IV SA/PO 689/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA uchylił decyzję Wojewody, która utrzymała w mocy decyzję Starosty odmawiającą pozwolenia na rozbiórkę młyna, uznając, że postępowanie powinno zostać umorzone z powodu bezprzedmiotowości po faktycznym rozebraniu budynku.
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Wojewody uchylającą punkt decyzji Starosty, która z kolei uchyliła wcześniejszą decyzję o pozwoleniu na rozbiórkę młyna. Sąd uchylił decyzję Wojewody, uznając, że postępowanie powinno zostać umorzone z powodu bezprzedmiotowości, ponieważ budynek został już rozebrany. Sąd podkreślił, że mimo wznowienia postępowania z powodu braku uzgodnienia z konserwatorem zabytków, faktyczne wykonanie rozbiórki czyni dalsze rozstrzyganie o pozwoleniu bezprzedmiotowym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody, która utrzymała w mocy decyzję Starosty Grodzkiego odmawiającą pozwolenia na rozbiórkę budynku dawnego młyna. Pierwotnie Starosta wydał pozwolenie na rozbiórkę, jednak następnie wznowił postępowanie z urzędu z powodu ujawnienia, że budynek jest wpisany do gminnej ewidencji zabytków i nie uzyskano wymaganego uzgodnienia z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków. W toku wznowionego postępowania Starosta uchylił własną decyzję i odmówił pozwolenia na rozbiórkę. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy, uchylając jedynie punkt dotyczący utrzymania w mocy pierwotnej decyzji w pozostałym zakresie. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów, wskazując m.in. na bezprzedmiotowość postępowania, gdyż budynki zostały już rozebrane. Sąd uznał skargę za częściowo zasadną. Potwierdził, że istniała podstawa do wznowienia postępowania z powodu braku uzgodnienia z konserwatorem zabytków (art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a.). Jednakże, z uwagi na fakt, że budynek młyna został faktycznie rozebrany przed wydaniem decyzji w trybie wznowienia, Sąd uznał, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe. W związku z tym, Sąd orzekł, że organ powinien uchylić pierwotną decyzję o pozwoleniu na rozbiórkę, ale jednocześnie umorzyć postępowanie w przedmiocie wydania pozwolenia na rozbiórkę z powodu jego bezprzedmiotowości (art. 105 § 1 k.p.a.). Sąd podkreślił, że instytucja wznowienia postępowania nie zawiera zakazu uchylenia decyzji, która wywołała nieodwracalne skutki prawne, w przeciwieństwie do trybu stwierdzenia nieważności. Sąd zasądził od Wojewody na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Sąd uznał, że w sytuacji, gdy budynek został faktycznie rozebrany, postępowanie w przedmiocie wydania pozwolenia na rozbiórkę stało się bezprzedmiotowe i organ powinien wydać decyzję o umorzeniu postępowania, a nie decyzję merytoryczną odmawiającą pozwolenia.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 105 § 1 k.p.a. stanowiący o obowiązku umorzenia postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe. Podkreślił, że wykonanie rozbiórki przed zakończeniem postępowania wznowieniowego czyni dalsze rozstrzyganie o pozwoleniu bezprzedmiotowym, a art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. dopuszcza w takiej sytuacji wydanie decyzji umarzającej postępowanie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (14)
Główne
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 6
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa wznowienia postępowania w przypadku wydania decyzji bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu.
k.p.a. art. 105 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do umorzenia postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe.
k.p.a. art. 151 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ wydaje decyzję, w której uchyla decyzję dotychczasową i wydaje nową rozstrzygającą o istocie sprawy.
p.b. art. 39 § ust. 3
Prawo budowlane
Wymóg uzgodnienia pozwolenia na budowę lub rozbiórkę obiektu ujętego w gminnej ewidencji zabytków z wojewódzkim konserwatorem zabytków.
P.u.s.a. art. 1
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny.
Pomocnicze
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa wznowienia postępowania w przypadku ujawnienia nowych okoliczności faktycznych lub dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi.
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 5
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa wznowienia postępowania w przypadku ujawnienia nowych okoliczności faktycznych lub dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi.
k.p.a. art. 146 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Nie uchyla się decyzji ostatecznej, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.
k.p.a. art. 10 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu.
P.p.s.a. art. 134 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.
P.p.s.a. art. 200 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania o zwrocie kosztów postępowania.
P.p.s.a. art. 205 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania o zwrocie kosztów postępowania.
P.p.s.a. art. 225
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania o zwrocie nadpłaconego wpisu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postępowanie stało się bezprzedmiotowe z uwagi na faktyczne rozebranie budynku. Organ nie powinien był wydawać decyzji merytorycznej odmawiającej pozwolenia, lecz umorzyć postępowanie.
Odrzucone argumenty
Zastosowanie art. 146 § 2 k.p.a. w sytuacji, gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. poprzez odstąpienie od zawiadomienia strony o aktach sprawy.
Godne uwagi sformułowania
Sąd uznał, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe z uwagi na faktyczne rozebranie budynku. Instytucja wznowienia postępowania nie zawiera zakazu uchylenia decyzji, która wywołała nieodwracalne skutki prawne.
Skład orzekający
Katarzyna Witkowicz-Grochowska
przewodniczący sprawozdawca
Józef Maleszewski
sędzia
Sebastian Michalski
asesor sądowy
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego w przypadku wykonania rozbiórki przed zakończeniem postępowania wznowieniowego, a także stosowania art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a. w kontekście braku uzgodnień konserwatorskich."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której budynek został rozebrany w trakcie postępowania wznowieniowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe ustalenie bezprzedmiotowości postępowania, nawet po wznowieniu, gdy faktyczne działania uniemożliwiają merytoryczne rozstrzygnięcie. Pokazuje też złożoność procedur administracyjnych związanych z rozbiórkami i ochroną zabytków.
“Rozebrał budynek, zanim sąd zdążył się wypowiedzieć. Czy to legalne?”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Po 689/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-11-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Katarzyna Witkowicz-Grochowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski Protokolant sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 listopada 2024 r. sprawy ze skargi A. W. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą A. na decyzję Wojewody z dnia 11 lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego A. W. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą A. kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. zwraca skarżącemu A. W. prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą A. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę 300 zł (słownie: trzysta złotych) tytułem nadpłaconego wpisu od skargi.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 11 lipca 2024 r. nr [...] Wojewoda orzekł o uchyleniu punktu 4 zaskarżonej decyzji Starosty G. z 24 maja 2024 r. (znak: [...]) i w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Starosta G. decyzją z 24 maja 2024 r. (znak: [...]) w punkcie 1. uchylił decyzję nr [...] z dnia 7 lipca 2023 r. wydaną dla firmy A. w sprawie zatwierdzenia projektu rozbiórki i wydania decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę budynku dawnego młyna i dwóch budynków magazynowych na terenie położonym w G. przy ul. [...], oznaczonym w ewidencji gruntów jako działka nr [...], obr. ewid. [...], w części dotyczącej rozbiórki budynku dawnego młyna; 2. odmówił wydania decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę budynku dawnego młyna, na terenie położonym w G. przy ul. [...], oznaczonym w ewidencji gruntów jako działka nr [...], obr. ewid. [...]; 3. umorzył postępowanie w zakresie art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a.; 4. w pozostałym zakresie utrzymał w mocy decyzję nr [...] z 7 lipca 2023 r.
Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Starosta G. decyzją nr [...] z 7 lipca 2023 r. (znak: [...]) zatwierdził projekt rozbiórki i udzielił pozwolenia na rozbiórkę budynku dawnego młyna i dwóch budynków magazynowych, na terenie położonym w G. przy ul. [...], oznaczonym w ewidencji gruntów jako działka nr [...], obr. ewid. [...], jedn. ewid. Miasto G.. Decyzja stała się ostateczna od dnia 24 lipca 2023 r.
Postanowieniem z 19 października 2023 r. Starosta G. na podstawie art. 149 § 1 i 2 k.p.a., art. 150 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4, 5 i 6 k.p.a. wznowił z urzędu postępowanie zakończone ww. decyzją ostateczną.
W związku z wnioskiem Starosty Powiatowego w G. o uzgodnienie planowanego przedsięwzięcia w postaci rozbiórki budynku dawnego młyna i dwóch budynków magazynowych, W. Wojewódzki Konserwator Zabytków w P. Delegatura w L. postanowieniem nr [...] z 13 listopada 2023 r. odmówił uzgodnienia pozwolenia na rozbiórkę budynku dawnego młyna i dwóch budynków magazynowych na terenie dz. nr [...] w G..
Decyzją z 10 stycznia 2024 r. Starosta G. uchylił decyzję z 7 lipca 2023 r. (znak: [...]) i odmówił udzielenia pozwolenia na rozbiórkę.
W wyniku odwołania wniesionego przez inwestora Wojewoda decyzją z 5 marca 2024 r. uchylił zaskarżoną decyzję Starosty G. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Starosta G. decyzją z 24 maja 2024 r. uchylił decyzję własną nr [...] z 7 lipca 2023r. znak: [...] udzielającą pozwolenia na rozbiórkę w części dotyczącej rozbiórki budynku dawnego młyna (pkt 1) i w tym zakresie orzekł o odmowie udzielenia pozwolenia na rozbiórkę (pkt 2), umorzył postępowanie wznowieniowe w zakresie przesłanek wynikających z art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. (pkt 3), a w pozostałym zakresie podtrzymał decyzję nr [...] z 7 lipca 2023 r. (znak: [...]) (pkt 4).
W uzasadnieniu decyzji Starosta wskazał, że dnia 19 października 2023 r. po przeprowadzonej analizie zgromadzonej dokumentacji postanowił wznowić postępowanie administracyjne zakończone wydaniem decyzji Starosty G. nr [...] z dnia 07 lipca 2023 r. o zatwierdzeniu projektu rozbiórki i wydania decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę budynku dawnego młyna i dwóch budynków magazynowych w G., na podstawie art. 149 § 1 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 4, 5 i 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z ujawnieniem nowych okoliczności nieznanych w dniu wydania decyzji oraz nieuzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu. Budynek przeznaczony do rozbiórki został wpisany do Gminnej Ewidencji Zabytków, wpis z 03 sierpnia 1991 r. pod adresem ul. [...] w G.; inwestor w projekcie budowlanym wskazał adres ul. [...]. W związku z tym Starosta G. 20 października 2023 r. wystąpił o uzgodnienie projektowanej rozbiórki do Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w P. Delegatura w L.. W. Wojewódzki Konserwator Zabytków postanowieniem z 13 listopada 2023 r. odmówił uzgodnienia pozwolenia na rozbiórkę przedmiotowych obiektów.
Organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 39 ust. 3 Prawa budowlanego w stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków, pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego wydaje organ administracji architektoniczno-budowlanej w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. W przedmiotowej sprawie nie został spełniony warunek wynikający z art. 39 ust. 3 Prawa budowlanego. Zdaniem Starosty wykonanie decyzji tj. rozbiórka obiektu nie wywołuje braku możliwości prowadzenia w stosunku do niej postępowań nadzwyczajnych i konieczności umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Ponadto organ zauważył, że roboty rozbiórkowe zostały rozpoczęte po wznowieniu postępowania postanowieniem z dnia
19 października 2023 r.
Odwołanie od ww. rozstrzygnięcia Starosty wniósł inwestor zarzucając:
1) naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy tj. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i ograniczenie się do wydania decyzji o takich samym skutkach prawnych jak uprzednio zaskarżona decyzja;
2) naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy tj. art. 158 § 2 k.p.a. w związku z art. art. 156 § 2 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i niestwierdzenie wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz niewskazanie okoliczności, z powodu których nie może ona zostać uznana za nieważną.
Wspomnianą na wstępie decyzją Wojewoda orzekł o uchyleniu punktu 4 zaskarżonej decyzji Starosty G. z 24 maja 2024 r. (znak: [...]) i w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W motywach rozstrzygnięcia Wojewoda wskazał, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa procesowego. W instytucji wznowienia postępowania występuje wyraźny aspekt materialno-prawny, tj. prawo do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej.
Organ wskazał, że w oparciu o przesłankę wynikającą z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. postępowanie może zostać wznowione wyłącznie na wniosek strony, co wynika z art. 147 k.p.a., w związku z czym umorzenie postępowania w tym zakresie było całkowicie uzasadnione.
Natomiast w odniesieniu do przesłanki wynikającej z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Wojewoda podał, że w postanowieniu z 19 października 2023 r. Starosta G. przyjął, że po przeanalizowaniu dokumentacji sprawy zakończonej ostateczną decyzją nr [...] z 7 lipca 2023 r. na jaw wyszły nowe okoliczności, które nie były znane organowi w dniu wydania decyzji, a mianowicie fakt, że budynek dawnego młyna stanowiący przedmiot udzielonego pozwolenia na rozbiórkę jest wpisany do Gminnej Ewidencji Zabytków - wpis z 3 sierpnia 1991 r. W toku uprzednio prowadzonego postępowania odwoławczego zakończonego decyzją z 5 marca 2024 r. (znak: [...]) Wojewoda wskazał, iż powyższej okoliczności nie można uznać za wypełnienie się przesłanki wynikającej z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Jak wskazuje się w orzecznictwie, aby dana okoliczność (dowód) mógł stanowić podstawę do wznowienia postępowania, musi on istnieć w dacie wydania decyzji ostatecznej. Co za tym idzie nie będą stanowiły takiej podstawy okoliczności lub dowody, które powstały (zostały wytworzone) po ostatecznym rozstrzygnięciu sprawy. Wojewoda wskazał, że ustawa nie przewiduje umorzenia postępowania w przypadku niezaistnienia przesłanki, na podstawie której wznowiono postępowanie. Organ winien zatem odmówić uchylenia decyzji na podstawie przesłanki art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i stosownie uzasadnić stanowisko o jej niezaistnieniu w uzasadnieniu decyzji zamiast umarzać w tym zakresie postępowanie. Niemniej w okolicznościach przedmiotowej sprawy czy to odmowa uchylenia decyzji czy umorzenie postępowania w zakresie przesłanki art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wywołują w rezultacie ten sam skutek, w związku z czym umorzenie postępowania jest w tym przypadku akceptowalne.
W odniesieniu do przesłanki wznowienia postępowania wynikającej z art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a., w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie ulega wątpliwości zdaniem Wojewody, że inwestycja nie została w toku postępowania pierwotnego uzgodniona przez Starostę G. z organem ochrony zabytków, co w pełni uzasadniało jego wznowienie na podstawie przesłanki wynikającej z art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a. Inwestycja polegająca na rozbiórce budynku nie uzyskała pozytywnego uzgodnienia organu ochrony zabytków co wyklucza możliwość wydania decyzji zezwalającej na rozbiórkę budynku w myśl art. 39 ust. 3 Prawa budowlanego, a to z kolei uzasadnia konieczność uchylenia decyzji nr [...] z 7 lipca 2023 r. w odniesieniu do budynku młyna i odmowę udzielenia pozwolenie na jego rozbiórkę.
Odnosząc się do treści odwołania, w którym pełnomocnik inwestora zarzuca organowi niezastosowanie w sprawie art. 156 § 2 k.p.a., Wojewoda zauważył, że pełnomocnik myli tryby nadzwyczajne postępowania administracyjnego - wznowienie postępowania regulowane w rozdziale 12 kodeksu, w art. 145-152 k.p.a. oraz stwierdzenie nieważności określone w rozdziale 13 k.p.a., w art. 156-159, które to tryby nie łączą się i mają zgoła odmienny charakter.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożył A. W. prowadzący działalność gospdoarczą pod nazwą A. reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
1) naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy tj. art. 146 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji z dnia 24 maja 2024 roku uchylającej decyzję z dnia 7 lipca 2023 roku w wyniku czego na skutek wznowienia postępowania zapadła decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej;
2) naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy tj. art. 10 § 1 k.p.a, polegające na utrzymaniu w mocy decyzji z dnia 24 maja 2024 roku pomimo niezawiadomienia strony o możliwości zapoznania się z aktami postępowania przed wydaniem rzeczonej decyzji.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że postanowieniem z dnia 19 października 2023 r. Starosta G. wznowił postępowanie w sprawie zatwierdzenia projektu rozbiórki i wydania decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę z uwagi na ujawnienie wcześniej nieznanych, nowych okoliczności faktycznie istniejących w dniu wydania decyzji. Samo wznowienie postępowania ma charakter względnie suspensywny i nie jest równoznaczne z wstrzymaniem decyzji, która została pierwotnie wydana. Aby to się stało organ musi na podstawie art. 152 kodeksu postępowania administracyjnego wydać decyzję o wstrzymaniu decyzji pierwotnej. Ponieważ jednak decyzja nie została wstrzymana i zezwolenie na rozbiórkę w niej zawarte było nadal obowiązujące to odwołujący ją wykonał i rozebrał przedmiotowe budynki.
Dalej wskazano, że decyzją z 10 stycznia 2024 r. Starosta G. uchylił decyzję z dnia 7 lipca 2023 r. i odmówił wydania decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę budynków. Zgodnie z obowiązującym w doktrynie przekonaniem organ zobowiązany jest do oceny stanu faktycznego na moment wydania decyzji administracyjnej. Wydając wspomnianą decyzję organ nie uwzględnił zmian jakie zaszły w okolicznościach faktycznych - faktu, iż budynki zostały już rozebrane, co stanowi nieodwracalny skutek - i tym samym wydał decyzję sprzeczną z zasadą prawdy materialnej wyrażoną w art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego. Ponadto organ miał świadomość, że decyzja z 7 lipca 2023 r. została wykonana czego dowodem jest wydane przez Starostę G. dnia 5 stycznia 2024r. zawiadomienie o zmianach ewidencyjnych i wskazany w nim opis zmiany jakim jest usunięcie budynku nr [...]. Organ powinien więc z urzędu wiedzieć o wykonaniu pierwotnej decyzji i wówczas powinien byt zastosować przepis art. 105 § 1 k.p.a stanowiący o konieczności umorzenia rzeczonego postępowania ze względu na jego bezprzedmiotowość.
Decyzja organu zdaniem Skarżącego została wydana z naruszeniem przepisów prawa co miało bezpośredni wpływ na wynik sprawy, albowiem art. 146
§ 2 k.p.a. przyjmuje regułę, że w przypadku, gdy w wyniku wznowionego postępowania miałaby zapaść decyzja odpowiadająca w swojej istocie decyzji dotychczasowej, wówczas oryginalnej decyzji ostatecznej nie uchyla się, a jedynie stwierdza się, że została ona wydana z naruszeniem prawa. Decyzja z dnia 7 lipca 2023 r. została wykonana tj. budynki zostały wyburzone co wywołało nieodwracalne skutki prawne. Organ powinien więc odmówić uchylenia decyzji, jako że została w całości wykonana, jej uchylenie jest sprzeczne ze stanem faktycznym oraz w ostateczności prowadzi do konieczności wydania decyzji odpowiadającej w swej istocie decyzji dotychczasowej. Nie ma bowiem w niniejszej sprawie możliwości odwrócenia skutków wykonania decyzji z dnia 7 lipca 2023 r. zezwalającej skarżącemu na wyburzenie budynków.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w treści wydanej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi Wojewoda wskazał, że wbrew twierdzeniu skarżącego nie miał w sprawie zastosowania art. 146 § 2 k.p.a. bowiem w sprawie ziściła się przesłanka wznowieniowa wynikająca z art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a. W toku wznowionego postępowania inwestycja nie została pozytywnie uzgodniona przez organ ochrony zabytków, co uniemożliwiło wydanie decyzji pozytywnej dla inwestora, zaś w sprawie nie mogłaby zapaść decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowi Ponadto skarżący zarzuca organowi naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. W wydanej decyzji organ wyjaśnił, iż odstąpił od wystosowania zawiadomienia na podstawie art. 10 § 1 k.p.a. z uwagi na ekonomikę postępowania odwoławczego, a także niezmieniony materiał dowodowy okoliczności faktyczne oraz prawne, kierując się zasadą wynikającą z art. 12 k.p.a. Jednocześnie Skarżący nie wskazał jakich czynności nie mógł dokonać w związku z odstąpieniem od wystosowania zawiadomienia.
Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu w dniu 7 listopada 2024 r. pełnomocnik skarżącego wywodził, jak w skardze i podkreślał, że decyzja w przedmiocie rozbiórki nie została przez organ wstrzymana i w istocie z chwilą wydania pierwszej decyzji w trybie wznowienia postępowania obiekty były już rozebrane. Zdaniem pełnomocnika wydanie decyzji o uchyleniu decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę nie powinno mieć miejsca w sprawie z uwagi na brak przedmiotu postępowania, gdyż budynek młyna i budynki z nim związane zostały całkowicie rozebrane.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się częściowo zasadna.
Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 334) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2024 r., poz. 935 dalej "P.p.s.a."). Przy czym podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Podstawę prawną zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej jako: "k.p.a.") oraz ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo Budowlane (Dz.U. z 2024 r. poz. 725, dalej “p.b.").
Decyzją z dnia 11 lipca 2024 r. nr [...] Wojewoda orzekł o uchyleniu punktu 4 zaskarżonej decyzji Starosty G. z 24 maja 2024 r. (znak: [...]) wydanej na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a. i w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Kontrolowane decyzje zapadły więc po wznowieniu postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją w przedmiocie pozwolenia na rozbiórkę budynku dawnego młyna i dwóch budynków magazynowych położonych w G., działka o nr. ewid. [...].
Poddana kontroli Sądu decyzja Wojewody została, zatem wydana w trybie wznowienia postępowania, który, stanowiąc nadzwyczajny tryb postępowania administracyjnego, służy weryfikacji ostatecznej decyzji administracyjnej wydanej w postępowaniu obarczonym jedną z kwalifikowanych wad procesowych enumeratywnie wymienionych w art. 145 § 1, art. 145a § 1 i art. 145b § 1 k.p.a. (w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji). Z uwagi na to, że w ramach wznowionego postępowania może dojść do wzruszenia decyzji, co przełamuje zasadę trwałości rozstrzygnięć ostatecznych wynikającą z art. 16 § 1 k.p.a., wznowienie postępowania obwarowane jest szczególnymi wymogami. Wniesienie podania nie wszczyna postępowania wznowieniowego, tylko uruchamia fazę wstępną postępowania, której celem jest ustalenie, czy wznowienie postępowania jest w określonym przypadku dopuszczalne. Poprzedza ona ustalenie, czy przyczyny wznowienia faktycznie wystąpiły, gdyż ta kwestia może zostać merytorycznie rozważona dopiero po wydaniu postanowienia, o którym mowa w art. 149 § 1 k.p.a. (art. 149 § 2 k.p.a.). Niestwierdzenie zaistnienia przyczyny wznowienia nakazuje wydać decyzję opisaną w art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., natomiast potwierdzenie, że przyczyna ta wystąpiła upoważnia organ do wydania jednej z decyzji, o których mowa w art. 151 § 1 pkt 2 lub art. 151 § 2 k.p.a. Wznowienie postępowania stanowi zatem instytucję procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ją wydano, było dotknięte wadą przewidzianą m.in. w art. 145 § 1 k.p.a. Postanowienie o wznowieniu postępowania otwiera postępowanie, w którym właściwy organ rozpatruje ponownie sprawę zakończoną decyzją ostateczną badając, czy przyczyna wznowienia nie wpłynęła na treść decyzji.
Wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania uruchamia "właściwe" postępowanie wznowieniowe, które dzieli się na dwa etapy, wzmiankowane łącznie w przepisie art. 149 § 2 k.p.a. mówiącym o tym, że: "Postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy". W ramach pierwszego etapu - "postępowania co do przyczyny wznowienia" – organ administracji musi ustalić, czy zarzucana wada stanowiąca przesłankę wznowienia rzeczywiście wystąpiła.
Jeżeli organ stwierdzi wystąpienie zarzucanej przyczyny wznowienia, wówczas przechodzi do ostatniego etapu postępowania wznowieniowego, określonego przez ustawodawcę mianem "postępowania co do rozstrzygnięcia istoty sprawy", kończącego się wydaniem decyzji, w której organ
- na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. uchyla decyzję dotychczasową – gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b k.p.a. – i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy, albo
- na podstawie art. 151 § 2 k.p.a. stwierdza wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazuje okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji – w przypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146 k.p.a. (a więc w szczególności w przewidzianym w art. 146 § 2 k.p.a. przypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej).
Natomiast jeżeli organ uzna, że podstawa wznowieniowa jednak nie wystąpiła to nie przechodzi już do etapu badania sprawy co do istoty, lecz zobligowany jest wydać decyzję przewidzianą w art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., tj. decyzję o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej. Tak więc stwierdzenie braku wystąpienia ustawowej przesłanki wznowienia postępowania zamyka organowi drogę do merytorycznego rozpatrzenia sprawy administracyjnej (zob. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 września 2021 r., sygn. IV SA/Po 448/21 oraz z dnia 19 kwietnia 2018 r., sygn. II SA/Po 1223/17, CBOSA; por. też wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 23 stycznia 1998 r., sygn. II SA 1302/97; z dnia 11 maja 2010 r., sygn. II OSK 768/09, dostępne orzeczenia.nsa.gov.pl w skrócie "CBOSA").
Przechodząc do meritum niniejszego postępowania zasadnie przyjęły organy obu instancji, że z całą pewnością zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie uregulowana w art. 145
§ 1 pkt 6 k.p.a., a nie wskazana w art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. Nie budzi bowiem wątpliwości, że wznowienie postępowania w oparciu o przesłankę wynikającą z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. może nastąpić wyłącznie na wniosek strony, co wynika z art. 147 k.p.a. Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. postępowanie wznawia się, jeśli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Pojawienie się nowych dowodów po wydaniu ostatecznej decyzji może stanowić jedynie podstawę wszczęcia postępowania w nowej sprawie (por. G. Łaszczyca [w:] Komentarz, 2010, t. 2, s. 282). Przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. może mieć zastosowanie, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki. Po pierwsze, ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody istotne dla sprawy są nowe. Po drugie, nowe okoliczności faktyczne lub dowody istnieją w dniu wydania decyzji ostatecznej. Po trzecie, nowe okoliczności faktyczne lub dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję. Zastosowanie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wymaga kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek: nowe okoliczności faktyczne i dowody muszą zostać ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej. Nadto te okoliczności i dowody musiały istnieć już wcześniej, tj. w chwili wydawania decyzji ostatecznej, lecz dla tego organu są one nowe tylko dlatego, że nie były mu wcześniej znane. W niniejszej sprawie budynek dawnego młyna wraz z budynkami towarzyszącymi stanowiący przedmiot udzielonego pozwolenia na rozbiórkę jest ujęty w wojewódzkiej oraz gminnej ewidencji zabytków - wpisem z 3 sierpnia 1991 r. Gminna Ewidencja Zabytków Miasta G., jak i wpis obejmujący budynek młyna oraz usytuowane w pobliżu budynki: magazynowy i gospodarczy istniały w dacie wydania decyzji ostatecznej o udzieleniu pozwolenia na rozbiórkę, ale nie można przyjąć, by ich istnienie było okolicznością nieznaną organowi wydającemu decyzję. Należy zauważyć, że gminna ewidencja zabytków jest rejestrem ogólnodostępnym, dostępnym na stronie internetowej miasta G., a jej istnienie nie jest nową okolicznością nieznaną organowi. Nadto z projektu budowlanego wynika, że dotyczy on budynków położonych na działce ewid. nr [...] przy ul. [...] w G. (rys. 2-7). W związku z tym nie można wpisu tego traktować jako podstawy do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Zdaniem Sądu, mając na uwadze powyższe uwagi ogólne, w niniejszej sprawie w związku z niewystąpieniem podstaw wznowieniowych wskazanych w art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. organ administracji winien był odmówić uchylenia decyzji dotychczasowej w związku z brakiem podstawy do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a., a nie umarzać postępowanie w tym zakresie. Wprawdzie organ odwoławczy dostrzegł powyższe uchybienie organu I instancji, ale zaakceptował rozstrzygniecie Starosty w punkcie 3 decyzji z 24 mama 2024 r. W ocenie Sądu, z uwagi na uchylenie zaskarżonej decyzji przez Sąd z innych względów, o czym poniżej, organ odwoławczy ponownie rozpatrując sprawę w tej części uwzględni stanowisko Sądu w zakresie odmowy uchylenia decyzji dotychczasowej na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a., jak to wynika z przepisu art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.
W sprawie jednak z całą pewnością zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania uregulowana w art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a. i w związku z tym zasadnie organ I instancji w punkcie 1 decyzji z dnia 24 maja 2024 r. uchylił decyzję Starosty nr [...] z 7 lipca 2023 r. w sprawie zatwierdzenia projektu rozbiórki i wydania decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę budynku dawnego młyna i dwóch budynków magazynowych. Zgodnie z tym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeśli decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu.
Mając na uwadze faktyczną podstawę wydania decyzji wskazać należy, iż stosownie do treści przywołanego powyżej art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Przepis art. 149 § 2 k.p.a. nakłada na organ obowiązek przeprowadzenia postępowania nie tylko co do przyczyn wznowienia, ale także co do istoty sprawy. W orzecznictwie podnosi się, że postępowanie wznowieniowe nie jest tylko postępowaniem weryfikacyjnym, ale obejmuje również rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej. Decyzja kończąca postępowanie w sprawie wznowionej rozstrzyga ją zarówno co do podstaw wznowienia, jak i co do istoty sprawy administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 163/20 i przywołane tam orzecznictwo; wyr WSA w Gdańsku z 6 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 707/23, CBOSA).
Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności niniejszej sprawy przywołać należy przepis art. 39 ust. 3 p.b., zgodnie z którym w stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków, pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego wydaje organ administracji architektoniczno-budowlanej w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. W przedmiotowej sprawie warunek ten nie został spełniony. W toku pierwotnie prowadzonego postępowania zakończonego decyzją nr [...] z 7 lipca 2023 r. organ nie wystąpił o uzgodnienie zamiaru rozbiórki obiektu z wojewódzkim konserwatorem zabytków, co stało się podstawą do wznowienia postępowania. Zasadnie, więc organ I instancji przeszedł do ostatniego etapu postępowania wznowieniowego, określonego przez ustawodawcę mianem "postępowania co do rozstrzygnięcia istoty sprawy", kończącego się wydaniem nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy.
Jak już wskazano, w razie braku podstaw z art. 145 § 1 k.p.a. odmawia się uchylenia dotychczasowej decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym, a gdy podstawy te zachodzą – uchyla się dotychczasową decyzję i wydaje nową, rozstrzygającą o istocie sprawy. Decyzja taka musi mieć więc co do zasady charakter rozstrzygnięcia o istocie sprawy. W tej sprawie wypowiedział się NSA w Warszawie w wyroku z 31.05.1995 r., III SA 430/94, M. Pod. 1996/1, s. 26, stwierdzając, że logiczną konsekwencją poszczególnych etapów postępowania wznowieniowego, którego celem jest ponowne rozpoznanie sprawy, jest w przypadku istnienia podstaw wznowienia uchylenie decyzji dotychczasowej i wydanie w tym samym postępowaniu nowej decyzji merytorycznej (art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.).
Wydana przez organ I instancji w niniejszej sprawie decyzja w punkcie 1 pozostaje co do zasady w zgodzie z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., który to przepis nakazuje organowi uchylenie decyzji dotychczasowej w razie stwierdzenia podstaw do jej uchylenia. Zaistniała bowiem w niniejszej sprawie bezsprzecznie przesłanka z art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a., a uzyskane później stanowisko Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków nie pozwalało na wydanie pozwolenia na rozbiórkę.
Organy zasadnie oceniły przy tym, że nie zaistniały podstawy do zastosowania w niniejszej sprawie art. 146 § 2 k.p.a. Przepis ten stanowi, że nie uchyla się decyzji ostatecznej w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Z uwagi na negatywne uzgodnienie Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w niniejszej sprawie, nie sposób uznać, że w wyniku wznowienia mogłaby zapaść tylko decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej – decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę przedmiotowych budynków. Brak zatem podstaw do zastosowania art. 146 § 2 k.p.a. i z pewnością art. 146 § 1 k.p.a., skoro zakwestionowana w trybie wznowienia decyzja zastała doręczona inwestorowi 7 lipca 2023 r. (k. 16v akt adm. I inst.).
Należy ponadto stwierdzić, odnosząc się do argumentacji podnoszonej w odwołaniu, a pośrednio również w skardze, że kwestia powstania nieodwracalnych skutków prawnych w wyniku wykonania pozwolenia na rozbiórkę jest pozbawiona znaczenia prawnego w świetle ustawowo określonych przesłanek wydania decyzji, o której mowa w art. 151 k.p.a. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego regulujące zasady i tryb wznowienia postępowania nie zawierają bowiem, tak jak czynią to przepisy dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 § 2 k.p.a.), zakazu uchylenia decyzji dotychczasowej, jeżeli decyzja ta wywołała nieodwracalne skutki prawne. Sformułowanie takiego zakazu w drodze analogii jest niedopuszczalne, bowiem nie może mieć zastosowania w odniesieniu do przepisów prawnych regulujących instytucje prawne oparte na odmiennych założeniach i realizujących inne cele. Instytucje wznowienia postępowania administracyjnego i stwierdzenia nieważności oparte są o inne podstawy prawne i skoro w okolicznościach niniejszej sprawy organ nie uzyskał wymaganego prawem uzgodnienia innego organu, to zastosowanie znajduje podstawa wznowieniowa określona w art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a.
Przechodząc do istoty uchylenia zaskarżonej decyzji, w ocenie Sądu niezasadne było rozstrzygnięcie organu wskazane w punkcie 2 zaskarżonej decyzji Starosty z 24 maja 2024 r. odnoszące się do odmowy wydania decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę.
Wydana przez organ decyzja wprawdzie pozostaje w zgodzie z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., który to przepis nakazuje organowi uchylenie decyzji dotychczasowej w razie stwierdzenia podstaw do jej uchylenia i wydanie nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy, ale podkreślenia jednak w tym miejscu wymaga, że art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. dopuszcza wydanie w charakterze "nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy" także rozstrzygnięcie umarzające postępowanie uprzednio zakończone uchylaną obecnie decyzją ostateczną, a ma to miejsce wówczas gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe (por. wyr. WSA w Gliwicach z 7 września 2011 r., sygn. akt II SA/GL 167/11, od którego NSA wyrokiem z 09 maja 2013 r. oddalił skargę kasacyjną, sygn. akt II OSK 9/12, CBOSA).
Jak bowiem trafnie podkreśla się w orzecznictwie sądowym i literaturze przedmiotu istotą wznowionego postępowania jest powrót do stadium zwykłego postępowania instancyjnego, co oznacza między innymi, że w postępowaniu wznowionym mają zastosowanie zasady ogólne kodeksu postępowania administracyjnego. Organ administracji, wydając decyzję co do meritum sprawy w toku postępowania wznowieniowego, rozpoznaje sprawę na nowo. Zasadą jest, że organ ten stosuje przepisy obowiązujące w chwili wydania decyzji w wyniku wznowienia postępowania.
Zważywszy bowiem na ogólne reguły jurysdykcji administracyjnej oraz dyspozycję art. 104 § 2 k.p.a. i art. 105 § 1 k.p.a., katalog decyzji możliwych do wydania po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego należy uzupełnić o dodatkowe rozstrzygnięcie, które jest w gruncie rzeczy odmianą rozstrzygnięcia z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., a polega na uchyleniu decyzji dotychczasowej i umorzeniu postępowania. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Najogólniej rzecz ujmując, bezprzedmiotowość postępowania występuje w sytuacji braku sprawy administracyjnej, innymi słowy, w obliczu braku możliwości konkretyzacji - pozytywnej lub negatywnej - wzajemnych uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjnoprawnego. Stosownie do art. 104 § 1 k.p.a. wszczęte postępowanie administracyjne musi zostać zakończone załatwieniem sprawy, czyli jej rozstrzygnięciem poprzez wydanie decyzji administracyjnej. Decyzje administracyjne rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji (art. 104 § 2 k.p.a.). Decyzją "w inny sposób kończącą sprawę w danej instancji" jest decyzja wydana na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., tj. decyzja umarzająca postępowanie administracyjne, którą organ wydaje, gdy nie może rozstrzygnąć sprawy co do jej istoty ze względu na pojawienie się trwałej przeszkody uniemożliwiającej ukształtowanie stosunku materialnoprawnego (bezprzedmiotowość postępowania).
W doktrynie prawa i postępowania administracyjnego oraz w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego określana jest jako brak przedmiotu postępowania. Przez przedmiot ten należy zaś rozumieć konkretną sprawę, w której organ administracji publicznej jest władny i jednocześnie zobowiązany do rozstrzygnięcia na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. W rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej (w formie decyzji administracyjnej) ingerencji organu administracyjnego, co oznacza, że jakiekolwiek rozstrzygnięcie organu – pozytywne, czy negatywne – staje się prawnie niedopuszczalne (por. wyr. WSA w Warszawie z 17 marca 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 2542/14, CBOSA).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt sprawy niniejszej należy przypomnieć, iż roboty rozbiórkowe prowadzone były w oparciu o decyzję Starosty G. nr [...] z dnia 07 lipca 2023 r. o pozwoleniu na rozbiórkę. Powyższe okoliczności wykluczają przyjęcie tezy, iż roboty rozbiórkowe zostały prowadzone w warunkach samowoli budowlanej. Jak wynika z akt sprawy przedstawionych Sądowi, jeszcze przed wydaniem pierwszej decyzji w przedmiocie wznowienia postępowania z 10 stycznia 2024 r. inwestor dokonał rozbiórki przedmiotowych obiektów (wpisy do Dziennika Budowy), którą zakończono 14 grudnia 2023 r. Dnia 07 września 2023 r. nastąpiło rozpoczęcie rozbiórki, kontynuowano ją w dniu 05 października 2023 r. Dnia 19 października 2023 r. nastąpiło wznowienie postępowania. W aktach postępowania administracyjnego znajduje się notatka urzędowa z 20 października 2023 r. dotycząca rozmowy pracownika organu z inwestorem o wznowieniu postępowania. W Dzienniku Budowy w dniu 06 listopada 2023 r. zawarto kolejny wpis świadczący o kontynuacji rozbiórki. Postanowieniem z 13 listopada 2023 r. Konserwator odmówił uzgodnienia planowanej rozbiórki. Rozbiórkę kontynuowano również 14 listopada 2023 r., a w dniu 14 grudnia 2023 r. ją zakończono.
Z uwagi na charakter wykonanych robót (rozbiórka) i brak przedmiotu postępowania, do którego mogłyby odnosić się ewentualne obowiązki i który de facto nie istniał już na miesiąc przed wydaniem pierwotnej decyzji w sprawie wznowieniowej (wbrew temu co podnosił organ I instancji), nie ma podstaw do konkretyzacji wynikającej z przepisu art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. normy. Innymi słowy, nie ma podstaw do wydania decyzji merytorycznej odnoszącej się do decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę. Jak już wspominano, art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. dopuszcza w takiej sytuacji wydanie w charakterze "nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy" także rozstrzygnięcie umarzające postępowanie uprzednio zakończone uchylaną obecnie decyzją ostateczną z 7 lipca 2023 r., a ma to miejsce wówczas, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.
Ubocznie wskazać należy, że organ I instancji, aby zapobiec sytuacji jaka zaistniała w niniejszej sprawie, tj. rozebrania obiektu przed zakończeniem postępowania wznowieniowego, mógł sięgnąć do instytucji wstrzymania wykonania decyzji uregulowanej w art. 152 k.p.a. Zgodnie z § 1 tego przepisu organ administracji publicznej właściwy w sprawie wznowienia postępowania wstrzyma z urzędu lub na żądanie strony wykonanie decyzji, jeżeli okoliczności sprawy wskazują na prawdopodobieństwo uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania. Organ zaniechał skorzystania z powyższej instytucji mimo wiedzy, że rozbiórka obiektu była dokonywana w toku postępowania wznowieniowego, o czym świadczą przywołane już wyżej daty przeprowadzonych czynności i robót budowlanych.
Reasumując, w niniejszej sprawie organ winien uchylić decyzję nr [...] z 07 lipca 2023 r. udzielającą pozwolenia na rozbiórkę w związku z zaistnieniem podstawy wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a., w punkcie 1 decyzji, ale równocześnie umorzyć postępowanie w przedmiocie wydania decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę budynku dawnego młyna i budynków z nim związanych z uwagi na jego bezprzedmiotowość (punkt 2 decyzji).
Odnosząc się natomiast końcowo do uchylenia przez Wojewodę pkt 4 zaskarżonej decyzji organu I instancji, w którym Starosta "w pozostałym zakresie utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia 07 lipca 2023 r." również uznać należy to za zasadne działanie organu odwoławczego. Skoro w pkt 1 sentencji decyzji organu I instancji uchylono decyzję nr [...], która zawierała tylko jedno rozstrzygnięcie ("zatwierdzam projekt rozbiórki i udzielam pozwolenia na rozbiórkę budynku dawnego młyna i dwóch budynków magazynowych"), to niezrozumiałym jest w jakim zakresie taka uchylona decyzja mogłaby być utrzymana w mocy. Z uwagi na to zasadne było rozstrzygnięcie Wojewody w punkcie 4 decyzji organy I instancji.
Niezasadny okazał się także zarzut naruszenia przepisów postępowania art. 10 § 1 k.p.a. Zasadnie wskazał organ odwoławczy, że podejmując niniejsze rozstrzygnięcie oparł się na materiale dowodowym zgromadzonym i przekazanym przez organ I instancji. Z akt organu II instancji nie wynika także by zbierał dodatkowe dowody i gromadził materiał dowodowy w sprawie. Z uwagi na ekonomikę postępowania odwoławczego, a także niezmieniony materiał dowodowy, okoliczności faktyczne oraz prawne, organ miał podstawy by odstąpić od przeprowadzenia procedury przewidzianej w art. 10 § 1 k.p.a. Działanie to podyktowane było zasadą wynikającą z art. 12 k.p.a., zgodnie z którą szybkość postępowania stanowi, obok jego prostoty, jeden z podstawowych normatywnych składników sprawności postępowania administracyjnego. Nawet uznając powyższe odstąpienie od zastosowania art. 10 § 1 k.p.a. za uchybienie przepisom postępowania to nie miało ono wpływu na wynik sprawy, zatem nie mogło stanowić podstawy uchylenia zaskarżonej decyzji.
Podsumowując, z uwagi na powyższe utrzymanie przez Wojewodę w mocy decyzji organu I instancji w zakresie zwłaszcza jej pkt 2, zdaniem Sądu, narusza prawo w stopniu powodującym konieczność jej uchylenia. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy zobligowany będzie do uwzględnienia stanowiska Sądu wyrażonego powyżej, tj. w zakresie braku podstawy do odmowy wydania decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę co do obiektów, które już nie istnieją, jak to wynika z rozstrzygnięcia w punkcie 2 decyzji organu I instancji. Nadto uwzględni stanowisko Sądu co do punktu 3 decyzji z 24 maja 2024 r. Rozstrzygniecie Wojewody w tym zakresie nie przekracza kompetencji wynikającej z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, jak Sąd orzekł w punkcie 1 sentencji wyroku.
O zwrocie kosztów dla skarżącego Sąd postanowił na mocy art. 200 § 1 P.p.s.a. i art. 205 § 2 P.p.s.a., a składało się na nie wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 480 zł na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2023r., poz. 1964), wpis od skargi wynoszący 200 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa jednego pełnomocnika (17 zł), jak w punkcie 2 sentencji wyroku.
O zwrocie skarżącemu nadpłaconego wpisu od skargi w kwocie 300 zł Sąd orzekł w punkcie 3 wyroku na podstawie art. 225 P.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2021 r., poz. 535).Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI