IV SA/Po 681/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2006-04-06
NSAAdministracyjneWysokawsa
pomoc społecznadom pomocy społecznejniepełnosprawnośćpląsawica Huntingtonazmiana przepisówdecyzja administracyjnauchylenie decyzjistwierdzenie nieważnościprawo procesowe administracyjneSKO

WSA w Poznaniu stwierdził nieważność decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie skierowania do DPS, uznając, że uchylenie wcześniejszej decyzji kwalifikującej było rażącym naruszeniem prawa.

Sprawa dotyczyła odmowy skierowania Z.K. do domu pomocy społecznej (DPS) pomimo prawomocnego postanowienia sądu i wcześniejszej decyzji kwalifikującej. Organy administracji uchyliły decyzję kwalifikującą i umorzyły postępowanie, powołując się na zmiany przepisów prawa o pomocy społecznej. WSA w Poznaniu uznał te działania za rażące naruszenie prawa, w szczególności art. 149 ust. 3 nowej ustawy o pomocy społecznej, który chronił decyzje wydane przed zmianą przepisów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpatrzył skargę M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która umorzyła postępowanie odwoławcze w sprawie skierowania Z. K. do domu pomocy społecznej (DPS). Z. K., cierpiący na pląsawicę Huntingtona, wymagał całodobowej opieki, a jego żona, M. K., obawiała się o bezpieczeństwo rodziny. Sąd Rejonowy w S. prawomocnym postanowieniem nakazał umieszczenie Z. K. w DPS. Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie (PCPR) w S. wydał decyzję kwalifikującą Z. K. do DPS w S. z przewidywanym terminem skierowania w IV kwartale 2014 r. Następnie, w związku ze zmianami przepisów ustawy o pomocy społecznej od 2004 r., Dyrektor PCPR uchylił tę decyzję i umorzył postępowanie, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. WSA w Poznaniu stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora PCPR. Sąd uznał, że uchylenie decyzji kwalifikującej i umorzenie postępowania stanowiło rażące naruszenie prawa, w szczególności art. 149 ust. 3 nowej ustawy o pomocy społecznej, który stanowił, że decyzje o skierowaniu i umieszczeniu w DPS wydane przed 1 maja 2004 r. zachowują moc. Sąd podkreślił, że zmiana przepisów dotyczących dochodów jednostek samorządu terytorialnego nie mogła stanowić podstawy do uchylenia praw nabytych przez stronę. WSA uchylił również decyzję Dyrektora PCPR z lutego 2004 r. i stwierdził nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wskazując na naruszenie zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych oraz konieczność kierowania się dobrem osoby potrzebującej pomocy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, uchylenie decyzji kwalifikującej i umorzenie postępowania w tej sytuacji stanowi rażące naruszenie prawa.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 149 ust. 3 nowej ustawy o pomocy społecznej chronił decyzje o skierowaniu i umieszczeniu w DPS wydane przed 1 maja 2004 r., co oznaczało, że nie mogły one wygasnąć z mocy prawa. Zmiany w ustawie o dochodach jednostek samorządu terytorialnego nie mogły stanowić podstawy do uchylenia praw nabytych przez stronę na podstawie ostatecznej decyzji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (11)

Główne

ups art. 55e § 2 i 3

Ustawa o pomocy społecznej

Określała tryb wydawania decyzji o skierowaniu do DPS i ustalania opłat przez starostę lub kierownika PCPR, gdy okres oczekiwania nie przekraczał 3 miesięcy. W przypadku dłuższego oczekiwania, kierownik PCPR wydawał decyzję kwalifikującą.

nups art. 149 § 3

Ustawa o pomocy społecznej

Stanowiła, że decyzje o skierowaniu do DPS oraz decyzje o umieszczeniu w DPS wydane przed 1 maja 2004 r. zachowują moc.

upsa art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uwzględnienia skargi i stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.

upsa art. 135

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzekania co do istoty sprawy.

Pomocnicze

ups art. 19

Ustawa o pomocy społecznej

Określała przesłanki kierowania do DPS – osoba wymagająca całodobowej opieki, której nie można zapewnić w miejscu zamieszkania.

k.p.a. art. 105 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do umorzenia postępowania.

udjst art. 87 § 8

Ustawa o dochodach jednostek samorządu terytorialnego

Przywołana przez organ I instancji, ale sąd uznał, że nie mogła prowadzić do umorzenia postępowania ani uchylenia decyzji kwalifikującej.

k.p.a. art. 156 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Określa przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, w tym rażące naruszenie prawa.

k.p.a. art. 16 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych.

ups art. 36 § 2

Ustawa o pomocy społecznej

Nakaz kierowania się dobrem osoby potrzebującej pomocy społecznej.

upsa art. 152

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzekania o niemożności wykonania zaskarżonej decyzji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uchylenie decyzji kwalifikującej do DPS i umorzenie postępowania stanowi rażące naruszenie prawa, w szczególności art. 149 ust. 3 nups, który chronił decyzje wydane przed zmianą przepisów. Zmiany w ustawie o dochodach jednostek samorządu terytorialnego nie mogły stanowić podstawy do uchylenia praw nabytych przez stronę na podstawie ostatecznej decyzji. Naruszenie zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 kpa) jest wystarczającą podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji. Organ administracji ma obowiązek kierować się dobrem osoby potrzebującej pomocy społecznej.

Odrzucone argumenty

Argumenty organów administracji o konieczności uchylenia decyzji kwalifikującej i umorzenia postępowania z uwagi na zmiany przepisów prawa o pomocy społecznej od 2004 r.

Godne uwagi sformułowania

uchylenie decyzji kwalifikującej do DPS i umorzenie postępowania było konieczne i zasadne w okresie od 1 stycznia 2004r. do 30 kwietnia 2004r. zachowały natomiast moc decyzje o skierowaniu do DPS oraz decyzje o umieszczeniu w DPS wydane przed 1 maja 2004r. naruszenie zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 kpa) – Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w S., właściwy w sprawie w dacie wpłynięcia wniosku, błędnie orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie skierowania do DPS w S. mimo, że postępowanie to zakończone było ostateczną decyzją z dnia [...] grudnia 2003r. W orzecznictwie Sądu Najwyższego i w doktrynie utrwalił się pogląd, że wykroczenie organu prowadzącego postępowanie jedynie przeciwko zasadzie ogólnej kpa stanowi dostateczną podstawę wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego

Skład orzekający

Maciej Dybowski

przewodniczący sprawozdawca

Bożena Popowska

sędzia

Izabela Kucznerowicz

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych ustawy o pomocy społecznej, zasada trwałości decyzji administracyjnych, obowiązki organów w sprawach pomocy społecznej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego okresu zmian legislacyjnych w ustawie o pomocy społecznej (przełom 2003/2004 i 2004/2005).

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak zmiany legislacyjne mogą wpływać na prawa obywateli i jak sądy administracyjne chronią te prawa przed błędnymi interpretacjami przepisów przejściowych. Jest to przykład walki o podstawowe prawa socjalne.

Zmiany przepisów nie mogą pozbawiać praw nabytych – sąd chroni dostęp do pomocy społecznej.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Po 681/04 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2006-04-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-06-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Bożena Popowska
Izabela Kucznerowicz
Maciej Dybowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie WSA Bożena Popowska As. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant st.sekr.sąd. Teresa Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 kwietnia 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania, 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w S. z dnia [...] lutego 2004r. nr [...] , 2. uchyla decyzję Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w S. z dnia [...] lutego 2004r. nr [...] , 3. określa, że w pkt 1 i 2 (pierwszym i drugim) akty nie mogą być wykonane. /-/ I.Kucznerowicz /-/ M.Dybowski /-/ B.Popowska TZ/
Uzasadnienie
sygn. IV SA/Po 681/04
U Z A S A D N I E N I E
Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności orzeczeniem z dnia [...] maja 2003 r. nr [...] zaliczył Z.K. do znacznego stopnia niepełnosprawności o charakterze trwałym, gdzie niepełnosprawność istnieje od urodzenia, ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] lipca 2002 r.; wymaga korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji; konieczności długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji; konieczności stałego współdziałania na co dzień opiekuna "dziecka" w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (k. 14).
Pismem z dnia [...] lipca 2003 r. M. K. - żona Z.K.- wystąpiła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. o umieszczenie Z. K. w domu pomocy społecznej. Mąż choruje na pląsawicę Huntingtona i wymaga całodobowej opieki; zaprzecza, by był chory; będąc w domu wzbrania się od brania leków. Nie biorąc leków, staje się agresywny wobec Żony i syna. Syn także jest niepełnosprawny, a Zainteresowana boi się, by Mąż nie zrobił dziecku krzywdy. Nie przespane noce, strach przed Mężem, brak łazienki i wysiłek związany z Jego myciem, zmuszają M. K. do umieszczenia Męża w DPS, by miał pomoc i całodobową opiekę (k. 23 akt administracyjnych).
Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w S. wystąpił z wnioskiem do Sądu Rejonowego w S. o skierowanie Z.K. do Domu Pomocy Społecznej, bowiem Zainteresowany nie wyraził zgody na umieszczenie w DPS.
Prawomocnym postanowieniem z dnia [...] października 2003 r. sygn. [...] Sąd Rejonowy w S. postanowił umieścić Z. K. urodzonego [...]1964 r., zamieszkałego w K. [...] gm. S. - w domu pomocy społecznej. Postanowienie to zastąpiło zgodę Zainteresowanego na umieszczenie Go w domu pomocy społecznej ( k. 21,17 akt administracyjnych).
Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w S. ustaliło, że z uwagi na charakter schorzenia Zainteresowanego, nie istnieje możliwość umieszczenia Z. K. w Domu Pomocy Społecznej w: P. ( z uwagi na przeznaczenie domu dla osób przewlekle somatycznie chorych oraz psychicznie chorych mężczyzn po leczeniu alkoholowym); P.- "z uwagi na długą listę oczekujących oraz konieczność zapewnienia opieki mieszkańcom Powiatu O."). Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w T. wpisał Z.K. na listę osób oczekujących na skierowanie do Domu Pomocy Społecznej w S. pod numerem 28, z przybliżonym terminem skierowania w grudniu 2014 r. (k. 25-27 akt administracyjnych).
Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w S. ostateczną decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r., nr [...]na podstawie art. 55e ust. 2 i 3 w zw. z art. 19, art. 10a pkt 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz.U. 64/98/414 ze zm. – dalej ups) zakwalifikował Z.K. do Domu Pomocy Społecznej w S., jednocześnie wskazując, że przewidywany termin skierowania do tego Domu to IV kwartał 2014 r.; wpisano Zainteresowanego na listę osób oczekujących na umieszczenie DPS, pod pozycją nr 28.
Uzasadniając wskazano, że "decyzją" Sądu Rejonowego w S. ostateczną z dnia [...] października 2003 r. sygn. [...] Z. K. winien być umieszczony w domu pomocy społecznej. Dyrektor PCPR w T. wyraził zgodę na wydanie decyzji kwalifikującej do DPS w S. Do domu pomocy społecznej kierowana jest osoba wymagająca całodobowej opieki ze względu na stan zdrowia, a nadto nie ma możliwości zapewnienia Jej usług opiekuńczych w miejscu zamieszkana przez rodzinę i gminę ( art. 19 ups). Zgodnie z § 17 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 września 2000r. w sprawie domów pomocy społecznej (Dz.U. 82/00/929- dalej rozporządzenie), osobę zakwalifikowaną do DPS wpisuje się na listę oczekujących. Termin wydania decyzji o skierowaniu do domu nie może ulec przesunięciu o więcej niż 6 miesięcy. Osobie oczekującej na skierowanie do DPS ośrodek pomocy społecznej właściwy ze względu na miejsce jej zamieszkania, zapewnia usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze w niezbędnym zakresie, zależnie od potrzeb. Z uwagi na brak wolnych miejsc aktualnie niemożliwym jest skierowanie Strony do DPS (k. 28-29 akt administracyjnych).
Decyzją z dnia [...] lutego 2004 r., nr [...] Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w S. na podstawie art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 35 ust. 5, art. 47a ust. 5 i art. 55e ust. 2 i 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz.U. 64/98/414 ze zm.) i art. 87 ust. 8 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz.U. 203/03/1966 – dalej udjst) działając z upoważnienia Starosty S. umorzył postępowanie w sprawie skierowania do Domu Pomocy Społecznej w S. Z. K.
Uzasadniając decyzję wskazano, że w związku ze zmianą przepisów ustawy o pomocy społecznej od 2004r., decyzje o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzje ustalające opłatę za pobyt wydaje organ gminy właściwy dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Decyzję o umieszczeniu w domu pomocy społecznej wydaje starosta właściwy ze względu na miejsce położenia domu, jeśli okres oczekiwania na miejsce w DPS nie przekracza 3 miesięcy. Zmiana stanu prawnego spowodowała konieczność uchylenia wydanej z upoważnienia Starosty S. przez Dyrektora PCPR w S. decyzji kwalifikującej Z. K. do DPS w S. i umorzenie postępowania w sprawie skierowania do DPS prowadzonego przez PCPR na podstawie przepisów ustawy o pomocy społecznej obowiązujących do 2003 r. Postanowienie Sądu Rejonowego w S. z [...] października 2003r. sygn. [...] "według właściwości obowiązujących od 2004 r." zostanie rozpatrzone przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w S.
Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w S. decyzją z dnia [...] lutego 2004r., nr [...] na podstawie art. "43e" ust. 2a, art. 55e ust. 2 i 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (j.t. Dz.U. 64/98/414 ze zm.) i art. 54 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz.U. Nr 203/03/1966) uchylił z urzędu decyzję nr [...]z dnia [...] grudnia 2003r., wydaną przez Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w S. w sprawie zakwalifikowania Z. K. do Domu Pomocy Społecznej w S.
Uzasadniając decyzję wskazano, że w związku ze zmianami ustawy o pomocy społecznej, wprowadzonymi art. 54 udjst, w zakresie trybu kierowania osób do domów pomocy społecznej, od stycznia 2004r. decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w takim domu wydaje organ gminy właściwy dla tej osoby w dniu jej skierowania do DPS. Decyzję o umieszczeniu w DPS wydaje starosta właściwy ze względu na miejsce położenia domu, jeśli okres oczekiwania na miejsce w DPS nie przekracza 3 miesięcy. Zmiana stanu prawnego spowodowała "konieczność ustalenia decyzji kwalifikującej" Z. K. do DPS w S. Postanowienie Sądu Rejonowego w S. z [...] października 2003 r. sygn. [...] "według właściwości obowiązujących od 2004r." podlega rozpatrzeniu przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w S.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2004r. M.K. "w imieniu mojego męża Z. K." wniosła odwołanie od decyzji z dnia z dnia [...] lutego 2004r., nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie skierowania Męża do DPS. Odwołująca się podniosła, że Mąż choruje na dziedziczną chorobę- pląsawicę Huntingtona- wymaga całodobowej opieki. Od lipca 2003r. bez przerwy przebywa w Szpitalu dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w G. Ze względu na dwa wcześniejsze pobyty w szpitalu, brak możliwości funkcjonowania w środowisku, nasilenie choroby, M. K. prosiła GOPS w S. o pomoc w umieszczeniu Męża w DPS. Mąż jest bardzo agresywny w stosunku do niepełnosprawnego Syna ( z dziecięcym porażeniem mózgowym), wobec Żony i innych domowników. Odwołująca obawia się zagrożenia z Jego strony. Mąż winien być umieszczony w DPS wg przepisów obowiązujących w 2003r.; nakaz Sądu Rejonowego w S. winien być wykonany w pierwszej kolejności w PCPR. Odwołująca nie zgadza się na uchylenie decyzji PCPR z grudnia 2003r., kwalifikującej Męża do DPS w S. i na umorzenie postępowania w sprawie umieszczenia Męża w DPS.
Decyzją z dnia [...] maja 2004r. nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie odwoławcze.
Uzasadniając wskazano, że w stanie prawnym obowiązującym do dnia 31 grudnia 2003r., zgodnie z art. 55e ust. 2 i 3 ups, wniosek osoby ubiegającej się o skierowanie do DPS załatwiał starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej wniosek i gdy okres oczekiwania na miejsce w DPS nie przekraczał 3 miesięcy, starosta lub z jego upoważnienia kierownik PCPR, wydawał decyzję o skierowaniu do DPS. Gdy nie było możliwości zapewnienia takiego miejsca przed upływem 3 miesięcy, kierownik PCPR wydawał osobie ubiegającej się o miejsce tak zwaną decyzję kwalifikującą osobę do konkretnego DPS i ustalał w tej decyzji przewidywany czas oczekiwania i miejsce na liście oczekujących na przyjęcie do tego domu. Taką decyzję z [...] grudnia 2003r. posiadał Z. K. Z dniem 1 stycznia 2004r. weszła w życie zmiana ustawy o pomocy społecznej, zasadniczo zmieniając tryb rozpatrywania wniosków o skierowanie do DPS i właściwość organów. Wniosek osoby ubiegającej się o umieszczenie w DPS rozpatruje wójt, burmistrz (prezydent miasta) gminy, właściwy dla tej osoby w dniu rozpatrywania wniosku i to on wydaje decyzję o skierowaniu osoby do DPS. Jeśli osobie skierowanej przez gminę można zapewnić miejsce w DPS przed upływem 3 miesięcy- starosta powiatu, na terenie którego jest usytuowany dom, wydaje decyzję o umieszczeniu osoby w tym domu. W przypadku braku miejsc w DPS w ciągu najbliższych 3 miesięcy- kierownik PCPR powiadamia osobę ubiegającą się o miejsce i gminę umieszczeniu na liście oczekujących, z podaniem miejsca na liście i przewidywanego czasu oczekiwania na umieszczenie w domu pomocy społecznej. Owe zmiany w trybie załatwienia wniosków spowodowały, że wszystkie decyzje wydane przez starostę lub z jego upoważnienia kierownika PCPR, o zakwalifikowaniu osób do DPS musiały zostać uchylone, gdyż: od 1 stycznia 2004r. o skierowaniu osoby do DPS decyduje wójt gminy, a nie jak dotychczas starosta; znowelizowane przepisy nie przewidują wydania decyzji kwalifikujących, zastąpione zostały powiadomieniem. Z tych powodów uchylono decyzję Dyrektora PCPR w S. o zakwalifikowaniu do DPS, a postępowanie organu w sprawie umorzono, bowiem organy administracji publicznej muszą z urzędu przestrzegać swej właściwości miejscowej i rzeczowej. Uchylenie decyzji kwalifikującej do DPS i umarzanie postępowania w sprawie było konieczne i zasadne w okresie od 1 stycznia 2004 do 30 kwietnia 2004r., bowiem z dniem 1 maja 2004r. weszła w życie nowa ustawa z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej ( Dz.U. 64/04/593- dalej nups). W myśl art. 149 ups z dniem 1 maja 2004r. wygasły niektóre decyzje, w tym o zakwalifikowaniu do DPS, wydane na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej i decyzje o umieszczeniu w DPS wydane przed 1 maja 2004r. Wejście w życie z dniem 1 maja 2004r. art. 149 nups, stwierdzającego wygaśnięcie z mocy ustawy decyzji wydanych na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej, czyni bezprzedmiotowym postępowanie odwoławcze od zaskarżonej decyzji Dyrektora PCPR w S.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. K wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji PCPR z dnia [...] lutego 2004r. nr [...] Skarżąca, przywołując argumenty uprzednio przytoczone w odwołaniu wskazała, że nie zgadza się z uchyleniem decyzji i umorzeniem postępowania w sprawie umieszczenia Męża w DPS w S. W ocenie Skarżącej, postanowienie Sądu Rejonowego S. winno być z mocy prawa niezwłocznie wykonane w pierwszej kolejności. M. K. uważa, że skoro Kurator Męża załatwiła Mu miejsce w DPS w S., to PCPR winien wydać decyzję o skierowaniu Męża "na okres jednego dnia". W ocenie Skarżącej, skoro wszystko było załatwione wg przepisów z 2003r., brak było podstaw do uchylenia decyzji z [...] grudnia 2003r.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Mimo, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołało w zaskarżonej decyzji art. 149 nups, to wbrew wyraźnemu brzmieniu art. 149 ust. 3 przyjęto, że "w myśl art. 149 ust. 1 powołanej ustawy z dniem 1 maja 2004r. wygasły niektóre decyzje, w tym również o zakwalifikowaniu do DPS, wydane na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej. Zachowały natomiast moc decyzje o skierowaniu do DPS oraz decyzje o umieszczeniu w DPS wydane przed 1 maja 2004r.". Ustawodawca w art. 149 ust 3 nups wprowadził odstępstwo od reguły wygaśnięcia decyzji wydanych na podstawie ustawy z 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej, wskazując, że zachowują moc decyzje o skierowaniu do domu pomocy społecznej oraz decyzje o umieszczeniu w domu pomocy społecznej, wydane przed dniem 1 maja 2004r. (Ł. Borkowski, R. Krajewski, S. Szymański "Komentarz do nowej ustawy o pomocy społecznej" - W. Pr. Leges 2004, s. 232; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r.- sygn. OSK 1156/05). Także art.87 ust.8 udjst przywołany w decyzji organu I instancji z dnia 24 lutego 2004r. nr PCPR-8232-PS-10-I/um/2004, nie może prowadzić do umorzenia postępowania w sprawie skierowania Zainteresowanego do DPS w S. ani do uchylenia ostatecznej decyzji o zakwalifikowaniu Z.K. do tego DPS, skoro ustawodawca wprost określił, że osoby posiadające skierowania do Domu Pomocy Społecznej przed 01 stycznia 2004r. ponoszą opłatę na dotychczasowych zasadach ( zatem nie tracą praw nabytych w zakresie skierowania do DPS ).
Skoro zachodziła przyczyna określona w art. 156 § 1 pkt 2 in fine kpa (bowiem doszło do rażącego naruszenia art. 149 ust. 3 nups), należało stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 upsa).
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że art. 43 ust. 2a ustawy z dnia 29 listopada 1990r. ups stanowi wyjątkową podstawę uchylenia lub zmiany decyzji na niekorzyść strony, a uchylenie decyzji w warunkach nie odpowiadających wymaganiom powołanego przepisu stanowi rażące naruszenie prawa prowadzące do stwierdzenia nieważności decyzji z przyczyny wskazanej w art. 156 § 1 pkt 2 (wyrok NSA z: 14 maja 1998r., sygn. I SA 2113/97; 12 marca 1998r., sygn. I SA 1975/97). Wbrew ocenie organów obu instancji, wejście w życie z dniem 1 stycznia 2004r. ustawy z dnia 13 listopada 2003r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz.U. 203/03/1966), nie mogło być postrzegane jako zmiana przepisów prawa, o której mowa w art. 43 ust 2a ups. Zgodnie z art. 1 udjst, ustawa określa źródła dochodów jednostek samorządu terytorialnego oraz zasady ustalania i gromadzenia tych dochodów, zasady ustalania i przekazywania subwencji ogólnej oraz dotacji celowych z budżetu państwa. Ustawa ta w żaden sposób nie wpłynęła na możliwość realizacji przez Zainteresowanego praw słusznie nabytych na podstawie ostatecznej decyzji z dnia [...] grudnia 2003r. (art. 16 § 1 kpa, St. Nitecki "Obligatoryjne formy weryfikacji administracyjnej w ustawie o pomocy społecznej" – Samorząd Terytorialny 5/03/50-52). W spawie nie doszło do jakichkolwiek zmian w sytuacji osobistej lub dochodowej Strony w rozumieniu art. 43 ust 2 ups, pozostałe przesłanki określone w powołanym przepisie nie miały miejsca.
Z tej przyczyny na podstawie art. 135 w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 upsa orzeczono o nieważności decyzji Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w S. z [...] lutego 2004r. nr [...].
W orzecznictwie Sądu Najwyższego i w doktrynie utrwalił się pogląd, że wykroczenie organu prowadzącego postępowanie jedynie przeciwko zasadzie ogólnej kpa stanowi dostateczną podstawę wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego; w szczególności naruszenie zasady informowania obywateli jest samoistną i wystarczającą przyczyną uchylenia decyzji, nawet gdy jest ona zgodna z prawem materialnym (odpowiednio – J. Borkowski – glosa do wyroku NSA z 22.2.1984 – SA/Po 9/84 – OSP 12/85/239; W.Taras: "Informowanie obywateli przez administrację" – Ossolineum 1992 s. 178 p. 3a i aprobująca glosa do wyroku SN z 23.7.1992 – III ARN 40/92 – PiP 3/93/112; wyrok SN z 5.8.1992 – I PA 5/92; wyrok SN z 23.7.1992 – III ARN 40/92 z częściowo krytyczną glosą J. Zimmermanna – PiP 8/93/116. W niniejszej sprawie doszło do naruszenia zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 kpa) – Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w S., właściwy w sprawie w dacie wpłynięcia wniosku ([...] grudnia 2003 r. – k. 24 akt administracyjnych), błędnie- wobec braku przesłanek do zastosowania art. 43 ust. 2a ups (omyłkowo przywołując art. "43e ust. 2a" ups), błędnie orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie skierowania do DPS w S. mimo, że postępowanie to zakończone było ostateczną decyzją z dnia [...] grudnia 2003r.
W sprawie o świadczenia z pomocy społecznej organ zobowiązany jest kierować się przede wszystkim dobrem osoby potrzebującej pomocy społecznej ( art. 36 ust. 2 ups- analogicznie art. 100 ust. 1 nups), działać na jej korzyść poprzez działania nawet z urzędu (wyrok NSA z 15.09.1998 r. I SA 2089/97), a takich działań zabrakło w odniesieniu do Zainteresowanego.
Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" i art. 135 upsa, należało uchylić decyzję Dyrektora PCPR w S. z dnia [...] lutego 2004r. [...] Zagadnienie wykonania postanowienia Sądu Rejonowego w S. w pierwszej kolejności nie mieści się w kognicji Sądu orzekającego w niniejszej sprawie; będzie mogło być przedmiotem postępowania w ewentualnym postępowaniu wszczętym w trybie art. 155 kpa o zmianę ostatecznej decyzji z dnia [...] grudnia 2003r. w tej tylko części, w której określono termin skierowania do DPS w S. i o miejscu na liście oczekujących.
Ani M. K., ani Z. K. nie zaskarżyli decyzji Dyrektora PCPR w S. z dnia [...] grudnia 2003r. Tylko w ewentualnym postępowaniu odwoławczym możliwe było badanie czy zachodziły przesłanki umieszczenia Z.K. w trybie szczególnym w DPS. W aktach sprawy brak ustaleń czy z uwagi na chorobę Zainteresowanego, brak całodobowej opieki zagraża Jego życiu ( a w tej materii przepisy ustawy z dnia 19 sierpnia 1994r. o ochronie zdrowia psychicznego – Dz.U. 111/94/535 z zm. stanowią lex specialis wobec ustawy o pomocy społecznej; wyrok NSA z 14.07.1998 – I SA 426/98 ). Podobnie Dyrektor PCPR nie dociekał, czy odmowy dyrektorów PCPR w: P. i O. były w rozumieniu prawa usprawiedliwione skoro DPS w P. przeznaczony jest dla mężczyzn psychicznie chorych a system pomocy społecznej nie służy preferowaniu oczekujących, zamieszkałych w danym powiecie ( k.25, 26; odpowiednio decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...]– Kol. Odw. [...]). Także i w tej materii właściwy organ będzie mógł się wypowiedzieć w trybie art.155 kpa.
Sąd orzekł o niemożności wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w S. i decyzji Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w S. z dnia [...] lutego 2004r. nr [...], w trybie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
/-/ I.Kucznerowicz /-/M. Dybowski /-/ B.Popowska
TZ/

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI