. s. 8). Po dniu 30 czerwca 2002 r., mimo utraty mocy zarządzenia nr 39, organy celne nadal realizowały wypracowane wcześniej- w tym pod rządem zarządzenia nr 39- utrwalone reguły postępowania.
4. Art. 13 ust. 2a w zw. z art. 13 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji I i II instancji (j.t. Dz. U. 71/00/838 ze zm., dalej: udp) stanowi, że za przejazd po drogach publicznych pojazdów, zarejestrowanych w kraju lub za granicą, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach, bez zezwolenia określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu oraz za nieuiszczenie opłat, pobiera się kary pieniężne. Wysokość kar, zgodnie z art. 13 ust. 2b udp, określa załącznik do tej ustawy. Nałożenie kary, jak słusznie podkreśla organ II instancji, jest obligatoryjne w wypadku, gdy stwierdzone zostanie przekroczenie dopuszczonych norm. Podstawą do wymierzenia kary jest ważenie pojazdu. Wysokość kary orzeczonej przez organ jest prawidłowa ( pkt 5 ppkt 1 lit. a załącznika do ustawy).
Skarżąca podnosi, iż poprzedzający nałożenie na nią kary proces ważenia nie odbywał się na drodze publicznej, waga bowiem umieszczona była na terenie przejścia granicznego w O. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 1 udp, drogi dojazdowe do ogólnodostępnych przejść granicznych, jako drogi krajowe, zaliczyć należy do dróg publicznych. Przychylić trzeba się więc do konkluzji organu, że ważenie odbywa się niezwłocznie po zjechaniu z drogi publicznej i odzwierciedla stan, w jakim znajdował się pojazd przemieszczając się po drodze publicznej. Sama waga nie musi być umieszczona na drodze publicznej, istotne jest bowiem, by pomiar odzwierciedlał stan pojazdu w okresie przejazdu po drogach publicznych ( verba legis "za przejazd do drogach publicznych"- art. 13 ust. 2 pkt 3, ust. 2a i 2b udp). Umieszczenie owej wagi na przejściu granicznym w O. wymóg ów spełnia.
Właściciel pojazdu winien zapewnić, by nie zostały naruszone normy wyznaczające dopuszczalny nacisk na oś pozwalający na poruszanie się po drogach publicznych bez zezwolenia.
5. Zasadnicze zastrzeżenia Skarżącej kierowane są co do przebiegu postępowania prowadzącego do obciążenia Jej karą pieniężną. Analizując podniesione w tym zakresie zarzuty stwierdzić trzeba, co następuje:
W toku postępowania administracyjnego Skarżąca kwestionowała sposób, w jaki następuje proces kontroli - mianowicie fakt, iż kierowca w jego trakcie nie ma możliwości śledzenia pomiaru. Spółka podkreślała, że zegar kontrolny na układzie poduszek powietrznych nie wskazywał przeciążenia. Skarżąca kwestionuje nadto okoliczność niedopuszczenia do ponownego ważenia. Zaznaczyć trzeba jednak, że z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy nie wynika, by w trakcie przejazdu przez wagę urządzenie sygnalizowało jakiejkolwiek nieprawidłowości. Proces ważenia jest zorganizowany w taki sposób, by jednokrotny przejazd przez wagę wystarczył dla sprawdzenia, czy pojazd nie narusza ustalonych przepisami prawa norm. Obiektywne przeprowadzenie ważenia zapewnione jest przez stosowną aparaturę, która posiadać musi świadectwa legalizacyjne. Jeżeli więc aparatura ta nie sygnalizuje zakłóceń i nieprawidłowości przy procesie ważenia, jednokrotny przejazd jest wystarczający dla zapewnienia realizacji w postępowaniu zasady prawdy obiektywnej. Kierowca pojazdu miał pełną możliwość zgłaszania uwag co do procesu ważenia, z której skorzystał zgłaszając zastrzeżenia. Zastrzeżenia te zostały wzięte pod rozwagę przez organy administracji, które uznały, iż podniesione przez kierowcę okoliczności nie mają wpływu na rozstrzygnięcie. Profesjonalny charakter działalności prowadzonej przez Skarżącą oraz obligatoryjny charakter opłaty nie pozostawia wątpliwości, że Spółka nie może zasłaniać się praktycznym brakiem możliwości skontrolowania stanu pojazdu. Podejmując bowiem taką a nie inną działalność Skarżąca musi być świadoma treści norm prawnych, które sankcjonują przejazd po drogach publicznych pojazdami nie spełniającymi wyznaczonych norm. Winna też dołożyć staranności, by normy te nie były przekraczane. Dla odpowiedzialności właściciela pojazdu za przekroczenie dopuszczalnych norm nie ma więc znaczenia brak możliwości sprawdzenia nacisku osi pojazdu na drogę po załadunku (wyrok NSA z 22.4.1998 r.- II SA 1421/97).
6. Podczas ważenia istotnie brak było osoby prawidłowo umocowanej do reprezentowania spółki. Skarżąca jest spółką prawa handlowego i jako podmiot gospodarczy - profesjonalistą. Utrwalonym jest pogląd Sądu Najwyższego (wyrażony pod rządem rozporządzenia Prezydenta RP z 27 czerwca 1934 r. Kodeks handlowy- Dz.U. 57/34/502 ze zm., a pozostający aktualnym pod rządem ustawy z dnia 15 września 2000 r.- Kodeks spółek handlowych- Dz.U. 94/00/1037 ze zm.), że osoby obejmujące funkcje członków zarządu spółki, deklarują w szczególności dokładanie staranności sumiennego kupca (art. 292 § 2 kh), a objęcie tego stanowiska w danej spółce mimo braku wykształcenia lub wiadomości potrzebnych do prowadzenia jej spraw jest naruszeniem wymaganej staranności i sumienności ( odpowiednio- uzasadnienie wyroku SN z 6.6.1997 r.- III CKN 65/97- OSNC 11/97/181 s. 75). Skoro zatem Spółka wiedziała, na podstawie powszechnie obowiązującego i należycie ogłoszonego prawa, że przy przekraczaniu granic Rzeczypospolitej Polskiej wszystkie samochody ciężarowe poddawane są w postępowaniu administracyjnym kontroli co do przestrzegania warunków określonych art. 13 ust. 1, ust. 2 pkt 3, ust. 2a i 2b i 40b ust. 1 i 2 udp, to rzeczą organów Spółki było zadbać, by w każdym samochodzie ciężarowym przekraczającym granicę państwa znajdowała się osoba, posiadająca upoważnienie do reprezentowania Spółki w owym postępowaniu administracyjnym. Udzielenie pełnomocnictwa na piśmie w postępowaniu administracyjnym nie jest czynnością skomplikowaną ani kosztowną, bowiem pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych ( art. 33 § 1 i 2 kpa). Nie było zatem żadnych przeszkód, by Spółka- precyzując należycie zakres pełnomocnictwa - udzieliła np. zatrudnionemu u siebie kierowcy pojazdu bądź osobie mu towarzyszącej, stosownego pełnomocnictwa przed wyruszeniem pojazdu w trasę, bowiem w sferze doświadczenia życiowego mieściła się świadomość, że długim okresie oczekiwania w kolumnie pojazdów na granicy ( od kilku godzin do kilku dni), udzielenie takiego pełnomocnictwa ad hoc nie będzie realne. Udzielenie takiego pełnomocnictwa pozwoliłoby na pełną realizację art. 61 § 4, art. 10 § 1, art. 45 w zw. z art. 40 § 2 kpa już w postępowaniu pierwszoinstancyjnym.
Skarżąca wskazywała, iż wjazd na wagę odbywa się w taki sposób, że pojazd spada na nią po przejeździe przez gumową opaskę. Z wyjaśnień organu wynika jednak, że opaska ta stanowi standardowy element wagi, która posiada aktualne na dzień kontroli świadectwo legalizacyjne (k. 2 akt administracyjnych). W związku z tym uznać należy, że zarzut podniesiony przez Spółkę nie jest uzasadniony. O tym, że taki sposób przejazdu przez wagę nie wpływa na wyniki pomiarów wskazuje znana Sądowi z urzędu (k 13 akt administracyjnych załączonych do sprawy [...]), notatka służbowa z dnia [...] marca 2003 r. A. G. - kierownika zmiany na Przejściu Granicznym w O., z której wynika, że podczas dziennej służby na tym przejściu dnia [...] stycznia 2002 r. na [...] skontrolowane pojazdy ciężarowe, wydano jedynie [...] decyzje o przekroczeniu parametrów.
Wskazań legalizowanej w trybie normatywnym wagi typu [...] Skarżąca nie może skutecznie zakwestionować obserwacją zamontowanego zegara kontrolnego w układzie poduszek powietrznych, który nie był legalizowany normatywnie. Wynik obserwacji owego zegara kontrolnego nie został opisany w protokole nr [...], nie przywołał go w swej uwadze w rubryce [...] M. K. W aktach sprawy brak dokumentów, wskazujących, czy ów zegar kontrolny stanowi wyposażenie fabryczne ciągnika MAN; brak świadectwa kontroli technicznej producenta owego urządzenia, nie wiadomo, jaki jest dopuszczalny przedział błędu we wskazaniach owego zegara kontrolnego. Nawet gdyby Skarżąca dołączyła do akt takie świadectwo kontroli technicznej zegara kontrolnego, nie miało by ono cech dokumentu urzędowego, a jedynie prywatnego ( art. 76 § 1 kpa; Z. Janowicz "Kpa. Komentarz" W.Pr. PWN 1999 uw. 5 do art. 76). Skarżąca w postępowaniu odwoławczym nie przedłożyło żadnego z dokumentów, z których mogłoby wywodzić w tych okolicznościach korzystne dla siebie skutki prawne. Tym samym Spółka błędnie przyjmuje- przy braku informacji dostarczonych funkcjonariuszom celnym na przejściu granicznym o wskazaniach zegara kontrolnego- że zachodziły podstawy do drugiego ważenia zespołu pojazdów.
7. Organ I instancji nie zawiadomił Strony o wszczęciu postępowania (art. 61 § 4 kpa), nie umożliwił Spółce wzięcia czynnego udziału w postępowaniu pierwszoinstancyjnym (art. 10 § 1 kpa). Jednakże te naruszenia przepisów postępowania nie mogły mieć wpływu na jego wynik.
W szczególności brak zawiadomienia o wszczęciu postępowania wynikał z istoty i specyfiki owego postępowania - w ciągu doby na przejściu granicznym w O. odprawiane są setki pojazdów ciężarowych, oczekujących często w długich kolejkach. Zarówno w interesie przewoźników, jak i właścicieli pojazdów, kierowców i służb celnych jest, by ważenie pojazdów i ich odprawa, toczyły się sprawnie. Dopełnienie wymogu doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania, przy uwzględnieniu kilkudniowego obrotu pocztowego, wiązałoby się z praktycznym paraliżem ruchu pojazdów, a kilkudniowe oczekiwanie godziłoby przede wszystkim w interes samych przewoźników i podmiotów, dokonujących transgranicznego obrotu towarowego. Z tychże zatem względów, skoro Spółka nie zadbała, by w pojeździe była osoba legitymująca się pełnomocnictwem do reprezentowania Jej w owym postępowaniu, obiektywnie niemożliwym stało się doręczenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania (art. 61 § 4 kpa), jak i umożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego i złożenia ewentualnych wniosków dowodowych w postępowaniu pierwszoinstancyjnym (art. 10 § 1 kpa).
Od daty doręczenia Skarżącej odpisu decyzji zaczął biec dla Spółki termin do złożenia odwołania. Strona mogła wszelkie zarzuty podnieść w odwołaniu i zostały one wnikliwie rozpatrzone przez organ II instancji. Nadto w niniejszej sprawie organy mogły odstąpić od bezwzględnego przestrzegania zasady wysłuchania stron zgodnie z art. 10 § 2 kpa. Wymaganie prawidłowej reprezentacji strony, które w zaistniałej sytuacji nie byłoby racjonalne, pociągnęłoby za sobą dodatkowo niezwykle dotkliwe zakłócenia ruchu przewoźników na granicy i funkcjonowania organów celnych, co bez wątpienia groziłoby niepowetowanymi szkodami materialnymi w rozumieniu art. 10 § 2 kpa. Tym samym również i ten zarzut Skarżącej okazał się bezzasadny. Okoliczności faktyczne utrwalone w protokole i dokumencie o nazwie Wynik ważenia pojazdu mogły być przez organ I instancji uznane za udowodnione - z uwagi na ww okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 kpa (art. 81 in fine kpa). Wobec możliwości zgłaszania wniosków i prezentacji dowodów w merytorycznym postępowaniu odwoławczym, o czym organ odwoławczy skutecznie powiadomił Spółkę dnia [...] lutego 2003 r. (k. 14-15), Dyrektor Izby należycie ocenił dowody w oparciu o zasadę swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa), a uchybienia w postępowaniu pierwszoinstancyjnym uległy sanowaniu.
Brzmienie art. 13 ust. 2a udp nie pozostawia wątpliwości co do tego, że nałożenie podwyższonych opłat za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia jest obligatoryjne. Jest ono również niezależne od ewentualnej winy sprawcy przekroczenia ciężaru czy też od zachowania wymaganej masy całkowitej pojazdu, a jedynym i decydującym kryterium nałożenia kary jest fakt stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnego nacisku na oś pojazdu (wyrok NSA z: 23.4.1999 r.- II SA 1838/98, 13.5.1998 r.- II SA 358/98, 15.1.1998 r.- II SA 1189/97, 23.1.1998 r.- II SA 1327/97).
Nie jest uzasadniony zarzut naruszenia art. 7 i 8 kpa, gdyż organy administracji publicznej zgodnie z przepisami prawa przeprowadziły postępowanie zmierzające do ustalenia, czy pojazd spełnia określone przepisami normy. W tej sytuacji należy uznać, że wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia było zasadne.
Wskazane uchybienia organu I instancji nie były uchybieniami, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy; w sprawie nie doszło do naruszeń prawa materialnego, w związku z czym- zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, brak było przesłanek do uchylenia decyzji. Wobec powyższego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 153/02/1270 ze zm.) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 153/02/1271 ze zm.) należało skargę oddalić.
/-/E.Kręcichwost-Durchowska /-/D.Rzyminiak-Owczarczak /-/M.Dybowski
KB/