IV SA/PO 654/21

IV SA/Po 654/21 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2021-11-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-07-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Maciej Busz /przewodniczący/
Maria Grzymisławska-Cybulska /sprawozdawca/
Sebastian Michalski
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 922/22 - Wyrok NSA z 2025-01-08
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 51 ust. 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 listopada 2021 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej również jako: WWINB) decyzją z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] uchylił w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. (dalej: PINB w M.) z dnia [...] września 2008 r. (sygn. [...] [...]/08) i na podstawie art. 51 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U z 2018 r. poz. 1202 ze zm.) oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej Kpa) w zw. z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2017 poz. 935) odmówił A. Z. zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego rozbudowy i przebudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zlokalizowanego w M. przy ul. [...] (dawniej [...] na działce o nr ewid.[...], z lipca 2019 r., sporządzonego w zakresie architektury przez mgr inż. J. K. (upr. [...] r.), w zakresie konstrukcji przez mgr inż. G. J. (upr. [...]).
Powyższe decyzje wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Na skutek kontroli nieruchomości zlokalizowanej w M. przy ul. [...], przeprowadzonej w 2006 r. stwierdzono, że inwestor A. Z. dopuścił się odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego i pozwolenia na budowę, w postaci wykonania otworu okiennego na poziomie poddasza oraz podniósł ściany budynku o wysokość ok. [...] cm. Wobec powyższego postanowieniem z dnia [...] października 2006 r., nakazano inwestorowi A. Z. wstrzymać prowadzenie prac budowlanych przy przebudowie wraz z rozbudową budynku mieszkalnego, realizowanego na podstawie decyzji Starosty [...] o pozwoleniu na budowę nr [...] z dnia [...] października 2005 r.
Decyzją z dnia [...] września 2008 r. (sygn. [...]) PINB w M. zatwierdził projekt budowlany na rozbudowę i przebudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zlokalizowanego w M. przy ul. [...], na działce o nr ewid.[...] oraz zezwolił na kontynuowanie prac budowlanych wstrzymanych postanowieniem z dnia [...] października 2006 r. a także nałożył obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego obiektu po zakończeniu prac budowlanych. Decyzją z dnia [...] października 2008 r. (sygn. [...]) WWINB uchylił jednak decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie administracyjne. Decyzja ta została zaskarżona i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej jako: WSA w Poznaniu) wyrokiem z dnia 30 czerwca 2009 r. sygn. II SA/Po 1027/08 uchylił zaskarżoną decyzję organu odwoławczego. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 listopada 2010 r. sygn. II OSK 1722/09 oddalił skargę kasacyjną od wyroku o sygn. II SA/Po 1027/08.
W dniu [...] czerwca 2011 r. WWINB wezwał A. Z. do oświadczenia, czy chce nadal kontynuować rozpoczętą i niezakończoną budowę. A. Z., potwierdził, że chce kontynuować przedmiotową budowę.
WWINB decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. (znak [...]) utrzymał w mocy decyzję PINB w M. z dnia [...] września 2008 r. Decyzja organu odwoławczego została zaskarżona, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 31 stycznia 2012 r. sygn. IV SA/Po 1035/11, uchylił zaskarżoną decyzję organu odwoławczego. Następnie NSA wyrokiem z dnia 25 października 2013 r. (sygn. II OSK 1207/12) oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA w Poznaniu sygn. IV SA/Po 1035/11.
Wobec powyższego WWINB wydał decyzję z dnia [...] października 2014 r. (znak [...]) i na podstawie art. 51 ust 4 ustawy z dnia 07 lipca 1994r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2013r., poz. 1409 ze zm.) oraz art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013r., poz. 267) odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego rozbudowy i przebudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zlokalizowanego w M. przy ul. [...], na działce o nr ewid.[...] Na skutek złożonej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 11 marca 2015 r. sygn. IV SA/Po 1387/14 uchylił decyzję WWINB z dnia [...] października 2014 r. (znak [...]). Decyzją z dnia [...] styczna 2016 r. WWINB uchylił zaskarżoną decyzję PINB w M. w całości i orzekł, na podstawie art. 51 ust 4 ustawy z dnia 07 lipca 1994r. Prawo Budowlane (t.j. Dz. U. z 2013r., poz. 1409 ze zm., dalej: ustawa Prawo budowlane) oraz art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 - dalej: kpa) o odmowie zatwierdzenia projektu budowlanego panu A. Z. zamiennego rozbudowy i przebudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zlokalizowanego w M. przy ul. [...], na działce o nr ewid.[...] WSA w Poznaniu wyrokiem z dnia 30 czerwca 2016 r. o sygn. akt IV SA/Po 244/16 uchylił jednak decyzję WWINB.
Następnie postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r. (znak [...]) WWINB zawiesił z urzędu postępowanie odwoławcze, od decyzji PINB w M. z dnia [...] września 2008r. (sygn. [...]) do czasu ostatecznego zakończenia wznowionego postępowania administracyjnego zakończonego decyzją PINB w M. z dnia [...] października 2006 r. (sygn. [...]). Wobec ostatecznego zakończenia wznowionego postępowania administracyjnego zakończonego decyzją PINB w M. z dnia [...] października 2006 r. (sygn. [...]), ustąpiła przesłanka zawieszenia postępowania i postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r. WWINB podjął zawieszone postępowanie administracyjne.
Postanowieniem z dnia [...] marca 2018 r. WWINB wezwał A. Z. do usunięcia nieprawidłowości w projekcie budowlanym rozbudowy i przebudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...] przy ul. [...] w M., sporządzonym w grudniu 2015 r.
Po zapoznaniu się z przedłożonym opracowaniem w dniu [...] maja 2018 r. WWINB uznał, że projekt zagospodarowania działki jest zgodny ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a przedłożony projekt budowlany jest kompletny i został wykonany przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane. Niemniej wobec nieprawidłowości w projekcie budowlanym zamiennym rozbudowy i przebudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...] przy ul. [...] (dawniej [...] w M., WWINB ponownie wezwał inwestora A. Z. do usunięcia w zakresie zgodności projektu zagospodarowania działki poprzez uzupełnienie projektu o:
- opracowanie dające odpowiedz czy wysunięcie okapu dachu na samowolnie nadbudowanej części budynku, skutkuje zacienieniem pokoju znajdującego się na piętrze budynku, położonego na działce nr [...] - z naruszeniem art. 5 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego i § 13, 57, i 60 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1422 ze zm.) oraz ukazujące graficznie zacienianie okien w budynku [...] poprzez rozbudowę i nadbudowę budynku na działce nr [...].
- uzgodnienie projektu z właściwym konserwatorem zabytków ze względu na fakt objęcia ochroną konserwatorską terenu objętego działkę inwestycyjną.
WWINB decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. uchylił w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. (dalej: PINB w M.) z dnia [...] września 2008 r. (sygn. [...]) i w to miejsce zatwierdził projekt budowlany zamienny rozbudowy i przebudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zlokalizowanego w M. przy ul. [...] (dawniej [...] na działce o nr ewid.[...] i udzielił A. Z. pozwolenia na wznowienie robót budowlanych. Jednocześnie zobowiązano inwestora do uzyskania przed przystąpieniem do użytkowania decyzji pozwolenia na użytkowanie. Na skutek skargi złożonej na tę decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 06 grudnia 2018 r. sygn. IV SA/Po 962/18 uchylił decyzję WWINB z dnia [...] sierpnia 2018 r. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że zasadnie w okolicznościach badanej sprawy zarzucono niedostateczne wyjaśnienie kwestii spełnienia przez projekt budowlany zamienny norm zacienienia nieruchomości sąsiednich, które wynikają z § 13, § 57 i § 60 ust. 1 rozporządzenia z 2002 r. Podkreślono, że obowiązek dokonania takiej oceny został przesądzony prawomocnie w wyroku IV SA/Po 1035/11, w którym Sąd wskazał, że jakkolwiek przekroczenie granicy działki co do zasady stanowić może naruszenie prawa cywilnego, które stanowić może przedmiot postępowania przed sądem powszechnym, to w warunkach niniejszej sprawy stanowić może także naruszenie prawa budowlanego, gdyby w wyniku ustaleń organów nadzoru budowlanego okazało się, że wysunięcie okapu dachu na samowolnie nadbudowanej części budynku, skutkuje zacienieniem pokoju znajdującego się na piętrze budynku położonego na działce nr [...] - z naruszeniem art. 5 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego i § 13, 57, i 60 ust. 1 rozporządzenia z 2002 r. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uwzględnił, że inwestor przedłożył Projekt budowlany zamienny z marca 2018 r., który na s. 42 zawiera "Opracowanie w sprawie zacienienia pokoju". Opracowanie to Sąd uznał jednak za niedostateczne. Sąd wskazał, że na podstawie § 13 ust. 1 rozporządzenia z 2002 r. odległość budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów powinna umożliwiać naturalne oświetlenie tych pomieszczeń co uznaje się za spełnione, jeżeli między ramionami kąta 60°, wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej, z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłanianego, nie znajduje się przesłaniająca część tego samego budynku lub inny obiekt przesłaniający w odległości określonej przepisami oraz zostały zachowane wymagania, o których mowa w § 57 i 60. Sąd wskazał nadto, że wykazanie zgodności inwestycji w omawianym zakresie powinno być dokonane poprzez przedłożenie analizy przesłaniania, zawierającej stosowne rysunki i opis, co powinno pozwolić na dokładne zobrazowanie, że zamierzenie spełnienia wymagania, o których mowa w § 13 ust. 1 rozporządzenia z 2002 r. Analiza ta powinna również, zgodnie z § 13 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 2002 r. przedstawiać stosunek powierzchni okien do powierzchni podłogi w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi (§ 57 rozporządzenia z 2002 r.) i uwzględniać kwestie nasłonecznia § 60 rozporządzenia z 2002 r.
Po ponownym rozpoznaniu WWINB decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. uchylił w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...] września 2008 r. i odmówił A. Z. zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego rozbudowy i przebudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zlokalizowanego w M. przy ul. [...].
Uzasadniając swoje stanowisko wówczas organ wskazał, że analizie poddano wymóg zawarty w § 13 ust. 1 rozporządzenia, który stanowi, że wierzchołek kąta 60 stopni wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej usytuowany powinien być w wewnętrznym licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłanianego. Przedmiotowa analiza - jak wskazano - stanowi załączniki do decyzji (załącznik nr [...] i załącznik nr [...]).
W tym celu, jak wyjaśnił organ, wykorzystano opracowanie z projektu budowlanego zamiennego z marca 2018 r. (tożsame z rys. 15 projektu budowlanego zamiennego z lipca 2019 r.) w sprawie zacienienia. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że na rysunku nr [...] wierzchołek usytuowano co prawda w osi okna, ale w licu zewnętrznym co nie spełnia przytoczonego wyżej wymogu. Podkreślono, że prawidłowe usytuowanie co do płaszczyzny na której powinien być usytuowany wierzchołek konta wkreślono na kopii wskazanego rysunku nr [...] i oznaczono jako "A", a ramiona kąta w tym punkcie jako LI.
Następnie - jak wyjaśniono - na podstawie danych z pomiarów wykonanych przez organ I instancji z dnia [...].04.2019 r. i wkreślonych na rys. nr [...], wpisano grubość ściany tj. [...] cm oraz obliczono rzeczywistą odległość usytuowania wierzchołka powyższego kąta od ściany oznaczonej jako SI. Wskazano, że stanowi ją suma wartości Y3 i połowy szerokości okna Y2, tj. [...]
Kolejnym krokiem, jak wyjaśniono, było ustalenie miejsca "00" w którym linia kąta przecina obrys połaci dachowej. W tym celu obliczono wartości a1 i VI (obliczenia na rysunku). Obliczenia wykazały - jak podano - że linia kąta 60 stopni nie przecina okapu dachu (linii prostopadłej do ściany SI), gdyż VI jest większe niż suma wartości Y6, Y7 i Y8 - odległości narożnika okapu od ściany SI; VI = [...] cm, Y6+Y7+Y8 = [...] cm. Różnica, jak wskazano, wynosi [...] cm. Powyższe, jak wyjaśniono, oznacza że punkt "00" leży między ramionami kąta 60 st.
Następnie wrysowano położenie kąta 60 stopni (ramiona oznaczono jako L2) z miejscem przecięcia linii obrysu dachu w pkt. 01 celem określenia odległości tego punktu od ściany budynku przesłanianego (w którym znajduje się rozpatrywane okno). Określenie położenie wierzchołka tego kąta, jak wyjaśniono, obrazuje rzeczywiste relacje kąta w stosunku do obrysu budynku. W tym celu obliczono wielkość V2 którą, jak wskazano, dodano do odległości Y1 okapu od budynku przesłanianego (obliczenia na rysunku). Wyjaśniono, że wynosi ona Y = [...].
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że w następnej kolejności należało ustalić usytuowanie tego punktu w stosunku do wysokości przesłaniania. Wskazano, że wysokość punktu "01" od poziomu dolnej krawędzi okna wynosi: Z1 = X4-X1+H1, gdzie X4 i XI to wartości znane, natomiast H1 to wysokość położenia punktu "01" w stosunku do naroża połaci dachu i obliczona na rysunku, która wynosi [...] cm. Wskazano, że wartość Z1 to [...] cm, stąd - jak stwierdził organ - jako większa od odległości tego punktu od budynku która wynosi Y = [...] cm i leżąca między ramionami kąta 60 st. nie spełnia wymogu § 13 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.
WWINB wyjaśnił, że jako że jest to najniższy punkt płaszczyzny połaci nie spełniający warunków rozporządzenia, ustalono punkty najwyższe znajdujące się pomiędzy położeniem punktu "01" a kalenicą, jako że linia okapu i kalenicy stanowią linie równoległe do linii ściany budynku przesłanianego. Graniczną wartością zgodnie z treścią § 13 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia jest najwyżej zacieniająca krawędź obiektu przesłaniającego, tutaj połaci dachowej. Wartość tę, jak wskazano, można ustalić z zależności która została wrysowana na kolejnym rysunku [...] i leży na linii L2 kąta 60 st. - jest to, jak wyjaśniono, punkt oznaczony "02" leżący w równej odległości od płaszczyzny ściany budynku przesłanianego i płaszczyzny która przechodzi przez linię dolnej krawędzi okna. Jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, należało sformułować 2 równania dla określenia długości nieznanych odcinków M i N : tg24st = M/(N+62) i tg45st = (M+Z2)/(327+N). WWINB wskazał, że rozwiązanie powyższego równania daje wartości M = [...] cm oraz N = 216,7 cm a to z kolei pozwala na ustalenie odległości "L" położenia punktu "02" od budynku przesłanianego : L = 327+N = [...] cm. Dalej wskazano, że ten sam warunek co do odległości spełniają wszystkie punkty leżące w linii prostej przechodzącej prze punkt "02" i usytuowanej w płaszczyźnie połaci - linię tę oznaczono na rysunku nr [...] jako K-K. Zatem, jak wskazał organ, wszystkie punkty połaci leżące między ramionami kąta 60 st. i linią K-K nie spełniają warunku. Zakreślono je na rysunku kolorem żółtym. Dalej wskazano, że odległość kalenicy od ściany przesłaniającej oznaczonej jako W wynosi [...] cm (wyznaczono z rys. nr [...] projektu - rzut poddasza). Wyliczona odległość N to [...] cm, zatem praktycznie linia K-K pokrywa się z kalenicą. WWINB wyjaśnił, że nie zanalizował jak głęboko w bryłę budynku sięgają punkty zacieniające doszedł bowiem do wniosku, że projektant powinien tak zaprojektować obiekt, aby wszystkie elementy obiektu nowobudowanego zostały tak zaprojektowane aby spełniały warunek § 13 ust. 1 pkt 1 i inne stosowne wymagania. W świetle powyższego uznano, że nie ma potrzeby dalszej analizy projektu budowlanego zamiennego w kontekście spełnienia kolejnych wymogów rozporządzenia, o czym mowa w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 06 grudnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Po 962/18.
Na tę decyzję skargę do sądu administracyjnego wywiódł A. Z. podnosząc zarzut naruszenia art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego oraz § 13 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. Dalej podniesiono naruszenie art. 35 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz ust. 3 Prawa budowlanego oraz art. 7, art. 8, art., 77 kpa. W uzasadnieniu złożonej skargi zaakcentowano, że zarzuty co do projektu pojawiły się dopiero w uzasadnieniu decyzji, a nie w postanowieniu organu. Podkreślono, że w aktach brak postanowienia z którego wynikałoby jakie działania powinny zostać wykonane przez stronę w celu doprowadzenia złożonego projektu do stanu zgodnego z obowiązującym prawem.
W odpowiedzi na skargę WWINB wniósł o jej oddalenie, akcentując w szczególności, że Skarżący był postanowieniem dnia [...] czerwca 2019 r. wzywany do uzupełnienia opracowania w sprawie zacienienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 20 sierpnia 2020 r. sygn. IV SA/o 111/20 uchylił decyzję WWINB z dnia [...] listopada 2019 r. i wskazał, że organ w pierwszej kolejności ustali czy okno zlokalizowane w parterze budynku położonego na działce nr [...] służy zapewnieniu naturalnego oświetlenia pomieszczenia przeznaczonego na pobyt ludzi w rozumieniu § 4 rozporządzenia oraz udokumentuje poczynione w tym zakresie ustalenia i umożliwi Skarżącemu zajęcie stanowiska w tej kwestii. Sąd wskazał przy tym, że w zależności od poczynionych ustaleń organ albo rozstrzygnie sprawę merytorycznie, albo w przypadku ustalenia, że zlokalizowane w parterze okno nie należy do pomieszczenia przeznaczonego na pobyt ludzi, przejdzie do dalszej analizy zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku z dnia 06 grudnia 2018 r. sygn. IV SA/Po 962/18.
Po zwrocie akt organowi, WWINB w trybie art. 136 k.p.a. zlecił organowi I instancji przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego poprzez przeprowadzenie kontroli w celu ustalenia czy okno zlokalizowane w parterze budynku położonego na dz. nr [...] służy zapewnieniu naturalnego oświetlenia pomieszczenia przeznaczonego na pobyt stały ludzi w § 4 rozporządzenia (k. 975 akt adm.). Strony postępowania zostały zawiadomione o zleceniu PINB w M. przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego (k. 977-984 akt adm.).
Z przeprowadzonej [...] grudnia 2019 r. kontroli w budynku położonym na dz. nr [...] sporządzono protokół w którym wskazano, że pomieszczenie w parterze tego budynku jest przeznaczone na pobyt stały ludzi, a w konsekwencji zlokalizowane w nim okno należy do pomieszczenia przeznaczonego na pobyt ludzi. Ustalenia te zostały udokumentowane fotografiami oraz załączonym do protokołu rzutem parteru i jego przekrojem pionowym (k. 986-988 akt adm.).
Zawiadomieniem z dnia [...] kwietnia 2021 r. WWINB zawiadomił strony o możliwości zapoznania się z zebranymi w sprawie materiałami i dowodami i możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (k.1026 akt adm.). Podjęcie zawiadomienia skierowanego do pełnomocnika Skarżącego, potwierdził pieczęcią i własnoręcznym podpisem pracownik Kancelarii, w dniu [...] kwietnia 2021 r. (k. 1034 akt adm.).
Na zgłoszony telefonicznie (k.1039 akt adm.) a następnie powtórzony pismem z dnia [...] kwietnia 2021 r. (k.1042 akt adm.) wniosek pełnomocnika Skarżącego protokół kontroli oraz stanowisko eksperta WINB zostały mu przekazane drogą elektroniczną na adres mailowy kancelarii (k.1040 akt adm.). Adres mailowy wskazano w piśmie z dnia [...] kwietnia 2021 r., w którym pełnomocnik Skarżącego wniósł o udzielenie terminy 14 dni na wypowiedzenie się co do zebranego materiału dowodowego. Zgodnie z wnioskiem pełnomocnika Skarżącego, WWINB zawiadomieniem z dnia [...] kwietnia 2021 r. zawiadomił strony, że sprawa zostanie załatwiona do [...] maja 2021 r. (k. 1043 akt adm.). Odbiór tego zawiadomienia potwierdził pieczęcią i własnoręcznym podpisem pracownik Kancelarii, w dniu [...] maja 2021 r. (k. 1049 akt adm.).
Decyzją z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] WWINB uchylił w całości decyzję PINB w M. z dnia [...] września 2008 r. (sygn. [...] [...]/08) i odmówił A. Z. zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego rozbudowy i przebudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zlokalizowanego w M. przy ul. [...] (dawniej [...] na działce o nr ewid.[...], z lipca 2019 r., sporządzonego w zakresie architektury przez mgr inż. J. K. (upr. [...] r.), w zakresie konstrukcji przez mgr inż. G. J. (upr. [...]).
Na tę decyzję skargę do sądu administracyjnego wywiódł A. Z.
- ponownie - podnosząc zarzut naruszenia art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego oraz § 13 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r., a także naruszenia art. 35 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz ust. 3 Prawa budowlanego oraz art. 7, art. 8, art., 77 kpa. Również uzasadnienie skargi stanowi – powtórzenie – uzasadnienia wcześniej złożonej skargi (którą rozstrzygnięto pod sygn. IV SA/Po 111/20) i zaakcentowano ponownie, że zarzuty co do projektu pojawiły się dopiero w uzasadnieniu decyzji, a nie w postanowieniu organu. Podkreślono, że w aktach brak postanowienia z którego wynikałoby jakie działania powinny zostać wykonane przez stronę w celu doprowadzenia złożonego projektu do stanu zgodnego z obowiązującym prawem.
W odpowiedzi na skargę WWINB wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania ww. zarządzenia Przewodniczącego Wydziału. Pełnomocnikowi Skarżącego zawiadomienie o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne wraz z informacją o możliwości złożenia ewentualnych wniosków dowodowych lub twierdzeń, doręczono skutecznie w dniu 09 września 2021 r. (k. 66 akt sąd.).
Stosownie do treści przepisu art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -- Prawo o postępowaniu przed sądami (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani Sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Ciążący na organie i na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (zob. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2000 r. sygn. akt I SA/Ka 2408/98, orzeczenia.nsa.gov.pl). Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku.
Uprzedzając zasadnicze rozważania, należy stwierdzić że w niniejszej sprawie nie nastąpiła zmiana stanu prawnego lub faktycznego, która czyniłaby nieaktualnymi poglądy prawne wyrażone w ostatnim wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 sierpnia 2020 r. sygn. IV SA/Po 111/20. Należy też zaakcentować, że w niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, iż wszczęcie postępowania nastąpiło przed wejściem w życie w dniu 19 września 2020 r. ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020, poz. 147) stąd też zastosowanie mają przepisy Prawa budowlanego sprzed nowelizacji. Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. 2020, poz. 1331 – dalej jako: P.b.), ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016, poz. 23 – aktualnie: 2021, poz. 735 – dalej jako: k.p.a.) oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2019, poz. 1065 – dalej jako rozporządzenie).
Podkreślić należy, że Sąd orzekający w warunkach związania oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania, kontrolując legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia winien ograniczyć się - tylko i wyłącznie - do kontroli, czy organ administracji prawidłowo uwzględnił wytyczne zawarte w poprzednim wyroku oraz oceny ewentualnych nowych okoliczności, które zaistniały już po wydaniu wyroku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego II FSK 1057/11 z dnia 20 października 2011 r.; orzeczenia.nsa.gov.pl).
Dokonując zatem kontroli zaskarżonej decyzji należało zbadać czy wydając decyzję z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] uwzględniono wytyczne zawarte w ostatnim wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 sierpnia 2020 r. sygn. IV SA/Po 111/20 uchylającym decyzję z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przesądził wówczas, że nie może budzić wątpliwości, że element przesłaniający obiektu znajduje się w odległości mniejszej niż wysokość przesłaniania, a to stwierdzenie jest czystą podstawą do uznania, że mamy do czynienia z sytuacją braku spełnienia przesłanki z § 13 rozporządzenia - pod warunkiem - że ustalenie to dotyczy okna w pomieszczeniu przeznaczonym na pobyt ludzi. Sąd zwrócił wówczas uwagę, że poczynione w badanej sprawie ustalenia dotyczyły okna zlokalizowanego na parterze budynku położonego na działce nr [...]. Sąd zauważył jednak, że jakkolwiek przedstawiono wyliczenia w stosunku do okna zlokalizowanego - na parterze - budynku położonego na działce nr [...], to nie wyjaśniono w jakim pomieszczeniu znajduje się to okno, a w szczególności czy jest to pomieszczenie przeznaczone na pobyt ludzi w rozumieniu § 4 rozporządzenia. Sąd wówczas podkreślił, że w postępowaniu legalizacyjnym istotny jest aktualny stan faktyczny. W konsekwencji, za przedwczesne Sąd uznał wówczas stwierdzenie organu II instancji o braku spełnienia przesłanki z § 13 rozporządzenia, ponieważ - jak zaakcentowano - nie jest wiadome czy okno w parterze budynku na dz. 402 zapewnia dopływ światła dziennego do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi. Sąd wskazał, że z dokumentacji akt sprawy wynika, że w ścianie znajdują się dwa okna (jedno na piętrze i drugie na parterze). Sąd zaakcentował wówczas, że uwadze organu umknęło, że istota § 13 rozporządzenia dotyczy umożliwienia naturalnego oświetlenia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, tymczasem w aktach sprawy, jak również w uzasadnieniu decyzji nie wskazano aby prowadzono ustalenia w zakresie przeznaczenia pomieszczenia zlokalizowanego w parterze. Finalnie w wyroku z dnia 20 sierpnia 2020 r. sygn. IV SA/Po 111/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu nakazał aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy ustalono czy okno zlokalizowane w parterze budynku położonego na działce nr [...] służy zapewnieniu naturalnego oświetlenia pomieszczenia przeznaczonego na pobyt ludzi w rozumieniu § 4 rozporządzenia. W zależności od poczynionych ustaleń zobowiązano organ albo rozstrzygnięcia sprawy merytorycznie, albo w przypadku ustalenia, że zlokalizowane w parterze okno nie należy do pomieszczenia przeznaczonego na pobyt ludzi, do dalszej analizy zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku z dnia 06 grudnia 2018 r. sygn. IV SA/Po 962/18.
Analiza dokumentacji akt sprawy wskazuje, że organy prawidłowo wykonały wskazania Sądu zawarte w wyroku z dnia 20 sierpnia 2020 r. sygn. IV SA/Po 111/20 i udokumentowały je w aktach sprawy, a następnie prawidłowo podjęły
- zdeterminowaną tymi wytycznymi zawartymi w prawomocnym wyroku Sądu - decyzję.
Odnosząc się zatem do realizacji wytycznych zawartych w ostatnim wyroku, tj. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 sierpnia 2020 r. sygn. IV SA/Po 111/20, należy wskazać, że Sąd - za kluczowe dla sprawy - uznał ustalenie dotyczące tego czy okno zlokalizowane w parterze budynku położonego na działce nr [...] służy zapewnieniu naturalnego oświetlenia pomieszczenia przeznaczonego na pobyt ludzi w rozumieniu § 4 rozporządzenia Kwestią bezsporną pozostaje fakt, że zgodnie ze wskazaniami Sądu, na zlecenie WWINB, stosowne w tym zakresie ustalenia poczynił PINB w M.. W toku czynności kontrolnych ustalono, że pomieszczenie w parterze (którego przeznaczenie nakazał zbadać Sąd) jest przeznaczone na pobyt stały ludzi, a w konsekwencji zlokalizowane w nim okno należy do pomieszczenia przeznaczonego na pobyt ludzi. Ustalenia te zostały udokumentowane fotografiami oraz załączonym do protokołu rzutem parteru i jego przekrojem pionowym (k. 986-988 akt adm.). Zaakcentować trzeba, że pełnomocnik Skarżącego zapoznał się z poczynionymi i udokumentowanymi w sprawie ustaleniami na okoliczność przeznaczenia pomieszczenia w parterze (którego przeznaczenie nakazał zbadać Sąd). Ustalenia te nie były ani w toku postępowania administracyjnego, ani w skardze do Sądu kwestionowane. Weryfikując ustalenia WWINB, które stanowiły podstawę zaskarżonego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia Sąd wziął pod uwagę, że na podstawie § 5 rozporządzenia nie uważa się za przeznaczone na pobyt ludzi pomieszczeń, w których:
1) łączny czas przebywania tych samych osób jest krótszy niż 2 godziny w ciągu doby, a wykonywane czynności mają charakter dorywczy bądź też praca polega na krótkotrwałym przebywaniu związanym z dozorem oraz konserwacją maszyn i urządzeń lub utrzymaniem czystości i porządku;
2) mają miejsce procesy technologiczne niepozwalające na zapewnienie warunków przebywania osób stanowiących ich obsługę, bez zastosowania indywidualnych urządzeń ochrony osobistej i zachowania specjalnego reżimu organizacji pracy;
3) jest prowadzona hodowla roślin lub zwierząt, niezależnie od czasu przebywania w nich osób zajmujących się obsługą.
Natomiast podstawie § 4 rozporządzenia, pomieszczenia przeznaczone na pobyt ludzi dzielą się na:
1) pomieszczenia przeznaczone na stały pobyt ludzi, w których przebywanie tych samych osób w ciągu doby trwa dłużej niż 4 godziny;
2) pomieszczenia przeznaczone na czasowy pobyt ludzi, w których przebywanie tych samych osób w ciągu doby trwa od 2 do 4 godzin włącznie.
Mając na uwadze powyższe uregulowania oraz udokumentowane – i niekwestionowane – ustalenia faktyczne na okoliczność przeznaczenia pomieszczenia w parterze (którego przeznaczenie nakazał zbadać Sąd), Sąd stwierdził, że WWINB prawidłowo ustalił, że pomieszczenie w parterze (którego przeznaczenie w wyroku o sygn. IV SA/Po 111/20 nakazano zbadać) jest przeznaczone na pobyt ludzi w rozumieniu § 4 rozporządzenia.
To - niekwestionowane i znajdujące oparcie w materiale dowodowym -ustalenie, jak trafnie stwierdził WWINB, przesądziło o wyniku tego trwającego od wielu lat postępowania administracyjnego. Należy, bowiem zauważyć, że w wyroku o sygn. IV SA/Po 111/20, jakkolwiek uchylono decyzję dnia [...] listopada 2019 r. nr [...], to Sąd przesądził prawidłowość obliczeń przedstawionych w uzasadnieniu tej decyzji, dotyczących okna zlokalizowanego na parterze. Sąd przesądził bowiem, że "element przesłaniający obiektu w analizowanym rzucie z góry znajduje się w odległości mniejszej niż wysokość przesłaniania. To natomiast stwierdzenie jest czystą podstawą do uznania, że mamy do czynienia z sytuacją braku spełnienia przesłanki z § 13 rozporządzenia - pod warunkiem - że ustalenie to dotyczy okna w pomieszczeniu przeznaczonym na pobyt ludzi". Dlatego też w wytycznych dla organu, Sąd wskazał, aby "przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ w pierwszej kolejności ustalił czy okno zlokalizowane w parterze budynku położonego na działce nr [...] służy zapewnieniu naturalnego oświetlenia pomieszczenia przeznaczonego na pobyt ludzi w rozumieniu § 4 rozporządzenia. (...) W zależności od poczynionych ustaleń organ albo rozstrzygnie sprawę merytorycznie, albo w przypadku ustalenia, że zlokalizowane w parterze okno nie należy do pomieszczenia przeznaczonego na pobyt ludzi, przejdzie do dalszej analizy". W świetle powyższego prawidłowo organ przystąpił do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy i wydał prawidłową - zdeterminowaną wytycznymi Sądu - decyzję.
Odnosząc się do zarzutów skargi należy wskazać, że są one niezasadne z kilku przyczyn. Przede wszystkim – aktualnie wniesiona skarga na decyzję z dnia [...] maja 2021 r. stanowi w istocie powtórzenie skargi złożonej na decyzje z dnia [...] listopada 2019 r. Tożsame są zarzuty dotyczące naruszenia art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego oraz § 13 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r., a także naruszenia art. 35 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz ust. 3 Prawa budowlanego oraz art. 7, art. 8, art., 77 k.p.a. Tymczasem, nie sposób nie dostrzec, że wydając wyrok w sprawie o sygn. IV SA/Po 111/20 Sąd nie podzielił argumentacji uzasadnienia skargi. Wręcz przeciwnie - uznając wówczas za zasadne zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, Sąd jedynie za przedwczesne uznał wydane wówczas rozstrzygnięcie, wskazując na potrzebę weryfikacji ustaleń dotyczących przeznaczenia pomieszczenia na parterze, i jednocześnie przesądzając, że tylko w przypadku ustalenia, że zlokalizowane w parterze okno nie należy do pomieszczenia przeznaczonego na pobyt ludzi, zasadne będzie prowadzenie dalszego postępowania wyjaśniającego.
Ponadto, odnosząc się do stanowiska pełnomocnika Skarżącego, iż "organy w pierwszej kolejności powinny ponownie zastosować art. 51 ust. 1 pkt 3 P.b." odwołać się trzeba do - wiążącego w niniejszej sprawie - wyroku z dnia 30 czerwca 2016 r. sygn. IV SA/Po 244/16 gdzie wskazano, że w badanej sprawie obowiązek przedłożenia projektu budowlanego zamiennego został na inwestora nałożony decyzją z dnia [...] października 2006 r. W odniesieniu do tej decyzji toczyło się postępowanie wznowieniowe, które zostało zakończone decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. wydaną przez PINB w M. nr [...], którą na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 kpa (k. 637/t.2) odmówiono uchylenia decyzji z 24 października 2006 r. Ten fakt, zgodnie ze wskazaniami zawartymi w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 czerwca 2016 r. sygn. IV SA/Po 244/16 obligował organ do rozstrzygnięcia kwestii zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego, przy czym organ miał uczynić to po ewentualnym bezskutecznym skierowaniu do inwestora raz jeszcze postanowienia, o jakim mowa w art. 35 ust. 3 P.b., w którym tym razem zbierze i wyczerpująco uzasadni wszystkie dotychczas podnoszone, a nieusunięte, zastrzeżenia wobec przedłożonego przez inwestora projektu zamiennego. Kwestią przesądzoną w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 06 grudnia 2018 r. sygn. IV SA/Po 962/18 pozostaje również, że stosownie do tych wytycznych WWINB na podstawie art. 35 ust. 3 P.b. postanowieniem z dnia 13 marca 2018 r. (k.677/t.2) wezwał inwestora do usunięcia nieprawidłowości w projekcie budowlanym rozbudowy i przebudowy budynku, sporządzonego w grudniu 2015, poprzez: sporządzenie projektu zagospodarowania działki i uzupełnienie projektu o opracowanie dające odpowiedź czy wysunięcie okapu skutkuje zacienieniem na dz. nr [...]. W tym samym wyroku Sąd wskazał, że w tej sytuacji rzeczą WWINB było rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem wytycznych zawartych w powołanych powyżej wyrokach oraz z uwzględnieniem oceny prawnej w nich przedstawionej. W tej sytuacji nie jest zatem zrozumiała argumentacja skargi w zakresie konieczności "ponownego zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 3 P.b."
Należy dalej zauważyć, że wskazana przez WWINB podstawa prawna zaskarżonej decyzji (art. 51 ust. 4 P.b.) nie pozostawia wątpliwości, że w ocenie organów obowiązki, o którym mowa w art. 51 ust. 1 pkt 3 P.b. zostały wykonane. W przypadku, bowiem niewykonania w terminie obowiązku, o którym mowa w art. 51 ust. 1 pkt 3, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję na podstawie art. 51 ust. 5 P.b. nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego (por. A. Glinicki, Prawo budowlane. Komentarz, wyd. III). Jednak z przyczyn opisanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] maja 2021 r. oraz w wyroku z dnia 20 sierpnia 2020 r. sygn. IV SA/Po 111/20 niemożliwe było zatwierdzenie przedłożonego projektu zamiennego.
W tej sytuacji, po wykonaniu nakazanych przez Sąd czynności procesowych, rzeczą WWINB było rozpoznanie sprawy, na co Sąd wskazał literalnie w wyroku o sygn. IV SA/Po 111/20. Z tego obowiązku WWINB wywiązał się w sposób prawidłowy. Niekwestionowane ustalenie, że pomieszczenie w parterze (którego przeznaczenie w wyroku o sygn. IV SA/Po 111/20 nakazano zbadać) jest przeznaczone na pobyt ludzi w rozumieniu § 4 rozporządzenia, przesądziło bowiem, że w sprawie mamy do czynienia z sytuacją braku spełnienia przesłanki z § 13 rozporządzenia. Kwestia ta - w obliczu udokumentowanych aktualnie w sprawie ustaleń - została w istocie przesądzona w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 sierpnia 2020 r. sygn. IV SA/Po 111/20. To ustalenie zwolniło też organ z obowiązku prowadzenia jakichkolwiek dalszych ustaleń faktycznych.
Z opisanych powyżej przyczyn, podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść oczekiwanego skutku.
Mając zatem na uwadze, że zarzuty skargi nie mają uzasadnionych podstaw oraz, że Sąd nie dostrzegł z urzędu takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego - które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy - skargę należało oddalić.
Wobec powyższego na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, orzekł jak w sentencji.