II SA/Ke 260/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KielcachKielce2023-05-30
NSAinneŚredniawsa
świadczenie pielęgnacyjnerolnikgospodarstwo rolneARiMRdopłaty unijneopieka nad osobą niepełnosprawnąustawa o świadczeniach rodzinnychprawo administracyjne

WSA w Kielcach oddalił skargę na decyzję odmawiającą świadczenia pielęgnacyjnego rolnikowi, który mimo oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego, nadal figurował w rejestrach ARiMR i pobierał dopłaty.

Skarżący, rolnik, domagał się świadczenia pielęgnacyjnego na siostrę, oświadczając jednocześnie, że zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego. Organy administracji odmówiły świadczenia, wskazując, że skarżący nadal figuruje w rejestrach ARiMR jako producent rolny i pobierał dopłaty unijne, co dowodziło kontynuowania działalności rolniczej. WSA w Kielcach oddalił skargę, uznając, że dopóki rolnik jest zarejestrowany w ewidencji producentów rolnych i pobiera płatności, nie można uznać, że zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego M. B., rolnikowi, który złożył wniosek o świadczenie z tytułu opieki nad niepełnosprawną siostrą, jednocześnie oświadczając, że zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego od 29 września 2022 r. Organy administracji, w tym Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymały w mocy decyzję odmawiającą świadczenia, opierając się na faktach wskazujących, że skarżący nadal był zarejestrowany jako producent rolny w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) i pobierał płatności unijne za rok 2022, co dowodziło kontynuowania działalności rolniczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę, podkreślając, że dopóki rolnik figuruje w krajowej ewidencji producentów rolnych i pobiera płatności, nie można uznać, że zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 17b ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Sąd wskazał, że zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego wymaga nie tylko faktycznego zaniechania pewnych czynności, ale także podjęcia działań prawnych, takich jak złożenie wniosku o usunięcie wpisu z ewidencji producentów rolnych. Ponieważ skarżący nadal był wpisany do ewidencji i pobrał płatności, organ odwoławczy prawidłowo uznał, że nie została spełniona przesłanka zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, dopóki rolnik figuruje w ewidencji producentów rolnych i pobiera płatności, nie można uznać, że zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów.

Uzasadnienie

Figurowanie w ewidencji producentów rolnych i pobieranie płatności unijnych świadczy o kontynuowaniu działalności rolniczej, co jest sprzeczne z przesłanką zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego wymaganą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (16)

Główne

u.ś.r. art. 17 § 1 pkt 4

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności lub orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami.

u.ś.r. art. 17b § 1 i 2

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Rolnicy ubiegający się o świadczenia muszą zaprzestać prowadzenia gospodarstwa rolnego, co potwierdza się stosownym oświadczeniem pod rygorem odpowiedzialności karnej.

Pomocnicze

u.ś.r. art. 16a

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 17 § 1a

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 17 § 1b

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

k.r.o.

Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy

u.p.w.s.b. art. 8 § 1

Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

Dopłaty nie są przewidziane dla właścicieli dysponujących jedynie tytułem własności, którzy nie zajmują się produkcją rolną.

u.p.w.s.b. art. 21

Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

Wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich składa się w określonych terminach.

u.z.p.a. art. 6

Ustawa z dnia 10 marca 2006 r. o zwrocie podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej

Wniosek o zwrot podatku składa się w określonych terminach.

p.p.s.a. art. 138 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 127 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.

p.p.s.a. art. 145 § 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

u.k.s.e.p. art. 7

Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności

Ewidencja producentów rolnych i jej znaczenie dla przyznawania płatności.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Fakt figurowania skarżącego w rejestrach ARiMR jako producenta rolnego i pobierania przez niego płatności unijnych za rok 2022, mimo złożenia oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego, świadczy o kontynuowaniu działalności rolniczej.

Odrzucone argumenty

Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, twierdząc, że niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną wypełnia przesłankę niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia.

Godne uwagi sformułowania

Dopóki rolnik figuruje w ewidencji krajowych producentów rolnych, dopóty nie można stwierdzić, że zaprzestał on prowadzenia gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 17b ust. 1 pkt 1 ustawy. Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego wymaga poza tym przedsięwzięcia szeregu czynności prawnych, powiązanych integralnie ze statusem rolnika i prowadzeniem przez niego działalności rolniczej, takich jak np. złożenie wniosku o usunięcie wpisu z ewidencji producentów rolnych.

Skład orzekający

Sylwester Miziołek

przewodniczący

Renata Detka

sprawozdawca

Beata Ziomek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanki zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego przez rolnika ubiegającego się o świadczenia z pomocy społecznej, w kontekście jego rejestracji w ARiMR i pobierania dopłat."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji rolników i ich statusu w systemach wsparcia bezpośredniego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak formalne wymogi (rejestracja w ARiMR, pobieranie dopłat) mogą wpływać na prawo do świadczeń socjalnych, nawet jeśli osoba deklaruje zmianę sytuacji życiowej.

Rolnik chciał świadczenia pielęgnacyjnego, ale ARiMR pokrzyżował plany. Czy rejestracja w systemie uniemożliwia pomoc?

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ke 260/23 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2023-05-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Beata Ziomek
Renata Detka /sprawozdawca/
Sylwester Miziołek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 615
art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 17b ust. 1 i 2, art. 16a,
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
Dz.U. 2020 poz 1341
art. 21
Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka (spr.) Sędzia WSA Beata Ziomek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 maja 2023 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2023 r., [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 16 lutego 2023 r., [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania M. B., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy B. z 4 listopada 2022 r., którą odmówiono M. B. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na siostrę G. B..
W uzasadnieniu SKO wskazało, że w odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący zarzucił naruszenie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 10 marca 2006 r. o zwrocie podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej, poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że strona czerpie korzyści z prowadzonego gospodarstwa rolnego.
Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym SKO wskazało na art. 17 ust. 1 i 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych i podniosło, że w dniu 4 października 2022 r. M. B., zwany dalej skarżącym, wystąpił do organu I instancji o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad siostrą, która jest panną nieposiadającą dzieci. Do wniosku załączone zostało orzeczenie z 5 listopada 1987 r., z którego wynika, że G. B. została zaliczona do pierwszej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia. W orzeczeniu wskazano, że inwalidztwo powstało przed 16 rokiem życia.
Wskazując na art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a ustawy Kolegium podniosło, że matka osoby wymagającej opieki – M. B. – jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, co wynika z wypisu z treści orzeczenia Lekarza Rzeczoznawcy KRUS z 25 sierpnia 2021 r.
Zachodzą zatem przesłanki do uznania, że ciążący na M. B. obowiązek alimentacyjny względem córki przeszedł na wnioskodawcę, jako brata, następnego w kolejności.
Organ wskazał, że bezspornym jest, iż skarżący w części III wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oświadczył, pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, że zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego i wykonywania pracy w nim od 29 września 2022r.
Organ I instancji ustalił, że skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego
o powierzchni 3,88 ha fizycznych, czyli 5,0755 ha przeliczeniowych. Z zaświadczenia wydanego przez ARiMR z 14 października 2022 r. wynika, że otrzymał płatności
w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021 r. oraz, że na 2022 r. również złożył wniosek o przyznanie płatności.
Z nowego zaświadczenia ARiMR z 14 lutego 2023 r. wynika, że skarżący jest zarejestrowany w systemie informatycznym ARiMR jako producent rolny. Strona otrzymała również płatności za 2022 r.
Wskazując na art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach
w ramach systemów wsparcia bezpośredniego SKO podniosło, że dopłaty nie są przewidziane dla właścicieli bądź współwłaścicieli, którzy dysponują jedynie tytułem własności i nie zajmują się produkcją rolną. Istotą płatności obszarowych jest to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście uprawia grunty rolne, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać i swobodnie dokonuje zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony oraz utrzymuje grunty zgodnie z normami i wymogami. Płatności przysługują faktycznemu użytkownikowi, który wykonuje wszelkie czynności niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa. Mogą nimi być działania organizacyjne, kierownicze, jak i osobiste zaangażowanie w bezpośrednim wykonywaniu pracy fizycznej w gospodarstwie. Potwierdzenie działalności rolniczej nie musi polegać tylko na własnoręcznym prowadzeniu prac polowych, ale obejmuje również swobodne decydowanie o tym, jakie rośliny uprawiać, jakich należy dokonywać zabiegów agrotechnicznych, czy zbierać plony samodzielnie lub przy udziale innych osób.
Skoro zatem strona odwołująca ubiega się o ww. pomoc i ją otrzymuje, to jest czynnym zawodowo rolnikiem. W ocenie SKO oświadczenia odwołującego się
w zakresie rezygnacji z pracy w gospodarstwie rolnym nie mogą być odmienne
w zależności od okoliczności i świadczeń, o które w danym momencie się ubiega. Rezygnacja z pracy w gospodarstwie rolnym powinna być faktyczna i formalna.
A zatem strona nie zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w nim, a tym samym nie została spełniona przesłanka z art. 17b ust. 1 i 2 ustawy.
W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze M. B. zarzucił decyzji z 16 lutego 2023 r. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącego w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie
w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji;
Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania,
a także zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skarżący wskazał na treść art. 17 ust. 1 ustawy
o świadczeniach rodzinnych i związane z tym przepisem orzecznictwo oraz podniósł, że złożył oświadczenie o zaprzestaniu pracy w gospodarstwie rolnym, pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Organy nie kwestionowały złożonego oświadczenia, natomiast nie przedstawiły żadnego dowodu obalającego jego prawdziwość, tj. by skarżący faktycznie prowadził gospodarstwo rolne.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259), zwanej dalej p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.
Wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym złożony został
w skardze, zaś organ nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną ( art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji objętej skargą (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.).
Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez organy administracji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm.), zwanej dalej ustawą.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem
o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Stosownie do art. 17b ust. 1 ustawy w przypadku, gdy o świadczenia, o których mowa w art. 16a i art. 17 ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio:
1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego;
2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym.
Jak stanowi art. 17b ust. 2 ustawy, zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.
W stanie sprawy nie ma wątpliwości co do tego, że skarżący – co do zasady – spełnia wymogi określone w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy. Opiekuje się bowiem niepełnosprawną siostrą, wobec której ciąży na nim obowiązek alimentacyjny, gdyż matka niepełnosprawnej, uprawniona do świadczenia w pierwszym rzędzie z mocy art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy, legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się natomiast do odpowiedzi na pytanie, czy organy administracji miały podstawy do przyjęcia, że skarżący nie zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego w celu sprawowania opieki nad siostrą, skoro złożył oświadczenie, o jakim mowa w art. 17b ust. 2 ustawy.
Pokreślić należy, że przewidziana w powyższym przepisie forma dowodzenia podstawowej przesłanki przyznania świadczenia została wprowadzona z uwagi na specyficzny charakter pracy rolnika. Z oczywistych względów nie ma w tym przypadku innych dokumentów wskazujących na rezygnację z aktywności zawodowej, tak jak w przypadku osób rezygnujących zatrudnienia na podstawie stosunku pracy. Ułatwienie dowodowe nie oznacza jednak, że oświadczenie rolnika nie podlega weryfikacji przez organ orzekający w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego. Takie założenie byłoby sprzeczne z podstawowym obowiązkiem ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnie ze stanem rzeczywistym (zasada prawdy obiektywnej). Nie przeczy temu również fakt, że oświadczenie jest składane pod rygorem odpowiedzialności karnej (por. wyroki WSA: w L. z 5 sierpnia 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 614/21; w K. z 7 lutego 2022, sygn. akt III SA/Kr 1600/21; dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych).
W niniejszej sprawie Kolegium oparło swoje ustalenia na zaświadczeniach:
- z 11 października 2022 r. wydanego z up. Wójta Gminy B.,
- z 12 października 2022 r. wydanego z up. Burmistrza [...] i G. K. Wielka
oraz na pismach informacyjnych:
- z 14 października 2022 r. Kierownika Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Biura Powiatowego w K. W.,
- z 11 października 2022 r. podpisanego z up. Wójta Gminy B..
Z dokumentów tych wynika, że skarżący jest płatnikiem podatku rolnego
z gospodarstwa rolnego o łącznej pow. 3,88 ha. W 2021 r. pobrał dopłaty unijne
w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Ponadto w okresie od 1 lutego do 31 sierpnia 2022 r. składał w Urzędzie Gminy w B. wniosek o zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej.
Już po wniesieniu przez skarżącego odwołania, w odpowiedzi na pismo SKO
w K., Świętokrzyski Oddział Regionalny ARiMR pismem z 14 lutego 2023 r. poinformował, że skarżący na dzień 9 lutego 2023 r. jest zarejestrowany w systemie informatycznym Agencji jako producent rolny. W ramach kampanii na 2022 r. złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, płatności takie są wypłacane w terminie od 17 października w postaci zaliczek,
a następnie końcowych, tj. od 1 grudnia do 31 czerwca 2023 r. Kwota [...]zł została zrealizowana 25 października 2022 r., płatność końcowa w kwocie [...]zł - 30 stycznia 2023 r.
Zdaniem Sądu, sam fakt złożenia przez skarżącego wniosków o przyznanie płatności na 2022 r. nie ma znaczenia przesądzającego dla oceny prawidłowości poczynionego przez SKO ustalenia, że skarżący nie zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 17b ust. 1 pkt 1 ustawy, co stanowi przeszkodę w przyznaniu mu świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2022 r., poz. 1775), obowiązującej na dzień wydania decyzji, wniosek
o przyznanie płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja. Wniosek o płatności na
2022 r. skarżący złożył zatem jeszcze przed dniem złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, tj. przed 29 września 2022 r., w którym zawarł oświadczenie, że z tym właśnie dniem zaprzestał również prowadzenia gospodarstwa rolnego.
Tym samym, na tej tylko podstawie nie można stwierdzić, że oświadczenie skarżącego nie pokrywa się z rzeczywistością.
Podobnie rzecz się ma z dostrzeżoną przez organ odwoławczy okolicznością złożenia wniosku o zwrot podatku akcyzowego, zawartego w cenie oleju napędowego, wykorzystywanego do produkcji rolnej. W aktach sprawy znajduje się informacja o złożeniu przez skarżącego takiego wniosku w okresie od 1 lutego do 31 sierpnia 2022 r. Zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 10 marca 2006 r. o zwrocie podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej (Dz. U. z 2022 r., poz. 846 ze zm.), wniosek o zwrot podatku składa się w terminach od dnia 1 lutego do ostatniego dnia lutego i od dnia 1 sierpnia do dnia 31 sierpnia danego roku. Złożenie przez skarżącego takiego wniosku w ww. terminie nie oznacza więc automatycznie, że na dzień 29 września 2022 r. skarżący prowadził gospodarstwo rolne, jak zdaje się przyjmować organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Kluczową w sprawie jest natomiast informacja wynikająca z pisma ARiMR
z 14 lutego 2023 r., która jednoznacznie wskazuje, że na dzień 9 lutego 2023 r. skarżący zarejestrowany był jako producent rolny, a ponadto po zadeklarowanym dniu zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego (tj. po 29 września 2022 r.) pobrał płatności unijne za rok 2022. Okoliczność ta przesądza o prawidłowości dokonanej przez organ II instancji oceny, że nie spełniona została przesłanka z art. 17b ust. 1 pkt 1 ustawy, gdyż nie można przyjąć, aby w dacie podjęcia zaskarżonej decyzji skarżący zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego.
Krajowy system ewidencji producentów rolnych prowadzony jest na podstawie przepisów ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 885). Ewidencja producentów, o jakiej mowa w art. 7 tej ustawy, obejmuje m.in. producentów rolnych tj. osoby fizyczne (osoby prawne lub jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej), będące rolnikiem
w rozumieniu art. 3 pkt 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) [...] z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiającego przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylającego rozporządzenia (UE) nr [...] i (UE) nr [...] (Dz. U. UE. L. z 2021 r. Nr 435, str. 1 z późn. zm.). Zgodnie z tym ostatnim przepisem, bycie rolnikiem związane jest bezpośrednio z prowadzeniem działalności rolniczej.
Wpis do ewidencji producentów rolnych (czyli rolników) jest jednym z warunków przyznania rolnikowi płatności obszarowych, gdyż prawne przesłanki pobierania płatności z ARiMR są ściśle powiązane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1775 z późn. zm.), płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli: został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystywany do ubiegania się o te płatności (pkt 1), oraz łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha (pkt 2).
W ocenie Sądu, dopóki rolnik figuruje w ewidencji krajowych producentów rolnych, dopóty nie można stwierdzić, że zaprzestał on prowadzenia gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 17b ust. 1 pkt 1 ustawy. Wpis do ewidencji oznacza bowiem stałą gotowość do ubiegania się o płatności bezpośrednie, które może uzyskać rolnik prowadzący gospodarstwo rolne.
Sąd stoi na stanowisku, że zaprzestanie prowadzenia przez rolnika gospodarstwa rolnego, o jakim mowa w art. 17b ust. 1 pkt 1 ustawy, nie polega tylko na faktycznym zaniechaniu wykonywania przez rolnika pewnych czynności, jak np. zaprzestanie osobistej uprawy, zbierania plonów, czy uzyskiwania zysków
z gospodarstwa, w tym zaprzestanie składania wniosków o dopłaty unijne. Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego wymaga poza tym przedsięwzięcia szeregu czynności prawnych, powiązanych integralnie ze statusem rolnika
i prowadzeniem przez niego działalności rolniczej, takich jak np. złożenie wniosku
o usunięcie wpisu z ewidencji producentów rolnych, który pozwala danemu producentowi (rolnikowi) na korzystanie z systemów wsparcia bezpośredniego, a więc prowadzenie gospodarstwa rolnego. Figurowanie w ewidencji producentów rolnych jest więc jednym z elementów koniecznych do przyjęcia, że mamy do czynienia z rolnikiem prowadzącym gospodarstwo rolne, co ma miejsce w kontrolowanej sprawie.
Na dzień wydania decyzji przez organ odwoławczy skarżący był więc formalnie rolnikiem i organ nie miał podstaw do przyjęcia, że zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego w związku z opieką nad siostrą, co uzasadniało wydanie decyzji o odmowie przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z 11 grudnia 2012 r., sygn. I OPS 5/12, wyjaśnił, że prowadzenie gospodarstwa rolnego oznacza stałą i osobistą działalność rolnika, mającą charakter zarówno wykonywania pracy lub innych zwykłych czynności wiążących się z tym prowadzeniem, jak i zarządzanie gospodarstwem. W stanie faktycznym sprawy mamy do czynienia z tą ostatnią formą aktywności związanej z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, gdyż zarządzanie gospodarstwem przez skarżącego nadal jest możliwe dzięki wpisowi do krajowej ewidencji producentów i nie musi polegać na wykonywaniu przez niego osobiście prac w gospodarstwie. Jest to twierdzenie tym bardziej zasadne, że – jak wynika z pisma M. B. z 17 października 2022 r. (k. 25 akt administracyjnych) - gospodarstwo rolne należące do skarżącego uprawniane jest faktycznie przez L. B. (żonę skarżącego) oraz przez P. N. i R. B., z którymi zawarł jedynie ustne umowy. Jak powiedziano już wyżej, zarządzanie gospodarstwem rolnym umożliwia skarżącemu wpis do ewidencji producentów rolnych. Nie bez znaczenia jest też okoliczność, że już po złożeniu oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego skarżący pobrał płatności bezpośrednie za rok 2022 w łącznej kwocie [...]zł, które przysługują rolnikom prowadzącym gospodarstwo rolne.
Z podniesionych wyżej względów, Kolegium prawidłowo odmówiło skarżącemu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na niespełnienie przesłanki – zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja organu odwoławczego została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami i nie zachodzą podstawy uzasadniające jej uchylenie.
W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI