IV SA/PO 666/25

IV SA/Po 666/25 - Postanowienie WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-10-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Jacek Rejman /sprawozdawca/
Monika Świerczak
Wojciech Rowiński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6166  Łowiectwo
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Rowiński Sędzia WSA Monika Świerczak Asesor sądowy WSA Jacek Rejman (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 października 2025 r. sprawy ze skargi P. W. na postanowienie Nadleśnictwa z dnia 30 maja 2025 r. nr [...] (znak: [...]) w przedmiocie szkód łowieckich postanawia 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu P. W. uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł (słownie: sto złotych).
Uzasadnienie
P. W., prezentowany przez pełnomocnika procesowego - A. W. (dalej również: skarżący; strona), wniósł skargę na postanowienie Nadleśniczego (dalej również: Nadleśniczy; organ) z dnia 30 maja 2025 r. nr [...] (znak: [...]) wydane w przedmiocie szkód łowieckich. Skarga został opłacona wpisem w wysokości 100 zł.
Skarżący powołał się na art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej również: k.p.a.) oraz art. 3 § 2 pkt 6 i art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej również: p.p.s.a.), wnosząc o "stwierdzenie nieważności postanowienia Nadleśnictwa" nr [...] z dnia 30 maja 2025 r., jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa.
W uzasadnieniu podniósł zarzuty dotyczące braku doręczenia protokołów szacowania szkód w prawidłowej formie i trybie, stwierdzając, że protokoły szacowania szkód z dnia 15 maja 2025 r., będące podstawą wydania przedmiotowego postanowienia, nie zostały doręczone w wymaganej przez prawo formie. W tym zakresie strona powołała się na art. 46 ust. 3a Prawa łowieckiego i wady otrzymanych w dniu 29 maja 2025 r. wydruków protokołów w wersji papierowej, tj. doręczonych czternaście dni po oględzinach.
Ponadto przedstawił argumentację na poparcie tezy o nierzetelności i powierzchowności oszacowanie szkód dla obszaru ok. 70 ha przez Komisję dokonującą oględzin w porównaniu do praktyki Koła Łowieckiego "[...]", co czyni działania Nadleśnictwa nieporównywalnie mniej transparentnymi i rzetelnymi. W tym względzie odwołał się również do § 6 ust. 3 rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 10 sierpnia 2022 r., który stanowi wprost, że "protokół szacowania szkody sporządza się w obecności właściciela albo posiadacza gruntów rolnych oraz podpisuje przez wszystkie osoby uczestniczące w szacowaniu" oraz wskazał a naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. - zasady czynnego udziału strony w postępowaniu.
Według skarżącego, przez opisany sposób działania organ rażąco naruszył prawo, a sam protokół nie może stanowić wiarygodnej podstawy ustaleń taktycznych, zaś wydane na jego podstawie postanowienie – jako obarczone istotnymi uchybieniami formalnymi i merytorycznymi – powinno zostać unieważnione w całości.
Strona wytknęła także zawarte w postanowieniu błędy w pouczeniu co do środka zaskarżenia, jak też brak zastosowania wyników oględzin w szacowaniu końcowym. Nadleśniczy w zaskarżonym postanowieniu w ogóle nie odniósł się do wyników szacowania ani nie przytoczył żadnych konkretnych danych liczbowych – nie przedstawiono ani powierzchni uszkodzeń, ani procentowego ubytku plonu, ani przewidywanej wielkości szkody. Taki brak precyzji i powiązania faktów z rozstrzygnięciem czyni dokument wadliwym w świetle art. 107 § 3 k.p.a. (wymóg uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji).
W związku z powyższym skarżący stwierdził, że "szacowanie wstępne zwane oględzinami należy uznać za niewiarygodne i obarczone błędem proceduralnym oraz merytorycznym, który będzie miał wpływ na treść rozstrzygnięcia o wielkości szkody w decyzji Nadleśniczego".
Przy takiej argumentacji strona podniosła, że "w świetle powyższego, postanowienie nr [...] Nadleśnictwa: • zostało wydane bez zachowania wymaganych procedur, • oparte jest na dokumentach, które nie posiadają cech protokołu w rozumieniu art. 46 ust. 3a ustawy Prawo łowieckie, • narusza podstawowe zasady KPA, w tym art. 8 i art. 10, co uzasadnia wniosek o stwierdzenie jego nieważności jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa".
Zaskarżone postanowienie nr [...] Nadleśniczego z dnia 30 maja 2025 r., znak [...] zostało wydane po rozpatrzeniu odwołania A. W. będącego pełnomocnikiem P. W., wniesionego w dniu 9 maja 2025 r. od ustaleń zawartych w protokołach oględzin nr 7C, 8C, 9C, 10C oraz 11C z dnia 8 maja 2025 r., sporządzonych przez dzierżawcę obwodu łowieckiego nr [...] - Koło Łowieckie nr [...]
Nadleśniczy, na podstawie art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572) w zw. z art. 49a ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (Dz.U. z 2025 r., poz. 539), po przeprowadzeniu czynności oględzin w trybie odwoławczym na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w miejscowości [...], w uprawach kukurydzy oraz buraków cukrowych należących do P. W., stwierdził:
- w protokole nr 1 z dnia 15 maja 2025 r. dla działek nr [...], [...] o powierzchni 4,73 ha, stan uprawy kukurydzy dobry (4), jakość uprawy średnia (3), uprawa częściowo zachwaszczona z widocznymi uszkodzeniami od przymrozków. Brak uszkodzeń, brak tropów i śladów żerowania zwierzyny łownej. Stwierdzono średnią obsadę roślin 61,71 tys. szt./ha;
- w protokole nr 2 z dnia 15 maja 2025 r. dla działek nr [...], [...], [...], [...] o powierzchni 4,16 ha, stan uprawy kukurydzy średni (3), jakość uprawy słaba (2), uprawa o umiarkowanym zachwaszczeniu, z około 30% uszkodzeniami od przymrozków. Brak uszkodzeń, brak tropów i śladów żerowania zwierzyny łownej. Na uprawie niedokoszone fragmenty po uprawie zboża. Duże braki w obsadzie kukurydzy. Stwierdzono średnią obsadę roślin 53,86 tys. szt./ha;
- w protokole nr 3 z dnia 15 maja 2025 r. dla działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] o powierzchni 10,22 ha, stan uprawy buraków cukrowych dobry (4), jakość uprawy dobra (4), brak zachwaszczenia. Brak uszkodzeń, brak tropów i śladów żerowania zwierzyny łownej. Uprawa buraków, na której szacowano szkody zawiera w swojej powierzchni działki o numerach [...], [...], [...], [...], które nie zostały ujęte w zgłoszeniu, jednak ze względu na fakt, że stanowią jeden zwarty łan uprawy zostały ujęte do szacowania. Stwierdzono średnią obsadę roślin 86,62 tys. szt./ha;
- w protokole nr 4 z dnia 15 maja 2025 r. dla działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] o powierzchni 19,67 ha, stan uprawy buraków cukrowych dobry (4), jakość uprawy dobra (4), brak zachwaszczenia. Brak uszkodzeń, brak tropów i śladów żerowania zwierzyny łownej. Stwierdzono średnią obsadę roślin 84,42 tys. szt./ha;
- w protokole nr 5 z dnia 15 maja 2025 r. dla działek nr [...], [...], [...] o powierzchni 14,56 ha, stan uprawy buraków cukrowych dobry (4), jakość uprawy dobra (4), brak zachwaszczenia. Brak uszkodzeń, brak tropów i śladów żerowania zwierzyny łownej. Na około 3A powierzchni uprawy braki w zasiewie na co 17 rzędzie buraków (zdjęcie), co dodatkowo obniża obsadę wyliczoną w załączonej tabeli. Stwierdzono średnią obsadę roślin 78,86 tys. szt./ha.
W uzasadnieniu tego postanowienia Nadleśniczy przedstawił przebieg postępowania wywołanego wniesieniem w dniu 9 maja 2025 r. odwołania od protokołów oględzin szkód łowieckich Koła Łowieckiego nr [...] - protokoły z oględzin nr 7C, 8C, 9C, 10C oraz 11C z dnia 8 maja 2025 r., w tym okoliczności przeprowadzenia ponownych oględzin szkód łowieckich w należących do P. W. uprawach kukurydzy oraz buraków cukrowych w dniu 15 maja 2025 r. zakończonych sporządzeniem protokołów z oględzin nr 1, 2, 3, 4 oraz 5 z dnia 15 maja 2025 r. Organ wyjaśnił także kwestię podpisania i doręczenia tych protokołów A. W. - pełnomocnikowi P. Wojciechowskiego.
Z kolei w odpowiedzi na skargę Nadleśniczy wniósł o odrzucenie skargi, względnie o jej oddalenie.
Nadleśniczy podniósł, że zaskarżone postanowienie stanowi rozstrzygnięcie w zakresie ustaleń dokonanych w toku czynności oględzin szkód łowieckich przeprowadzonych w trybie odwoławczym na podstawie art. 46d ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo Łowieckie (Dz.U. z 2025, poz. 539).
Organ wyjaśnił, że postępowanie odwoławcze zostało wszczęte i było prowadzone na skutek odwołania skarżącego od protokołów oględzin szkód łowieckich sporządzonych przez Koło Łowieckie "[...]". Postanowienie to nie kończy postępowania i nie rozstrzyga o istocie sprawy. Zgodnie bowiem z art. 46e ust. 4 Prawa łowieckiego skarżący, nie zgadzając się z ustaleniami z protokołów oględzin zawartych w postanowieniu, ma możliwość ich zwalczenia w postępowaniu przed sądem powszechnym, kwestionując decyzję Nadleśniczego o odszkodowaniu wydaną na podstawie art. 46e ust. 1 Prawa łowieckiego.
Według organu zaskarżone postanowienie nie jest aktem, na który przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Nie mieści się także w zakresie wskazanego przez skarżącego przepisu art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a, gdyż przepis ten dotyczy organów samorządu terytorialnego.
Nadleśniczy stwierdził, że z podanych względów skarga winna ulec odrzuceniu na podstawie art. 3 § 2 pkt 2 i art. 58 § 1 p.p.s.a. Dodał, że postanowienie nie jest również obarczone wadą skutkująca jego nieważnością. Zawiera właściwą podstawę prawną, obszerne uzasadnienie i pouczenie o możliwości zaskarżenia.
Organ podkreślił na koniec, że skarżący nie wskazał też, które ustalenia wynikające z tego postanowienia kwestionuje.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Na wstępie należy zauważyć, że niniejsza sprawa została rozpoznana z urzędu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: p.p.s.a.
W razie stwierdzenia braku kognicji sądu skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Z kolei art. 58 § 3 p.p.s.a. stanowi, że sąd odrzuca skargę postanowieniem, a odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym.
Merytoryczne badanie legalności aktów administracyjnych poddanych kognicji sądu administracyjnego jest możliwe wówczas, gdy skarga spełnia wymogi formalne, została złożona w terminie oraz gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego. Natomiast stwierdzenie braku którejś z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, jak też rozpoznanie sprawy co do istoty, co w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi.
Przed przystąpieniem do rozpoznawania sprawy co do meritum, należało zatem zbadać dopuszczalność skargi wniesionej w niniejszej sprawie.
W wyniku takiego badania Sąd w rozpoznawanej sprawie stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega kontroli sądu administracyjnego.
Zakres kontroli administracji publicznej, jaką wykonują sądy administracyjne na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), obejmuje przede wszystkim sprawy wskazane w art. 3 § 2 i 2a p.p.s.a. Kontrola ta obejmuje orzekanie wyłącznie w sprawach ściśle przez ustawę określonych. Powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty. Zaskarżenie aktu lub czynności w nim niewymienionych oznacza, że sprawa nie jest objęta właściwością sądu administracyjnego, a tym samym, zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., skarga podlega odrzuceniu. Ponadto, sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.).
Ustawa z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (Dz.U. z 2025 r., poz. 539) reguluje kwestie wynagradzania wyrządzonych szkód w uprawach i płodach rolnych przez dziki, łosie, jelenie, daniele i sarny oraz przy wykonywaniu polowania (art. 46), wypłaty odszkodowania za wyrządzoną szkodę (art. 46c), trybu wniesienia odwołania do nadleśniczego (art. 46d) czy ustalenia wysokości odszkodowania przez nadleśniczego (art. 46e). Postępowanie dotyczące rozstrzygania przez nadleśniczego sporów o wysokość odszkodowania, a więc sporów majątkowych o charakterze cywilnym, kończy się wydaniem decyzji przez nadleśniczego na podstawie art. 46e ust. 1 Prawa łowieckiego (zob. wyrok NSA z dnia 15 listopada 2024 r. sygn. akt I OSK 1769/24, dostępny w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl i uchwałę SN z dnia 6 lipca 2021 r. sygn. akt III CZP 48/20, publ. OSNC 2021/12/83).
Zgodnie z art. 46d ust. 1 tej ustawy właścicielowi albo posiadaczowi gruntów rolnych, na terenie których wystąpiła szkoda, oraz dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego przysługuje odwołanie do nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody. Odwołanie wnosi się w terminie 7 dni od dnia podpisania protokołu, o którym mowa w art. 46a ust. 4 [dotyczy protokołu sporządzanego po zakończeniu oględzin] albo art. 46c ust. 5 [dotyczy protokołu sporządzanego po zakończeniu szacowania ostatecznego].
W celu rozpatrzenia odwołania nadleśniczy Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe dokonuje odpowiednio oględzin lub szacowania ostatecznego. Oględzin lub szacowania ostatecznego dokonuje nadleśniczy Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe właściwy ze względu na miejsce wystąpienia szkód lub jego przedstawiciel (art. 46d ust. 2 tej ustawy). Po zakończeniu oględzin lub szacowania ostatecznego sporządza się protokół, który zawiera w szczególności dane określone w art. 46a ust. 4 lub art. 46c ust. 5 z wyłączeniem informacji o wysokości odszkodowania (art. 46d ust. 8).
Natomiast według art. 46e Prawa łowieckiego: (ust. 1) nadleśniczy Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe właściwy ze względu na miejsce wystąpienia szkód ustala wysokość odszkodowania, w drodze decyzji, biorąc w szczególności pod uwagę ustalenia zawarte w protokołach, o których mowa w art. 46a ust. 4, art. 46c ust. 5 i art. 46d ust. 8. Opinia przedstawiciela izby rolniczej, o której mowa w art. 46d ust. 9, nie jest wiążąca; (ust. 2) decyzja, o której mowa w ust. 1, wydawana jest w terminie 14 dni od dnia otrzymania protokołów, o których mowa w ust. 1, i jest ostateczna; (ust. 3) wypłata odszkodowania, o którym mowa w ust. 1, następuje ze środków dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego, nie później niż w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 1; (ust. 4) właściciel albo posiadacz gruntów rolnych, na których zostały wyrządzone szkody, o których mowa w art. 46 ust. 1, a także dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego niezadowolony z decyzji, o której mowa w ust. 1, może, w terminie trzech miesięcy od dnia jej doręczenia, wnieść powództwo do sądu właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody.
Z treści przywołanych przepisów wynika, że postępowanie w sprawie szacowania wysokości odszkodowania jest tzw. postępowaniem hybrydowym, łączącym w sobie elementy procedury cywilnej oraz administracyjnej. Przyjmując taki model postępowania, ustawodawca wskazał więc w art. 49a ust. 1 Prawa łowieckiego, że w zakresie nieuregulowanym w ustawie lub przepisach wydanych na jej podstawie, do postępowania prowadzonego przez nadleśniczego lub dyrektora regionalnej dyrekcji Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Uznaje się przy tym, że odesłanie z art. 49a ust. 1 Prawa łowieckiego ma charakter wyłącznie procesowy (por. postanowienie NSA z dnia 7 października 2022 r. sygn. akt I OSK 1497/22, dostępne jw.).
Jak to podkreśla Naczelny Sąd Administracyjny w tym ostatnim postanowieniu (sygn. akt I OSK 1497/22), nie ulega zatem wątpliwości, że przepis art. 46e ust. 4 Prawa łowieckiego "doprecyzowuje" i przesądza o drodze, jaką powinna obrać strona w przypadku niezadowolenia z decyzji wydanej przez organ w przedmiocie ustalenia wysokości odszkodowania w związku z powstałymi szkodami wyrządzonymi przez zwierzynę (patrz też: wyrok NSA z dnia 6 maja 2025 r. sygn. akt I OSK 1209/22, dostępny jw.).
Z kolei w przywołanym wyroku w sprawie o sygn. akt I OSK 1209/22 Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że jak wskazano w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 6 lipca 2021 r. sygn. akt III CZP 48/20, skoro doręczenie decyzji rozstrzygającej w sprawie o odszkodowanie za szkodę wyrządzoną przez zwierzęta łowne wiąże się dla stron tego postępowania z otwarciem drogi sądowej przed sądem powszechnym, to – mimo braku normy prawnej, która by wyraźnie wyłączyła w tych sprawach sądowoadministracyjną kontrolę decyzji – sądy administracyjne przyjmują, że jest ona niedopuszczalna (zob. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2021 r. sygn. akt I OSK 133/21, 7 października 2022 r. sygn. akt I OSK 1497/22 i 20 stycznia 2023 r. sygn. akt I OSK 2254/22). Przyjmuje się w nich, że kwestię zaskarżenia decyzji wydanej na podstawie art. 46e ust. 1 Prawa łowieckiego w sposób kompletny reguluje art. 46e ust. 4 tej ustawy. Wskazuje się, że ustawodawca zdecydował, że ustalenie odszkodowania w trybie art. 46e ust. 1 Prawa łowieckiego podlega ocenie sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), lecz właściwy w tym zakresie jest sąd powszechny. Podkreśla się, że wprawdzie akt wydany na mocy art. 46e ust. 1 Prawa łowieckiego jest decyzją, to jednak jej skutki można zwalczać przed sądem powszechnym. Ustawodawca nie wprowadził dwutorowości postępowania sądowego, lecz określił jedną drogę, którą podjąć może podmiot "niezadowolony z decyzji". Tą drogą jest wniesienie powództwa do sądu powszechnego (por. wyrok SA w Szczecinie z dnia 16 lipca 2020 r. sygn. akt I ACa 701/19, publ. LEX 3118836). Orzecznictwo podaje ponadto, że do przeciwnych rezultatów nie prowadzą regulacje konstytucyjne. Przepis art. 46e ust. 4 Prawa łowieckiego przesądza, że właściwy w sprawie jest sąd powszechny (zob. wyrok NSA z dnia 19 listopada 2024 r. sygn. akt I OSK 1142/23).
W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażono stanowisko, że warunkiem koniecznym wniesienia powództwa do sądu powszechnego jest wykonanie przez dzierżawcę albo zarządcę obwodu łowieckiego obowiązków nałożonych w Prawie łowieckim (zob. np. postanowienie NSA z dnia 17 listopada 2020 r. sygn. akt II OSK 865/20 oraz wyroki NSA z dnia 6 maja 2022 r. sygn. akt I OSK 1896/21 i 26 kwietnia 2022 r. sygn. akt I OSK 1572/21 - orzeczenia dostępne jw.). W takim ujęciu sporządzenie protokołu, o którym mowa w art. 46a ust. 4 (protokół oględzin) i sporządzenie protokołu, o jakim mowa w art. 46c ust. 5 Prawa łowieckiego (protokół szacowania ostatecznego), są czynnościami z zakresu administracji publicznej dotyczącymi obowiązków i uprawnień wynikających z przepisów prawa, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Oznacza to, że bierność podmiotu zobowiązanego do sporządzenia takiego protokołu może być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.
W tym miejscu zaznaczenia również wymaga, że powyższą kwestią zajmował się Sąd Najwyższy, który stanowiska sądownictwa administracyjnego – co do znaczenia dla dopuszczalności powództwa uprzedniego wykonania przez dzierżawcę albo zarządcę obwodu łowieckiego obowiązków nałożonych w Prawie łowieckim w zakresie dokonania oględzin i szacowania ostatecznego – zasadniczo nie podzielił (zob. zwłaszcza uchwały SN z dnia 6 lipca 2021 r. sygn. akt III CZP 48/20 - publ. jw. i 20 września 2023 r. sygn. akt III CZP 73/22 - publ. OSNC 2024/1/3). Zarazem w uchwale z dnia 6 lipca 2021 r. sygn. akt III CZP 48/20 Sąd Najwyższy stwierdził, że kontrola aktów i czynności poprzedzających wydanie decyzji, o której mowa w art. 46e Prawa łowieckiego (ustalenie wysokości odszkodowania), należy do sądów administracyjnych i ostatecznie te sądy muszą wypracować zasady efektywnej kontroli tego etapu postępowania o ustalenie odszkodowania za szkody łowieckie.
Trzeba mieć zatem na uwadze, że w świetle stanowiska Sądu Najwyższego niewykonanie przez dzierżawcę albo zarządcę obwodu łowieckiego obowiązków wynikających z art. 46-46c Prawa łowieckiego i niesporządzenie protokołu, o którym mowa w art. 46d ust. 1 w zw. z art. 46a ust. 4 albo art. 46c ust. 5 tej ustawy, nie zamyka – po wydaniu decyzji przewidzianej w art. 46e ust. 1 ustawy – drogi sądowej w sprawie o naprawienie szkody łowieckiej (patrz: uchwała SN z dnia 6 lipca 2021 r. sygn. akt III CZP 48/20). Konsekwentnie też, dopuszczalna jest droga sądowa w sprawie o odszkodowanie za szkody łowieckie nawet w przypadku niewniesienia odwołania od protokołu z szacowania ostatecznego, o którym mowa w art. 46c ust. 5 Prawa łowieckiego (patrz: uchwała SN z dnia 20 września 2023 r. sygn. akt III CZP 73/22). Protokół ten jest według Sądu Najwyższego dokumentem prywatnym w rozumieniu art. 245 k.p.c. Ponadto należy mieć na uwadze, że z art. 46e ust. 1 Prawa łowieckiego wynika, że nadleśniczy ustala wysokość odszkodowania, w drodze decyzji, biorąc w szczególności pod uwagę ustalenia zawarte w protokołach, o których mowa w art. 46a ust. 4, art. 46c ust. 5 i art. 46d ust. 8. Względy wykładni systemowej nie uzasadniają przyjęcia, że ustalenia wynikające z tych protokołów są bezwzględnie wiążące organ i determinujące wysokość należnego odszkodowania.
W takiej też sytuacji należy opowiedzieć się za niedopuszczalnością odrębnego zaskarżania na drodze sądowoadministracyjnej protokołu, o którym mowa w art. 46d ust. 8 Prawa łowieckiego, sporządzanego przez nadleśniczego po zakończeniu oględzin lub szacowania ostatecznego – i to niezależnie od formy, jaką nadał mu organ administracji (nadleśniczy). Kolejnym etapem procesu ustalania odszkodowania jest bowiem wydanie decyzji na podstawie art. 46e ust. 1 Prawa łowieckiego.
Za tego rodzaju wnioskiem przemawiają również takie kwestie, jak specyfika spraw o szkody łowieckie, konieczność szybkiego procedowania, kompletność regulacji zawartej w art. 46e ust. 4 Prawa łowieckiego (droga sądowa), zastrzeżenie odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego do spraw nieuregulowanych w ustawie jedynie do momentu wydania decyzji administracyjnej przez nadleśniczego oraz brak możliwości przedłużenia terminu ustawowego do wniesienia powództwa do sądu i brak możliwości rozpoznawania przez sąd powszechny sprawy objętej powagą rzeczy osądzonej (por. wcześniej przywołany wyrok NSA o sygn. akt I OSK 1769/24).
Podsumowując, przedstawione powyżej regulacje prawne określają tryb ustalania odszkodowania i zaskarżania decyzji w przedmiocie odszkodowania za szkody w uprawach i płodach rolnych wyrządzone przez zwierzynę łowną i przy wykonywaniu polowania. Mimo że procedura ustalania odszkodowania kończy się wydaniem decyzji, to decyzja taka z woli ustawodawcy podlega zaskarżeniu do sądu powszechnego, właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody. Wprawdzie akt wydany na mocy art. 46e ust. 1 Prawa łowieckiego jest decyzją, to jednak jej skutki można zwalczać przed sądem powszechnym. Ustawodawca nie wprowadził dwutorowości postępowania sądowego, lecz określił jedną drogę, którą podjąć może podmiot niezadowolony z decyzji. Tą drogą jest wniesienie powództwa do sądu powszechnego od decyzji wydanej na podstawie art. 46e Prawa łowieckiego (por. postanowienie NSA o sygn. akt I OSK 133/21, przywołane jw.). Natomiast sporządzane na podstawie przepisów tej ustawy protokoły oględzin i szacowania ostatecznego nie załatwiają sprawy administracyjnej, a w konsekwencji nie mieszczą się w kategorii rozstrzygnięć, które podlegają kontroli sądów administracyjnych. Wykonywane przez nadleśniczego czynności dotyczące sporządzenia protokołu oględzin i szacowania szkód (szacowania ostatecznego), o których mowa w art. 46d Prawa łowieckiego, są bowiem dopiero podstawą do wydania decyzji, które to rozstrzygnięcie z woli ustawodawcy będzie polegało zaskarżeniu w drodze powództwa do sądu powszechnego.
Mając zatem wszystko powyższe na względzie, należy stwierdzić, że wniesienie skargi na sporządzany przez nadleśniczego na podstawie art. 46d Prawa łowieckiego protokół oględzin lub szacowania ostatecznego szkód spowodowanych przez zwierzynę łowną nie mieści się w katalogu spraw rozpatrywanych przez sąd administracyjny. Ustalenia zawarte w takim protokole, o ile zostaną przyjęte za podstawę faktyczną decyzji wydanej na podstawie art. 46e ust. 1 Prawa łowieckiego, mogą być kwestionowane przed sądem powszechnym w drodze wniesienia powództwa na podstawie art. 46e ust. 4 Prawa łowieckiego do sądu właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. odrzucił skargę (pkt 1 sentencji postanowienia).
Na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd zwrócił skarżącemu uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł (pkt 2 postanowienia).