IV SA/Po 636/25

IV SA/Po 636/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-09-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Katarzyna Witkowicz-Grochowska /sprawozdawca/
Sebastian Michalski
Wojciech Rowiński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6146 Sprawy uczniów
Skarżony organ
Dyrektor Szkoły
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Rowiński Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2025 r. sprawy ze skargi I. S., K. S. na decyzję Dyrektora Szkoły z dnia 22 maja 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia dziecka do szkoły uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komisji Rekrutacyjnej z dnia 14 maja 2025 r., znak [...]
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi I. S. i K. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu jest rozstrzygnięcie Dyrektora Szkoły z dnia 22 maja 2025 r., którym utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Komisji Rekrutacyjnej Publicznej Szkoły Podstawowej z dnia 14 maja 2025 r. w przedmiocie odmowy przyjęcia dziecka – I. S. - do [...] klasy szkoły podstawowej.
Z uzasadnienia skargi oraz przedłożonych Sądowi akt sprawy wynika, że w dniu 9 maja 2025 r. Komisja Rekrutacyjna Publicznej Szkoły Podstawowej przeprowadziła rekrutację kandydatów do klasy [...] na rok szkolny [...].
Liczba wolnych miejsc w szkole na rok [...] wynosiła 72. Do szkoły przyjęto 4 kandydatów z obwodu szkoły. Do II etapu rekrutacji zakwalifikowano 68 kandydatów. Komisja stwierdziła, że do dnia 8 maja 2025r, wynikającego z harmonogramu rekrutacji 1 kandydat nie potwierdził woli zapisu do szkoły. Na tej podstawie komisja przyjęła 67 kandydatów, którzy potwierdzili wolę zapisu. Najniższa liczba punktów uprawniająca do przyjęcia wynosiła 28. Liczba wolnych miejsc wynosi 1. Protokolant sporządził listy kandydatów przyjętych i nieprzyjętych w porządku alfabetycznym stanowiące załączniki do niniejszego protokołu. Na listach zamieszczono dopisek: najniższa liczba punktów uprawniająca do przyjęcia wynosi 28.
W piśmie z dnia 12 maja 2025 r. I. S. i K. S. zwrócili się z odwołaniem od rozstrzygnięcia Komisji. Wskazali, że w ich ocenie oraz w ocenie wychowawcy przedszkola, do którego uczęszcza obecnie dziecko, córka posiada wysoko oceniane predyspozycje i umiejętności, które wyróżniają ją na tyle, by mogła ona trafić do tej innowacyjnej szkoły. Tymczasem w uzasadnieniu niezakwalifikowania jej do Szkoły Podstawowej otrzymali jedynie liczbę punktów, bez szczegółowego omówienia oraz opisu zastosowanych kryteriów diagnostycznych. Kryteriów tych brak także w ww. uzasadnieniu jak w pkt. V ppkt 4. 7 i 8 Regulaminu rekrutacji. Zwrócili uwagę na te dzieci, które potrzebują dłuższego czasu na akceptację nowej sytuacji, by móc pokazać swoje cechy charakteru. Zadali pytanie, czy takie dzieci od razu są dyskwalifikowane?
Dalej wskazano, że zarówno z załączonej poniżej opinii z przedszkola, gdzie zostały podkreślone talenty i walory dziecka, jak i z załączonych dyplomów za udział w konkursach, w których dziecko chętnie bierze udział, wynika wprost, że córka jest dziewczynką nietuzinkową. Podkreślali, że spotkanie z rodzicami to także niejasno określony etap rekrutacji w Regulaminie do placówki (pkt IV ppkt 7 i 8), w którym brak przejrzystych i obiektywnych kryteriów, gdyż ma to być spotkanie informacyjne pkt lll.2.d. Argumentem szczególnym jest jednak fakt, że dziecko bardzo przeżywa odrzucenie jego kandydatury. Załączyli opinie z przedszkola oraz dyplomy dziecka uzyskane w konkursach.
Pismem z dnia 14 maja 2025 r. Komisja Rekrutacyjna uzasadniła swoje rozstrzygnięcie. Wskazano, że dziecko nie zostało zakwalifikowane do przyjęcia do klasy [...] w roku szkolnym [...] w Publicznej Szkoły Podstawowej. Decyzja komisji rekrutacyjnej wynika z niewystarczającej liczby punktów uzyskanych w toku postępowania rekrutacyjnego, prowadzonego zgodnie z obowiązującym regulaminem. W odpowiedzi na prośbę o dodatkowe informacje uprzejmie wyjaśniono, że w ramach rekrutacji przeprowadzane były zajęcia z dziećmi oraz spotkania z rodzicami. Ich celem była całościowa ocena gotowości dziecka do podjęcia nauki w naszej szkole oraz poznanie postawy wychowawczej rodziców i ich oczekiwań wobec szkoły. Podczas warsztatów z dziećmi komisja obserwowała przede wszystkim umiejętności społeczne: nawiązywanie relacji, gotowość do podejmowania zadań, funkcjonowanie w grupie podczas zabawy. W trakcie spotkania z rodzicami brano pod uwagę m.in.: motywację wyboru szkoły, gotowość do współpracy ze szkołą, zbieżność oczekiwań z koncepcją pracy naszej placówki, postawę wychowawczą i podejście do rozwoju dziecka. Każdy z wymienionych obszarów był oceniany na podstawie ustalonych kryteriów. Informujemy, że zgodnie z zasadami rekrutacji nie przewiduje się sporządzania indywidualnych opisów rozmów ani szczegółowych raportów z zajęć.
Pismem z dnia 16 maja 2025 r. Skarżący złożyli odwołanie do Dyrektora Szkoły, albowiem pismo które otrzymali od Komisji Rekrutacyjnej było ogólne i nie wyjaśniało żadnego z postawionych pytań. Wnieśli o zmianę decyzji i przyjęcie córki do Szkoły.
Przytaczając ponownie swoją argumentację zarzucili uzasadnieniu decyzji o niezakwalifikowania córki do Szkoły Podstawowej, że otrzymali jedynie liczbę punktów, bez szczegółowego omówienia oraz opisu zastosowanych kryteriów diagnostycznych. Kryteriów tych brak także w uzasadnieniu odpowiedzi Komisji, jak w pkt. V ppkt 4, 7 i 8 Regulaminu rekrutacji. Podkreślali, że spotkanie z rodzicami to także niejasno określony etap rekrutacji w Regulaminie do placówki (pkt IV ppkt 7 i 8), w którym brak przejrzystych i obiektywnych kryteriów, gdyż ma to być spotkanie informacyjne pkt lll.2.d.
Pismem z dnia 22 maja 2025 r. Dyrektor Szkoły Podstawowej podał, że podtrzymał w mocy rozstrzygnięcie Komisji Rekrutacyjnej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Skarżący wskazali, że w ich ocenie proces rekrutacyjny dla dzieci spoza obwodu przeprowadzono w sposób niezgodny z przepisami prawa oraz zasadami transparentności i równego traktowania kandydatów. W szczególności zwrócili uwagę na następujące nieprawidłowości.
Po pierwsze, w odpowiedzi telefonicznej na zapytanie o uzasadnienie negatywnej decyzji nie otrzymali informacji o przyznanej liczbie punktów dla kandydata. Na trzy zapytania mailowe ojca kandydata nie otrzymano odpowiedzi. Nie przedstawiono żadnych szczegółowych danych na temat punktacji oraz wag zastosowanych kryteriów oceny kandydata i jego rodziców, ani nie odniesiono się do indywidualnej sytuacji dziecka. Nie sporządzono uzasadnienia powodu niezakwalifikowania dziecka do szkoły zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 k.p.a. Uzasadnienie nie powinno być rozumiane wyłącznie, jako suma punktów uzyskanych kandydata.
Po drugie, Skarżący odnieśli się do niejasnych i niezweryfikowanych kryteriów oceny I etapu rekrutacji. W regulaminie rekrutacji (pkt IV ppkt 7 i 8) nie określono jasnych zasad, według których oceniane jest spotkanie z rodzicami kandydata. Zgodnie z pkt III. ppkt 2.d. powinno mieć ono charakter zapoznawczy z filozofią szkoły, a mimo to wpływało na końcową ocenę kandydata (pkt IV ppkt 1, 7 i 8). W regulaminie rekrutacji brakuje jakichkolwiek informacji o narzędziach diagnostycznych i wagach zastosowanych kryteriów oceny kandydatów. W regulaminie (pkt IV ppkt 4, 7 i 8) brak uszczegółowionych zapisów w tym zakresie. Rodzi to wątpliwości co do rzetelności i obiektywizmu tego etapu. Na szczególną uwagę zasługuje problem dzieci, które potrzebują więcej czasu na adaptację do nowej sytuacji, a które w procesie rekrutacji zostały zupełnie pominięte. Rodzi się pytanie, czy są one z góry dyskwalifikowane. W regulaminie rekrutacji, brak zapisów dających im możliwość zaprezentowania się w sposób adekwatny do ich potrzeb rozwojowych. Ponadto odpowiedzi Komisji Rekrutacyjnej i Dyrektorki Szkoły na to pytanie w treści odwołań rodziców kandydata zostały przemilczane.
Końcowo Skarżący wskazali, że ani Komisja Rekrutacyjna, ani Dyrektorka Szkoły nie odniosły się konkretnie do pytań zawartych w odwołaniach. Pytano o kryteria oceny spotkań oraz o brak zdefiniowanych wag w regulaminie rekrutacji. Odpowiedzi Komisji miały charakter ogólnikowy, nie zawierały informacji o punktacji oraz sposobie jej wyliczania. Nie odniesiono się również do załączników (opinia z przedszkola, dyplomy i zaświadczenia o aktywności kandydata). Odpowiedź Dyrektorki była lakoniczna, nie odniosła się ani do dokumentacji kandydata, ani do indywidualnej sytuacji dziecka, ani do kwestii braku jasnych kryteriów i wag punktowych. Na szczególną uwagę zasługuje brak odniesienia się Dyrektorki szkoły do problemu dzieci wymagających dłuższego procesu adaptacji. Przemilczenie tematu rodzi poważne wątpliwości co do równego traktowania i może prowadzić do dyskryminacji dzieci o mniej ekstrawertycznych cechach.
W związku z powyższym wnieśli o zbadanie prawidłowości przeprowadzenia i etapu rekrutacji dla dzieci spoza obwodu prowadzonej przez Publiczną Szkołę Podstawową, wydanie zaleceń Dyrektorowi szkoły, jeśli stwierdzone zostaną uchybienia formalne lub proceduralne, ponowne rozpatrzenie wniosku rekrutacyjnego dziecka zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz w sposób przejrzysty i zgodny z zasadą równego traktowania, uwzględnienie potrzeb dzieci o zróżnicowanym tempie adaptacyjnym w kryteriach rekrutacyjnych w regulaminie rekrutacji, a także rewizję obwodu szkoły, liczby uczniów uczęszczających do szkoły z obwodu i spoza obwodu. Szkoła ma charakter publiczny i powinna być otwarta na wszystkich uczniów, którzy powinni być oceniani zgodnie jasnymi kryteriami rekrutacji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu wskazano, że przepisy prawa powszechnie obowiązującego nie nakładają na publiczną szkołę podstawową obowiązku wprowadzania, w ramach procedury postępowania rekrutacyjnego dla kandydatów zamieszkałych poza jej obwodem, rozbudowanego systemu punktowego z precyzyjnym określeniem wag poszczególnych kryteriów oraz opisem stosowanych narzędzi diagnostycznych. Nie wszystkie aspekty procesu rekrutacyjnego mogą zostać ujęte w sztywne ramy liczbowe, gdyż ocena kandydata wymaga kompleksowego podejścia uwzględniającego jego indywidualne potrzeby i możliwości adaptacyjne.
Należy zwrócić uwagę zdaniem organu, że zgodnie z art. 133 ust. 2 Prawa oświatowego kandydaci zamieszkali poza obwodem publicznej szkoły podstawowej mogą być przyjęci do klasy I po przeprowadzeniu postępowania rekrutacyjnego, jeżeli szkoła nadal dysponuje wolnymi miejscami. Przepis ten nie nakłada na placówkę oświatową bezwzględnego obowiązku przyjęcia wszystkich kandydatów spoza obwodu. Jednocześnie z wyraźnej woli ustawodawcy pierwszeństwo przyjmowania do publicznej szkoły podstawowej przysługuje dzieciom zamieszkałym w obwodzie; szkoła zaś w pierwszej kolejności zobowiązana jest dążyć do zapewnienia optymalnych warunków edukacyjnych uczniom, których przyjęcie do klasy I gwarantuje ustawa. Przedmiotowe zadanie znajduje odzwierciedlenie w § IV ust. 8 Regulaminu Rekrutacji, zgodnie z którym: "Komisja rekrutacyjna ma na uwadze potrzebę budowy optymalnych zespołów w ramach tworzonych klas " — co pozwala szkole na dobór kandydatów w sposób zapewniający harmonijne funkcjonowanie nowoutworzonego oddziału.
Odnośnie do uzasadnienia wydanych rozstrzygnięć nie należy tracić zdaniem organu z pola widzenia, iż Skarżący mieli prawo do odwołania się od rozstrzygnięcia Komisji Rekrutacyjnej, z którego skorzystali, zgodnie z ustanowioną procedurą i w ramach której przedstawione zostały przyczyny braku zakwalifikowania I. S. do przyjęcia do klasy [...] w roku szkolnym [...]. Wskazania wymaga, że w piśmie z dnia 14 maja 2025 r. Komisja Rekrutacyjna wskazała skarżącym konkretne kryteria brane pod uwagę podczas spotkań z rodzicami. Zarzut dotyczący kwestii zapoznawczego charakteru spotkania z rodzicami kandydata dotyczy dzieci zamieszkałych w obwodzie Szkoły, co związane jest ze wspomnianym już ustawowym obowiązkiem przyjęcia tych dzieci do placówki. Jednocześnie wskazać trzeba, iż skład Komisji Rekrutacyjnej, obejmujący nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej, psychologa i pedagoga (§ IV ust. 2 regulaminu), gwarantuje profesjonalną i obiektywną ocenę kandydatów przez wykwalifikowanych specjalistów, z uwzględnieniem ich indywidualnych uwarunkowań. Mając na uwadze powyższe, organ II instancji w całości podtrzymał rozstrzygnięcie będące przedmiotem skargi i nie znalazł podstaw do jego zmiany.
Na rozprawie w dniu 17 września 2025 r. Skarżąca I. S. wnosiła i wywodziła jak dotychczas: w skardze oraz pismach złożonych w postępowaniu przed organami. Wskazała, że ani mąż, ani ona nie dostali uzasadnienia, ile punktów córka zdobyła w procesie rekrutacji.
Przewodniczący pouczył Skarżącą o treści art. 210 p.p.s.a. W związku z tym oświadczyła, że świadomie nie domaga się zwrotu kosztów postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; zwana dalej w skrócie "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Jednocześnie w ramach prowadzonej kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia - art. 135 P.p.s.a. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.
W tym miejscu Sąd wskazuje, że w ramach kontroli legalności działania organów administracji publicznej sąd administracyjny nie orzeka w zakresie ponownego rozpatrzenia wniosku rekrutacyjnego dziecka, w szczególności o uwzględnieniu potrzeb dziecka o zróżnicowanym tempie adaptacyjnym. W przedmiotowej sprawie dotyczącej odmowy przyjęcia dziecka do szkoły podstawowej brak także podstaw prawnych do orzekania przez sąd administracyjny w zakresie rewizji obwodu szkoły, liczby uczniów uczęszczających do szkoły z obwodu i spoza obwodu, jak tego domagali się skarżący. Zakres rozpoznania niniejszej sprawy wyznacza kontrola działania organów Szkoły w przedmiocie odmowy przyjęcia dziecka – I. S. do [...] klasy Publicznej Szkoły Podstawowej której organem prowadzącym jest fundacja [...] z siedzibą w P. posiadająca osobowość prawną (§ 2 Statutu [...], dostępny na stronie internetowej [...] [...]).
Zaskarżone do WSA rozstrzygnięcie (decyzja) z 22 maja 2025 r. Dyrektora Publicznej Szkoły Podstawowej o odmowie przyjęcia do [...] klasy, córki Skarżących, została oparta na wybranych przepisach rozdziału 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 737; zwana dalej "Prawo oświatowe", "P.o."), regulujących proces rekrutacji do publicznych szkół podstawowych. Według wyrażonych w nich reguł, do klasy [...] publicznej szkoły podstawowej, której ustalono obwód, przyjmuje się na podstawie zgłoszenia rodziców dzieci i młodzież zamieszkałe w tym obwodzie (art. 133 ust. 1 w zw. z art. 133 ust. 4 i art. 151 ust. 1 Prawa oświatowego). Kandydaci zamieszkali poza obwodem publicznej szkoły podstawowej mogą być przyjęci do klasy [...] po przeprowadzeniu postępowania rekrutacyjnego, jeżeli dana publiczna szkoła podstawowa nadal dysponuje wolnymi miejscami. W postępowaniu rekrutacyjnym brane są pod uwagę kryteria określone przez organ prowadzący Szkołę, z uwzględnieniem zapewnienia jak najpełniejszej realizacji potrzeb dziecka i jego rodziny oraz lokalnych potrzeb społecznych, oraz może być brane pod uwagę kryterium dochodu na osobę w rodzinie kandydata, na co wskazuje art. 133 ust. 2 i 3 w zw. z art. 133 ust. 4 i art. 154 ust. 3 Prawa oświatowego.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów skargi co do niejasnych i niezweryfikowanych kryteriów oceny rekrutacji i regulaminu rekrutacji wskazać należy, że z uwagi na rangę konstytucyjną prawa do nauki oraz zasadniczą funkcję edukacyjną, jaką spełniają przedszkole i szkoła, ustawodawca zdecydował się na uregulowanie w ustawie procedury przyjęć do przedszkola i szkoły. Ustawodawca zdecydował przy tym, że postępowanie rekrutacyjne do publicznych szkół i placówek przeprowadza komisja rekrutacyjna powołana przez dyrektora szkoły (art. 157 ust. 1 Prawa oświatowego).
Ustalając te kryteria organ prowadzący szkołę ma autonomię przy ich określaniu i przyznaniu każdemu z ustalonych przez siebie kryteriów rekrutacyjnych określonej wartości punktowej, lecz musi brać pod uwagę wszystkie dyrektywy wskazane przez ustawodawcę, o czym świadczy użyte w art. 133 ust. 2 Prawa oświatowego wyrażenie "z uwzględnieniem". Jednocześnie upoważnienie do określenia kryteriów obowiązujących na etapie postępowania rekrutacyjnego do publicznej szkoły podstawowej wynika z art. 131 ust. 6 w zw. z art. 154 ust. 3 Prawa oświatowego, zgodnie z którym (cytat): "Organ prowadzący określa nie więcej niż 6 kryteriów, o których mowa w ust. 4 i 5, oraz przyznaje każdemu kryterium określoną liczbę punktów, przy czym każde kryterium może mieć różną wartość.". W tej sytuacji, organ prowadzący nie może pomijać powyżej wskazanych przesłanek ustawowych.
W związku z tym, organ prowadzący szkołę może swobodnie ustalić, jakie grupy podmiotów (charakteryzujące się jakimi cechami) i w jakich przypadkach, będą korzystały z pierwszeństwa przyjęcia do szkoły. Ustalając te kryteria ma autonomię przy ich określaniu i przyznaniu każdemu z ustalonych przez siebie kryteriów rekrutacyjnych określonej wartości punktowej, lecz musi brać pod uwagę pewne dyrektywy wskazane przez ustawodawcę, o czym świadczy użyte w art. 133 ust. 2 Prawa oświatowego wyrażenie "z uwzględnieniem zapewnienia jak najpełniejszej realizacji potrzeb dziecka i jego rodziny oraz lokalnych potrzeb społecznych". W związku z tym Sąd kontrolujący rozstrzygnięcie dyrektora o nieprzyjęciu do klasy I dziecka, nie jest władny oceniać kryteria zastosowane przez daną szkołę w procesie rekrutacji. Przy czym, ocenę takich kryteriów odróżnić należy od oceny poprawności ich zastosowania i przedstawienia w jasny sposób tej oceny, w tym wypełnienie tych ustawowych kryteriów treścią odnoszącą się do wniosku i okoliczności sprawy konkretnego kandydata ubiegającego się o przyjęcie do szkoły podstawowej, o czym mowa będzie poniżej.
Wyniki postępowania rekrutacyjnego podaje się do publicznej wiadomości w formie listy kandydatów zakwalifikowanych i kandydatów niezakwalifikowanych, zawierającej imiona i nazwiska kandydatów oraz informację o zakwalifikowaniu albo niezakwalifikowaniu kandydata do publicznej szkoły (art. 158 ust. 1 Prawo oświatowe). Komisja rekrutacyjna podaje do publicznej wiadomości listę kandydatów przyjętych i kandydatów nieprzyjętych do publicznej szkoły. Lista zawiera imiona i nazwiska kandydatów przyjętych i kandydatów nieprzyjętych lub informację o liczbie wolnych miejsc (art. 158 ust. 3 Prawo oświatowe). Listy, o których mowa w ust. 1 i 3, podaje się do publicznej wiadomości poprzez umieszczenie w widocznym miejscu w siedzibie danego publicznego przedszkola, publicznej innej formy wychowania przedszkolnego, publicznej szkoły lub publicznej placówki. Listy zawierają imiona i nazwiska kandydatów uszeregowane w kolejności alfabetycznej oraz najniższą liczbę punktów, która uprawnia do przyjęcia (art. 158 ust. 4 Prawa oświatowego). W terminie 3 dni od dnia podania do publicznej wiadomości listy kandydatów przyjętych i kandydatów nieprzyjętych, rodzic kandydata lub kandydat pełnoletni może wystąpić do komisji rekrutacyjnej z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia odmowy przyjęcia kandydata do publicznej szkoły (art. 158 ust. 6 Prawa oświatowego). Uzasadnienie sporządza się w terminie 3 dni od dnia wystąpienia przez rodzica z wnioskiem. Należy podkreślić, że w myśl art. 158 ust. 7 Prawa oświatowego uzasadnienie odmowy przyjęcia zawiera przyczyny odmowy przyjęcia, w tym najniższą liczbę punktów, która uprawniała do przyjęcia, oraz liczbę punktów, którą kandydat uzyskał w postępowaniu rekrutacyjnym (art. 158 ust. 7 Prawa oświatowego). Rodzic kandydata lub kandydat pełnoletni może wnieść do dyrektora publicznej szkoły odwołanie od rozstrzygnięcia komisji rekrutacyjnej, w terminie 3 dni od dnia otrzymania uzasadnienia (art. 158 ust. 8 Prawa oświatowego). Dyrektor publicznej szkoły rozpatruje odwołanie od rozstrzygnięcia komisji rekrutacyjnej w terminie 3 dni od dnia otrzymania odwołania. Na to rozstrzygnięcie dyrektora służy skarga do sądu administracyjnego, co wynika z art. 158 ust. 9 Prawa oświatowego.
W analizowanej sprawie w postępowaniu rekrutacyjnym Szkoła prowadziła postępowanie rekrutacyjne na podstawie Regulaminu Postępowania Rekrutacyjnego do Publicznej Szkoły Podstawowej na rok szkolny [...], w którym organ prowadzący Szkołę określił kryteria rekrutacji dla kandydatów do klas [...] spoza obwodu, branych pod uwagę na trzech etapach postępowania rekrutacyjnego, określił liczbę punktów za każde z tych kryteriów oraz dokumenty niezbędne do ich potwierdzenia. Przy czym, podkreślić należy, że kandydaci zamieszkali w obwodzie Publicznej Szkoły Podstawowej przyjmowani są na podstawie zgłoszenia i rodzice tych kandydatów zaproszeni są na spotkanie w celu zapoznania ich z filozofią szkoły, a kandydaci zaproszeni są na warsztaty diagnostyczne celem optymalizacji zespołów klasowych. Zatem wbrew temu, co podnosi Skarżący, informacyjny charakter ma spotkanie z rodzicami dzieci z obwodu. Natomiast, w postępowaniu rekrutacyjnym, jeżeli szkoła nadal dysponuje wolnymi miejscami, biorą udział kandydaci, dla których wybrana szkoła nie jest szkoła obwodową, jak w niniejszej sprawie.
W pierwszym etapie rekrutacji odbywa się spotkanie rodziców/opiekunów kandydatów z Przewodniczącą komisji rekrutacyjnej i wyznaczonych przez nią członków komisji (pkt IV ust. 1 Regulaminu). Kolejny element stanowią spotkania dzieci z członkami komisji w grupach 7-8 osobowych w formie warsztatów diagnostycznych, gdzie będą sytuacja zadaniowe i zabawy grupowe, co należy podkreślić, we wspierającej atmosferze (pkt IV ust. 2 Regulaminu). Podczas warsztatów obserwowane będą przede wszystkim umiejętności społeczne: umiejętności nawiązywania relacji, gotowość do podejmowania zadań, funkcjonowanie w grupie podczas zabawy (pkt IV ust. 4 Regulaminu). Przy czym, jeżeli dziecko posiada opinię Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej o potrzebie kształcenia specjalnego i rodzice mają życzenie, aby w procesie rekrutacji zastosować zalecenia zawarte w opinii lub orzeczeniu to powinni przedstawić dokumenty przed rozpoczęciem rekrutacji (pkt IV ust. 5 Regulaminu). Po spotkaniach rekrutacyjnych z dziećmi i rodzicami komisja przydziela każdemu kandydatowi punktację w przedziale od 0 – 30 pkt. Punktacja przydzielana jest w oparci o przebieg spotkania z dzieckiem oraz rodzicami po przeprowadzeniu prze Komisję analizy tych spotkań. Komisja ma na uwadze potrzebę budowy optymalnych zespołów w ramach tworzonych klas (pkt IV ust. 7-8 Regulaminu). Następnie organ określił kolejne kryteria drugiego etapu i przyznane za nie punkty (V Regulaminu). Trzeci etap rekrutacji dotyczy sytuacji, gdy drugi etap nie przyniósł ostatecznego rozstrzygnięcia, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu, kryteria wskazane w Regulaminie, które – co Sąd podkreśla – organ prowadzący ustala na zasadzie samodzielności i autonomii mieszczą się w granicach określonych ustawą w art. 133 ust. 2 i 3 w zw. z art. 133 ust. 4 P.o., a z pewnością nie wykraczają poza ustawowe dyrektywy i nie są z nimi sprzeczne, nie wprowadzają także kryteriów nieznanych ustawie. Kryteria te zostały, wprawdzie ogólnie, ale określone z ustawowym wymogiem "uwzględnienia zapewnienia jak najpełniejszej realizacji potrzeb dziecka i jego rodziny oraz lokalnych potrzeb społecznych". Jakkolwiek, Sąd podkreśla, że zgodne z ustawą określenie kryteriów rekrutacji odróżnić należy od oceny poprawności ich zastosowania i przedstawienia w jasny oraz szczegółowy sposób tej oceny, poprzez odniesienie ich zastosowania do przypadku konkretnego kandydata ubiegającego się o przyjęcie do szkoły podstawowej.
Z przesłanych do Sądu akt administracyjnych wynika, że Przewodnicząca Komisji Rekrutacyjnej w piśmie z dnia 14 maja 2025 r. poinformowała, że decyzja komisji rekrutacyjnej o niezakwalifikowaniu dziecka do klasy [...] w roku szkolnym [...] wynika z niewystarczającej liczby punktów uzyskanych w toku postępowania rekrutacyjnego, prowadzonego zgodnie z obowiązującym regulaminem. Poinformowano, że w ramach rekrutacji przeprowadzane były zajęcia z dziećmi oraz spotkania z rodzicami. Ich celem była całościowa ocena gotowości dziecka do podjęcia nauki w szkole oraz poznanie postawy wychowawczej rodziców i ich oczekiwań wobec szkoły. Natomiast Dyrektor Szkoły w swojej decyzji z 22 maja 2025 r. w istocie nie zawarł żadnego uzasadnienia swojego stanowiska.
Po pierwsze, zauważyć należy, że przytoczone pismo Przewodniczącej Komisji Rekrutacyjnej, jak i pismo Dyrektora nie zawierają uzasadnienia wymaganego przepisami ustawy Prawo oświatowe. Jak stanowi bowiem art. 158 ust. 7 zd. drugie P.o., uzasadnienie odmowy przyjęcia kandydata do publicznej szkoły zawiera przyczyny odmowy przyjęcia, w tym najniższą liczbę punktów, która uprawniała do przyjęcia, oraz liczbę punktów, którą kandydat uzyskał w postępowaniu rekrutacyjnym. Rozstrzygnięcie o nieprzyjęciu do publicznej szkoły skutkuje bowiem ograniczeniem publicznego prawa podmiotowego obywatela do równego dostępu do nauki wynikającego z art. 70 Konstytucji RP oraz korzystania z powszechnie dostępnych usług publicznych.
We wspomnianym piśmie z dnia 14 maja 2025 r. nie spełniono opisanego wyżej warunku, tj. nie udzielono informacji ile I. S. otrzymała punktów w rekrutacji prowadzonej przez Komisję Rekrutacyjna Publicznej Szkoły Podstawowej. W protokole z posiedzenia Komisji Rekrutacyjnej wskazano, że najniższa punktów uprawniająca do przyjęcia wynosi 28, jednakże nie można tej liczby w żaden sposób odnieść do tego konkretnego dziecka, co samo w sobie stanowi o naruszeniu prawa, które doprowadzić musiało do uchylenia zaskarżonej decyzji Komisji. Uchybienia tego nie sanowała jeszcze bardziej lakoniczna decyzja Dyrektora Szkoły.
Po drugie, wskazać należy, że rozstrzygnięcia organów obu instancji winny odpowiadać wskazanym wymogom, jak też regułom właściwym decyzji. W orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Po 502/19, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA") utrwalony jest bowiem pogląd, że orzeczenie o nieprzyjęciu do szkoły jest decyzją administracyjną, nawet jeżeli ustawodawca posługuje się w przepisach rekrutacyjnych terminem rozstrzygnięcie. Decyzja administracyjna to jednostronna czynność (oświadczenie woli) z zakresu prawa administracyjnego. Decyzja administracyjna jako czynność prawna jednostronna charakteryzuje się tym, że dochodzi do skutku przez złożenie oświadczenia woli przez organ administracji publicznej. Oznacza to, że jakkolwiek strona bierze udział w procesie kształtowania treści decyzji lub nawet podjęcie decyzji jest uwarunkowane zgodą (wnioskiem) strony, to ostateczne, prawnie wiążące określenie treści decyzji należy niepodzielnie do organu administracji publicznej (Andrzej Wróbel, Komentarz do art. 104 k.p.a., stan prawny 15 września 2013 r.) W związku z powyższym, zarówno w doktrynie, jak i judykaturze, przyjmuje się m.in. to, że rozstrzygnięcie komisji rekrutacyjnej oraz jego uzasadnienie, z uwagi na kolegialny charakter organu, powinni podpisać wszyscy jej członkowie, a nie tylko przewodniczący (por. m.in. wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 1146/16, czy też wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 grudnia 2016 r., sygn. akt IV SA/Po 531/16, publ. CBOSA).
W niniejszej sprawie decyzja Komisji Rekrutacyjnej z dnia 14 maja 2025 r. podpisana została jedynie przez Przewodniczącą Komisji Rekrutacyjnej, co stanowi o naruszeniu prawa.
Po trzecie, kierując się zasadami wynikającymi z regulacji zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego, przyjmuje się zarówno w orzecznictwie, jak i poglądach przedstawicieli doktryny, że zwrot "przyczyny odmowy", występujący w art. 158 ust. 7 zd. 2 Prawa oświatowego nakazuje wyjaśnić, jakie względy zadecydowały o nieprzyjęciu dziecka do danej placówki oświatowej. Przyjmuje się ponadto, że również w postępowaniu odwoławczym Dyrektor Szkoły ma obowiązek podać motywy, jakimi się kierował, wydając rozstrzygnięcie w sprawie. W judykaturze przyjmuje się także, odwołując się do fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego określonych w k.p.a., że obowiązek uzasadnienia w przypadku rozstrzygnięcia dyrektora wydanego na skutek odwołania wymaga odniesienia się do zarzutów odwołania (tak m.in. (w:) wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 1602/14 publ. CBOSA), czego w niniejszej sprawie zupełnie zabrakło. Zgodnie z art. 15 k.p.a. Dyrektor Szkoły jak organ odwoławczy w postępowaniu rekrutacyjnym nie kontroluje tylko Komisji Rekrutacyjnej, ale zgodnie z art. 15 k.p.a. rozpatruje sprawę ponownie w jej całokształcie.
Treść rozstrzygnięć (decyzji) wydanych w niniejszej sprawie, zarówno Komisji Rekrutacyjnej, jak i Dyrektora Szkoły nie zawiera żadnego konkretnego uzasadnienia. Nie można za takowe uznać odniesienia się do kryteriów przyjętych w Regulaminie poprzez wskazanie, że po przeprowadzeniu rozmów z dziećmi oraz spotkań z rodzicami oceniono dziecko według ustalonych kryteriów, bez konkretnego i indywidualnego wyjaśnienia zastosowania przyjętych kryteriów w postępowaniu rekrutacyjnym w stosunku do dziecka oraz przełożenia tych kryteriów na liczbę punktów otrzymanych przez I. S., co wprost wynika z treści art. 158 ust. 7 zd. drugie P.o. Wyjaśnienia zastosowanych kryteriów w przypadku konkretnego dziecka nie można utożsamiać ze sporządzeniem indywidualnych opisów rozmów ani szczególnych raportów z zajęć, jak to Komisja podniosła w swoim uzasadnieniu.
Konkludując, wskazać należy, że w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie przyjmuje się, że z regulacji prawnych zawartych w przepisie art. 158 Prawa oświatowego wynika jednoznacznie, że zarówno rozstrzygnięcie wydane przez dyrektora, jak i rozstrzygnięcie komisji rekrutacyjnej winny spełniać wymogi określone dla decyzji w art. 107 § 1 k.p.a., zaś uzasadnienia owych rozstrzygnięć - winny spełniać elementarne wymogi uzasadnienia określone w art. 107 § 3 k.p.a. (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 1033/17, CBOSA). Nie ulega bowiem wątpliwości, że w postępowaniu poprzedzającym wydanie wspomnianych rozstrzygnięć organy orzekające powinny dochować obowiązku rzetelnego i dokładnego wyjaśnienia stanu fatycznego sprawy i wydać rozstrzygnięcie spełniające nie tylko wymogi formalne, ale też realizujące funkcję przekonywania strony do słuszności podjętej decyzji – art. 8 k.p.a. (por. m.in. wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 1602/14, CBOSA).
Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu wydanym w sprawie sygn. akt I OSK 2173/15, zauważył ponadto, iż Trybunał Konstytucyjny zaakcentował w swoim wyroku z dnia 8 stycznia 2013 r., sygn. akt K 38/12 (OTK ZU-A 2013, Nr 1, poz. 1, z glosą A. Jakubowskiego, Przegląd Prawa Publicznego z 2013r., nr 10, s. 109-119), że kandydat ubiegający się o przyjęcie do szkoły lub przedszkola musi mieć zapewnione gwarancje procesowe. Stąd - jak podniósł NSA - rozstrzygnięcie organu powinno posiadać podstawę legalną i opierać się wyłącznie na przepisach obowiązującego prawa (art. 6 i art. 7 k.p.a.), być wydane po prawidłowym ustaleniu przez organ stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), budzić zaufanie do władzy publicznej, w tym organów szkoły (art. 8 k.p.a.), a także podawać okoliczności faktyczne i prawne, które zdeterminowały rozstrzygnięcie względem kandydata (art. 9 k.p.a.), w tym przesłanki, którymi organ się kierował odmawiając jego przyjęcia (art. 11 k.p.a.).
Spełnienie powyższych warunków jest o tyle istotne, o ile zważy się również to, że treść uzasadnienia rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy przyjęcia do szkoły - zwłaszcza w zakresie ustalonych faktów - stanowi podstawę kontroli sądowej wydanego przez organ rozstrzygnięcia.
Mając powyższe na uwadze oraz okoliczności przedmiotowej sprawy trudno jest przyjąć, iż organy obu instancji, a więc zarówno Komisja Rekrutacyjna, jak i Dyrektor Szkoły, wydając sporne rozstrzygnięcia, zachowały wskazane wyżej wymogi wynikające z fundamentalnych zasad procedury administracyjnej. Nie sposób przyjąć w szczególności, że organy te nie naruszyły w sposób istotny art. 158 ust. 7 P.o. w związku z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę nie budziło wątpliwości, że w uzasadnieniu Komisji niedostatecznie wyjaśniono, dlaczego organ uznał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania rekrutacyjnego do Publicznej Szkoły Podstawowej córka Skarżących nie spełniła przesłanek do wydania pozytywnego rozstrzygnięcia w przedmiocie przyjęcia do [...] klasy. Sąd uznał również, iż Komisja Rekrutacyjna, wydając sporne rozstrzygnięcie z dnia 14 maja 2025 r., dopuściła się istotnego naruszenia przepisów art. 157 P.o. w związku z art. 107 § 1 k.p.a., albowiem - w wyniku zignorowania owych regulacji prawnych - pod rozstrzygnięciem oraz jego uzasadnieniem nie podpisali się wszyscy członkowie tego organu kolegialnego, którzy uczestniczyli w wydawaniu przedmiotowego rozstrzygnięcia (pod spornym rozstrzygnięciem i jego uzasadnieniem podpisała się jedynie Przewodnicząca Komisji Rekrutacyjnej).
Natomiast decyzja Dyrektora w ogóle nie zawiera wymaganych elementów, w tym przywołania podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego i prawnego rozstrzygnięcia, ani rozpatrzenia zarzutów odwołania. Ponadto, Dyrektor Szkoły działając jako organ odwoławczy, dopuściła się istotnego naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 158 ust. 9 P.o. w związku z art. 7 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., albowiem w żaden sposób nie odniosła się w uzasadnieniu wydanego w dniu 22 maja 2025 r. rozstrzygnięcia do zarzutów przywołanych przez Skarżących w złożonym w dniu 16 maja 2025 r. odwołaniu od rozstrzygnięcia Komisji Rekrutacyjnej.
W konsekwencji, Sąd uznał, że oba sporne rozstrzygnięcia naruszają również w sposób istotny wskazane przepisy postępowania, co mogło mieć zasadniczy wpływ na ostateczny wynik sprawy.
W tych okolicznościach niezbędne okazało się uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Szkoły z dnia 22 maja 2025 r., znak [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Komisji Rekrutacyjnej Publicznej Szkoły Podstawowej z dnia 14 maja 2025 r., znak [...], na podstawie art. 135 P.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. Popełnione błędy w procesie interpretacji i stosowania prawa mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem nie przekonują do odmowy przyjęcia kandydatki do klasy [...] Publicznej Szkoły Podstawowej.
Ponownie prowadząc postępowanie organy rozpatrzą wniosek o przyjęcie córki Skarżących do Publicznej Szkoły Podstawowej przy uwzględnieniu oceny prawnej wyrażonej w niniejszym uzasadnieniu. W przypadku ponownej odmowy przyjęcia, organy uzasadnią swe decyzje w sposób wymagany przepisami Prawa oświatowego i k.p.a., szczegółowo wskazując uzyskaną punktację, wyjaśnienia zastosowania kryteriów, jakie spełniła oraz jakich nie spełniła kandydatka oraz odpowiadające im punkty. Powołanie bowiem minimalnej liczy 28 punktów, bez szczegółowego wyjaśnienia liczby punktów otrzymanych przez kandydatkę jest niewystarczające dla prawidłowego uzasadnienia odmowy przyjęcia do Szkoły.
Z wyłożonych względów Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku. Sąd nie zasądził na rzecz Skarżących zwrotu kosztów postępowania sądowego przysługujących im solidarnie na podstawie art. 200 P.p.s.a. i art. 205 § 1 P.p.s.a. Skarżący nie złożyli wniosku o zasądzenie na ich rzecz koszów postępowania sądowego, który Skarżąca podtrzymała na rozprawie mimo pouczenia zgodnie z art. 210 § 1 P.p.s.a.