IV SA/Po 649/25

IV SA/Po 649/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-11-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Jacek Rejman
Katarzyna Witkowicz-Grochowska /przewodniczący/
Wojciech Rowiński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 24 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Sędzia WSA Wojciech Rowiński (spr.) asesor sąd. WSA Jacek Rejman Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2025 r. sprawy ze skargi P. W. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 21 maja 2025 r. nr [...] w przedmiocie odstąpienia od nałożenia obowiązku wykonania czynności lub robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 31 marca 2025 r. nr [...]; 2. zasądza od Inspektor Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego P. W. kwotę 980 zł (słownie: dziewięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 21 maja 2025 r. (znak: [...]) utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 31 marca 2025 r. (znak: [...]) w przedmiocie odstąpienia od nałożenia obowiązku wykonania czynności lub robót budowlanych.
Powyższe decyzje wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
W dniu 2 lutego 2022 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: PINB lub organ I instancji) wpłynęła prośba P. W. (dalej: skarżącego) – właściciela lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w C., o przeprowadzenie inspekcji komina oraz wykonanej naprawy kanalizacji, która polegała na wprowadzeniu rury kanalizacyjnej do jednego z kanałów tego komina, w powyższym budynku.
W dniu 4 marca 2022 r. podczas kontroli spisano protokół oraz dołączono do niego dokumenty do sprawy. Ustalono, że nieużytkowany od 2017 r. komin po byłej kotłowni został rozebrany w 2/3 swojej wysokości, a pozostała nierozebrana jego część została wykorzystana przez zarządcę jako szacht techniczny do przeprowadzenia nowej rury kanalizacyjnej w celu wykonania docelowego by-passa uszkodzonej rury kanalizacyjnej (rozwiązanie to zostało przyjęte w celu uniknięcia kosztownego rozkuwania ścian i posadzki). Ponadto, w wyniku kolejnych czynności wyjaśniających organ I instancji ustalił, że wskazane prace nie były uzgadniane z wojewódzkim konserwatorem zabytków, a na ich wykonanie zarządca nieruchomości - C. Sp. z o.o. z siedzibą w C. (dalej: C. lub C. ) - nie uzyskał od organu architektoniczno-budowlanego skutecznego pozwolenia ani nie dokonał zgłoszenia.
Zawiadomieniem z dnia 27 maja 2022 r. PINB poinformował strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie robót budowlanych w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, polegających na częściowej rozbiórce komina z naruszeniem ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351, z ze zm., dalej: P.b.) zlokalizowanego na działce o numerze w ewidencji geodezyjnej gruntów [...] przy ul. [...] w C..
W toku postępowania organ trzykrotnie przeprowadzał kontrole na przedmiotowej nieruchomości. Ponadto, do PINB wpłynęła decyzja nr [...] z 11 sierpnia 2022 r. o nienakładaniu na C. obowiązku przywrócenia zabytku do poprzedniego stanu poprzez odbudowanie komina w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w C. (działka nr ew. [...], powiat [...]), wydana przez [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (dalej: [...]WKZ).
Następnie decyzją z dnia 7 października 2022 r. (znak: [...]) PINB odstąpił od nałożenia na C. "obowiązku wykonania określonych czynności - doprowadzenie komina do stanu poprzedniego poprzez odbudowę". Na skutek odwołania wniesionego przez skarżącego Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: WWINB lub organ odwoławczy) decyzją z dnia 29 listopada 2022 r. (znak: [...]) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Kolejno Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej również: WSA), wskutek wniesionej przez skarżącego skargi, uchylił wyrokiem z dnia 7 czerwca 2023 r. (sygn. akt IV SA/Po 59/23) zarówno decyzję WWINB z dnia 29 listopada 2022 r., jak i poprzedzającą ją decyzję PINB z dnia 7 października 2022 r.
Zdaniem Sądu decyzje nie mogły ostać się w obrocie prawnym, jako wydane co najmniej przedwcześnie. Organy nie zebrały całego materiału dowodowego niezbędnego do dokładnego wyjaśnienia wszystkich istotnych elementów stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, a dowodów już zebranych nie rozpatrzyły w sposób prawidłowy i dostatecznie wszechstronny. W ocenie WSA kontrolowane decyzje w pewnych ich fragmentach w ogóle wymykały się kontroli sądowej.
Wskazano, że ani z uzasadnienia zaskarżonej decyzji WWINB, ani z motywów poprzedzającej ją decyzji PINB nie wynika, kiedy konkretnie doszło do stwierdzonej przez organy obu instancji tzw. samowoli budowlanej. Podkreślono też, że ocena legalności wykonania konkretnego obiektu budowlanego powinna być dokonana w odniesieniu do przepisów obowiązujących w dacie jego wykonywania, gdyż to one określały standardy jego wykonania. WSA nadmienił także, że z uzasadnień kontrolowanych decyzji nie wynika - choć powinno - na jakiej to konkretnie podstawie prawnej organy obu instancji zakwalifikowały inkryminowane roboty budowlane jako wykonane w warunkach samowoli budowlanej oraz jaką dokładnie jej postać stwierdziły (brak wymaganego pozwolenia czy zgłoszenia). W sposób należyty nie zostały wyjaśnione także podstawy oraz zasadność wskazania C. jako adresata kontrolowanych decyzji. Na podstawie motywów decyzji organów obu instancji, zdaniem Sądu nie sposób jednoznacznie ustalić, czy decyzje te zostały skierowane do C. jako do "inwestora", czy jako do "zarządcy obiektu budowlanego".
WSA wskazał, że organy ponownie rozpoznając sprawę powinny zbadać: czy C. rzeczywiście wykonało inkryminowane roboty budowlane (a ściślej: zleciło ich wykonanie) "w zakresie swoich kompetencji", zaś w razie ewentualnego stwierdzenia, że C. jednak nie dysponowało w wymaganym dla wykonania przedmiotowych robót zakresie prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane: czy ów brak "kompetencji" (uprawnienia) mógł mieć wpływ na wynik sprawy - w aspekcie podmiotowym (tj. co do określenia adresata decyzji) lub przedmiotowym (tj. w kwestii ewentualnej potrzeby, bądź nie, nałożenia na adresata decyzji określonych obowiązków, w szczególności doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego).
Sąd nakazał także organom wyjaśnienie, jakimi konkretnie względami się kierowały, ustalając krąg stron postępowania legalizacyjnego. Z tzw. rozdzielnika do decyzji PINB wynika, że za strony postępowania zostali uznani: C. , skarżący oraz K. S. (obecnie Ż. ). Z kolei z treści uzasadnień kontrolowanych decyzji można wnioskować - acz brak w aktach sprawy na to niezbędnych dowodów (przede wszystkim w postaci odpisów z ksiąg wieczystych) - że P. W. (skarżący) jest członkiem Wspólnoty Mieszkaniowej budynku przy ul. [...] jako właściciel lokalu nr [...], zaś K. S. (obecnie Ż. ) jako właścicielka lokalu nr [...].
Ponownie przeprowadzając postępowanie, PINB wystąpił do C. z prośbą o przedłożenie dokumentów związanych z zarządzaniem Wspólnotą Mieszkaniową [...] w C.. W odpowiedzi w dniu 18 września 2024 r. przesłano do PINB informację o rozwiązaniu umowy zlecenia na zarządzenie nieruchomością wspólną. Dodatkowo Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. [...] w C. w dniu 10 stycznia 2025 r. odniosła się do kwestii związanej z kominem.
Decyzją z dnia 31 marca 2025 r. (znak: [...]) PINB odstąpił od nałożenia na Wspólnotę Mieszkaniową przy ul. [...] obowiązku wykonania czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia do stanu poprzedniego częściowej rozbiórki komina w budynku mieszkalnym wielorodzinny zlokalizowanym w C. przy ul. [...], którego współwłaścicielami są: P. W., K. Ż. oraz E. H..
Wskutek wniesionego odwołania przez skarżącego WWINB wymienioną we wstępie decyzją z dnia 21 maja 2025 r. (znak: [...]) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W ocenie WWINB organ I instancji, ponownie rozpatrując sprawę – zgodnie ze wskazówkami WSA w Poznaniu z dnia 7 czerwca 2023 r. o sygn. akt: IV SA/Po 59/23 – w toku sprawy wskazał wspólnotę mieszkaniową zarządzającą budynkiem jako stronę postępowania i zawiadomił właścicieli poszczególnych 3 lokali o powadzonym postępowaniu w sprawie dotyczącej części wspólnej nieruchomości, którą zamieszkują. Przeprowadzono także szerokie postępowanie dowodowe w sprawie, zgodnie z zaleceniami wyroku WSA.
Dalej organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowej sprawie wbrew twierdzeniom skarżącego komin stwarzał zagrożenie, co potwierdzają liczne dowody zgromadzone w sprawie, zeznania świadków, protokoły z kontroli. Doszło zatem do rozbiórki komina w sytuacji gdy stwarzał on zagrożenie dla ludzi, wymagał naprawy i nie był przez wiele lat użytkowany. W sytuacji stwierdzenia zagrożenia, można na podstawie art. 31a ust. 1 P.b. rozpocząć prace rozbiórkowe, lecz nie zwalnia to z obowiązku bezzwłocznego dokonania zgłoszenia z zgodnie art. 31a ust. 2 P.b. Wobec braku ww. zgłoszenia do organów architektoniczno-budowlanych, PINB słusznie zastosował w sprawie procedurę wskazaną w art. 51 P.b. Stosownie do brzmienia art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. organ nadzoru budowlanego nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. W ocenie WWINB brak jest jednak zakresu czynności pozostałych do wykonania, jakie miałby wykonać inwestor, w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. W związku z czym zgodnie z orzeczeniami sądów administracyjnych, organ nadzoru budowlanego winien orzec o odstąpieniu od nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych, w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.
Skarżący, nie zgadzając się z powyższą decyzją WWINB, pismem z 18 czerwca 2025 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Skarżący wskazał, że zaskarżona decyzja sankcjonuje stan niezgodny z wymogami prawa budowlanego polegający na uznaniu, że rozbiórka komina a w jej wyniku zablokowanie kanałów wentylacyjnych i dymnych mieszkania nr [...] w budynku przy ulicy [...] jest zgodna z prawem skarżący – właściciel mieszkania "może sobie ogrzewać mieszkanie w inny sposób np. przy pomocy piecyka elektrycznego a wentylacją może być otwarte okno". Zdaniem skarżącego cały wywód zawarty w uzasadnieniu decyzji WWINB jest niczym innym jak powielaniem historii korespondencji w tej sprawie, nie wnoszącym niczego do sprawy. Uzasadnienie zawiera niezgodne z prawdą argumenty, że rzekomo komin zagrażał bezpieczeństwu mieszkańców. Komin stał się zagrożeniem dopiero na skutek wprowadzania do niego rury kanalizacyjnej przez wykonawcę usuwającego awarię kanalizacji odprowadzającej ścieki z budynku.
Skarżący podkreślił także, że unikanie przez PINB zdecydowanego działania dla przywrócenia funkcjonalności komina jest rezultatem "personalnych i kumoterskich relacji" pomiędzy ówczesnym administratorem budynku, tj. C. a Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w [...]. W wyniku tego administrator unika kosztów związanych z naprawą komina i przywróceniem jego funkcjonalności. Skarżący nadmienił także, że podczas inspekcji przeprowadzonej przez PINB w dniu 18 sierpnia 2023 r. inspektor zasugerował, że ewentualne wydanie decyli o odbudowie komina wiąże się z koniecznością gratyfikacji w kwocie [...]zł. O tym fakcie skarżący zawiadomił Prokuraturę Rejonową w C.. Dalej skarżący wskazywał, że ten sam inspektor został gdzie indziej przyłapany na gorącym uczynku przez policję przy odbieraniu łapówki, za co też został odsunięty od wykonywania obowiązków służbowych, a sprawą zajęła się Prokuratura w C..
W odpowiedzi na skargę WWINB podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, wnosząc jednocześnie o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Skarga jest zasadna.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja WWINB z dnia 21 maja 2025 r. (znak: [...]) utrzymująca w mocy decyzję PINB z dnia 31 marca 2025 r. (znak: [...]) w przedmiocie odstąpienia od nałożenia obowiązku wykonania czynności lub robót budowlanych.
W tym miejscu podkreślenia wymaga, że w sprawie zapadł już wcześniej prawomocny wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 czerwca 2023 r. (sygn. akt IV SA/Po 59/23), dlatego też przy ponownym rozpoznawaniu sprawy istotne znaczenie ma treść art. 153 oraz art. 170 P.p.s.a.
Zgodnie z art. 153 P.p.s.a., wyrażone w orzeczeniu sądu ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis ten w sposób wyczerpujący wyznacza zakres związania oceną i wskazaniami sformułowanymi w prawomocnym wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego. Związanie to dotyczy oceny prawnej, jak i wskazań co do dalszego postępowania. Wynikające z art. 153 i art. 170 P.p.s.a. związanie oceną prawną, jak i samym orzeczeniem (w tym wskazaniami) oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny nie mogą w tej samej sprawie formułować w przyszłości nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądami wcześniej wyrażonymi w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się im w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa lub zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy zaistniałych po wydaniu wyroku oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną (por. np. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2012 r. sygn. akt II FSK 1328/10).
Wobec tego organy administracyjne, jak również Sąd w składzie aktualnie orzekającym w przedmiotowej sprawie, związane były prawomocnym wyrokiem WSA w Poznaniu z dnia 7 czerwca 2023 r. (sygn. akt IV SA/Po 59/23).
Niezależnie od powyższego, Sąd orzekający w niniejszej sprawie dostrzegł istotne nieprawidłowości związane z prowadzeniem postępowania przez PINB z uwagi na osobę p.o. (pełniącą obowiązki) Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] – G. N.. Ta sama osoba była bowiem na wcześniejszym etapie niniejszego postępowania przedstawicielem (Prezesem Zarządu) strony postępowania administracyjnego – C. . Ponadto, rzeczone C. było także przedstawicielem innej strony postępowania niniejszego postępowania, a mianowicie Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w C. .
Zgodnie z treścią art. 8 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: K.p.a.) organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.
Dla niniejszej sprawy kluczowe znaczenie ma pojęcie bezstronności, które pozostaje w bezpośrednim związku z regulacjami dotyczącymi wyłączenia pracownika organu od udziału w postępowaniu w sprawie w sytuacjach, gdy zachodzą zastrzeżenia odnośnie do zachowania obiektywizmu. Zarazem przywołany przepis zawiera normę zaliczaną do zasad ogólnych postępowania administracyjnego, co oznacza, że obejmuje swoim zakresem każdy aspekt tego postępowania i powinien stanowić punkt odniesienia dla wykładni pozostałych przepisów.
Przypomnieć należy, że przedmiotem niniejszego postępowania jest nałożenie na Wspólnotę Mieszkaniową przy ul. [...] w C. obowiązku wykonania czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia do stanu poprzedniego częściowej rozbiórki komina w budynku mieszkalnym zlokalizowanym przy ul. [...] w C., którego współwłaścicielem jest m.in. skarżący. Jednocześnie stroną – na etapie postępowania przed organem I instancji (PINB) – było C. , które do 1 stycznia 2023 r. było także zarządcą (administratorem) Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w C. (dawniej: ul. [...] w C.). Podkreślenia wymaga więc raz jeszcze, że C. było więc zarówno samodzielnie stroną niniejszego postępowania, jak i przedstawicielem innej strony postępowania – Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w C. .
Z treści dokumentów znajdujących się w aktach postępowania administracyjnego (np. pisma C. z dnia 29 września 2022 r. adresowanego do ww. Wspólnoty Mieszkaniowej) wynika, że Prezesem Zarządu – Dyrektorem C. była G. N..
Tymczasem w toku postępowania przed organem I instancji istotne czynności procesowe, m.in. przesłuchanie świadków (A. A. oraz G. S.) przeprowadziła ta sama G. N., będąca dodatkowo p.o. Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...]. Przesłuchania powyższych świadków dotyczyły kluczowych dla sprawy kwestii, tj. okoliczności związanych z naprawą oraz częściową rozbiórką komina w budynku ul. [...] w C.. A. A. wykonywał zlecone przez G. S. prace naprawcze.
W tym miejscu wskazać też należy, że decyzję PINB z dnia 31 marca 2025 r. (znak: [...]) w przedmiocie odstąpienia od nałożenia obowiązku wykonania czynności lub robót budowlanych, podpisała nie G. N., a Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] – A. H.. Jednakże już sam fakt przesłuchiwania świadków przez osobę będącą jednocześnie przedstawicielem strony postępowania stawia pod znakiem zapytania bezstronność organu, co w świetle przywołanego wcześniej art. 8 § 1 K.p.a. powinno stanowić asumpt do rozważenia czy z punktu widzenia zachowania zasady zaufania do organu administracji publicznej tego rodzaju sytuacja jest w ogóle dopuszczalna, a ponadto stanowi przesłankę do wyłączenia pracownika organu od udziału w postępowaniu, sprecyzowaną w art. 24 § 1 pkt 4 K.p.a.
Wskazać należy, że stosownie do art. 24 § 1 pkt 4 K.p.a. pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której był świadkiem lub biegłym albo był lub jest przedstawicielem jednej ze stron, albo w której przedstawicielem strony jest jedna z osób wymienionych w pkt 2 i 3.
W literaturze wskazuje się na praktyczne aspekty stosowania powyższej instytucji, jej podstawowym założeniem jest niedopuszczenie do prowadzenia postępowania, czy też nawet do podjęcia poszczególnych czynności procesowych w ramach tego postępowania, osób, które ze względu na osobiste zaangażowanie z pozytywnych lub negatywnych pobudek mogą wypaczać jego przebieg i rozstrzygnięcie sprawy (zob. H. Knysiak-Sudyka (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, opubl.: WKP 2019). Co więcej, instytucja ta ma zapobiec nie tylko faktycznemu wpływaniu na postępowanie administracyjne, ale nawet podejrzeniom o takie praktyki (zob. Z. Janku, Niektóre zagadnienia wyłączenia pracownika i organu według kodeksu postępowania administracyjnego, RPEiS 1970/2, s. 119; W. Chróścielewski, Organ administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2002, s. 12).
Kwestionować na podstawie tak sformułowanego przepisu art. 24 K.p.a. można bezstronność tylko imiennie wskazanej osoby, będącej pracownikiem organu. Treść tego przepisu wskazuje zarówno na okoliczności faktyczne lub prawne, na pojedyncze fakty lub zdarzenia czy sytuacje istniejące dłużej, jak również tylko na pogląd osoby, która ocenia według własnej miary bezstronność pracownika, wyciągając wnioski z pewnych okoliczności. Dowolność tej oceny jest ograniczona potrzebą wykazania, że mogą istnieć wątpliwości co do bezstronności pracownika, natomiast nie ma potrzeby wykazywania, że pracownik rzeczywiście jest stronniczy w sprawie zawisłej przed organem administracyjnym. Okoliczności powodujące wątpliwości co do bezstronności pracownika mogą dotyczyć życia prywatnego, pracy zawodowej, zajęcia ubocznego, działalności politycznej lub społecznej, wyrażanych lub demonstrowanych publicznie poglądów i przekonań. Właściwie może być podniesiona każda okoliczność mająca związek ze stosunkiem pracownika do sprawy, w której prowadzone jest z jego udziałem postępowanie administracyjne. Inna kwestia, czy będzie to skuteczne jako przyczyna wyłączenia, co wiąże się już z wiarygodnością zgłoszonych wątpliwości odnośnie do bezstronności określonego pracownika (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 14 wydanie, str. 175).
Jak już zostało to wskazane, zgodnie z art. 24 § 1 pkt 4 K.p.a. in fine pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której był lub jest przedstawicielem jednej ze stron. W literaturze powyższą przesłankę definiuje się jako "przesłankę wyłączenia o charakterze procesowym" (zob. K. Klonowski [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. III, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2023, art. 24.). Powyższa przesłanka dotyczy przypadków, gdy pracownik w postępowaniu, w którym ma podejmować czynności, był świadkiem lub biegłym albo był lub jest przedstawicielem jednej ze stron (zob. D.R. Kijowski, Proceduralne zabezpieczenie przed stronniczością pracowników organów administracji publicznej, Sam. Teryt. 2000/4, s. 36). W niniejszej sprawie zaistniała właśnie ostatnia z powyższych sytuacji, tj. pracownik organu (G. N.) był jednocześnie przedstawicielem jednej ze stron. Co istotne, nie ma przy tym znaczenia, że C. przestało być administratorem przedmiotowej nieruchomości położonej przy ul. [...] w C. wraz z końcem 2022 roku, bowiem w chwili dokonywania czynności procesowych (przesłuchiwania świadków) przez G. N., C. miało status strony niniejszego postępowania administracyjnego, a G. N. była przedstawicielem – Prezesem Zarządu uprawnionym do reprezentowania – tejże strony.
Podsumowując powyższe wywody, wskazać należy, że PINB prowadząc postępowanie, w którym czynny udział brała G. N., naruszył art. art. 24 § 1 pkt 4 K.p.a. Powyższego naruszenia nie dostrzegł organ odwoławczy (WWINB), przez co uznać należało zaskarżoną decyzję za nieodpowiadającą prawu. W konsekwencji organy naruszyły także przytoczoną uprzednio zasadę zaufania do władzy publicznej, opisaną w art. 8 § 1 K.p.a.
Wszystkie te uchybienia przepisom postępowania, w tym art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz poprzedzającego go rozstrzygnięcia organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 P.p.s.a.
Jednocześnie Sąd odstąpił od kontroli prawidłowości zastosowania w niniejszej sprawie prawa materialnego, do której zmierzają niektóre zarzuty skargi. Kontrola zastosowania prawa materialnego następuje dopiero po ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, w odniesieniu do którego mają znaleźć zastosowanie normy prawa materialnego w niewadliwie przeprowadzonym postępowaniu. Zatem kontrola przestrzegania przez organy administracyjne norm prawa materialnego może być przeprowadzona dopiero w ostatniej kolejności (zob. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1981 r., sygn. SA 910/80, ONSA 1981, Nr 1, poz. 7; T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 757 - 757). Innymi słowy, dopiero prawidłowo przeprowadzone postępowanie – z wyłączeniem pracowników organu, którzy takiemu wyłączeniu podlegają w myśl art. 24 K.p.a. – stwarza możliwość dokonania pełnej kontroli sądowej całego postępowania, z uwzględnieniem prawidłowości zastosowania przez organ przepisów prawa materialnego.
Odnosząc się jeszcze do złożonych w toku postępowania sądowoadministracyjnego wniosków dowodowych, należy wskazać, że obydwa wnioski, tj. wniosek o zwrócenie się przez Sąd do Sądu Rejonowego w C. o akta o sygn. [...] oraz wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentu PINB z dnia 9 października 2025 r. podlegały oddaleniu z uwagi na treść art. 106 § 3 P.p.s.a. Złożone wnioski wykraczały poza ramy postępowania dowodowego wskazane w art. 106 P.p.s.a.
Sąd administracyjny zasadniczo nie przeprowadza postępowania dowodowego. Wyjątkowo dopuścić może dowód z dokumentów na podstawie art. 106 § 3 P.p.sa., jednak sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego w sprawie (por. wyrok NSA z 9 lipca 2019 r., sygn. I GSK 1288/18). Co ważne, ustawodawca w art. 106 § 3 p.p.s.a. nie wymienił innych niż dokumenty środków dowodowych, więc brak jest podstaw do stosowania rozszerzającej wykładni tego przepisu i dopuszczenia możliwości prowadzenia przez sąd administracyjny postępowania dowodowego w zakresie szerszym niż dowody wymienione w nim expressis verbis (por. wyroki NSA: z 11 grudnia 2012 r., II OSK 1445/11; z 13 czerwca 2007 r., II OSK 1051/06; z 12 stycznia 2005 r., II OSK 1595/04; z 30 stycznia 2020 r., I OSK 1215/18). Z tych też względów wnioski skarżącego należało oddalić, o czym też Sąd orzekł postanowieniem na rozprawie w dniu 13 listopada 2025 r.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy powinny mieć na uwadze powyższe ustalenia, bacząc by nie naruszono reguł postępowania oraz by rozstrzygnięcia odpowiadały prawu materialnemu. Przede wszystkim PINB wyłączy od udziału w niniejszej sprawie swojego pracownika – G. N. oraz przeprowadzi raz jeszcze wszystkie czynności procesowe, które miały miejsce z jej udziałem, w szczególności przesłucha ponownie świadków, których przesłuchiwała G. N.. PINB dopilnuje także, żeby dalsze postępowanie prowadzone było w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się przy tym zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zapadło w pkt 2. sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. Na zasądzone koszty składa się kwota 500 zł uiszczona tytułem wpisu od skargi oraz 480 zł tytułem wynagrodzenia adwokata. Wysokość wynagrodzenia pełnomocnika wynika z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm).