IV SA/Po 69/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA uchylił decyzje SKO i Starosty dotyczące umorzenia postępowania w sprawie dopuszczalnego poziomu hałasu, uznając, że organy przedwcześnie zakwalifikowały trasę transportu węgla jako drogę wewnętrzną i nie zbadały wystarczająco kwestii ochrony akustycznej terenów zabudowy zagrodowej.
Sprawa dotyczyła skargi E. i W. T. na decyzję SKO utrzymującą w mocy decyzję Starosty o umorzeniu postępowania w sprawie określenia dopuszczalnego poziomu hałasu związanego z transportem węgla. Skarżący zarzucali organom niewłaściwe zastosowanie przepisów, brak wyjaśnienia stanu faktycznego i zawężenie przedmiotu postępowania. WSA uchylił obie decyzje, stwierdzając, że organy przedwcześnie uznały trasę transportu za drogę wewnętrzną, nie zbadały wystarczająco kwestii ochrony akustycznej zabudowy zagrodowej i nie wykazały, że hałas jest hałasem komunikacyjnym w rozumieniu art. 115a ust. 2 Prawa ochrony środowiska.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego i Starosty, które umorzyły postępowanie w sprawie określenia dopuszczalnego poziomu hałasu związanego z transportem węgla z odkrywki. Skarżący E. i W. T. zarzucili organom błędy proceduralne i materialne, w tym niewłaściwe zastosowanie art. 115a ust. 2 Prawa ochrony środowiska (Prawo o ś.) i brak wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Sąd uznał skargę za zasadną, stwierdzając, że organy obu instancji przedwcześnie zakwalifikowały trasę transportu węgla jako "drogę wewnętrzną" w rozumieniu ustawy o drogach publicznych, nie wykazując, że jest ona wydzielona geodezyjnie i przeznaczona do ruchu drogowego. Ponadto, organy nie zbadały wystarczająco kwestii ochrony akustycznej terenów zabudowy zagrodowej, które mogły podlegać szczególnej ochronie. Sąd podkreślił, że obowiązek wykazania, iż hałas jest hałasem komunikacyjnym, spoczywa na podmiocie zainteresowanym, a organy nie wykazały należytej staranności w ustaleniu tego faktu. W związku z naruszeniem przepisów postępowania, Sąd uchylił zaskarżone decyzje i zasądził zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżących.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, organy nie wykazały w sposób niewątpliwy, że trasa ta stanowi "drogę" w prawnym i technicznym znaczeniu, w szczególności nie udokumentowano jej wydzielenia geodezyjnego i przeznaczenia pod ruch drogowy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy przedwcześnie zakwalifikowały trasę transportu węgla jako drogę wewnętrzną, nie spełniając wymogów definicji drogi z ustawy o drogach publicznych, w tym konieczności wydzielenia geodezyjnego i przeznaczenia pod ruch drogowy. Brak było dowodów na podstawę prawną i techniczną budowy tej trasy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (16)
Główne
p.o.ś. art. 115a § 1
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
p.o.ś. art. 115a § 2
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
k.p.a. art. 105 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.p.a. art. 61a § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.d.p. art. 8 § 1
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
Definicja drogi wewnętrznej jako drogi, drogi rowerowej, parkingu lub placu przeznaczonego do ruchu pojazdów, niezaliczonej do dróg publicznych i niezlokalizowanej w pasie drogowym dróg publicznych.
u.d.p. art. 4 § 2
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
Definicja drogi jako budowli wraz z obiektami inżynierskimi, urządzeniami i instalacjami, stanowiącą całość techniczno-użytkową, przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowaną w pasie drogowym.
u.d.p. art. 4 § 1
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
Definicja pasa drogowego jako wydzielonego liniami granicznymi gruntu wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym są zlokalizowane droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu.
p.o.ś. art. 113 § 2
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku
p.o.ś. art. 362
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy nie wykazały, że trasa transportu węgla jest drogą wewnętrzną w rozumieniu przepisów. Organy nie zbadały wystarczająco kwestii ochrony akustycznej terenów zabudowy zagrodowej. Umorzenie postępowania było przedwczesne z uwagi na niewyjaśnienie stanu faktycznego.
Odrzucone argumenty
Postępowanie zostało wszczęte z urzędu, a jego zakres wyznacza organ, nie skarżący. Organ nie miał obowiązku badać innych uciążliwości niż hałas w ramach tego postępowania.
Godne uwagi sformułowania
nie mógł odnieść zamierzonego przez Skarżących skutku zarzut dotyczący niedopuszczalnego "przekształcenia przedmiotu prowadzonego postępowania" nie mógł odnieść zamierzonego skutku także zarzut skargi dotyczący wadliwego wszczęcia postępowania organy co najmniej przedwcześnie przyjęły, że w tej sprawie ziściły się przesłanki określone w art. 115a ust. 2 p.o.ś. Sąd bowiem podziela stanowisko Skarżących, że organy nie wykazały w sposób niewątpliwy, iż trasa, po której odbywa się transport węgla [...] jest "drogą" w rozumieniu ww. przepisu, a konkretnie: "drogą wewnętrzną". nie może stanowić drogi wewnętrznej pas gruntu, który nie został wydzielony geodezyjnie liniami granicznymi organy co najmniej przedwcześnie uznały, że nieruchomość Skarżących nie podlega szczególnej ochronie akustycznej
Skład orzekający
Tomasz Grossmann
przewodniczący sprawozdawca
Donata Starosta
przewodniczący
Ewa Kręcichwost-Durchowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja definicji \"drogi wewnętrznej\" na potrzeby stosowania przepisów o ochronie środowiska, obowiązki organów w zakresie postępowania dowodowego i oceny ochrony akustycznej terenów zabudowy zagrodowej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji transportu węgla z odkrywki i interpretacji przepisów Prawa ochrony środowiska w kontekście ustawy o drogach publicznych. Wymaga analizy planów miejscowych i dokumentacji technicznej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy codziennej uciążliwości, jaką jest hałas, i pokazuje, jak ważne jest precyzyjne ustalenie stanu faktycznego i prawnego przez organy administracji. Pokazuje też, jak złożone mogą być kwestie związane z definicją drogi i ochroną środowiska.
“Czy droga dojazdowa do kopalni to "droga wewnętrzna"? WSA wyjaśnia zasady ochrony przed hałasem.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Po 69/16 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2016-06-30 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2016-01-26 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Tomasz Grossmann /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6139 Inne o symbolu podstawowym 613 Hasła tematyczne Ochrona środowiska Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2013 poz 1232 art. 115a, art. 362 Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - tekst jednolity. Dz.U. 2013 poz 267 art. 7,art. 77 parr. 1, art. 107 par. 3 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity Dz.U. 2016 poz 718 art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska WSA Tomasz Grossmann (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi E. T., W. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie dopuszczalnego poziomu hałasu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty (...) z dnia (...) r. Nr (...); 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżących E. T. i W. T. solidarnie kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2015 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej też jako: "SKO" lub "organ II instancji") utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z [...] września 2015 r. nr [...] umarzającą w całości postępowanie administracyjne w zakresie określenia dopuszczalnego poziomu hałasu w związku z eksploatacją drogi przez Spółkę A i wykonywanym transportem węgla z odkrywki "[...]" gm. W.. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy opisanym w jej uzasadnieniu. Postanowieniem z [...] kwietnia 2015 r. nr [...] Starosta [...] (dalej też jako: "Starosta" lub "organ I instancji"), na podstawie art. 61a ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.; dalej w skrócie: "k.p.a."), odmówił wszczęcia postępowania w zakresie określenia dopuszczalnego poziomu hałasu w związku z eksploatacją drogi przez Spólkę A w K. (dalej też jako: "Spółka" lub "Kopalnia") i wykonywanym transportem węgla z odkrywki "[...]" gm. W. (dalej też jako "Odkrywka"). Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ I instancji wskazał, że w dniu [...] stycznia 2015 r. do Starosty wpłynęło pismo (datowane na dzień [...] grudnia 2014 r.; zwane dalej "Wnioskiem") E. i W. T. (dalej też jako: "Wnioskodawcy" lub "Skarżący") o podjęcie stosownych działań mających na celu określenie czy nie są przekroczone dopuszczalne normy hałasu w związku z wykonywanym przez Kopalnię transportem węgla z Odkrywki. Po zapoznaniu się z zebranymi informacjami organ I instancji uznał, że w świetle art. 115a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2013 r. poz. 1232 z późn. zm.; dalej w skrócie: "p.o.ś.") brak jest podstaw do wszczęcia postępowania w zakresie określenia dopuszczalnego poziomu hałasu w związku z eksploatacją drogi przez Kopalnię. W wyniku wniesionego przez Wnioskodawców zażalenia, SKO, postanowieniem z [...] czerwca 2015 r., nr [...], uchyliło ww. postanowienie Starosty w całości i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Uzasadniając swoje stanowisko SKO wytknęło, że z akt sprawy bezsprzecznie wynikało, iż organ I instancji w oparciu o wniosek Skarżących faktycznie wszczął postępowanie w zakresie określenia dopuszczalnego poziomu hałasu w związku z eksploatacją drogi przez Kopalnię i wykonywanym transportem węgla z Odkrywki, o czym świadczą zgromadzone w sprawie dokumenty, w tym powiadomienia stron. W takim przypadku brak było podstaw do zastosowania art. 61a § 1 k.p.a., który stosuje się tylko na wstępnym etapie badania wniosku, gdy nie trzeba prowadzić postępowania wyjaśniającego, by stwierdzić, że sprawa wywołana konkretnym wnioskiem powinna zakończyć się odmową wszczęcia postępowania administracyjnego z przyczyn formalnych. Ponadto SKO wskazało, że organ I instancji bez jakiejkolwiek weryfikacji przyjął, iż hałas powstaje w związku z eksploatacją drogi przez Kopalnię i wykonywanym transportem węgla z Odkrywki, a pominął kwestie zawarte w piśmie pełnomocnika Wnioskodawców, iż hałas jest związany z transportową działalnością przedsiębiorcy – ale nie dotyczy hałasu emitowanego wyłącznie przez odbywający się ruch po drodze publicznej, a po tzw. technicznym pasie obsługi przyszłej wewnętrznej kolejowej trasy odstawy węgla, która nie jest drogą w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 460; dalej w skrócie: "u.d.p."). Przedmiotowy pas nie jest usytuowany w pasie drogowym i emisja hałasu z niego dochodząca nie jest tożsama z hałasem dobiegającym z drogi publicznej. W ocenie SKO, gdyby nawet przyjąć, że w przedmiotowej sprawie miał zastosowanie art. 115a ust. 2 p.o.ś., to Starosta nie miał podstaw do odmowy wszczęcia postępowania, a jedynie do odmowy określenia dopuszczalnego poziomu hałasu, bądź wydania decyzji o umorzeniu postępowania. Organ I instancji przyjmując, że hałas ma związek z eksploatacją drogi, powinien ów fakt zbadać, a po potwierdzeniu tego stanu odpowiednimi pomiarami winien rozważyć podjęcie decyzji w trybie innych przepisów przewidzianych ustawą Prawo ochrony środowiska. Ponownie rozpoznając sprawę Starosta, pismem z [...] lipca 2015 r., zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie rozpatrzenia skargi Wnioskodawców o podjęcie stosownych działań mających na celu określenie czy nie są przekroczone dopuszczalne normy hałasu w związku z wykonywanym przez Kopalnię transportem węgla z Odkrywki. W toku tego postępowania m.in.: - organ I instancji zwrócił się do Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w P. Delegatura w K. (dalej w skrócie: "WIOŚ") z prośbą o uczestnictwo inspektora WIOŚ podczas kontroli w terenie. W odpowiedzi WIOŚ pismem z [...] lipca 2015 r. poinformował, że jego pracownik nie weźmie udziału w czynnościach kontrolnych, z uwagi na brak podstawy do prowadzenia pomiarów hałasu komunikacyjnego. W ocenie WIOŚ, hałas emitowany z drogi wewnętrznej oraz dróg pozostałych kategorii (gminnej oraz wojewódzkiej), na który skarżą się Wnioskodawcy, należy traktować jako hałas komunikacyjny, który nie jest mierzony w ramach działalności kontrolnej WIOŚ; - w dniu [...] sierpnia 2015 r. przeprowadzono oględziny w terenie, z których został sporządzony protokół oraz dokumentacja fotograficzna; - pełnomocnik Wnioskodawców pismem z [...] września 2015 r. wniósł szereg uwag do prowadzonego postępowania; - w piśmie z [...] września 2015 r. Spółka wskazała, że źródłem hałasu są drogi publiczne: droga wojewódzka [...] oraz droga powiatowa [...], w związku z czym wniosła o uznanie całego postępowania za bezzasadne i jego umorzenie. Decyzją z [...] września 2015 r. nr [...] Starosta, działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 115a ust. 2 p.o.ś., umorzył w całości postępowanie administracyjne w zakresie określenia dopuszczalnego poziomu hałasu w związku z eksploatacją drogi przez Kopalnię i wykonywanym transportem węgla z Odkrywki. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ I instancji wyjaśnił, że podstawą umorzenia postępowania jest zaistnienie przesłanki, o której mowa w art. 115a ust. 2 p.o.ś., gdyż w rozpoznawanej sprawie hałas powstaje w związku z eksploatacją drogi. Wskazał, że istotny element stanu faktycznego to kwestia statusu trasy transportu węgla, która, zdaniem organu I instancji, stanowi zgodnie z art. 8 ust. 1 u.d.p. drogę wewnętrzną. Art. 115a ust. 2 p.o.ś nie definiuje zaś, eksploatacja jakich kategorii dróg powoduje hałas komunikacyjny. Powyższą okoliczność w przedmiotowej sprawie potwierdzają środki dowodowe, jakim były oględziny przeprowadzone przez pracowników organu w obecności skarżącej E. T. – właścicielki nieruchomości oznaczonych nr geodezyjnym [...], [...] i [...] – oraz przedstawicieli Kopalni. W takiej sytuacji, w ocenie Starosty, wykluczone jest wydanie decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu przewidzianej w art. 115a ust. 1 p.o.ś. Od opisanej decyzji Starosty, Wnioskodawcy, reprezentowani przez r.pr. M. B., złożyli odwołanie, w którym zarzucili: naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 115a ust. 2 p.o.ś., niezastosowanie przepisu art. 115a ust. 1 p.o.ś. i art. 362 p.o.ś.; naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 12 k.p.a.; nierozpoznanie i nierozstrzygnięcie sprawy w całości. Z powołaniem się na te zarzuty wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu odwołania Skarżący rozwinęli i umotywowali podniesione zarzuty. W szczególności wskazali, że organ I instancji wszczął postępowanie w oparciu o ich Wniosek, mimo że nie dysponował pomiarami wymaganymi przez art. 115a ust. 1 p.o.ś, których posiadanie warunkowało wszczęcie postępowania w zakresie wnioskowanym przez Skarżących. Ponadto podnieśli, że Starosta samowolnie ograniczył zakres postępowania jedynie do "działań mających na celu określenie czy nie są przekroczone dopuszczalne normy hałasu w związku z wykonywanym przez Spólkę A transportem węgla z odkrywki «[...]»", co zupełnie przekształca przedmiot prowadzonego postępowania. Organ w ramach postępowania miał bowiem nie tylko określić dopuszczalny poziom hałasu w związku z eksploatacją Odkrywki, ale również ocenić pozostałe związane z tym uciążliwości (jak emisja spalin i inne czynniki wskazane we wniosku). Zdaniem Skarżących organ I instancji nie podjął żadnych czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Oparł decyzję umarzającą postępowanie w całości na przyjętym przez siebie na podstawie przeprowadzonych oględzin w terenie przekonaniu, że hałas powstaje w związku z eksploatacją drogi wewnętrznej, co zwalnia od wydania decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu na podstawie art. 115a ust. 2 p.o.ś. W tym zakresie Starosta oparł się na protokole z oględzin z [...] sierpnia 2015 r., w którym nie ma żadnego odniesienia co do istnienia hałasu, jego intensywności, stopnia przekroczenia norm itp. W sposób nieuprawniony oparł się na przepisie art. 115a ust. 2 p.o.ś. pomijając zupełnie fakt, że do jego zastosowania niezbędne jest pierwotne zaistnienie przesłanek z przepisu art. 115a ust. 1 p.o.ś. we właściwy sposób potwierdzone pomiarami, których wykonania organ zaniechał, a dopiero ustalenie, że przekroczenie norm związane jest z eksploatacją drogi nie wydaje się decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu. Ponadto, zdaniem Skarżących, organ I instancji nie przeanalizował dostatecznie dokumentów zgromadzonych w ramach postępowania, z których nie wynika, by teren, po którym odbywa się transport węgla, był tak przez przedsiębiorcę, jak i ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz pozwolenia na budowę traktowany jak droga, w tym droga wewnętrzna. Teren, po którym w sposób sprzeczny z prawem dokonywany jest transport węgla, jest technicznym pasem obsługi związanej z budową, funkcjonowaniem, naprawą i konserwacją infrastruktury technicznej oraz obiektów budowlanych w postaci kolejowej trasy węglowej, która jeszcze nie powstała. W związku z powyższym teren ten nie stanowi drogi wewnętrznej, a leżąc na terenie i obszarze górniczym stanowi część przedsiębiorstwa Spółki emitującego hałas. Techniczny pas obsługi przyszłej wewnętrznej kolejowej trasy odstawy węgla, która nie jest drogą w rozumieniu ustawy o drogach publicznych, ani też nie będzie w przyszłości linią kolejową w ustawowym rozumieniu, nie jest usytuowany w pasie drogowym i emisja hałasu z niego dochodząca nie jest tożsama z hałasem dobiegającym (również z tytułu wzmożonego ruchu samochodów kopalnianych) z drogi publicznej, ani wewnętrznej. Techniczny pas leży w granicach obszaru i terenu górniczego odkrywki "[...]" – przedsiębiorcy emitującego hałas, zapylenie, spaliny na nieruchomości sąsiadujące z odkrywką, mimo zapisów zawartych w koncesji na wydobywanie węgla, jak i w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gminy W. dla tego terenu, zobowiązujących przedsiębiorcę do przestrzegania powyższych zapisów i nienaruszania przepisów ustawy o ochronie środowiska. W ocenie Skarżących brak więc ewidentnie w niniejszej sprawie przesłanki z art. 115a ust. 2 p.o.ś., bo hałas nie powstaje w związku z eksploatacją drogi. Dodatkowo Skarżący wskazali, że nawet przy nieuprawnionym przyjęciu, iż hałas ma związek z eksploatacją drogi, organ miał obowiązek to zbadać, a po potwierdzeniu takiego stanu odpowiednimi pomiarami winien był nie tyle szukać drogi do uchylenia się od wydania decyzji, co przeprowadzić postępowanie w stosunku do rzeczywistego sprawcy emisji, np. zarządcy drogi, czy właściciela nieruchomości. W takiej sytuacji organ I instancji mógł rozważyć podjęcie decyzji na podstawie art. 362 p.o.ś. Przywołaną na wstępie decyzją z [...] listopada 2015 r. SKO utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Starosty, wskazując w uzasadnieniu, że wbrew twierdzeniom Skarżących przedmiotowe postępowanie nie zostało wszczęte w oparciu o art. 115a ust. 1 p.o.ś. Powołanie bowiem w piśmie z [...] kwietnia 2015 r. przez organ I instancji treści ww. artykułu nie świadczy, że organ ten musi wydać w jego oparciu decyzję administracyjną. Organ I instancji nie mógł wszcząć postępowania z urzędu w oparciu o art. 115a ust. 1 p.o.ś., bowiem nie dysponuje żadnymi pomiarami hałasu. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji Starosty stanowił art. 115a ust. 1 p.o.ś., którego zastosowanie oznacza, że w ogóle nie było podstaw do prowadzenia postępowania w tej sprawie, a zatem to prowadzone było bezprzedmiotowe i zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. powinno podlegać umorzeniu. Dalej organ II instancji wyjaśnił, że przepis art. 115a ust. 1 [chodziło tu raczej o "ust. 2" – uw. Sądu] p.o.ś. nie określa, eksploatacja jakich dróg powoduje hałas. Z wniosku Skarżących z [...] grudnia 2014 r. wynika, że hałas powstaje w związku z eksploatacją dróg: wewnętrznej, gminnej i wojewódzkiej. Transport węgla następuje po drogach i w związku z tym powstaje hałas komunikacyjny. Odnosząc się do argumentów odwołania, że teren, po którym w sposób sprzeczny z prawem dokonywany jest transport węgla, nie stanowi drogi wewnętrznej, a leżąc na terenie i obszarze górniczym stanowi część przedsiębiorstwa Spółki emitującego hałas, SKO zauważyło, iż przepisy Prawa ochrony środowiska nie zawierają definicji "drogi". Zarazem podzieliło wnioski Starosty zawarte w piśmie przekazującym odwołanie, iż w przedmiotowej sprawie definicja "drogi" zamieszczona w przepisach ustawy o drogach publicznych oraz w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm.) znajduje odniesienie do drogi, po której transportowany jest węgiel z Odkrywki. Droga ta jest odpowiednio urządzona i połączona z inną drogą (powiatową, a następnie wojewódzką) tak, aby dochodziło na niej do realizacji ruchu drogowego. Odbywa się na niej normalny ruch drogowy, obowiązują na niej zasady ruchu drogowego wyznaczone przepisami ustawy Prawo o ruchu drogowym, istnieją znaki i inne oznaczenia, które są składnikami dróg. Powyższą okoliczność potwierdzają oględziny przeprowadzone [...] sierpnia 2015 r. i sporządzona w ich trakcie dokumentacja fotograficzna, z której wynika, że trasa odstawy węgla jest oznaczona jako droga wewnętrzna. Również sami Skarżący w swym Wniosku wskazali, że transport węgla odbywa się różnymi drogami: wewnętrzną, gminną i wojewódzką. Powyższe, w ocenie SKO, wskazuje, że organ I instancji wydając kwestionowaną decyzję prawidłowo zastosował art. 115a ust. 2 p.o.ś. Następnie organ II instancji wyjaśnił, że w obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gminy W. (uchwała nr [...] Rady Gminy W. z [...].09.2009 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla inwestycji celu publicznego - eksploatacja węgla brunatnego metodą odkrywkową - odkrywka [...] - Etap I) teren działki Skarżących (obecnie działki nr [...], [...] i [...]) i tereny wokół zostały określone jako teren i obszar górniczy - korytarz odstawy węgla i infrastruktury technicznej i teren rolniczy ([...]). Tereny takie nie zostały uwzględnione w art. 113 p.o.ś ani w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz. U. z 2014 r. poz. 112). Ponadto z informacji otrzymanej od Spółki wynika, iż Sąd Rejonowy w K. postanowieniem z [...] marca 2015 r., sygn. akt [...], udzielił zabezpieczenia pozwu poprzez zezwolenie powodowi (czyli Spółce) na korzystanie z nieruchomości - ww. działki nr [...] dla celów związanych z budową, funkcjonowaniem, naprawą i konserwacją infrastruktury technicznej oraz obiektów budowlanych w postaci kolejowej trasy węglowej, a także upoważnił Kopalnię do występowania przed organami administracji o wydanie decyzji budowlanych obejmujących budowę infrastruktury technicznej i obiektów budowlanych związanych z budową trasy węglowej odstawy węgla na tej działce. Ponadto organ II instancji wskazał, że Starosta nie posiada kompetencji do egzekwowania zapisów wskazanych w koncesji na wydobywanie węgla ani w zatwierdzonym planie ruchu zakładu górniczego, odnoszących się do nienaruszania przepisów ochrony środowiska, w tym dotyczących poziomu hałasu, będącego faktycznie hałasem komunikacyjnym, dla którego nie wydaje się decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu w środowisku. Kompetencje te posiada odpowiednio Minister Środowiska i Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w P.. Natomiast odnosząc się do zarzutu odwołania w kwestii zawężenia przez organ I instancji prowadzonego postępowania jedynie do hałasu pochodzącego z transportu węgla z Odkrywki różnymi drogami oraz nierozpoznania i nierozstrzygnięcia sprawy w całości, SKO uznało ów zarzut za niezasadny wskazując w ślad za organem I instancji, że zapewnienie spełnienia przez samochody wymagań ze względu na potrzeby bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego (używanie świateł drogowych) oraz ochronę środowiska w zakresie emisji spalin samochodowych nie należy do kompetencji starosty wynikających z przepisów ustawy Prawo ochrony środowiska czy innych ustaw. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu E. T. i W. T. zarzucili opisanej wyżej decyzji SKO: - naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 104 § 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji nierozstrzygającej co do całości sprawy; - niezastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. i nieuchylenie zaskarżonej decyzji w całości i nie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, mimo jej wydania z naruszeniem przepisów postępowania i koniecznością wyjaśnienia okoliczności mających istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie; - naruszenie art. 136 k.p.a. przez zaniechanie przeprowadzenia z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów sprawy albo przez zlecenie przeprowadzenia tego postępowania organowi, który wydał decyzję; - naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 105 §1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji wydanej z naruszeniem art. 105 § 1 k.p.a., podczas gdy w niniejszej sprawie nie zachodziła przesłanka bezprzedmiotowości postępowania zezwalająca organowi na umorzenie postępowania; - naruszenie art. 138 § 1 oraz art. 7, art. 8, art. 9, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji i dokonanie przez SKO uzasadnienia faktycznego wydanej decyzji bez zastosowania wymogów określonych w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.; - naruszenie art. 107 § 1 w zw. z art. 140 k.p.a. przez zastosowanie w zaskarżonej decyzji błędnego pouczenia o możliwości zaskarżenia postanowienia, a nie decyzji. Z powołaniem się na te zarzuty Skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji SKO i poprzedzającej jej decyzji Starosty oraz o zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu Skarżący powtórzyli mutatis mutandis argumenty odwołania, podnosząc w szczególności: przejście do porządku dziennego przez organ II instancji nad kwestią niewykonania przez Starostę zaleceń zawartych w postanowieniu SKO z [...] czerwca 2015 r. dotyczących postępowania dowodowego; nieodniesienie się przez SKO do niedopuszczalnego przekształcenia (zawężenia) przez organ I instancji przedmiotu prowadzonego postępowania poprzez pominięcie oceny pozostałych (oprócz hałasu) uciążliwości powodowanych przez Kopalnię; błędne zakwalifikowanie terenu, po którym odbywa się transport węgla, jako drogi wewnętrznej; nierozważenie możliwości zastosowania w sprawie przepisów art. 362 p.o.ś. Ponadto Skarżący podkreślili, że organ czując się niekompetentnym w zakresie rozstrzygania jakiejś kwestii objętej ich wnioskiem (np. nadmiernej emisji spalin lub oślepiania światłami samochodowymi) miał możliwość bądź przekazać sprawę do rozpoznania według właściwości, bądź poinformować stronę o możliwości skierowania wniosku do organu właściwego. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji SKO oraz, na mocy art. 135 p.p.s.a., poprzedzającej ją decyzji Starosty o umorzeniu w całości postępowania administracyjnego w sprawie określenia dopuszczalnego poziomu hałasu w związku z eksploatacją drogi przez Kopalnię i wykonywanym transportem węgla z Odkrywki, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty okazały się zasadne. Materialnoprawną podstawę ww. decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2013 r. poz. 1232, z późn. zm.; w skrócie: "p.o.ś."), z jej art. 115a na czele. W myśl art. 115a ust. 1 p.o.ś. w przypadku stwierdzenia przez organ ochrony środowiska, na podstawie pomiarów własnych, pomiarów dokonanych przez wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska lub pomiarów podmiotu obowiązanego do ich prowadzenia, że poza zakładem, w wyniku jego działalności, przekroczone są dopuszczalne poziomy hałasu, organ ten wydaje decyzję o dopuszczalnym poziomie hałasu; za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu uważa się przekroczenie wskaźnika hałasu LAeq D lub LAeq N. Jeżeli hałas powstaje w związku z eksploatacją dróg, linii kolejowych, linii tramwajowych, kolei linowych, portów oraz lotnisk lub z działalnością osoby fizycznej niebędącej przedsiębiorcą, decyzji, o której mowa w ust. 1, nie wydaje się (art. 115a ust. 2 p.o.ś.). Zgodnie z art. 105a § 3 p.o.ś. w decyzji, o której mowa w ust. 1, określa się dopuszczalne poziomy hałasu poza zakładem przy zastosowaniu wskaźników hałasu LAeq D i LAeq N w odniesieniu do rodzajów terenów, o których mowa w art. 113 ust. 2 pkt 1, na które oddziałuje zakład. Przepis art. 115a § 5 p.o.ś. przesądza zaś, że postępowanie w przedmiocie wydania decyzji, o której mowa w ust. 1, wszczyna się z urzędu. Na tym tle normatywnym nie mógł odnieść zamierzonego przez Skarżących skutku zarzut dotyczący niedopuszczalnego "przekształcenia przedmiotu prowadzonego postępowania" poprzez jego zawężenie w stosunku do zakresu żądań sformułowanych przez Skarżących we Wniosku. Wbrew bowiem sugestiom Skarżących, kontrolowane tu postępowanie zostało wszczęte w trybie "z urzędu", a nie "na wniosek". Wynika to jasno z wystosowanego do stron zawiadomienia z [...] lipca 2015 r. o wszczęciu z tym dniem postępowania przez organ I instancji i znajduje oparcie w treści przywołanego wyżej art. 115a § 5 p.p.s.a. W przypadku postępowania wszczynanego z urzędu jego przedmiot i zakres wyznacza przede wszystkim treść zawiadomienia o wszczęciu postępowania. W takim przypadku nawet ewentualnie wcześniej złożony wniosek zainteresowanego podmiotu o wszczęcie takiego postępowania traktowany jest jedynie jako niewiążąca "sygnalizacja", nie mająca formalnie bezpośredniego przełożenia na przedmiot ani zakres wszczynanego następnie z urzędu postępowania. Należy podkreślić, że zainteresowany podmiot, który – tak jak Skarżący w rozpoznawanej sprawie – uważa, że wszczęte z urzędu postępowanie nie wyczerpuje całości żądań zgłoszonych przezeń we wniosku, nie jest pozbawiony ochrony prawnej, gdyż może jej dochodzić w trybie odrębnej skargi: na bezczynność organu w załatwieniu jego wniosku w części nieobjętej zakresem postępowania wszczętego z urzędu. W przypadku postępowań wszczynanych z urzędu, określony przez organ przedmiot takiego postępowania – znajdujący swoje odzwierciedlenie zwykle także w treści aktu administracyjnego kończącego to postępowanie – wyznacza zarazem granice sprawy, o jakich mowa w rozumieniu art. 134 § 1 p.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym wszczętym ze skargi na ów akt. W konsekwencji tylko w tak zakreślonych granicach sprawy sąd administracyjny jest władny badać legalność zaskarżonego aktu oraz prawidłowość postępowania administracyjnego poprzedzającego jego wydanie. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że jest poza sporem, iż przedmiot postępowania wszczętego przez Starostę z urzędu został przez ten organ wyznaczony w bezpośrednim nawiązaniu do art. 115a ust. 1 p.o.ś., jako dotyczący dopuszczalnego poziomu hałasu w związku z eksploatacją drogi przez Spółkę A i wykonywanym transportem węgla z odkrywki "[...]" gm. W.. W konsekwencji tylko w tych granicach Sąd był władny rozpoznać skargę wniesioną przez Skarżących. Z tego względu nie mogły zostać poddane weryfikacji przez Sąd w niniejszym postępowaniu zarzuty skargi dotyczące w szczególności: niezbadania przez organy innych jeszcze niż hałas uciążliwości, jakie dla Skarżących wiążą się z funkcjonowaniem Odkrywki (jak: emisja spalin, olśniewanie światłami przejeżdżających po zmroku pojazdów); nierozważenia przez organy możliwości zastosowania w takim przypadku przepisów art. 362 p.o.ś.; nieprzekazania tych żądań Skarżących, które wykraczają poza kompetencje Starosty, do rozpoznania według właściwości innym organom. Jak to już wyżej wskazano, co do tych kwestii Skarżący powinni rozważyć możliwość dochodzenia ochrony swych interesów w drodze odrębnych skarg na bezczynność organu. Nie mógł odnieść zamierzonego skutku także zarzut skargi dotyczący wadliwego wszczęcia postępowania – ostatecznie umorzonego – na podstawie art. 115a ust. 1 p.o.ś. w sytuacji niedysponowania przez organ pomiarami, o jakich mowa w tym przepisie. Po pierwsze, w świetle literalnego brzmienia art. 115a ust. 1 p.o.ś. posiadanie ww. pomiarów nie jest warunkiem wszczęcia postępowania w sprawie określenia dopuszczalnego poziomu hałasu, lecz wydania decyzji w takiej sprawie. Po drugie, należy zauważyć, że do formalnego wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie przez organ I instancji zawiadomieniem z [...] lipca 2015 r. doszło w wykonaniu wyraźnych wytycznych zawartych w postanowieniu SKO z [...] czerwca 2015 r., które wobec niezaskarżenia tego postanowienia przez strony, stały się dla organu I instancji wiążące na podstawie art. 138 § 2 zd. drugie w zw. z art. 144 k.p.a. Wytyczne te miały zaś oparcie w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym, co do zasady, organ nie powinien prowadzić czynności wyjaśniających poza ramami postępowania administracyjnego, gdyż pozbawiałoby to zainteresowane podmioty uprawnień procesowych przypisanych stronie postępowania (por. wyrok NSA z 05.02.2015 r., II OSK 1609/13, i tam przywołane orzecznictwo – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie: "CBOSA"). Nawet zatem w sytuacji, gdy istotne wątpliwości dotyczą występowania w danym przypadku "innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania" w rozumieniu art. 61a § 1 k.p.a., organ powinien wszcząć postępowania celem wyjaśnienia tych wątpliwości, a gdy okaże się, że takie przyczyny rzeczywiście występują – wszczęte postępowanie umorzyć. W sytuacji zaś, gdy w rozpoznawanej sprawie wątpliwości co do dopuszczalności prowadzenia przedmiotowego postępowania wiązały się przede wszystkim z zagadnieniem źródła hałasu – czy mianowicie jest to hałas komunikacyjny, o jakim mowa w art. 115a ust. 2 p.o.ś., którego występowanie uzasadniałoby umorzenie tego postępowania (por. wyrok WSA z 07.10.2011 r., II SA/Kr 999/11, CBOSA; podobnie K. Gruszecki, Prawo ochrony środowiska. Komentarz, Warszawa 2016, uw. 6.A. do art. 115a) – względy ekonomii procesowej (art. 12 § 1 in fine k.p.a.) nakazywały w pierwszej kolejności wyjaśniać tę właśnie kwestię. Co też organ I instancji słusznie uczynił. Inna sprawa, że, w ocenie Sądu, organy co najmniej przedwcześnie przyjęły, że w tej sprawie ziściły się przesłanki określone w art. 115a ust. 2 p.o.ś. W tym zakresie skarga okazała się zasadna. Sąd bowiem podziela stanowisko Skarżących, że organy nie wykazały w sposób niewątpliwy, iż trasa, po której odbywa się transport węgla w obrębie Kopalni (do miejsca połączenia z drogą publiczną), jest "drogą" w rozumieniu ww. przepisu, a konkretnie: "drogą wewnętrzną". Ustawa Prawo ochrony środowiska nie zawiera definicji terminu "droga", którym posłużono się w art. 115a ust. 2 p.o.ś. oraz w innych przepisach tej ustawy (zob. np. art. 173 i nast. p.o.ś.). Jednak termin ten został zdefiniowany w innych ustawach. W ocenie Sądu zasadne jest w tym przypadku sięgnięcie do definicji "drogi" zamieszczonej w ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 460; w skrócie: "u.d.p."), stanowiącej podstawowy akt prawny z dziedziny spraw drogowych (na tę definicję wskazuje się również w doktrynie – zob. M. Górski [w:] M. Górski i in. Prawo ochrony środowiska. Komentarz, Warszawa 2014, wprowadzenie przed art. 173, Nb 2). Przywołana ustawa rozróżnia drogi publiczne (następujących kategorii: krajowe, wojewódzkie, powiatowe, gminne; art. 2 ust. 1 u.d.p.) – czyli, zgodnie z art. 1 u.d.p., drogi zaliczone na podstawie tej ustawy do jednej z ww. kategorii dróg, z których może korzystać każdy, zgodnie z ich przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych – oraz drogi wewnętrzne, tj. "[d]rogi, drogi rowerowe, parkingi oraz place przeznaczone do ruchu pojazdów, niezaliczone do żadnej z kategorii dróg publicznych i niezlokalizowane w pasie drogowym tych dróg" (art. 8 ust. 1 u.d.p.). Wspólną cechą tak dróg publicznych, jak i dróg wewnętrznych – w kontekście art. 115a ust. 2 p.o.ś. – jest to, iż muszą one w każdym przypadku stanowić "drogę" w technicznoprawnym znaczeniu, tj. zgodnie z definicją legalną z art. 4 pkt 2 u.d.p.: "budowlę wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami oraz instalacjami, stanowiącą całość techniczno-użytkową, przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowaną w pasie drogowym". Przez "pas drogowy" rozumie się zaś "wydzielony liniami granicznymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym są zlokalizowane droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą" (art. 4 pkt 1 u.d.p.). Skoro, jak z powyższego wynika, droga – także w rozumieniu art. 115a ust. 2 p.o.ś. – to budowla przeznaczona do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowana w pasie drogowym rozumianym jako grunt wydzielony liniami granicznymi, to tym samym warunkiem koniecznym do przyjęcia, że określony pas gruntu wykorzystywany w charakterze ciągu komunikacyjnego stanowi drogę wewnętrzną objętą dyspozycją ww. przepisu, jest możliwość uznania tego pasa gruntu za drogę w rozumieniu art. 4 pkt 2 u.d.p., w tym – jak stanowi art. 4 pkt 1 u.d.p. – jego wydzielenie liniami granicznymi. Innymi słowy, nie może stanowić drogi wewnętrznej pas gruntu, który nie został wydzielony geodezyjnie liniami granicznymi (por. wyrok NSA z 27.10.2011 r., II OSK 1742/11, CBOSA). W tym zakresie organy nie poczyniły zaś niezbędnych ustaleń. Przede wszystkim w aktach sprawy brak stosownej mapy z naniesionym przebiegiem trasy, określanej przez organy mianem "drogi wewnętrznej", wykorzystywanej przez Kopalnię do samochodowego transportu węgla. Przebieg tej trasy nie został także przedstawiony na żadnym ze znajdujących się w aktach sprawy szkiców poglądowych. W rezultacie nie wiadomo, czy trasa ta przebiega wydzielonym geodezyjnie pasem gruntu. Poza tym nie wiadomo, czy pas gruntu faktycznie zajęty pod ww. "drogę wewnętrzną" został przeznaczony pod urządzenie drogi wewnętrznej w obowiązującym na tym obszarze planie miejscowym (wprowadzonym uchwałą nr [...] Rady Gminy W. z dnia [...] września 2009 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla inwestycji celu publicznego - eksploatacja węgla brunatnego metodą odkrywkową - odkrywka [...] - Etap I; Dz. Urz. Woj. Wielk. Nr [...], poz. [...]; dalej jako: "Plan Miejscowy"), a przynajmniej czy taka funkcja nie jest z planistycznym przeznaczeniem zajętego terenu sprzeczna. Wątpliwości w tym zakresie potęguje fakt, że Sądowi wiadomym jest z urzędu (z uzasadnienia wyroku WSA w Poznaniu z 24.10.2012 r., IV SA/Po 508/12, CBOSA), iż przewóz węgla samochodami – na uciążliwość którego uskarżają się Wnioskodawcy – Kopalnia uruchomiła zastępczo, ze względu na długotrwałe postępowanie związane z pozyskaniem gruntów, w miejsce przewidzianego w planie ruchu zakładu i w miejscowym planie, transportu kolejowego. Tym bardziej kwestia zgodności takiej komunikacji z postanowieniami Planu Miejscowego powinna zostać wyjaśniona. I bynajmniej nie chodzi tu "egzekwowanie zapisów w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego" – od czego odżegnują się organy – a o sprawdzenie, czy ów szlak komunikacyjny, określany mianem "drogi wewnętrznej", jest nie tylko faktycznie, ale i prawnie przeznaczony do prowadzenia ruchu drogowego. Pomocna w tym zakresie mogłaby być dokumentacja, na podstawie której doszło do wyznaczenia przebiegu i wybudowania rzeczonej "drogi wewnętrznej". Spółka w swych wyjaśnieniach podała, że dotychczas pojazdy Kopalni poruszają się m.in. "wybudowanym odcinkiem trasy odstawy węgla będącej własnością Kopalni" – którą to trasę, jak należy rozumieć, organy uznały właśnie za ww. "drogę wewnętrzną" – oraz że "[t]rasa pojazdów wcześniej została ustalona i dostosowana do istniejącego układu drogowego" (pismo [...] z [...].01.2015 r. znak: [...]; k. 5 akt adm. I inst.). Twierdzenia te nie zostały jednak w żaden sposób udokumentowane. W szczególności nie wiadomo, w jakim trybie i w oparciu o jakie akty (zgłoszenia, pozwolenia, zgody itp.) doszło do ustalenia i wybudowania ww. trasy samochodowej. Z akt sprawy wynika, że organ I instancji zwracał się do Spółki o takie informacje (pytając: "w jakiej dokumentacji, decyzji, pozwoleniu została wcześniej ustalona trasa odstawy węgla? przez jaki organ zostało to zatwierdzone?" – pismo z [...].03.2015 r., znak: [...]; k. 13 akt adm. I inst.), jednak nie uzyskał konkretnej odpowiedzi (w szczególności nie zawiera jej pismo Spółki z [...].04.2015 r., znak: [...], k. 29–30 akt adm. I inst., gdyż odnosi się ono do budowy docelowej kolejowej, a nie zastępczej samochodowej, trasy odstawy węgla). Mimo to, z niewiadomych przyczyn, organ niezasadnie odstąpił od dalszego wyjaśniania tej kwestii. W tym miejscu należy podkreślić, że obowiązek wykazania, iż hałas, którego dotyczy kontrolowane tu postępowanie, rzeczywiście jest hałasem komunikacyjnym – a więc, że w szczególności stanowiąca własność Kopalni trasa, po której odbywa się samochodowy transport węgla, ma status drogi nie tylko w sensie faktycznym, ale i w znaczeniu prawnym – ostatecznie obciąża Spółkę. Jak bowiem trafnie przyjmuje się w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych, obowiązywanie w postępowaniu administracyjnym zasady oficjalności – w świetle której to na organie administracji prowadzącym postępowanie spoczywa co do zasady obowiązek wszechstronnego oraz rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy – nie oznacza, że organ ma obowiązek poszukiwania dowodów mających wykazać zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony, w sytuacji pasywnej postawy strony w tym zakresie. Nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia bowiem strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonej okoliczności może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony. Z treści przepisów nakładających wspomniane wyżej obowiązki nie daje się w szczególności wyprowadzić konkluzji, iż organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ta ostatnia, mimo wezwania, środków takich nie przedstawia (por. wyroki NSA: z 20.05.1998 r., I SA/Ka 1605/96; z 10.10.2007 r., II GSK 172/07; z 21.12.2007 r., II OSK 1783/06; z 07.12.2010 r., II OSK 1677/10; z 28.06.2011 r., II GSK 631/10; z 27.07.2011 r., II OSK 1560/10; z 09.09.2011 r., II OSK 1700/10; z 08.11.2013 r., II OSK 1291/12; z 08.12.2015 r., II OSK 910/14 – dostępne w CBOSA). W tym kontekście negatywnie należy ocenić postawę Spółki, która pomimo wezwania przez organ I instancji nie wyjaśniła, na jakiej podstawie doszło do ustalenia i wybudowania owej "drogi wewnętrznej", po której odbywa się zastępczy samochodowy transport węgla. Niewyjaśnienie wskazanych wyżej okoliczności skutkuje tym, że za co najmniej przedwczesne należy uznać stanowisko organów obu instancji, iż w sprawie zachodzą przesłanki określone w art. 115a ust. 2 p.o.ś., uzasadniające umorzenie kontrolowanego tu postępowania administracyjnego. Niezależnie od powyższego organy obu instancji również co najmniej przedwcześnie uznały, że nieruchomość Skarżących nie podlega szczególnej ochronie akustycznej, gdyż jest zlokalizowana na terenie określonym w Planie Miejscowym jako teren i obszar górniczy - korytarz odstawy węgla i infrastruktury technicznej i teren rolniczy ([...]), które to tereny nie zostały uwzględnione w art. 113 p.o.ś ani w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz. U. z 2014 r. poz. 112). Uszło bowiem uwadze organów, że oprócz kategorii terenów wyszczególnionych w art. 113 ust. 2 pkt 1 p.o.ś. w ww. rozporządzeniu wyróżniono dodatkowo również określone podkategorie terenów, a wśród nich "tereny zabudowy zagrodowej". Jest to o tyle istotne, że Sądowi wiadomym jest z urzędu (z uzasadnienia wyroku WSA w Poznaniu z 24.10.2012 r., IV SA/Po 508/12, CBOSA), iż Skarżący przynajmniej jeszcze w 2012 r. prowadzili gospodarstwo rolne. Nie można więc wykluczyć, że na przedmiotowej nieruchomości Skarżących jest zlokalizowana zabudowa zagrodowa. Organy powinny to wyjaśnić. Wprawdzie bowiem na terenie oznaczonym w Planie Miejscowym ww. symbolem [...] wyraźnie nie dopuszcza się realizacji zabudowy zagrodowej (inaczej niż np. na terenach [...]), ale zarazem dopuszcza się zachowanie istniejącej zabudowy (§ 53 ust. 1 Planu Miejscowego) – lege non distinguente: także zabudowy zagrodowej. Przy tym z treści przywołanego wyżej § 53 ust. 1 Planu Miejscowego jasno wynika, że uchwałodawca lokalny liczył się z koniecznością zachowania dla zabudowy istniejącej na tym terenie odnośnych norm hałasu, skoro w przepisie tym postanowił: "Dopuszcza się zachowanie istniejącej zabudowy z możliwością remontu, rozbudowy, nadbudowy i przebudowy pod warunkiem nie przekraczania na granicy terenu zabudowy dopuszczalnych poziomów hałasu określonych w przepisach odrębnych lub zastosowaniu rozwiązań technicznych ograniczających emisję hałasu do poziomów dopuszczalnych." W tym kontekście należałoby dodatkowo jeszcze rozważyć, czy w związku z ww. dopuszczeniem w Planie Miejscowym na terenie [...] zachowania istniejącej zabudowy (również zagrodowej) nie zachodzą podstawy do stosowania, w drodze analogii (legis), do tej zabudowy przepisu § 14 ust. 2 Planu Miejscowego, w myśl którego: "Na terenach [...], w związku z dopuszczeniem realizacji zabudowy zagrodowej zaliczonych do terenów zabudowy zagrodowej, znajdujących się poza obszarem górniczym należy zapewnić standardy jakości akustycznej środowiska w zakresie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku, określone przepisami prawa". Mając wszystko to na uwadze, a przede wszystkim okoliczność, że kontrolowane decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania polegającym na niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy – co w szczególności uchybiało przepisom: art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. (w zw. z art. 140 k.p.a.) – oraz że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie w rozumieniu art. 138 § 2 k.p.a., Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a., uchylił zarówno zaskarżoną decyzję SKO, jak i poprzedzającą ją decyzję Starosty (pkt 1 sentencji wyroku). O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 202 § 2 p.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez Skarżących koszt wpisu w wysokości 200 zł. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni powyższe uwagi, wytyczne i oceny prawne Sądu, a zwłaszcza w niezbędnym zakresie uzupełni postępowanie wyjaśniające i na podstawie jego wyników podejmie właściwe rozstrzygnięcie, należycie je uzasadniając, jak tego wymaga art. 107 § 3 k.p.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI