IV SA/Po 687/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę syna na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego ustalającą jego odpłatność za pobyt matki w domu pomocy społecznej, uznając, że decyzja była zgodna z prawem, mimo pewnych uchybień w uzasadnieniu.
Skarżący kwestionował decyzję ustalającą jego odpłatność za pobyt matki w domu pomocy społecznej, argumentując, że istniała już umowa w tej sprawie i nie było podstaw do wydania decyzji administracyjnej, zwłaszcza z mocą wsteczną. Sąd uznał jednak, że obowiązek ponoszenia opłat wynika z ustawy, a umowa służy jedynie określeniu ich wysokości. Mimo stwierdzenia pewnych uchybień w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji dotyczących oceny możliwości finansowych skarżącego, sąd uznał, że nie miały one istotnego wpływu na wynik sprawy i oddalił skargę.
Sprawa dotyczyła skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy P. ustalającą odpłatność skarżącego za pobyt jego matki M. S. w Domu Pomocy Społecznej. Skarżący argumentował, że istniała już umowa określająca jego odpłatność i nie było podstaw do wydania decyzji administracyjnej, szczególnie z mocą wsteczną. Podnosił również zarzuty naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym braku czynnego udziału strony w postępowaniu i niewłaściwej oceny materiału dowodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, kontrolując legalność zaskarżonych decyzji, uznał, że obowiązek ponoszenia opłat za pobyt w DPS wynika z ustawy o pomocy społecznej, a umowa zawarta na podstawie art. 103 ust. 2 tej ustawy służy jedynie określeniu wysokości tej opłaty. Sąd podkreślił, że w przypadku braku zgody na aktualizację opłaty umownej, organ jest uprawniony do ustalenia jej w drodze decyzji. Choć sąd dostrzegł, że uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji nie w pełni spełniało standardy procesowe w zakresie oceny możliwości finansowych skarżącego (art. 103 ust. 2 u.p.s.), uznał, że stwierdzone naruszenie nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Sąd wskazał, że skarżący posiadał dochody z działalności gospodarczej i mienie, co uzasadniało ustalenie odpłatności. W konsekwencji, sąd oddalił skargę jako bezzasadną, uznając zaskarżone decyzje za zgodne z prawem.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, organ może wydać decyzję ustalającą odpłatność, nawet jeśli istnieje umowa, zwłaszcza gdy umowa nie odzwierciedla aktualnej sytuacji lub gdy strona odmawia jej aktualizacji.
Uzasadnienie
Obowiązek ponoszenia opłat za pobyt w DPS wynika z ustawy, a umowa służy jedynie określeniu wysokości tej opłaty. Odmowa aktualizacji umowy lub brak zgody na jej zmianę uprawnia organ do wydania decyzji ustalającej odpłatność.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (6)
Główne
u.p.s. art. 60 § ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 4
Ustawa o pomocy społecznej
Określa zasady ustalania średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w DPS i podstawę do ustalenia odpłatności.
u.p.s. art. 61 § ust. 1-2, ust. 4
Ustawa o pomocy społecznej
Określa krąg osób zobowiązanych do ponoszenia opłat za pobyt w DPS oraz zasady ustalania tych opłat.
u.p.s. art. 103 § ust. 2-3
Ustawa o pomocy społecznej
Reguluje kwestię ustalania odpłatności w drodze umowy oraz jej aktualizacji.
P.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia bezzasadnej skargi.
u.p.s. art. 61 § ust. 2d
Ustawa o pomocy społecznej
Podstawa do wydania decyzji ustalającej odpłatność w przypadku odmowy zawarcia umowy.
Pomocnicze
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji administracyjnej.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Istnienie umowy o odpłatność wyklucza wydanie decyzji administracyjnej. Decyzja ustalająca odpłatność nie może mieć skutku wstecznego. Naruszenie przepisów k.p.a. poprzez brak czynnego udziału strony i niewłaściwą ocenę materiału dowodowego.
Godne uwagi sformułowania
Decyzja w tym przedmiocie pozostaje w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych. Zawarcie umowy nie zmienia charakteru odpowiedzialności osób zobowiązanych, a przede wszystkim nie powoduje, że odpowiedzialność o charakterze administracyjno-prawnym (...) przekształca się w odpowiedzialność o charakterze cywilno-prawnym.
Skład orzekający
Józef Maleszewski
przewodniczący
Maciej Busz
członek
Sebastian Michalski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie odpłatności za pobyt w DPS, możliwość wydania decyzji administracyjnej mimo istnienia umowy, skutek wsteczny decyzji."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznych przepisów ustawy o pomocy społecznej i może być mniej relewantna w innych obszarach prawa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii społecznej, jaką jest odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej, i wyjaśnia relację między umową a decyzją administracyjną w tym zakresie.
“Umowa czy decyzja? Kiedy organ może zmienić Twoją opłatę za pobyt rodzica w DPS?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Po 687/24 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2024-11-14 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-09-05 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Józef Maleszewski /przewodniczący/ Maciej Busz Sebastian Michalski /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 901 art. 6 pkt 3-4, art. 60 ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 4, art. 61 ust. 1-2, art. 103 ust. 2-3, Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.) Dz.U. 2024 poz 572 art. 11, art. 107 § 3 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.) Dz.U. 2024 poz 935 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Maciej Busz Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski (spr.) Protokolant sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2024 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę. Uzasadnienie Burmistrz Miasta i Gminy P., po kolejnym (trzecim) rozpoznaniu sprawy w pierwszej instancji, decyzją z dnia 6 maja 2024 roku (nr [...]), ustalił odpłatność P. S. jako osoby zobowiązanej do partycypacji w kosztach związanych z pobytem matki M. S. w Domu Pomocy Społecznej w P. w następujący sposób: - w okresie od dnia 1 kwietnia 2023 roku do dnia 30 września 2023 roku na kwotę [...]zł miesięcznie, - w okresie od dnia 1 października 2023 roku do dnia 30 listopada 2023 roku na kwotę [...]zł miesięcznie, - w okresie od dnia 1 grudnia 2023 roku do dnia 31 marca 2024 roku na kwotę [...]zł miesięcznie, - w okresie od dnia 1 kwietnia 2024 roku na kwotę [...]zł miesięcznie. W punkcie drugim decyzji organ wskazał, iż P. S. wpłacał regularnie kwotę [...]zł miesięcznie, w związku z tym należność: - za okres od dnia 1 kwietna 2023 roku do dnia 30 września 2023 wynosi [...] zł, - za okres od dnia 1 października 2023 roku do dnia 30 listopada 2023 roku wynosi [...] zł, - za okres od dnia 1 grudnia 2023 roku do dnia 31 marca 2024 roku wynosi [...] zł, - za okres od dnia 1 kwietnia 2024 roku do dnia 30 kwietnia 2024 roku wynosi [...] zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że na podstawie decyzji z dnia 18 listopada 2019 roku (nr [...]) M. S. skierowana została na pobyt stały do Domu Pomocy Społecznej dla przewlekle i somatycznie chorych w P.. Jako mieszkaniec ponosi ona odpłatność za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w wysokości 70% uzyskiwanego dochodu, tj. kwotę [...]zł miesięcznie, która nie zaspokaja całego kosztu pobytu w DPS. W związku z powyższym, zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, organ przyjął, że obowiązek ponoszenia opłaty obciąża również zstępnych - córkę E. T. (adres zamieszkania nieznany) oraz syna P. S.. W oświadczeniu z dnia 22 grudnia 2021 roku P. S. zobowiązał się do ponoszenia częściowej odpłatności za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej i zgodnie z umową zawartą w dniu 17 stycznia 2022 roku uiszczał z tego tytułu miesięcznie kwotę [...]zł. W umowie zawarto postanowienie dotyczące aktualizacji ustalonej opłaty w przypadku zmiany średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca Domu Pomocy Społecznej. Starosta P. zarządzeniami nr [...] z dnia 16 stycznia 2023 roku oraz nr [...] z dnia 18 stycznia 2024 roku zmienił średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańców w domach pomocy społecznej na terenie Powiatu P. , co zaktualizowało przesłankę zmiany zawartej w 2022 roku umowy. Wobec braku zgody na umowną aktualizację kwoty opłatności za pobyt matki w DPS, Burmistrz Miasta i Gminy P. ustalił odpłatność P. S. na podstawie art. 61 ust. 2d ustawy o pomocy społecznej w drodze decyzji opisanej na wstępie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu sprawy na skutek odwołania, decyzją z dnia 10 lipca 2024 roku (nr [...]), utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzja w przedmiocie ustalenia wysokości odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej ponoszonej przez podmioty z kręgu ustawowo zobowiązanych nie ma charakteru uznaniowego i nie zależy od woli organu pomocowego. Granice obciążenia poszczególnych podmiotów sporną odpłatnością zostały określone ustawowo. Przeszkody do decyzyjnego ustalenia wysokości przedmiotowej odpłatności nie stanowi fakt zawarcia umowy o wysokości tej odpłatności i realizacja takiego zobowiązania. Do zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, nie można przymusić, a kwoty określone umową (umowami) mogą nie wyczerpywać kwoty ustawo dopuszczalnej do przeznaczenia na ten cel z zasobów finansowych osób ustawą zobowiązanych do partycypacji w kosztach pobytu w domu pomocy społecznej. Wydanie decyzji o ustaleniu opłaty mimo wcześniejszego zawarcia umowy jest dopuszczalne. Decyzja o ustaleniu opłat zabezpiecza interes gminy, która zastępczo będzie musiała wyłożyć za osoby zobowiązane brakujące koszty utrzymania mieszkańca domu pomocy społecznej. Skoro odwołujący się nie przystał na propozycję zmiany zawartej umowy, to organ był uprawniony i zobowiązany do ustalenia wysokości opłaty w drodze decyzji. Wysokość odpłatności została ustalona z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, bo zobowiązany wyraził zgodę na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Z oczywistych względów wzięcie pod uwagę ograniczeń z art. 103 ust. 2 powołanej ustawy jest możliwe tylko wtedy, gdy zostaną one organowi zgłoszone i w przekonujący sposób wykazane. Wbrew zarzutom odwołujący się miał zapewnioną możliwość czynnego udziału na każdym etapie postępowania. W ocenie Kolegium przy rozpoznawaniu sprawy w pierwszej instancji nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, w tym tych wskazywanych w odwołaniu. Organ zauważył, że zarzut naruszenia przepisów postępowania powinien zmierzać do wykazania relewantności tych naruszeń, a zatem wykazywać, że naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynika spawy. Ewentualne naruszenia powinny być na tyle istotne, aby kształtowały lub mogły współkształtować treść rozstrzygnięcia. Trudno przyjąć, aby do takiego naruszenia doszło w rozpoznawanej sprawie. Poza wymienieniem rzekomo naruszonych przepisów postępowania odwołanie nie wskazuje, w jaki konkretnie sposób doszło do tego naruszenie oraz jaki to miało wpływ na treść rozstrzygnięcia. Organ I instancji w ponowionym postępowaniu w pełni wywiązał się ze swoich obowiązków procesowych. Stanowisko strony sprowadza się do polemiki z ustaleniami poczynionymi na podstawie zebranego materiału dowodowego. W zaskarżonej decyzji słusznie określono datę, od której odwołujący się zobowiązany jest ponosić odpłatność za pobyt matki w domu pomocy społecznej. Opłatę taką ustala się z mocą wsteczną i to od momentu, kiedy zaktualizowały się przesłanki zobowiązania do jej ustalenia, a nie od dnia wydania lub uostatecznienia się decyzji ustalającej opłatę. P. S., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, skorzystał z prawa skargi do sądu administracyjnego. Skarżący zażądał uchylenia w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta i Gminy P., a także zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. W ocenie strony decyzja została wydana z naruszeniem: 1) art. 61 ust. 2d ustawy o pomocy społecznej poprzez wydanie decyzji ustalającej odpłatność za pobyt M. S. w DPS, gdy nie było podstaw do jej wydania; 2) art. 61 ust. 2d w związku z art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, poprzez ograniczenie się do uwzględnienia kryterium dochodowego, w sytuacji gdy organy zobligowane były do ustalenia opłaty biorąc pod uwagę kryteria wskazane w art. 103 ust. 2 tej ustawy; 3) art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 40 § 2, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i § 3 oraz art. 108 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez: - pozbawienie strony i pełnomocnika czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, - brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, - prowadzenia postępowania w sposób podważający zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, - brak wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, - naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów. W uzasadnieniu zgłoszonych zarzutów wskazano, że na problematykę skargi składają się trzy zagadnienia. Skarżący ma już zawartą umowę, o której mowa w art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej (kwota [...] zł miesięcznie). Umowa cały czas obowiązuje. Skarżący wywiązuje się z tej umowy. W tej sytuacji, nie ma podstaw do wydania decyzji w tej sprawie. Zgodnie z art. 61 ust. 2d ustawy o pomocy społecznej tylko w przypadku odmowy zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 ustawy, wysokość opłaty ustala się w drodze decyzji. Nie jest możliwym ustalanie odpłatności z datą wsteczną, gdyż nie ma do tego podstaw prawnych w ustawie o pomocy społecznej. Organy nie wskazały podstawy prawnej dla rozstrzygnięcia o ustalenia wysokości odpłatności z datą wsteczną. Decyzja wydana na podstawie art. 61 ust. 2d ustawy o pomocy społecznej wywołuje skutki tylko na przyszłość. Ustalenie odpłatności decyzją za okresy wsteczne powodowałoby, że osoby zobowiązane do wnoszenia odpłatności popadałyby w ogromne zadłużenie, bo organ stwierdziłby np. po czterech latach, że pomimo zawartej umowy, wyda jednak decyzję i ustali odpłatność w innej wysokości iż to wynika z zawartej umowy. Nawet gdyby zaistniały podstawy do wydania decyzji, choć tak nie jest, to organ I instancji powtarza błędy z poprzednich postępowań i nadal " (...) nie wskazał dokładnego wyliczenia, co konkretnie składa się na dochody, w jaki sposób je policzył. Kwoty wskazane w decyzji są nieweryfikowalne. Ponadto organ I instancji nie uwzględnił, o których mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej". Kolegium pominęło ten zarzut. Organy obu instancji pominęły fakt, że skoro skarżący wyraził zgodę na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego (niejednokrotnie), to organy powinny uwzględnić koszty i możliwości skarżącego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało w pełni argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 14 listopada 2024 roku pełnomocnik skarżącego wskazał na okoliczność, że organ pierwszej instancji nie wykonał zaleceń organu odwoławczego związanych z dwukrotnym uchyleniem jego decyzji. Doprowadziło to do sytuacji, w której wysokość odpłatności ustalona została z uwzględnieniem jedynie dochodów skarżącego - bez określenia i wyjaśnienia jego możliwości finansowych, a to w sytuacji gdy skarżący współpracował z organami i w sprawie były przeprowadzane wywiady. Pomimo tego organ z urzędu podejmował działania mające na celu ustalenie sytuacji majątkowej skarżącego. Wskazał także, że po ujawnieniu dodatkowych informacji majątkowych organ nie zawiadomił go o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym i ustosunkowania się do niego przed podjęciem decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2024, poz. 1267). Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024, poz. 935; dalej w skrócie "P.p.s.a."). Uwzględniając skargę na decyzję Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważności, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.), a przewidziane ustawą środki stosuje w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Skarga okazała się nieuzasadniona. Podstawę materialnoprawną zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 901 z późn. zm.; dalej w skrócie "u.p.s."). Sąd nie ujawnił podstaw do przyjęcia stanowiska, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię. Pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca. Średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej o zasięgu powiatowym ustala starosta i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca każdego roku. Ogłoszenie stanowi podstawę do ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej od następnego miesiąca przypadającego po miesiącu, w którym zostało opublikowane. Do tego czasu odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej ustala się na podstawie ogłoszenia z roku poprzedniego (art. 60 ust. 1, ust. 2 pkt 2 oraz ust. 4 u.p.s.). Decyzja o ustaleniu odpłatności za pobyt w DPS może wywierać skutki z mocą wsteczną, bowiem konkretyzuje ona obowiązek wynikający z mocy prawa, tj. którego powstanie nie jest uzależnione od wydania decyzji, ale wynika z treści przepisów prawa materialnego, obligujących do wnoszenia opłat w razie ziszczenia się przesłanek z art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. Decyzja w tym przedmiocie pozostaje w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych. W takiej sytuacji decyzja konstytutywna może działać zarówno z mocą na przyszłość, jak i z mocą wsteczną (wyrok WSA w Gliwicach z 19.01.2024 r., II SA/Gl 1180/23, LEX nr 3687553). Zgodnie z art. 61 ust. 1 u.p.s. do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej obowiązani są w kolejności: 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Obowiązek zstępnych wywodzący się z art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. nie jest obowiązkiem alimentacyjnym, lecz publicznoprawnym ciężarem powstającym z chwilą przyjęcia mieszkańca do domu pomocy społecznej. Poniesienie tego obowiązku ma na celu pokrycie określanych w trybie administracyjnym kosztów utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej (wyrok NSA z 17.07.2024 r., I OSK 1402/23, LEX nr 3754531). W myśl art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. małżonek, zstępni przed wstępnymi wnoszą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2 u.p.s. Natomiast zgodnie z art. 103 ust. 2 u.p.s. kierownik ośrodka pomocy społecznej ustala w drodze umowy z małżonkiem, zstępnymi przed wstępnymi mieszkańca domu wysokość wnoszonej przez nich opłaty za pobyt tego mieszkańca w domu pomocy społecznej, biorąc pod uwagę wysokość dochodów i możliwości. Zawarcie umowy wskazanej w art. 103 ust. 2 u.p.s. służy jedynie określeniu wysokości opłaty wnoszonej za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej, natomiast sam obowiązek uiszczania opłat wynika z mocy ustawy, a nie z umowy. Celem analizowanej umowy nie jest nawiązanie cywilnoprawnego stosunku zobowiązaniowego do ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, ponieważ obowiązek taki wynika z ustawy i ma charakter publicznoprawny (I. Sierpowska [w:] Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2023, art. 103 oraz powołane tam orzecznictwo). Zawarcie umowy nie zmienia charakteru odpowiedzialności osób zobowiązanych, a przede wszystkim nie powoduje, że odpowiedzialność o charakterze administracyjno-prawnym (wynikająca z art. 61 ust. 1 i 2 u.p.s.) przekształca się w odpowiedzialność o charakterze cywilno-prawnym (obligacyjnym), do której zastosowanie w zakresie przykładowo zmiany wysokości odpłatności mieć będą odpowiednie przepisy Kodeksu cywilnego o zobowiązaniach (wyrok WSA w Olsztynie z 5.04.2022 r., II SA/Ol 86/22, LEX nr 3338957). Nie może budzić wątpliwości, że kompetencja do ustalania wysokości opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej w drodze umowy obejmuje swym zakresem także aktualizację wysokości tej opłaty. Dopuszczalność zmiany umowy ustalającej wysokości tej opłaty wynika expressis verbis z treści art. 103 ust. 3 u.p.s. Logiczne zatem jest, że "zawarcie umowy" w rozumieniu przepisu art. 61 ust. 2d u.p.s. obejmuje swym zakresem także umowę w przedmiocie zmiany wysokości spornej opłaty, a tym samym odmowa zawarcia takiej umowy powodowała, że organ miał obowiązek ustalenia opłaty aktualizacyjnej w drodze decyzji. Brak jest podstaw do formułowania stanowiska, że zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 78, art. 80, art. 81, czy też art. 81a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024r. poz. 572). Analiza akt sprawy oraz uzasadnienia decyzji organu I instancji ujawnia, że organ przeprowadził obszerne postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia sytuacji majątkowej i dochodowej rodziny skarżącego. Na podstawie przeprowadzonych trzech wywiadów środowiskowych (24 kwietnia 2023 roku, 29 września 2023 roku oraz 8 kwietnia 2024 roku), oświadczeń majątkowych, zgromadzonych dodatkowych dokumentów (umowa kredytu mieszkaniowego, harmonogram spłaty kredytu hipotecznego, wydruki z księgi wieczystej, informacje z księgi rachunkowej, umowa użyczenia lokalu mieszkalnego), a także danych pozyskanych z Urzędu Skarbowego, Starostwa Powiatowego oraz od pracodawców, organ ustalił co następuje. Dochód z wynagrodzenia za pracę w rodzinie skarżącego wyniósł: - w marcu 2023 roku [...] zł, czyli [...] zł w przeliczeniu na osobę w rodzinie (2 osoby); - we wrześniu 2023 roku [...] zł, czyli [...] zł w przeliczeniu na osobę w rodzinie (2 osoby); - w listopadzie 2023 roku [...] zł, czyli [...] zł w przeliczeniu na osobę w rodzinie (2 osoby); - w marcu 2024 roku [...] zł, czyli [...] zł w przeliczeniu na osobę w rodzinie (2 osoby). W oświadczeniu majątkowym z dnia 29.09.2023r. skarżący zadeklarował posiadanie jednego samochodu marki [...] (wartość około [...] zł), ale w ewidencji pojazdów figuruje jako właściciel/współwłaściciel [...] (wartość około [...] zł, zarejestrowany w [...].), [...] (wartość około [...] zł, zarejestrowany [...].), [...] roku (zarejestrowany [...].) oraz [...] roku (zarejestrowany [...].). Skarżący prowadzi działalność gospodarczą w zakresie handlu samochodami oraz jest właścicielem domu o pow. 180 mkw. (kredyt hipoteczny) oraz lokalu mieszkalnego o pow. 42mkw., który został oddany w bezpłatne użytkowanie (umowa z dnia 1 kwietnia 2023 roku). W oświadczeniu majątkowym z 08.04.2024 roku skarżący zadeklarował, że obciążenia finansowe rodziny stanowią: energia - [...] zł, kredyt - [...] zł, woda - [...] zł, gaz - [...] zł, śmieci - [...] zł, ZUS - [...] zł, koszty działalności - [...] zł, dopłata do DPS - [...] zł. Według informacji zbiorczej z księgi rachunkowej za marzec 2024 roku skarżący osiągnął w tym miesiącu przychód z działalności gospodarczej w wysokości [...] zł, a poniesione koszty wyniosły [...] zł. W ocenie Sądu organ wyczerpał własne możliwości dowodowe. Dostrzegać należy, że skarżący na żadnym etapie postępowania administracyjnego, czy sądowoadministracyjnego, nie zgłaszał wniosków dowodowych. Ustalenia przyjęte za podstawę faktyczną rozstrzygnięcia znajdują pełne potwierdzenie w materiale dowodowym włączonym do akt sprawy. Sąd nie znajduje żadnych podstaw do tego, aby stwierdzić, że ustalenia faktyczne zostały przyjęte z przekroczeniem swobodnej oceny materiału dowodowego. Nie może być mowy o wydaniu decyzji z istotnym naruszeniem art. 81 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, który uzależnia uznanie okoliczność faktycznej za udowodnioną od tego, że strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy znajdują pełne potwierdzenie w oświadczeniach majątkowych skarżącego oraz wywiadach środowiskowych przeprowadzonych z udziałem skarżącego. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego było nałożenie na stronę obowiązku. Skoro jednak podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowią dane dotyczące sytuacji dochodowej, majątkowej, osobistej, rodzinnej, czy zdrowotnej skarżącego i jego żony, to trudno przyjmować, że w tym zakresie może zaistnieć stan niedających się usunąć wątpliwości, które powinny być rozstrzygane na korzyść strony. Sąd nie ujawnił podstaw do przyjęcia oceny, że kwestionowane skargą decyzje zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego poprzez jego błędne zastosowanie. Poza sporem pozostaje okoliczność, że skarżący jest osobą, na której ciąży obowiązek partycypowania w kosztach pobytu matki M. S. w domu pomocy społecznej na podstawie art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. Organy uwzględniły, że skarżący jest jedną z dwóch osób, na których ciąży ten obowiązek. Obowiązek partycypacji w powyższych kosztach jest aktualny, gdyż kwota [...]% z dochodu podopiecznej DPS (kwota [...] zł) nie pokrywa pełnej wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca Domu Pomocy Społecznej w P.. W 2023 roku do dopłaty pozostawała kwota [...]zł miesięcznie, a w 2024 roku - kwota [...]zł miesięcznie. Z poszanowaniem przepisu art. 6 pkt 4 u.p.s. organy przyjmowały, że dochód rodziny to suma miesięcznych dochodów osób w rodzinie. Podstawę dla ustalenia wysokości opłaty stanowiły dochody z umowy o pracę skarżącego oraz jego żony. Z kolei dochód na osobę w rodzinie został ustalony zgodnie z art. 6 pkt 3 u.p.s., czyli jako dochód rodziny podzielony przez liczbę osób w rodzinie. Wysokość opłaty niewątpliwie ustalono z uwzględnieniem ograniczeń określonych w art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. Obliczenia ujawnione w uzasadnieniu decyzji potwierdzają, że dochód z wynagrodzenia o pracę na osobę w rodzinie skarżącego za każdy z okresów aktualizacyjnych wyodrębnionych w punkcie pierwszym decyzji jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, tj. wyższy niż [...] złotych. Wysokość opłat za poszczególne okresy aktualizacyjne została ustalona w ten sposób, że kwota dochodu z wynagrodzenia za pracę pozostająca po wniesieniu opłaty nie jest niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Autor skargi trafnie dostrzega, że w okolicznościach kontrolowanej aktualizacji wysokości opłaty obciążającej skarżącego, organy winny uwzględnić nie tylko kryterium dochodowe, określone w art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s., lecz także możliwości osoby zobowiązanej, przez które należy rozumieć zdolność do ponoszenia obciążeń finansowych związanych z pobytem krewnego/małżonka w domu pomocy społecznej, w perspektywie sytuacji osobistej, zdrowotnej, rodzinnej i majątkowej osoby zobowiązanej. Sąd podziela ocenę, że w powyższym zakresie uzasadnienie decyzji nie spełnia standardów procesowych określonych przepisami art. 11 oraz art. 107 § 3 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 103 ust. 2 u.p.s., czyli narusza zasady przekonywania w kontekście przesłanki możliwości dotyczących ponoszenia opłaty ustalonej na poziomie zgodnym z art. art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b) u.p.s. Brak jest jednak podstaw, aby stwierdzone naruszenie przepisów postępowania postrzegać jako takie, które mogło lub miało istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. Poza dochodami z wynagrodzenia za pracę skarżący osiąga przychody z prowadzenia działalności gospodarczej, a mienie w postaci mieszkania oddaje do bezpłatnego korzystania. Materialnoprawnej nieprawidłowości zaskarżonej decyzji nie dowodzi argumentacja, że skarżący nie posiada już [...] (zarejestrowany [...].), czy [...] (zarejestrowany [...].). Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że skarga jest bezzasadna i na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podlega oddaleniu.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI