IV SA/Po 64/21

IV SA/Po 64/21 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2021-06-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Katarzyna Witkowicz-Grochowska
Maria Grzymisławska-Cybulska
Monika Świerczak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 2027/21 - Wyrok NSA z 2023-10-11
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 3 § 1, art. 134 § 1, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 137
art. 1 § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1842
art. 15zzs(4) ust. 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 7, art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2019 poz 1507
art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 4, art. 39 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) Sędzia WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 02 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego oddala skargę w całości
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. nr SKO – [...]/20 Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego.
Rozstrzygnięcie powyższe zapadło w następującym stanie faktycznym.
Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2020 r. M. S. (dalej także jako "wnioskodawca" lub "skarżący") zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. o przyznanie pomocy finansowej zasiłku celowego z przeznaczeniem w szczególności "na potrzebę pilną i niezbędną do egzystencji " na zakup energii elektrycznej na miesiąc wrzesień i październik 2020r. wraz z opłatą abonamentową, opłacenie faktury bieżącej za wodę i ścieki, zakup gazu do pustej butli gazowej, zakup obuwia jesienno zimowego lub zimowego, zakup spalinowej piły do cięcia drewna, dwóch poduszek pod głowę do spania. W dniu [...] września 2020 r. przeprowadzono wywiad środowiskowy, podczas którego ustalono, że wnioskodawca zamieszkuje sam i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie posiada nikogo na swoim utrzymaniu, nie pracuje zawodowo ani dorywczo, ma przyznany zasiłek stały od organu I instancji w wysokości [...] zł miesięcznie i korzysta regularnie z innych form pomocy. Wnioskodawca jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym (orzeczenie wydane okresowo do [...].04 2023 r.) oraz posiada zaświadczenie lekarskie o niezdolności do pracy ( wydane okresowo do [...].01.2021 r.).
Decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...] września 2020 r. skarżącemu przyznano zasiłek celowy w kwocie [...]zł z przeznaczeniem na: zakup 2 poduszek, obuwia zimowego, doładowania energii elektrycznej do licznika przedpłatowego, opłaty bieżącego rachunku za wodę i ścieki oraz napełnienia butli gazowej oraz odmówiono pomocy na zakup piły spalinowej. W uzasadnieniu decyzji organ przeprowadził analizę przepisów ustawy o pomocy społecznej w zakresie odpowiadającym treści wniosku skarżącego. Wskazał, że przy przyznawaniu pomocy nie uwzględniono potrzeby zakupu piły spalinowej, o której zakup wnosił skarżący. Prezydent Miasta K. wskazał w decyzji, że koszt zakupu piły spalinowej w sklepach internetowych wynosi [...] zł., a wnioskodawca był w stanie przewidzieć konieczność zakupu piły spalinowej. Ponadto, skarżący ma możliwość zakupu gotowego pociętego drewna opałowego do pieca, na które została już przyznana pomoc finansowa decyzją z dnia [...] lipca 2020r. na sezon grzewczy [...]. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł skarżący wnosząc o jej uchylenie w całości z uwagi na naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 1876 z późn. zm., dalej również jako: "ustawa" albo "u.p.s.") oraz naruszenie art.67 ust.1 i 2 w zw. z art. 69 art. 7, art. 8, art. 9 oraz art. 10 § 1 i 11 k.p.a., a także art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 19 Konstytucji RP w zw. z art. 100 ust. 1 u.p.s. oraz art. 11, art.107 § 3, art. 77 §1, art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm., dalej jako: "k.p.a.") .
Decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] września 2020 r.
W uzasadnieniu decyzji opisano stan faktyczny sprawy oraz zastosowano przepisy ustawy o pomocy społecznej odnoszące się do zasiłku celowego. Podkreślono, że świadczenie z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, jednakże nie dowolny. Organ musi zatem przeprowadzić wszechstronne postępowanie wyjaśniające i rozważyć wszystkie okoliczności faktyczne sprawy. Zaakcentowano, że organ nie ma obowiązku spełnienia każdego żądania osoby ubiegającej się o pomoc. Zdaniem organu kwota zasiłku celowego oraz przeznaczenie tej kwoty zostały ustalone w sprawie w sposób odpowiadający przepisom prawa oraz w sposób obiektywny. Samorządowe Kolegium odwoławcze wskazał, że pozytywnie rozpatrzono wniosek skarżącego - jednak z uwagi na ograniczone możliwości finansowe przyznano wnioskowane świadczenie w niewielkiej z punktu widzenia wnioskodawcy wysokości. W związku z tym argumentacja wnioskodawcy jest bezzasadna. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zgodziło się z Prezydentem Miasta K., że zakup piły spalinowej nie jest niezbędną potrzebą bytową - a tylko na takie przyznawany jest zasiłek celowy.
Pismem z dnia [...] grudnia 2020 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego w szczególności na zakup niezbędnej piły spalinowej do cięcia drewna na opał do pieca w zimie. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że toporkiem lub siekierą rąbać drewna nie może bo jest po wypadku na skutek którego doznał złamania prawej reki i nie może wykonywać ruchów pronacyjno supinajacych a także jest osobą niepełnosprawną. Ponadto w skardze wskazano na uznaniowość podjętego rozstrzygnięcia oraz brak wykazania środków jakimi i dysponuje organ. W ocenie skarżącego działanie organów narusza zarówno przepisy Konstytucji, jak i podstawowych zasad postępowania administracyjnego określonych w art. 7, 8, 9, 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 39 ustawy o pomocy społecznej.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej.
Pismem z dnia [...] maja 2021 r. pełnomocnik skarżącego, ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę, podtrzymał zarzuty oraz stanowisko wskazane przez skarżącego w skardze i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta K.. Do pisma pełnomocnik skarżącego załączył kserokopię zaświadczeń lekarskich z dnia [...] stycznia 2021 r. oraz kserokopię opinii biegłego lekarza sądowego z dnia [...] stycznia 2021r..
Uzasadnienie prawne
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że sąd rozpoznał przedmiotową sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 z późn. zm.).
Materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1507 z późn. zm. - dalej jako: u.p.s.) oraz ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 - dalej jako: k.p.a.).
Poza sporem w okolicznościach badanej sprawy pozostaje, że skarżący zwrócił się o przyznanie zasiłku celowego na zakup energii elektrycznej na miesiąc wrzesień i październik 2020r. wraz z opłatą abonamentową, opłacenie faktury bieżącej za wodę i ścieki, zakup gazu do pustej butli gazowej, zakup obuwia jesienno zimowego lub zimowego, zakup spalinowej piły do cięcia drewna, dwóch poduszek pod głowę do spania. Kwestią bezsporną pozostaje, że skarżącemu przyznano zasiłek celowy w kwocie [...]zł z przeznaczeniem na zakup: 2 poduszek, obuwia zimowego, doładowania energii elektrycznej do licznika przedpłatowego, opłaty bieżącego rachunku za wodę i ścieki oraz napełnienia butli gazowej.
Istota sporu sprowadza się do zasadności przyznania - w okolicznościach badanej sprawy – zbyt małej kwoty zasiłku celowego, na pokrycie wskazanych przez wnioskodawcę potrzeb oraz odmowę pomocy na zakup piły spalinowej.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. stanowiący, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.
Zaznaczyć należy, że decyzja o przyznaniu albo odmowie przyznania zasiłku celowego ma charakter decyzji uznaniowej. Taki charakter decyzji oznacza, że organ administracji ma swobodę co do ustalenia treści rozstrzygnięcia, związaną z realizowaniem określonej polityki państwa. Kontrola sądu administracyjnego, prowadzona z punktu widzenia legalności decyzji administracyjnych, jest w stosunku do takich decyzji ograniczona. Sprowadza się bowiem do badania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności, a zatem - czy prowadząc postępowanie organ rozpoznający sprawę nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz czy w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i czy po wszechstronnym i wnikliwym jego rozważeniu dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania określonego uprawnienia i zakresu tego uprawnienia. Istotne znaczenie przy tym posiada uzasadnienie wydanej przez organ decyzji rozstrzygającej sprawę.
W ocenie Sądu organy rozpatrujące niniejszą sprawę nie uchybiły wskazanym powyżej przepisom i dyrektywom, w szczególności w wystarczającym stopniu zebrały i oceniły materiał dowodowy.
Rozpoznając niniejszą sprawę należało mieć na uwadze w szczególności podstawowe cele, jakie spełniać powinna instytucja pomocy społecznej. Z art. 2 ust. 1 u.p.s. wynika, że ma ona na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zwrócić należy również uwagę na treść art. 3 ust. 1 u.p.s., w którym wskazano, że pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Ponadto istotnym jest, że z art. 3 ust. 4 u.p.s. wynika, iż potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.
Zdaniem Sądu organy obu instancji wyjaśniły, że kwota przyznana z tytułu zasiłku celowego jest adekwatna zarówno do potrzeb skarżącego jak i możliwości organu. Skarżący argumentował, że przyznane kwoty są zbyt niskie i nie wystarczą na zaspokojenie zgłaszanych potrzeb. Sąd wskazuje, że rolą świadczeń z pomocy społecznej nie jest pełne sfinansowanie każdorazowo wszystkich zgłaszanych potrzeb w wysokości odpowiadającej wnioskodawcy. Zdaniem Sądu przyznany skarżącemu zasiłek celowy pomoże zaspokoić zgłaszane przez skarżącego potrzeby. Sąd w niniejszym składzie podziela bowiem pogląd, w myśl którego organy pomocy społecznej są upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. W ramach pomocy społecznej nie jest zatem możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych, potrzeb osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 20 grudnia 2016 r., I OSK 2837/15; z dnia 19 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 1464/06 - Lex nr 299415; z dnia 25 stycznia 2008 r., sygn. akt I OSK 624/07 - Lex nr 500091; z dnia 21 grudnia 2005 r. sygn. akt I OSK 658/05 - Lex nr 502005).
Wbrew zarzutom zawartym w skardze oraz piśmie pełnomocnika skarżącego z dnia [...] maja 2021 r. organy nie naruszyły przepisów postępowania, prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy (w tym dochód skarżącego) i uzasadniły swoje rozstrzygnięcie. Przyznana pomoc pomimo, iż nie spełnia oczekiwań skarżącego, została przyznana w zakresie adekwatnym zarówno do potrzeb skarżącego, jak również wysokości środków finansowych posiadanych na ten cel przez organ pomocy społecznej. Sąd w pełni podziela stanowisko, że piła spalinowa do cięcia drewna na opał nie jest niezbędną potrzebą bytową, w przeciwieństwie do samego opału, na zakup którego skarżący otrzymał pomoc na sezon grzewczy 2020/2021. Zaskarżone decyzje są zgodne z przepisami prawa i zostały wydane po przeprowadzeniu przez organy postępowania administracyjnego, zgodnie z jego naczelnymi zasadami i celem tego postępowania. Tak więc Sąd nie znalazł jakichkolwiek podstaw normatywnych do ich uchylenia. Na marginesie wskazać należy, że załączone przez pełnomocnika skarżącego, do pisma z dnia [...] maja 2021r., kopie dokumentów datowane są po wydaniu przedmiotowych decyzji, tym samym nie wpływają na prawidłowość podjętych rozstrzygnięć.
Mając na uwadze powyższe rozważania, uznając, że skarga jest bezzasadna Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.