IV SA/Po 662/24

IV SA/Po 662/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-11-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Józef Maleszewski /sprawozdawca/
Sebastian Michalski
Tomasz Grossmann /przewodniczący/
Symbol z opisem
6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędzia WSA Józef Maleszewski (spr.) Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski Protokolant sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2024 r. sprawy ze skargi A. Z. i M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako SKO lub Kolegium) decyzją z dnia 11.06.2024 r., znak: [...], odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia 6.12.2022 r. nr [...], nakazującej A. i M. Z., współwłaścicielom posesji położonej w P. przy ul. [...], na działce nr [...], obręb [...], wykonanie obowiązku polegającego na przyłączeniu nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej, ustalającej termin ww. przyłączenia na dzień 30 kwietnia 2023 r., oraz zobowiązującej właściciela posesji do poinformowania Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Urzędu Miasta P. o zrealizowaniu obowiązku określonego w powyższej decyzji w terminie 7 dni od daty jego realizacji.
Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Prezydent Miasta P. decyzją z dnia 6.12.2022 r. nr [...], nakazał A. i M. Z. (dalej jako skarżący), współwłaścicielom posesji położonej w P. przy ul. [...], na działce nr [...], obręb [...], wykonanie obowiązku polegającego na przyłączeniu nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej, ustalając termin ww. przyłączenia na dzień 30 kwietnia 2023 r., oraz zobowiązał właściciela posesji do poinformowania Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Urzędu Miasta P. o zrealizowaniu obowiązku określonego w powyższej decyzji w terminie 7 dni od daty jego realizacji.
Uzasadniając powyższą decyzję, Prezydent Miasta P. wskazał, że nieruchomość skarżących jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków. Działka skarżących usytuowana jest w granicach i w obszarze aglomeracji P. określonych w Uchwale nr [...] Rady Miasta P. z dnia 30 grudnia 2020 r. w sprawie wyznaczenia obszaru i granic aglomeracji P. (Dziennik Urzędowy Województwa W. z dnia 14.01.2021 r., poz. [...]).
Dalej organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r., poz. 1297 ze zm., dalej jako u.c.p.g.), przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Organ podkreślił, że dołożył wszelkich starań, aby dokonać analizy przepisów odrębnych, na podstawie których mógłby zwolnić skarżących z obowiązku przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacji sanitarnej.
Działając na podstawie art. 379 ust. 1 i ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2021 r., poz. 1973 ze zm., dalej jako p.o.ś.), który stanowi, że "(...) prezydent miasta sprawuje kontrolę przestrzegania i stosowania przepisów o ochronie środowiska w zakresie objętym właściwością tych organów i w związku z tym wykonując kontrolę są uprawnieni do żądania pisemnych lub ustnych informacji oraz wzywania i przesłuchiwania osób w zakresie niezbędnym do ustalenia stanu faktycznego" organ zażądał od stron postępowania badania próbek ścieków po ich oczyszczeniu w oczyszczalni a przed wprowadzeniem do ziemi i wody. W celu ustalenia czy ścieki po oczyszczeniu z przydomowej oczyszczalni ścieków odprowadzane z gospodarstwa domowego w ramach zwykłego korzystania z wód spełniają określone prawem wymogi, organ ochrony środowiska może wystąpić do podmiotu o przekazanie informacji potwierdzających ich spełnienie.
Organ doszedł do wniosku, że rozpatrywanej sprawie należało zastosować przepisy odrębne tj. § 4 ust. 2 i § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków, a także przy odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód lub do urządzeń wodnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1311, dalej jako rozporządzenie), a także § 11 ust. 5 ww. rozporządzenia ze względu na lokalizację działki w aglomeracji P..
Następnie organ wyjaśnił, że nie może stwierdzić czy z urządzenia jakim jest przydomowa oczyszczalnia ścieków zlokalizowana na nieruchomości skarżących, ścieki są wprowadzane do ziemi w ramach zwykłego korzystania z wód, ponieważ nie może otrzymać danych do stwierdzenia czy nie przekraczają one najwyższych dopuszczalnych wartości substancji zanieczyszczających właściwych dla RLM aglomeracji, na obszarze której zlokalizowane jest gospodarstwo, określonych w załączniku nr 3 do rozporządzenia (RLM aglomeracji - rozumie się przez to równoważną liczbę mieszkańców aglomeracji, o której mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2021 r. poz. 2233 tj. ze zm., dalej jako u.p.w.). Artykuł 95 ust. 1 u.p.w. stanowi, iż " Minister właściwy do spraw gospodarki wodnej w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw administracji publicznej oraz ministrem właściwym do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa oraz ministrem właściwym do spraw rozwoju regionalnego określi, w drodze rozporządzenia, sposób wyznaczania obszarów i granic aglomeracji." Rozporządzeniem, o którym mowa powyżej jest Rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 27 lipca 2018 r. w sprawie sposobu wyznaczania obszarów i granic aglomeracji (Dz. U. 2018. 1586). Uchwałą nr [...] Rady Miasta P. z dnia 30 grudnia 2020 r. w sprawie wyznaczenia obszaru i granic aglomeracji P. (Dziennik Urzędowy Województwa W. z dnia 14.01.2021 r., poz. [...]), ustanowiono akt prawny, który wyznacza aglomerację P. o RLM 231 318, obejmujący swym zasięgiem tereny objęte systemem kanalizacji zbiorczej zakończonym oczyszczalnią ścieków zlokalizowaną na terenie gminy P. i jej granice obszaru. Na tej podstawie organ stwierdził, iż w rozpatrywanej sprawie ma zastosowanie § 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 rozporządzenia, który określa, iż współwłaściciele przydomowej oczyszczalni ścieków winni w regularnych odstępach czasu w okresie roku, stale w tym samym miejscu, w którym ścieki są wprowadzane do wód lub do ziemi pobierać próbki ścieków w ilości określonej dla RLM oczyszczalni poniżej 2000 - 4 próbki w okresie roku, a jeżeli ścieki spełniają wymagane warunki - 2 próbki w następnym roku; w przypadku gdy co najmniej jedna próbka z dwóch pobranych nie spełnia wymaganych warunków, w następnym roku pobiera się ponownie 4 próbki. Organ uzasadnił, że skarżący nie wykonują próbek badań ścieków oczyszczonych w przydomowej oczyszczalni ścieków przed wprowadzeniem ich do ziemi i wody i nie przedłożyli organowi ich wyników, w związku z powyższym organ ma podstawy, by uznać, iż przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej jest obowiązkowe, ponieważ nieruchomość nie jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków, która spełnia wymagania określone w przepisach odrębnych.
Pismem z dnia 6.03.2024 r. skarżący złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Prezydenta Miasta P.. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że przedmiotowa decyzja została wydana z rażącym naruszeniem oraz zawiera wady powodujące jej nieważność z mocy prawa. Skarżący szeroko opisali przebieg postępowania przeprowadzonego przez organ I instancji w konkluzji stwierdzając, iż nie zgadzają się z dokonaną przez organ orzekający oceną materiału dowodowego oraz uzasadnieniem wydanej decyzji.
Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 11.06.2024 r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia 06.12.2022 r. nr [...]
Kolegium doszło do wniosku, iż podnoszone przez skarżących okoliczności nie wskazują na rażące naruszenie prawa przy wydaniu spornej decyzji. SKO uzasadniło, iż w myśl art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g, właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Zgodnie z ust. 7 ww. przepisu w przypadku stwierdzenia niewykonania obowiązków, o których mowa w ust. 1-4, wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję nakazującą wykonanie obowiązku. Następnie Kolegium powołało się na treść przepisu § 4 ust. 2 oraz § 5 rozporządzenia.
Rozważając zasadność przesłanki stwierdzenia nieważności, wskazanej przez skarżących tj. rażącego naruszenia prawa, SKO zwróciło uwagę, że na płaszczyźnie prawa administracyjnego zarówno w literaturze prawniczej, jak i w orzecznictwie rażące naruszenie prawa istnieje wówczas, gdy decyzja pozostaje w oczywistej, jednoznacznej i wyraźnej sprzeczności z treścią przepisu prawa. Nie uwzględnia się w ramach tej wady, błędów w wykładni prawa, ale tylko przypadki przekroczenia prawa w sposób jasny i niedwuznaczny, co oznacza istnienie niebudzących wątpliwości podstaw do stwierdzenia, że kwestionowane w postępowaniu nieważnościowym rozstrzygnięcie jest ewidentnie sprzeczne z wyrażonym i oczywistym w swoim brzmieniu przepisem (np. wyrok NSA sygn. akt I SA 339/98, lex nr 47883; H. Poleszuk: Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej w postępowaniu przed NSA; Nowe Prawo 1994 r., z. 1; B. Adamiak, J. Borkowski: k.p.a. Komentarz, Warszawa 2006 r.). Jest to zatem sytuacja, w której naruszenie prawa wywołuje skutki niedające się pogodzić z zasadami praworządności.
W ocenie SKO w rozpoznawanej sprawie nie zachodziła tak kwalifikowana wadliwość. Organ podkreślił, iż § 11 ust. 5 rozporządzenia w powiązaniu z § 5 rozporządzenia obliguje eksploatatorów przydomowych oczyszczalni ścieków zlokalizowanych w obrębie aglomeracji (także tych korzystających z wód w ramach zwykłego korzystania) do dokonywania pomiarów jakościowych ścieków (gdyż ścieki z oczyszczalni w aglomeracji nie mogą przekraczać najwyższych dopuszczalnych wartości substancji zanieczyszczających, właściwych dla RLM ustalonego dla danej aglomeracji, wynikających z załącznika nr 3 rozporządzenia).
Powyższe rozważania doprowadziły Kolegium do wniosku, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi przypadek rażącego naruszenia prawa będący podstawą stwierdzenia nieważności decyzji stosownie do art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako k.p.a.). Ponadto Kolegium wskazało, że rozpatrzyło sprawę również pod kątem innych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., nie dopatrując się ich istnienia. Przedstawione przez skarżących argumenty nie mogą zatem stanowić uzasadnionej podstawy wyeliminowania z obrotu prawnego ostatecznej decyzji administracyjnej w trybie stwierdzenia nieważności.
Skargę na powyższą decyzję wywiedli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący wskazując, że decyzja Prezydenta Miasta P. z dnia 6.12.2022 r. jest sprzeczna z obowiązującym prawem, a zatem wydana została z rażącym naruszeniem prawa.
W ocenie skarżących w świetle obowiązującego prawa nie ma możliwości zmuszenia obywatela do przyłączenia się do istniejącej sieci kanalizacyjnej, jeżeli posiada on przydomową oczyszczalnie ścieków która została wykonana zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami i spełnia wszystkie wymogi techniczne. Wobec powyższego skarżący stwierdzili, że całe postępowanie administracyjne było prowadzone niewłaściwie a decyzja powinna zostać unieważniona.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swą dotychczasową argumentację w sprawie.
Na rozprawie w dniu 28.11.2024 r. skarżący M. Z. podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie podkreślając, że w skierowanej do niego opinii Ministerstwa Infrastruktury Departamentu Gospodarki Wodnej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 8.04.2022 r. wskazano, że w ocenie tego departamentu, w przypadku gdy ścieki z przydomowej oczyszczalni ścieków są wprowadzane do wód do wód lub do ziemi w ramach zwykłego korzystania z wód, nie ma obowiązku wykonywania badań jakości tych ścieków. Skarżący wskazał, że w decyzji z dnia 6.12.2022 r. organ powołał trzy podstawy do swego rozstrzygnięcia, były to: nieprzeprowadzanie badań próbek ścieków, niezgłoszenie oczyszczalni do Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Urzędzie Miejskim oraz brak umowy zawartej z przedsiębiorcą wywożącym nieczystości. Skarżący wyjaśnił, że ten ostatni brak jest już uzupełniony, właściwa umowa jest podpisana. Skarżący przyznał, że oczyszczalnia nie została zgłoszona do Urzędu Miasta, ale uważa, że w takim stanie faktycznym, niezasadne jest nakładanie na niego obowiązku przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, zwanej dalej "p.p.s.a.") wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest ocena prawidłowości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11.06.2024 r., znak: [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia 6.12.2022 r. nr [...], nakazującej skarżącym, współwłaścicielom posesji położonej w P. przy ul. [...], na działce nr [...], obręb [...], wykonanie obowiązku polegającego na przyłączeniu nieruchomości do istniejącej miejskiej sieci kanalizacji sanitarnej, ustalającej termin ww. przyłączenia na dzień 30.04.2023 r., oraz zobowiązującej właściciela posesji do poinformowania Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Urzędu Miasta P. o zrealizowaniu obowiązku określonego w powyższej decyzji w terminie 7 dni od daty jego realizacji.
Kontrolowana decyzja zapadła w jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego tj. w trybie stwierdzenia nieważności. W myśl art. 156 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości; 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco; 4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie; 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne (art. 156 § 2 k.p.a.).
W razie ustalenia jednej z kwalifikowanych wad decyzji organ zobowiązany jest ustalić, czy w sprawie nie występuje przesłanka negatywna określona w art. 156 § 2 k.p.a. Z uwagi na fakt, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych w rozumieniu art. 16 § 1 k.p.a., może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Z tego też powodu wykładnia tych przesłanek winna mieć charakter ścieśniający i wymaga bezspornego ustalenia, że uchylona decyzja jest dotknięta jedną z tych wad.
W myśl art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jedną z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji jest wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decyduje łączne wystąpienie trzech przesłanek: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Ponadto rażące naruszenie prawa może mieć miejsce wyłącznie w sytuacji, gdy w stanie prawnym nie budzącym wątpliwości co do jego rozumienia zostaje wydana decyzja, która treścią swego rozstrzygnięcia stanowi negację całości lub części obowiązujących przepisów. Różnica poglądów w zakresie wykładni przepisów prawa materialnego, czy też wątpliwości interpretacyjne norm prawnych, nie uzasadniają stwierdzenia nieważności decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Jeżeli zatem przepis może być różnie rozumiany, to taka sytuacja nie skutkuje oceną wydanego w oparciu o jeden z możliwych wniosków interpretacyjnych aktu, jako rażąco wadliwego. Wobec powyższego należy stwierdzić, że sprzeczność wykładni nie jest tożsama ze sprzecznością decyzji administracyjnej z przepisem prawa. Nawet więc dokonanie w decyzji wykładni prawa odmiennej od wykładni przedstawionej w uchwale NSA nie stanowi rażącego naruszenia prawa, a zatem nie daje podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji (wyrok NSA z 13.08.2024 r., I OSK 2088/23, LEX nr 3764335).
Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Nie jest rażącym naruszeniem prawa zastosowanie przepisu, którego wykładnia prowadzi do odmiennych rezultatów. Tym samym, o rażącym naruszeniu prawa nie można mówić w przypadku wybrania jednej z rozbieżnych wykładni przepisu o niejednoznacznej treści, nawet jeśli później wykładnia ta uznana zostanie za nieprawidłową (wyrok NSA z 24.04.2024 r., I OSK 242/23, LEX nr 3712228).
W rozpoznawanej sprawie decyzją, której stwierdzenia nieważności domagali się skarżący, nakazano skarżącym wykonanie obowiązku polegającego na przyłączeniu ich nieruchomości do istniejącej miejskiej sieci kanalizacji sanitarnej.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. ustawa określa, między innymi, zadania gminy oraz obowiązki właścicieli nieruchomości dotyczące utrzymania czystości i porządku. Stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Stosownie do art. 5 ust. 7 u.c.p.g. w przypadku stwierdzenia niewykonania obowiązków, o których mowa w ust. 1-4, wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję nakazującą wykonanie obowiązku.
Treść art. 5 ust. 1 pkt 2 u.p.c.g wskazuje, że od obowiązku podłączenia do istniejącej sieci kanalizacji zwalnia tylko posiadanie przydomowej oczyszczalni ścieków, spełniającej wymagania określone w przepisach odrębnych. W rozpoznawanej sprawie pozostaje poza sporem, że nieruchomość położona w P. przy ul. [...], na działce nr [...], obręb [...], pozostająca we władaniu skarżących jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych. Sporna pozostaje dalsza, istotna dla rozpoznania sprawy okoliczność, a mianowicie spełnienie przez oczyszczalnię wymagań określonych w przepisach odrębnych.
Stosownie do art. 152 ust. 1 p.o.ś. instalacja, z której emisja nie wymaga pozwolenia, mogąca negatywnie oddziaływać na środowisko, podlega zgłoszeniu organowi ochrony środowiska, a prowadzący instalację, o której mowa w ust. 1, jest obowiązany do dokonania zgłoszenia przed rozpoczęciem jej eksploatacji (art. 152 ust. 3). W § 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 2 lipca 2010 r. w sprawie rodzajów instalacji, których eksploatacja wymaga zgłoszenia (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1510), wydanego na podstawie upoważnienia z art. 153 ust. 1 p.o.ś., określono rodzaje instalacji, z których emisja nie wymaga pozwolenia, a których eksploatacja wymaga zgłoszenia organowi ochrony środowiska. W § 2 ust. 1 tego rozporządzenia wskazano, że zgłoszenia z uwagi na wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi wymagają oczyszczalnie ścieków o przepustowości do 5 m3 na dobę, wykorzystywane na potrzeby własnego gospodarstwa domowego lub rolnego w ramach zwykłego korzystania z wód. W sprawie pozostaje niesporne, że takiego zgłoszenia skarżący nie dokonali. Zgłoszenie jest wymagane, a wyspecjalizowanemu organowi ochrony środowiska przysługuje wskazane w art. 152 ust. 4 u.c.p.g. prawo zgłoszenia w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia wniesienia sprzeciwu wobec rozpoczęcia eksploatacji instalacji nowo zbudowanej w drodze decyzji (wyrok WSA we Wrocławiu z 26.07.2022 r., II SA/Wr 439/21, CBOSA). Podkreślenia wymaga, że cytowany wyrok WSA we Wrocławiu został skontrolowany przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 3.09.2024 r., sygn. akt: III OSK 2881/22, oddalając skargę kasacyjną, wskazał, że skoro zgłoszenie przydomowej oczyszczalni ścieków nie zostało skutecznie wniesione, to również nie została wszczęta procedura, w ramach której następuje kontrola zgodności oczyszczalni ścieków z przepisami odrębnymi tj. z zakresu ochrony środowiska. Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że takiej (tj. niezgłoszonej) oczyszczalni nie można przypisać stanu zgodności z przepisami odrębnymi z zakresu ochrony środowiska, gdyż nie podległa ona żadnej weryfikacji ze strony organu ochrony środowiska. W ocenie orzekającego Sądu, na kanwie niniejszej sprawy, już z tej tylko przyczyny, że oczyszczalnia skarżących nie została zgłoszona do właściwego organu ochrony środowiska (w tym wypadku Prezydenta Miasta P. – art. 378 ust. 3 pkt 3 p.o.ś.), nie można przyjąć, że decyzja Prezydent Miasta P. z dnia 6.12.2022 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa.
Podstawą nałożenia obowiązku przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej było przyjęcie, że z takiego obowiązku zwalnia jedynie posiadanie przydomowej oczyszczalni ścieków, ale takiej, która spełnia wymagania określone w przepisach odrębnych. Organ przyjął, że takiej przydomowej oczyszczalni strona skarżąca nie posiada. A skoro tak, fakt braku wyposażenia nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków, odpowiadającą wymogom, w sytuacji, gdy istnieje sieć kanalizacyjna, istniały podstawy do wydania nakazu nałożenia na właścicieli nieruchomości obowiązku przyłączenia tejże nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Jednocześnie przyjęto, że nieruchomość skarżących posiada wykonawczą możliwość przyłączenia do sieci kanalizacji miejskiej. W tym zakresie przy uwzględnieniu stanu faktycznego niniejszej sprawy, a więc ziszczeniu się hipotezy zawartej w normie prawnej oraz dyspozycji zawartej w tej normie, brak było – w ocenie organu - podstaw do stwierdzenia, że przepis prawa (art. 5 ust. 7 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g.) pozwalał na luz decyzyjny przy wydaniu nakazu.
Ponadto zauważyć należy, że przydomowa oczyszczalnia ścieków skarżących jest eksploatowana od 2011 roku. "Z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. wynika, że w sytuacji gdy sieć kanalizacyjna nie istnieje lub jej budowa jest techniczne lub ekonomicznie nieuzasadniona, wówczas właścicielowi nieruchomości przysługuje wybór między wyposażeniem nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych. Powyższe urządzenia służące gromadzeniu ścieków - jak zastrzega ustawodawca - muszą spełniać wymagania określone w przepisach odrębnych, zaś wymagania te określa – powoływane przez organ - rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z 12.07.2019 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków, a także przy odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód lub do urządzeń wodnych (Dz.U. z 2019 poz. 1311) oraz rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie" (M. Budziarek [w:] A. Szymczak, M. Budziarek, Utrzymanie czystości i porządku w gminach. Komentarz, Warszawa 2021, art. 5.). Na przestrzeni lat, w czasie których eksploatowana była sporna oczyszczalnia obowiązywały rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz. U. Nr 137, poz. 984 z późn. zm.) oraz rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz. U. poz. 1800). Powołane rozporządzenia przewidywały w § 5 procedurę pobierania ścieków bytowych oraz ścieków komunalnych wprowadzanych do wód lub ziemi (a obowiązujące w dniu wydania decyzji z dnia 6.12.2022 r. rozporządzenie z 12.07.2019 r. wciąż taką procedurę przewiduje).
Reasumując zauważyć należy, że zarówno powołane wyżej orzecznictwo, jak i poglądy doktryny wskazujące, że przez przepisy odrębne w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. rozumieć należy rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z 12.07.2019 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków, a także przy odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód lub do urządzeń wodnych (a więc także rozporządzenia regulujące tę materię obowiązujące wcześniej) w żadnym razie nie pozwala na przyjęcie, że wykładnia przepisów zaprezentowana przez Prezydenta Miasta P. w decyzji z dnia 6.12.2022 r. rażąco narusza prawo.
Jednocześnie dodać trzeba, że wniosku przeciwnego nie uprawnia dołączone do akt administracyjnych sprawy pismo Ministerstwa Infrastruktury z dnia 8.04.2022 r., z którego płynie konkluzja, że w przypadku, gdy ścieki z przydomowej oczyszczalni ścieków są wprowadzane do wód lub do ziemi w ramach zwykłego korzystania z wód, o którym mowa w art. 33 u.p.w., to wówczas nie ma obowiązku wykonywania badań jakości ścieków, o których mowa w art. 303 ust. 2 u.p.w. Pomijając już kwestię braku przedstawienia weryfikowalnego toku rozumowania, który do takiego wniosku miałby prowadzić, stwierdzić trzeba, że pismo to może co najwyżej dokumentować rozbieżność poglądów (interpretacji, wykładni), która - jak wyżej wskazano - nie może stanowić argumentu na rzecz rażącego naruszenia prawa w wypadku podzielenie przez organ któregoś z rozbieżnych poglądów.
Mając na względzie powyższe okoliczności Sąd doszedł do przekonania, że decyzja Prezydenta Miasta P. z dnia 6.12.2022 r. nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a w konsekwencji decyzja Kolegium z dnia 11.06.2024 r. jest prawidłowa.
W tym stanie rzeczy Sąd – nie stwierdzając rażącego naruszenia prawa - na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.