IV SA/PO 667/19

IV SA/Po 667/19 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-12-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-07-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Donata Starosta /przewodniczący/
Izabela Bąk-Marciniak /sprawozdawca/
Maciej Busz
Symbol z opisem
6163 Gospodarowanie nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Gospodarka gruntami
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 156 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Sędzia WSA Maciej Busz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 maja 2019 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę w całości
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 29 maja 2019 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu wniosku Skarbu Państwa - Lasów Państwowych Nadleśnictwo G. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z wniosku K. i M. P. o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa PPRN w M. Nr [...] z dnia 29 grudnia 1961 r., uchyliło zaskarżoną decyzję własną Nr [...] z dnia 31 lipca 2009 r. w całości i odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w M. Nr [...] z dnia 29 grudnia 1961 r. w przedmiocie przekazania w trwały zarząd i użytkowanie Państwowemu Nadleśnictwu w M. , działek gruntowych nr [...] bez zabudowań o powierzchni 58,84 ha polizanych we wsi K..
Powyższa decyzja SKO została wydana w następujących okolicznościach sprawy.
Decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w M. z dnia 29 grudnia 1961 r., Nr [...] (dalej jako "decyzja z 29 grudnia 1961 r.") na podstawie § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 1958 r. w sprawie zasad i trybu przekazywania w ramach administracji państwowej, przedsiębiorstw, instytucji oraz zakładów, nieruchomości i innych obiektów państwowych (Dz. U. Nr 67, poz. 332) przekazano w trwały zarząd i użytkowanie Państwowemu Nadleśnictwu w M. , działki gruntowe nr [...] bez zabudowań o powierzchni 58,84 ha, położone na terenie wsi K., gromada O. , powiatu m. .
Podaniem z dnia 3 grudnia 2007 r. K. i M. P., zwrócili się o unieważnienie decyzji z dnia 29 grudnia 1961 r. podnosząc, że działki nr [...] o pow. 58,84 ha, według księgi wieczystej tom I karta 12 (obecnie Kw nr [...] prowadzona przez Sąd Rejonowy [...] w S.) stanowiły własność W. i A. P.. W wyniku przeprowadzonego w 1983 r. postępowania spadkowego właścicielami tych działek stali się zainteresowani i jako prawni właściciele zwrócili się o ich zwrot do Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych w P., ten jednak odmówił zwrotu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z 31 lipca 2009 r., nr [...], stwierdziło nieważność decyzji z 29 grudnia 1961 r. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy przez Kolegium decyzją z 18 września 2009 r., nr [...].
Wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2010 r., sygn. akt IV SA/Po 934/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę Lasów Państwowych. Sąd stwierdził, że z akt sprawy nie wynika aby kiedykolwiek sporne grunty stanowiły własność Skarbu Państwa.
Pismem z dnia 19 sierpnia 2010 r. Lasy Państwowe wniosły skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyżej wymienionym wyrokiem WSA wskazując, że w dniu 19 lipca 2010 r., przy porządkowaniu księgi wieczystej Kw [...] w Sądzie Rejonowym w S., należącej do Skarbu Państwa, znaleziono decyzję Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa w M. z dnia 27 listopada 1961 r., nr [...], dotyczącą przejęcia na własność państwa bez odszkodowania nieruchomości rolnej A. P. i jego żony W. , gruntów o pow. 56,28 ha, zapisanych w księdze wieczystej L. tom I karta 12 wsi M., oraz wniosek Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w M. z dnia 28 grudnia1961 r. do Sądu Powiatowego Wydział Hipoteczny w M. do akt gruntowych księgi wieczystej L. o wykreślenie z części gruntów o obszarze 56.28 ha dotychczasowego właściciela, na podstawie prawomocnej decyzji z dnia 27 listopada 1961 r. i wpisanie Skarbu Państwa jako właściciela na części przejętych gruntów o pow. 56,28 ha oraz przepisanie przyjętego areału gruntu o obszarze 56,28 ha do nowej księgi zbiorowej nr [...] własności Skarbu Państwa.
Postanowieniem z dnia 7 września 2010 r., sygn. akt IV SA/Po 728/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę o wznowienie postępowania sądowego uznając, że nie została ona oparta na żadnej z ustawowych podstaw wznowienia przewidzianych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1858/10, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wniesionej przez Lasy Państwowe uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2010 r. i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Po 106/12, zmienił wyrok z dnia 22 kwietnia 2010 r., o sygn. IV SA/Po 934/09 i uchylił decyzję Kolegium z dnia 18 września 2009 r.
Decyzją z 2 grudnia 2013 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 127 § 3 i art. 158 § 1 k.p.a. uchyliło w całości decyzję SKO z 31 lipca 2009 r. oraz odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji z 29 grudnia 1961 r.
Wyrokiem z dnia 9 lipca 2014 r., sygn. akt IV SA/Po 95/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu skargi M. P., uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 grudnia 2013 r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.
Wyrokiem z dnia 13 lipca 2016 r., I OSK 2483/14 Naczelny Sąd Administracyjny po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej Skarbu Państwa - Lasów Państwowych Nadleśnictwo G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 lipca 2014 r., sygn. akt IV SA/Po 95/14 stwierdził, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw.
Decyzją Nr [...] z dnia 14 listopada 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 lipca 2009 r.
Na skutek skargi wniesionej przez Skarb Państwa - Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśniczy Nadleśnictwa G. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 7 czerwca 2017 r., IV SA/Po 51/17 uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
Decyzją Nr [...] z dnia 31 stycznia 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 lipca 2009 r. i stwierdziło nieważność decyzji z dnia 29 grudnia 1961 r.
Na skutek skargi wniesionej przez Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśniczy Nadleśnictwa G. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 20 czerwca 2018 r., syn akt IV SA/Po 350/18, uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W treści wyroku Sąd wskazał, że wiążące dla sprawy wskazania wyroku WSA w Poznaniu z dnia 9 lipca 2014 r., IV SA/Po 95/14 zobowiązywały Kolegium do wyjaśnienia podstawy ustanowienia trwałego zarządu w odniesieniu do działki nr [...]. Należało zatem nie tylko ustalić czy do przejęcia tej działki na rzecz Skarbu Państwa doszło wskutek decyzji z dnia 27 listopada 1961 r., ale również czy nie istnieje inny akt, dokument, który stanowił podstawę przejęcia tej działki na rzecz Skarbu Państwa. Sąd zauważył, że jeżeli dokonano wpisu działki nr [...] do księgi wieczystej, w której wskazano jako właściciela Skarb Państwa Lasy Państwowe - to należało wyjaśnić co stanowiło podstawę dokonania tego wpisu. Poczynienie ustaleń w tym zakresie, w świetle ewoluującego stanu sprawy, stanowiłoby wprost realizację wytycznych zawartych w wyrokach uchylających dotychczasowe decyzje Kolegium. Sąd bowiem zobowiązał Kolegium do ustalenia kwestii ewentualnego przejścia własności działki nr [...] na rzecz Skarbu Państwa przed dniem 29 grudnia 1961 r. W związku z tym, w ocenie Sądu, należało po pierwsze - ustalić jaki dokument stanowił podstawę wpisu w księdze wieczystej nr [...] [...] [...] działki nr [...] oraz czy faktycznie (jak wynika to z przedłożonej przez stronę skarżąca dokumentacji) działka ta obejmuje działkę oznaczoną dotąd nr [...]. Jest to zasadnicza kwestia, ponieważ ustalenie, że wpisu takiego dokonano na rzecz Skarbu Państwa wskazuje, że jednak musiały istnieć dokumenty dowodzące samego przejścia, jak i zapewne momentu przejścia działki nr [...] na rzecz Skarbu Państwa, pomimo że dokumentami takimi nie dysponuje Starosta S.. Po drugie - należy zauważyć, że dla stwierdzenia nieważności decyzji z 29 grudnia 1961 r. w części dotyczącej dz. nr [...] koniecznej jest wykazanie, że działka ta przed ta datą nie została przejęta na rzecz Skarbu Państwa. Tymczasem, strona skarżąca podnosi, że do przejęcia takiego doszło i wskazuje, że w chwili przejęcia dla działki tej prowadzono [...] Tom l, k. 2. Zasadności stanowiska strony skarżącej może dowodzić pismo Sądu Rejonowego w S., z którego wynika, że działki objęte tą księgą wieczystą przeszły na rzecz Skarbu Państwa. Nie wyjaśniono tej kwestii. Nie ustalono, jakie działki i na podstawie jakich dokumentów widnieją w Księdze Wieczystej nr [...] - ani jaka jest historia tych działek, pomimo że strona skarżąca przedkładając dokumentacje wieczystoksięgową i geodezyjna wniosła również o przeprowadzenie dowodu z opinii wskazanego geodety, który przeprowadził badane dokumentów źródłowych. Wyjaśnienie tych wątpliwości jest konieczne, w sytuacji gdy - z żadnego dokumentu nie wynika, że w 1960 r. działka nr [...] została wpisana w księdze wieczystej jako własność A. i W. małż. P. . W Księdze wieczystej pierwszy zapis wskazujący konkretne działki pojawia się w 1986 r. i to jako darowizna, która - w zakresie działek [...] - już wówczas nie mogła przecież mieć miejsca.
W toku ponownie prowadzonego postępowania Samorządowe Kolegium Odwoławcze wystąpiło do Sądu Rejonowego w S. z prośbą o wskazanie istotnych dla sprawy okoliczności.
W odpowiedzi Sąd Rejonowy w S. wskazał, że:
- działka nr [...] nie figuruje w księdze wieczystej [...] i nigdy nie była ujawniona w tej księdze,
- podstawą wpisu działek o nr [...] w księdze wieczystej [...] był wniosek wieczystoksięgowy zawarty w umowie darowizny z dnia 10 lutego 1986 r. nr rep. [...] sporządzony w Państwowym Biurze Notarialnym w S.,
- w księdze wieczystej nr [...] figuruje działka nr [...], która została ujawniona w tej księdze na podstawie zawiadomienia Starostwa Powiatowego w S. z dnia 26 maja 2009 r. i dokumentu geodezyjnego - wyciągu z wykazu zmian ewidencyjnych na podstawie których w miejsce działek [...] o łącznym obszarze 77,44 ha wpisano działki [...] o takim samym obszarze. Z analizy akt księgi wieczystej nr [...] nie wynika aby działka nr [...] weszła w skład działki [...],
- nie można podać jakie działki figurują w księdze wieczystej nr [...], albowiem od początku założenia księgi wieczystej nie wpisywano numerów działek, a jedynie obszar nieruchomości i położenie, tj. M. .
W załączeniu przekazano kserokopię umowy darowizny z dnia 10 lutego 1986 r. nr rep. [...] oraz wyciąg z wykazu zmian ewidencyjnych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wystąpiło również do Starostwa Powiatowego w S..
W odpowiedzi wskazano, że działkę nr [...] (obecnie nr [...]) położoną w obrębie M. (wieś K. ), gmina O., do ewidencji gruntów wpisano jako właściciela A. P. w roku 1960 podczas zakładania ewidencji gruntów i budynków. Podczas zmiany numeru działki z [...] na [...] uległa zmianie też powierzchnia działki z powierzchni 2,4700 ha na 2,3600 ha w wyniku pomiaru. W roku 1962 działka nr [...] na podstawie art. 15 Dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. (Dz. U. z 1961, Nr 32, poz. 161) przeszła z mocy prawa na Skarb Państwa i przekazana została do Lasów Państwowych. W archiwum brak jest informacji na temat innych właścicieli działki nr [...] jak też z jakich działek powstała ww. działka.
Z nadesłanych na żądanie Kolegium dokumentów i pism wynikają ponadto, następujące fakty:
- podstawą wpisu prawa własności na rzecz Skarbu Państwa Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe działek nr [...] położonych we wsi M. gmina O. w księdze wieczystej [...] było prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w S. z dnia 14 czerwca 2002 r. w sprawie [...]
- działka nr [...] położona w obrębie M. (wieś K. ) gmina O. posiadała ww. numer do 1979 r., kiedy to na podstawie operatu pomiaru lasów z 1976 r., zmianą nr [...] wprowadzono nowy numer [...] dla tej działki i zmieniono powierzchnię z 2,47 ha na 2, 36 ha. W 2005 r. podczas prac polegających na doprowadzeniu numerów działek do zgodności z zasadami wynikającymi z rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków (likwidacja liter z oznaczeń działek) działka nr [...] otrzymała nr [...].
- nadesłano kserokopię akt sprawy [...] o stwierdzenie zasiedzenia zakończonego postanowieniem Sądu Rejonowego w S. z dnia 14 czerwca 2002 r., w którym stwierdzono, że Lasy Państwowe - Nadleśnictwo G. nabyło przez zasiedzenie z dniem 31 grudnia 1985 r. własność nieruchomości leśnej o łącznej powierzchni 77,44 ha, oznaczonej nr ewidencyjnymi działek: [...], a położonej we wsi M., gmina O.;
- wskazano, że dawny zapis działki nr [...] to [...] lub [...] Oba zapisy są dobre i dotyczą tej samej działki tzn. działki nr [...].
- według mapy katastralnej parcela [...] składa się z parcel [...]), [...]), [...]). Takich parcel nie ma w księdze matrykuł. Są tylko [...], [...], [...] w księdze matrykuł pod nr [...]. Załącznik nr 2a, 2b. Porównując mapę katastralną (załącznik nr 1) i matrykułę nr [...], KW Tom 1 karta 2 można stwierdzić, że parcele te przed 1939 r. należały do p. S. K.. Zgadza się obszar i kształt parcel. Działka nr [...] została wpisana do ewidencji gruntów w 1960 r. podczas zakładania ewidencji gruntów. Brak wcześniejszych dokumentów odnośnie działki [...] Z matrykuły nr [...] (załącznik nr 2b) wynika, że dnia 20 maja 1947 r. założono prowizoryczny wykaz zmian gruntowych. Porównując mapę katastralną (załącznik nr 1) i mapę ewidencyjną z 1960 r. (załącznik nr 3) można stwierdzić, że mapy są takie same, inne jest tylko oznaczenie parcel i działek. Działka [...] z mapy ewidencyjnej z 1960 r. znajduje się w tym samym miejscu co parcele [...] na mapie katastralnej. Parcele te figurowały w KW Tom I karta 2, matrykuła nr [...]. Po analizie tych dokumentów można stwierdzić, że działka figurowała wcześniej w [...] Tom I karta 2 jako parcele [...]. W treści pisma wskazano ponadto, że na podstawie istniejących danych nie można stwierdzić czy po 20 sierpnia 1947 r. do dnia wpisania działki nr [...] w rejestrze gruntów na rzecz A. P. figurowała ona w jakiejkolwiek księdze wieczystej.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, SKO w K. ponownie rozpoznając sprawę uznało, że zachodzą przesłanki uzasadniające uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 lipca 2009 r. i odmowę stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 29 grudnia 1961 r. w przedmiocie przekazania w trwały zarząd i użytkowanie Państwowemu Nadleśnictwu w M. , działek gruntowych nr [...] bez zabudowań o powierzchni 58,84 ha położonych we wsi K..
Kolegium w pierwszej kolejności wskazało na treść wyroku z dnia 20 czerwca 2018 r. sygn. IV SA/Po 350/18, którym WSA w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 stycznia 2018 r. oraz na treść art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.
Przechodząc do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy wskazano, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem, odrębnym od postępowania, w którym wydano kwestionowaną decyzję, a organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, w razie wystąpienia jednej z przesłanek zawartych w art. 156 § 1 k.p.a.
Zauważono, że w decyzji SKO w K. z dnia 31 lipca 2009 r., wydanej w I instancji, jako podstawę prawną powołano art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stwierdzając, że decyzja z dnia 29 grudnia 1961 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Wadliwość decyzji w tym przypadku polega na tym, że opiera się ona na obowiązujących przepisach prawa, ale rażąco je narusza. Stosowanie powołanego przepisu jest dwuetapowe, najpierw ustalić trzeba samo naruszenie prawa zaś w drugiej kolejności stopień owego naruszenia, gdyż tylko przypadki kwalifikowane powodują nieważność decyzji.
Podniesiono, że skoro stwierdzenie nieważności decyzji godzi w zasadę trwałości decyzji administracyjnych, to zaistnienie przesłanki powodującej stwierdzenie nieważności musi być oczywiste i oczywistość tę wykazać należy w sposób nie pozostawiający żadnych wątpliwości. Wykładnia przesłanek z art. 156 § 1 (w tym wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa) winna mieć przy tym charakter dosłowny, a nawet ścieśniający.
Odnosząc powyżej poczynione rozważania do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, Kolegium rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy oceniło, że analiza przedmiotowej sprawy nie pozwala na stwierdzenie, że decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w M. z dnia 29 grudnia 1961 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa.
SKO wskazało, że postawienie zarzutu rażącego naruszenia prawa musi być związane z konkretnym przepisem, którego treść nie budzi wątpliwości. W rozpatrywanej sprawie tym przepisem prawa materialnego powołanym w decyzji z 29 grudnia 1961 r. był § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 1958 roku w sprawie zasad i trybu przekazywania w ramach administracji państwowej, przedsiębiorstw, instytucji oraz zakładów, nieruchomości i innych obiektów państwowych (Dz. U. Nr 67, poz. 332), na podstawie którego można było przekazywać m.in. w trwały zarząd i użytkowanie nieruchomości i obiekty majątkowe stanowiące własność państwową. Podkreślić należy, że powołany przepis nie miał zastosowania do nieruchomości stanowiących własność osób fizycznych.
Tym samym zbadać należało czy nieruchomości wskazane w treści powołanej decyzji - działki gruntowe [...] o powierzchni 58,84 ha bez zabudowań położone na terenie wsi K., gromada O. powiatu m. graniczące bezpośrednio z gruntami Lasów Państwowych stanowiły własność państwową czy też własność osób fizycznych.
W celu dokonania powołanych ustaleń należało uwzględnić i ocenić jako dowód, odnalezioną przy księdze wieczystej innej nieruchomości decyzję Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa PPRN w M. Nr [...] z dnia 27 listopada 1961 r. w sprawie przejęcia na własność Państwa bez odszkodowania z nieruchomości rolnej A. P. i W. P. gruntu o pow. 56,28 ha.
Powołana decyzja z dnia 27 listopada 1961 r. załatwiała sprawę administracyjną, dla której podstawę materialną stanowiły przepis art. 15 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1959 r. Nr 14, poz. 78) w związku ż przepisami ustawy z dnia z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 39, poz. 174) oraz ustawy 15 lipca 1961 r. zmieniającej ustawę z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U Nr 32, poz. 161) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198). Tym samym zgodnie z dyspozycją art. 97 § 1 k.p.a. obowiązującą na dzień wydania decyzji była to decyzja załatwiająca sprawę.
Decyzja ta weszła do obrotu prawnego, a tym samym wywoływała skutki prawne i mogła stanowić podstawę dla wydania decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w M., z dnia 29 grudnia 1961 r.
Powyższe rozważania uwzględniają stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 13 lipca 2016 r., I OSK 2483/14. Przedstawiony wywód nie został również podważony w treści uzasadnienia wyroku WSA w Poznaniu z dnia 7 czerwca 2017 r. IV SA/Po 51/17 oraz w treści uzasadnienia wyroku WSA w Poznaniu z dnia 20 czerwca 2018 r. IV SA/Po 350/18.
SKO zauważyło, że wniosek o stwierdzenie nieważności powołanej decyzji z dnia 27 listopada 1961 r. złożył M. P.. Wniosek złożony został do Sądu Rejonowego w S. , a następnie przekazany według właściwości Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu.
Decyzją z dnia 20 grudnia 2018 r. SKO w K. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa w M. z dnia 27 listopada 1961 r., w przedmiocie przejęcia na własność państwa bez odszkodowania nieruchomości rolnej A. P. i jego żony W. - gruntów o pow. 56,28 ha zapisanych w księdze wieczystej L. tom I karta 12 wsi M.. Na skutek złożonego wniosku Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponownie rozpatrzyło sprawę i decyzją z dnia 27 maja 2019 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję z dnia 20 grudnia 2018 r.
W związku z powyższym zdaniem SKO ustalenia wymagało, czy nieruchomość będąca przedmiotem decyzji o ustanowieniu trwałego zarządu- jest tą sama nieruchomością, która była przedmiotem decyzji z dnia 27 listopada: 1961 r. przejęciu na własność Państwa.
Wyjaśnienia wymagała różnica w powierzchni obu nieruchomości tym bardziej, że w treści decyzji z dnia 29 grudnia 1961 r. wymieniono działki [...] o łącznej powierzchni 58,84 ha, a w decyzji z 27 listopada 1961 r. wskazano jedynie powierzchnię gruntów 56,28 ha nie wymieniając konkretnych działek.
Będąca przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego decyzja z 29 grudnia 1961 r. dotyczyła przekazania w trwały zarząd i użytkowanie Nadleśnictwu M. gruntów o powierzchni 58,84 ha (obejmujących działki nr [...]) położonych we wsi K.. Poprzedzająca ją decyzja z dnia 27 listopada 1961 r. w sprawie przejęcia na własność Państwa bez odszkodowania nieruchomości rolnej A. P. i jego żony W. P. obejmowała grunty o powierzchni 56,28 ha.
Z porównania dat wydania decyzji wynika, że najpierw grunty o powierzchni 56,28 ha zostały przejęte na własność Państwa, a dopiero później przekazane w trwały zarząd i użytkowanie Nadleśnictwa M. . Co istotne, decyzja w sprawie przejęcia przedmiotowych gruntów na własność Państwa była decyzją ostateczną w administracyjnym toku postępowania na dzień wydania decyzji o przekazaniu tych gruntów w trwały zarząd i użytkowanie Nadleśnictwa M. .
Porównanie dokumentu geodezyjnego rozliczającego księgę wieczystą nazwaną Tom I k. 12 obręb M. jak również decyzji z dnia 27 listopada 1961 r. jednoznacznie wskazuje, że na własność Skarbu Państwa zostały przejęte bezspornie należące do A. i W. P. działki o nr [...]
Również analiza dokumentów przesłanych ze zbiorów Starostwa Powiatowego w S. pozwala dojść do takich wniosków. Suma powierzchni działek [...] (18,96 ha) i [...] (37,32 ha) wpisanych do rejestru gruntów w 1960 r. dla właścicieli A. i W. małż P. , a następie wykreślonych w 1962 r. i wpisanych na rzecz Skarbu Państwa Lasów Państwowych Nadleśnictwa w M. jest równa powierzchni wskazanej w treści decyzji z dnia 27 listopada 1961 r. i wynosi 56,28 ha.
O tym, że powołane grunty przeszły na własność Skarbu Państwa świadczy również wniosek z dnia 28 grudnia 1961 r. skierowany do Sądu Powiatowego Wydział Hipoteczny w M. dotyczący akt gruntowych wsi M. tom I karta 12 o wykreślenie z części gruntów o obszarze 56,28 ha dotychczasowego właściciela na podstawie prawomocnej decyzji z dnia 27 listopada 1961 r., wpisanie Skarbu Państwa jako właściciela na części przejętych gruntów o powierzchni 56,28 ha oraz o przepisanie przejętego areału gruntów o obszarze 56,28 ha do nowej księgi zbiorowej Kw nr [...].
Mając na uwadze powyższe w ocenie SKO uznać należało, że przekazane następnie w trwały zarząd decyzją z dnia 29 grudnia 1961 r. działki nr [...] i nr [...] zostały przejęte na własność Skarbu Państwa.
W związku z tym, mając na względzie regulację stanowiącą podstawę kwestionowanej w niniejszym postępowaniu decyzji z dnia 29 grudnia 1961 r. - przepis § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 1958 r. w sprawie zasad i trybu przekazywania w ramach administracji państwowej, przedsiębiorstw, instytucji oraz zakładów, nieruchomości i innych obiektów państwowych można było przekazywać w trwały zarząd i użytkowanie nieruchomości i obiekty stanowiące własność państwową. Powołany § 6 rozporządzenia nie miał zastosowania do nieruchomości stanowiących własność osób fizycznych.
Skoro zatem na dzień orzekania przez Prezydium Powiatowej Rady N. w M., tj. na dzień 29 grudnia 1961 roku działki nr [...] i nr [...] zostały przejęte na własność Państwa decyzją z dnia 27 listopada 1961 r. Nr [...] uznać należało, że mogły zostać objęte trwałym zarządem, a decyzja z dnia 29 grudnia 1961 r. nie naruszała w jakikolwiek sposób prawa w tym zakresie.
Przedstawiony wywód nie został podważony w treści uzasadnienia wyroku WSA w Poznaniu z dnia 20 czerwca 2018 r., IV SA/Po 350/18.
Kolegium wskazało, że w następnym kroku wyjaśnienia wymagała okoliczność, czy istniały podstawy przekazania w trwały zarząd działki nr [...].
Na podstawie uzupełnionego materiału dowodowego Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że w sprawie nie zachodzą wystarczające przesłanki dla uznania, że na dzień wydania decyzji objętej wnioskiem, tj. na dzień 29 grudnia 1961 r. działka nr [...] stanowiła własność prywatną.
Z materiału dowodowego uzupełnionego według wskazań WSA w Poznaniu wynika, że:
- działka nr [...] nie figuruje w księdze wieczystej [...] i nigdy nie była ujawniona w tej księdze;
- podstawą wpisu działek o nr [...] w księdze wieczystej [...] był wniosek wieczystoksięgowy zawarty w umowie darowizny z dnia 10 lutego 1986 r. nr rep. [...] sporządzony w Państwowym Biurze Notarialnym w S.;
- w księdze wieczystej nr [...] figuruje działka nr [...], która została ujawniona w tej księdze na podstawie zawiadomienia Starostwa Powiatowego w S. z dnia 26 maja 2009 r. i dokumentu geodezyjnego - wyciągu z wykazu zmian ewidencyjnych na podstawie których w miejsce działek [...] o łącznym obszarze 77,44 ha wpisano działki [...] o takim samym obszarze;
- nie można podać jakie działki figurują w księdze wieczystej nr [...], albowiem od początku założenia księgi wieczystej nie wpisywano numerów działek, a jedynie obszar nieruchomości i położenie, tj. M. ;
- działkę nr [...] (obecnie nr [...]) położoną w obrębie M. (wieś K. ), gmina O., do ewidencji gruntów wpisano jako właściciela A. P. w roku 1960 podczas zakładania ewidencji gruntów i budynków. Podczas zmiany numeru działki z [...] na [...] uległa zmianie też powierzchnia działek z powierzchni 2,4700 ha na 2,3600 ha w wyniku pomiaru. W roku 1962 działka nr [...] na podstawie art. 15 Dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. (przeszła z mocy prawa na Skarb Państwa i przekazana została do Lasów Państwowych. W archiwum brak jest informacji na temat innych właścicieli działki nr [...] jak też z jakich działek powstała ww. działka. Działka nr [...] posiadała ww. numer do 1979 r., kiedy to na podstawie operatu pomiaru lasów z 1976 r., zmianą nr [...] wprowadzono nowy numer [...] dla tej działki i zmieniono powierzchnię z 2,47 ha na 2, 36 ha. W 2005 r. podczas prac polegających na doprowadzeniu numerów działek do zgodności z zasadami wynikającymi z rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków (likwidacja liter z oznaczeń działek) działka nr [...] otrzymała nr [...]. Dawny zapis działki nr [...] to [...] lub [...] Oba zapisy są dobre i dotyczą tej samej działki tzn. działki nr [...];
- podstawą wpisu prawa własności na rzecz Skarbu Państwa Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe działek nr [...] w księdze wieczystej [...] było prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w S. z dnia 14 czerwca 2002 r. w sprawie [...];
- z akt postępowania prowadzonego przez Sądu Rejonowego w S. w sprawie [...] o stwierdzenie zasiedzenia wynika, że przedmiotem postępowania objęta została również działka nr [...] (dawna działka nr [...]). Zasiedzenie tej działki stwierdzono postanowieniem z dnia 14 czerwca 2002 r., w którym stwierdzono, że wnioskodawca Lasy Państwowe - Nadleśnictwo G. nabyło przez zasiedzenie własność m.in. wymienionej działki z dniem 31 grudnia 1985 r. Z protokołu z posiedzenia Sądu z dnia 14 czerwca 2002 r. wynika, że na nieruchomość objętą wnioskiem nie ma założonej księgi wieczystej. Od 1960 r. tj. od założenia ewidencji gruntów nieruchomość pozostaje w posiadaniu lasów państwowych, tj. początkowo Nadleśnictwa M. , a następnie Nadleśnictwa G.. Na powołane okoliczności wskazywano również w treści wniosku o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości poprzez zasiedzenie;
- na wezwanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego uzupełniono treść opinii wskazując, że według mapy katastralnej parcela [...] składa się z parcel [...] (A.6), [...] (A.b), [...] (A.6). Takich parcel nie ma w księdze matrykuł. Są tylko [...], [...], [...] w księdze matrykuł pod nr [...]. Załącznik nr 2a, 2b. Porównując mapę katastralną (załącznik nr [...]) i matrykułę nr [...], KW Tom 1 karta 2 można stwierdzić, że parcele te przed 1939 r. należały do S. K.. Zgadza się obszar i kształt parcel. Działka nr [...] została wpisana do ewidencji gruntów w 1960 r. podczas zakładania ewidencji gruntów. Brak wcześniejszych dokumentów odnośnie działki [...] Z matrykuły nr [...] (załącznik nr 2b) wynika, że dnia 20 maja 1947 r. założono prowizoryczny wykaz, zmian gruntowych. Porównując mapę katastralną (załącznik nr 1) i mapę ewidencyjną z 1960 r. (załącznik nr 3) można stwierdzić, że mapy są takie same, inne jest tylko oznaczenie parcel i działek. Działka [...] z mapy ewidencyjnej z 1960 r. znajduje się w tym samym miejscu co parcele [...] na mapie katastralnej. Parcele te figurowały w KW Tom I karta 2, matrykuła nr [...]. Po analizie tych dokumentów można stwierdzić, że działka figurowała wcześniej w KW M. Tom I karta 2 jako parcele [...]. W treści pisma wskazano ponadto, że na podstawie istniejących danych nie można stwierdzić czy po 20 sierpnia 1947 r. do dnia wpisania działki nr [...] w rejestrze gruntów na rzecz A. P. figurowała ona w jakiejkolwiek księdze wieczystej.
SKO zauważyło, że działka o nr [...] została wpisana w dwóch księgach wieczystych. Ppodstawą wpisu działki o nr [...] w księdze wieczystej [...] był wniosek wieczystoksięgowy zawarty w umowie darowizny z dnia 10 lutego 1986 r. nr rep. [...]. Na powołanej podstawie do wskazanej KW wpisano również działki o nr [...], podczas gdy - kwestią bezsporną - pozostaje fakt, że działki o tych numerach zostały już 20 lat wcześniej przejęte na rzecz Skarbu Państwa na mocy decyzji z dnia 27 listopada 1961 r.
Podstawą wpisu prawa własności na rzecz Skarbu Państwa Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe działki nr [...] (poprzednio nr [...]) położonej we wsi M. gmina O. w księdze wieczystej [...] było prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w S. z dnia 14 czerwca 2002 r. w sprawie [...].
Mając na uwadze powołane okoliczności, zdaniem SKO nie można uznać, że wpis w księdze wieczystej [...] stanowi wiarygodny dowód potwierdzający okoliczność, że na dzień wydania decyzji objętej wnioskiem, tj. na dzień 29 grudnia 1961 r. działka nr [...] stanowiła własność A. i W. P..
W ocenie Kolegium zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest niewystarczający dla uznania, że działka nr [...] na dzień wydania decyzji z dnia 29 grudnia 1961 r. nie stanowiła własności Państwa a tym samym nie mogła być przekazana w trwały zarząd.
Zdaniem organu II instancji, skoro Kolegium nie mogło ustalić ponad wszelką wątpliwość, że działka nr [...] na dzień wydania decyzji z dnia 29 grudnia 1961 r. nie stanowiła własności Skarbu Państwa w uwarunkowaniach niniejszej sprawy należało przyznać prymat zasadzie trwałości decyzji administracyjnej. W świetle dostępnych dokumentów nie ma podstaw do twierdzenia, że przy wydaniu tej decyzji organ naruszył prawo - zasadę praworządności. Z akt sprawy nie wynika ponad wszelką wątpliwość, że na dzień 29 grudnia 1961 r. działka nr [...] stanowiła własność A. i W. P..
Na podstawie powołanych w kwestionowanej decyzji przepisów rozporządzenia Rady Ministrów można było przekazywać w trwały zarząd i użytkowanie nieruchomości i obiekty majątkowe stanowiące własność państwa. Niemniej jednak brak jest jednoznacznych dowodów wskazujących, że na dzień wydania kwestionowanej decyzji tj. na dzień 29 grudnia 1961 r. działka nr [...] nie stanowiła własności Skarbu Państwa.
Wobec powyższego organ II instancji nie stwierdził wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a., w szczególności zarzucanego rażącego naruszenia prawa. Kolegium nie znalazło też w tej sprawie innych podstaw stwierdzenia nieważności, wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a.
W ocenie Kolegium analiza przedmiotowej sprawy pozwala na stwierdzenie, że decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w M., z dnia 29 grudnia 1961r., którą przekazano w trwały zarząd i użytkowanie Państwowemu Nadleśnictwu w M. , działki gruntowe nr [...] bez zabudowań o powierzchni 58,84 ha, położone we wsi K., nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
Tym samym uznać rozstrzygnięcie SKO w K. zawarte w decyzji z 31 lipca 2009 r., Nr [...], stwierdzające nieważność decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w M., z dnia 29 grudnia 1961 r. nie jest prawidłowe, stąd też należało je uchylić i wydać rozstrzygnięcie reformatoryjne - odmówić stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 29 grudnia 1961 r.
Skargę na powyższą decyzję wywiódł do Sądu M. P., wnosząc o uchylenie decyzji SKO z 29 maja 2019 r., stwierdzenie nieważności decyzji PPRN w M. z 29 grudnia 1961 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania na rzecz Skarżącego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi jej autor powtórzył i uzupełnił argumentację podniesioną już na etapie postępowania administracyjnego, zmierzającą do wykazania, że – jak stwierdziła strona skarżąca – decyzja z 29 grudnia 1961 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa i winna być uznana za nieważną.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Postanowieniem z dnia 04 grudnia 2019 r. Sąd zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne do czasu uprawomocnienia się wyroku w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 669/19 z dnia 21 listopada 2019 r.
Wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2023 r., sygn. akt I OSK 132/21, oddalono skargę kasacyjną od wyroku WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 669/19 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję SKO w K. z dnia 27 maja 2019 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji PPRN z 27 listopada 1961 r.
Postanowieniem z dnia 28 listopada 2023 r. podjęto postępowanie sądowoadministracyjne zawieszone w sprawie o sygn.. IV SA/Po 667/19.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.) sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem skargi jest w niniejszej sprawie decyzja SKO w K. z dnia 29 maja 2019 r. mocą której uchylono decyzję SKO w K. z dnia 31 lipca 2009 r. w całości i odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w M. Nr [...] z dnia 29 grudnia 1961 r. w przedmiocie przekazania w trwały zarząd i użytkowanie Państwowemu Nadleśnictwu w M. , działek gruntowych nr [...] bez zabudowań o powierzchni 58,84 ha polizanych we wsi K..
Podkreślenia wymaga, iż niniejsza sprawa była już przedmiotem rozpoznania zarówno przez Wojewódzki jak i Naczelny Sąd Administracyjny ( tak m.in.: wyrok WSA w Poznaniu z dnia 9 lipca 2014 r., sygn. akt IV SA/Po 95/14, wyrok NSA z 13 lipca 2016 r. o sygn. akt I OSK 2483/14, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 czerwca 2018 r., syn akt IV SA/Po 350/18).
Stosownie do art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
W myśl zaś art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
W poprzedzającym wyroku o sygn. akt IV SA/Po 350/18, Sąd wskazał, że ustalić należy czy do przejęcia działki nr [...] na rzecz Skarbu Państwa doszło wskutek decyzji z dnia 27 listopada 1961 r., ale również czy nie istnieje inny akt, dokument, który stanowił podstawę przejęcia tej działki na rzecz Skarbu Państwa. Jeżeli dokonano wpisu działki nr [...] do księgi wieczystej, w której wskazano jako właściciela Skarb Państwa Lasy Państwowe - to należało wyjaśnić co stanowiło podstawę dokonania tego wpisu. W ocenie Sądu, należało po pierwsze - ustalić jaki dokument stanowił podstawę wpisu w księdze wieczystej nr [...] działki nr [...] oraz czy faktycznie (jak wynika to z przedłożonej przez stronę skarżąca dokumentacji) działka ta obejmuje działkę oznaczoną dotąd nr [...]. Jest to zasadnicza kwestia, ponieważ ustalenie, że wpisu takiego dokonano na rzecz Skarbu Państwa wskazuje, że jednak musiały istnieć dokumenty dowodzące samego przejścia, jak i zapewne momentu przejścia działki nr [...] na rzecz Skarbu Państwa, pomimo że dokumentami takimi nie dysponuje Starosta S.. Po drugie - należy zauważyć, że dla stwierdzenia nieważności decyzji z 29 grudnia 1961 r. w części dotyczącej dz. nr [...] koniecznej jest wykazanie, że działka ta przed ta datą nie została przejęta na rzecz Skarbu Państwa.
Podkreślić należy, że organ II instancji ponownie badając sprawę w pełni zastosował się do wytycznych WSA w Poznaniu zawartych w wyroku IV SA/Po 350/18 i wyjaśnił wszystkie niezbędne okoliczności w sprawie.
Sąd w niniejszym składzie w pełni aprobuje ocenę poszczególnych dowodów przeprowadzoną rzetelnie przez SKO w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w tym co do ich wiarygodności i mocy dowodowej.
Należy w tym miejscu zaznaczyć, że przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy, która już została rozstrzygnięta kontrolowaną decyzją, albowiem decyzja, o której mowa w art. 158 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, jakkolwiek jest decyzją wydaną w sprawie administracyjnej, to jednak sprawy tej nie rozstrzyga. Przedmiotem postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest jedynie zbadanie, czy kwestionowana decyzja nie jest dotknięta wadą prawną wymienioną w art. 156 § 1 tego Kodeksu (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 listopada 2022 r., sygn. akt II GSK 935/10, publ. Lex nr 3438950). Działanie organu w tym postępowaniu wymaga więc zupełnie innego podejścia niż w postępowaniu zwykłym. Nastawione powinno być wyłącznie na poszukiwanie najcięższych wad, o których mowa w art. 156 § 1 powyższego Kodeksu. To zaś również oznacza, że żadne inne uchybienia, nawet jeśli mają miejsce, nie mogą być w tym postępowaniu uwzględnione, bo nie mogą prowadzić do stwierdzenia nieważności badanego orzeczenia (patrz: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel - Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego; uwagi dotyczące art. 156, publ. System Informacji Prawnej Lex).
Stwierdzenie nieważności odnosi się jedynie do najistotniejszych, tkwiących w decyzji uchybień, stanowiąc zarazem najdalej idącą ich konsekwencję. Dotyczy ono w zasadzie wad materialnych decyzji, które skutkują nieprawidłowym ukształtowaniem stosunku prawnego. Wady proceduralne same w sobie nie skutkują zwykle zniweczeniem prawa lub obowiązku, lecz powodują konieczność przeprowadzenia procedury zmierzającej do ich określenia przy prawidłowo dokonanych czynnościach procesowych (vide: B. Adamiak, J. Borkowski - Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz; 2019 r., s. 638).
Rozpoznając sprawę ponownie należało zbadać czy sporna decyzja z 29 grudnia 1961 r. zostało wydana z rażącym naruszeniem prawa.
O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze, czyli skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa.
W ocenie Sądu w tym przypadku z tego rodzaju - kwalifikowanym naruszeniem prawa nie mamy do czynienia.
W zaskarżonej decyzji SKO wyjaśniono w sposób jasny i nie budzący żadnych wątpliwości Sadu, że decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w M. z dnia 29 grudnia 1961 r. nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
Podstawę materialnoprawną decyzji Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa PPRN w M. z 29 grudnia 1961 r. stanowił § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 1958 roku w sprawie zasad i trybu przekazywania w ramach administracji państwowej, przedsiębiorstw, instytucji oraz zakładów, nieruchomości i innych obiektów państwowych (Dz. U. Nr 67, poz. 332), na podstawie którego można było przekazywać m.in. w trwały zarząd i użytkowanie nieruchomości i obiekty majątkowe stanowiące własność państwową. Jak już wskazano powyżej, powołany przepis nie miał zastosowania do nieruchomości stanowiących własność osób fizycznych.
W toku postępowania dowodowego ustalono, że decyzję z 29 grudnia 1961 r. poprzedzała decyzja Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa PPRN w M. Nr [...] z dnia 27 listopada 1961 r. w sprawie przejęcia na własność Państwa bez odszkodowania z nieruchomości rolnej A. P. i W. P. gruntu o pow. 56,28 ha.
Decyzja ta załatwiała sprawę administracyjną, dla której podstawę materialną stanowiły przepis art. 15 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1959 r. Nr 14, poz. 78) w związku ż przepisami ustawy z dnia z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 39, poz. 174) oraz ustawy 15 lipca 1961 r. zmieniającej ustawę z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U Nr 32, poz. 161) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198).
Decyzja z dnia 27 listopada 1961 r. Nr [...] weszła do obrotu prawnego, wywoływała skutki prawne i mogła stanowić podstawę dla wydania decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w M., z dnia 29 grudnia 1961 r.
Powyższe potwierdza stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 27 września 2023 r., sygn. akt I OSK 132/21.
NSA oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 669/19, którym oddalono skargę M. P. na decyzję SKO w K. z dnia 27 maja 2019 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji PPRN z 27 listopada 1961 r.
Skoro zatem na dzień orzekania przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w M., tj. na dzień 29 grudnia 1961 r. działki nr [...] i nr [...] zostały przejęte na własność Państwa decyzją z dnia 27 listopada 1961 r. Nr [...], uznać należało, że mogły zostać objęte trwałym zarządem, a decyzja z dnia 29 grudnia 1961 r. nie naruszała w jakikolwiek sposób prawa w tym zakresie.
Ponadto na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Kolegium zbadało podstawy przekazania w trwały zarząd działki nr [...] i wskazało, że nie można było ustalić ponad wszelką wątpliwość, że na dzień wydania decyzji objętej wnioskiem, tj. na dzień 29 grudnia 1961 r. działka nr [...] stanowiła własność A. i W. P..
Z przedstawionych przez SKO dowodów, m.in. opinii geodety wynika, że działka nr [...] do dnia 20 sierpnia 1947 r. jako parcele [...] figurowała w księdze wieczystej M. Tom I k. 2 własność S. K.. Księga ta została zamknięta i utworzona księga wieczysta [...] obecnie [...], własność Skarb Państwa. Obecnie jest to działka [...], która jest w [...] W 1960 r. podczas zakładania ewidencji gruntów działka [...] o pow. 2,47 ha została wpisana na A. P.. Brak jest jednak dokumentów do tej zmiany. Obecnie jest to działka [...] o powierzchni 2,36 ha. Różnica w powierzchni działek [...] wynika z późniejszych zmian w ewidencji gruntów. Podstawą wpisu działek o nr [...] w księdze wieczystej [...] był wniosek wieczystoksięgowy zawarty w umowie darowizny z dnia 10 lutego 1986 r. nr rep. [...] sporządzony w Państwowym Biurze Notarialnym w S..
Dla przedmiotowej sprawy istotne znaczenie miały też m.in. ustalenia poczynione przez Sąd Rejonowy w S. w sprawie [...] o stwierdzenie zasiedzenia, z której wynika, że od 1960 r. nieruchomości objęte wnioskiem znajdowały się w posiadaniu Nadleśnictwa M. .
Zdaniem Sądu wszystkie wskazane przez organ II instancji w obszernym uzasadnieniu decyzji okoliczności, nie pozwalają na uznanie, że decyzja z dnia 29 grudnia 1961 r., obarczona jest kwalifikowaną wadą prawną w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Rację ma bowiem SKO, że aby móc wyeliminować ostateczną decyzję z obrotu prawnego, okoliczności jej wydania świadczące o rażącej wadliwości rozstrzygnięcia muszą być oczywiste i niewątpliwe.
Stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 k.p.a.) i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Z tego też powodu wykładnia tych przesłanek winna mieć charakter ścieśniający. Oznacza to, że nie każdy (nawet uzasadniony) zarzut naruszenia prawa może być skuteczną podstawą wzruszenia decyzji w tym trybie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2011 r., I OSK 402/10, LEX nr 952029). Jednocześnie w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że brak jednoznacznych dowodów w postępowaniu prowadzonym w trybach nadzwyczajnych zezwalających na podważenie ustaleń zawartych w decyzjach ostatecznych, którym zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a. przyznaje cechy trwałości, stanowi negatywną przesłankę do ich wzruszenia, zaś wątpliwości co do ustaleń, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa należy rozstrzygać na korzyść legalności zaskarżonej decyzji (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 stycznia 1999 r., IV SA 1342/98, LEX nr 45699; z dnia 24 sierpnia 2010 r., I OSK 1415/09, LEX nr 745010).
W sytuacji, gdy w okolicznościach konkretnej sprawy nie można jednoznacznie przesądzić konkretnego faktu, to nie możemy też mówić, że doszło do rażącego naruszenia prawa.
Skoro zatem Kolegium nie mogło ustalić ponad wszelką wątpliwość, że działka nr [...] na dzień wydania decyzji z dnia 29 grudnia 1961 r. nie stanowiła własności Skarbu Państwa w uwarunkowaniach niniejszej sprawy należało przyznać prymat zasadzie trwałości decyzji administracyjnej. W świetle dostępnych dokumentów nie ma podstaw do twierdzenia, że przy wydaniu tej decyzji organ naruszył prawo - zasadę praworządności.
Ponadto SKO zbadało również decyzję w kontekście pozostałych przesłanek nieważnościowych wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a (nie dopatrując się ich zaistnienia). Zgodnie bowiem z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych, w przypadku postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, dla prawidłowego załatwienia takiej sprawy niezbędne jest każdorazowo zbadanie przez organ administracji kontrolowanego rozstrzygnięcia pod względem wszystkich przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., a więc bez ograniczania się jedynie do przesłanek wskazywanych przez strony w postępowaniu (por. np.: wyrok NSA z 24.02.2012 r., II OSK 2376/10, CBOSA; wyrok NSA z 12.01.1994 r., II SA 2164/92, ONSA 1995, nr 1, poz. 32; wyrok WSA z 23.10.2014 r., IV SA/Po 736/13, CBOSA).
W tej sytuacji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Kolegium odpowiada prawu. Organ wyjaśnił wyczerpująco zarówno stan faktyczny, jak i prawny rozpatrywanej sprawy. Przedstawił motywy podjętego rozstrzygnięcia w uzasadnieniu wydanej decyzji, nie uchybiając również przepisom postępowania administracyjnego.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę w całości oddalił.