IV SA/PO 619/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2024-10-30
NSAnieruchomościŚredniawsa
plan miejscowyuchwałanieruchomościgospodarka nieruchomościamiteren rolnypodział nieruchomościscalanie nieruchomościWSAnadzór wojewody

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził nieważność części uchwały Rady Gminy Włoszakowice dotyczącej miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, uznając, że narusza ona przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Wojewoda Wielkopolski zaskarżył uchwałę Rady Gminy Włoszakowice w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących scalania i podziału nieruchomości. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną, stwierdzając nieważność § 11 pkt 2 lit. b oraz pkt 3 lit. b uchwały w zakresie terenów RM/U. Uzasadniono to istotnym naruszeniem zasad sporządzania planu, w szczególności sprzecznością z ustawą o gospodarce nieruchomościami, która wyłącza stosowanie przepisów o podziale nieruchomości na terenach rolnych.

Sprawa dotyczyła skargi Wojewody Wielkopolskiego na uchwałę Rady Gminy Włoszakowice z dnia 30 maja 2022 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obrębu geodezyjnego Dłużyna. Wojewoda wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały w części dotyczącej § 11 pkt 2 lit. b oraz pkt 3 lit. b, argumentując, że narusza ona przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.) dotyczące scalania i podziału nieruchomości. W szczególności, uchwała określała minimalną powierzchnię działki (1000 m²) i szerokość frontu (25 m) dla terenów RM/U (zabudowa zagrodowa z dopuszczeniem usług), które są terenami rolnymi. Sąd administracyjny, rozpoznając skargę, podzielił stanowisko Wojewody. Stwierdzono, że ustalenia uchwały w zakresie parametrów działek rolnych naruszają art. 101 ust. 2 u.g.n., który wyłącza stosowanie przepisów o podziale i scalaniu nieruchomości na terenach rolnych i leśnych, chyba że zachodzą określone wyjątki. Sąd uznał to naruszenie za istotne, skutkujące nieważnością uchwały w zaskarżonej części. Rada Gminy Włoszakowice nie kwestionowała zarzutów skargi i wniosła o jej uwzględnienie. W konsekwencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził nieważność § 11 pkt 2 lit. b oraz pkt 3 lit. b uchwały w zakresie terenów RM/U i zasądził od Gminy na rzecz Wojewody zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, ustalenia te stanowią istotne naruszenie prawa, ponieważ naruszają przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, które wyłączają stosowanie przepisów o podziale i scalaniu nieruchomości na terenach rolnych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że Rada Gminy wykroczyła poza zakres delegacji ustawowej, regulując w planie miejscowym parametry działek rolnych, co jest sprzeczne z art. 101 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (14)

Główne

u.s.g. art. 93 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Organ nadzoru może zaskarżyć uchwałę organu gminy do sądu administracyjnego, jeśli nie stwierdził jej nieważności we własnym zakresie.

u.g.n. art. 101 § 2

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Przepisów dotyczących podziału i scalania nieruchomości nie stosuje się do nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele inne niż rolne i leśne.

P.p.s.a. art. 147 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stwierdza nieważność aktu prawa miejscowego w całości lub części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa skutkujące tą nieważnością.

Pomocnicze

u.p.z.p. art. 15 § 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Określa obowiązkowe elementy planu miejscowego, w tym szczegółowe zasady i warunki scalania i podziału nieruchomości.

u.s.g. art. 91 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna, chyba że naruszenie ma charakter nieistotny.

u.g.n. art. 92 § 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Wyłącza stosowanie przepisów o podziale nieruchomości na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele rolne i leśne, z pewnymi wyjątkami.

P.u.s.a. art. 1 § 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.u.s.a. art. 1 § 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.p.s.a. art. 3 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego.

P.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 205

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § 1

ZTP art. 115

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów w sprawie zasad techniki prawodawczej

W akcie prawa miejscowego zamieszcza się tylko przepisy regulujące sprawy przekazane do unormowania w przepisie upoważniającym.

ZTP art. 6

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów w sprawie zasad techniki prawodawczej

Nakaz precyzyjnego i zrozumiałego redagowania przepisów.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ustalenia planu miejscowego dotyczące parametrów działek rolnych naruszają przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Rada Gminy wykroczyła poza zakres delegacji ustawowej, regulując kwestie już uregulowane ustawowo dla terenów rolnych.

Godne uwagi sformułowania

istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego naruszenie właściwości organów rudymentarne kanony techniki prawodawczej organ nadzoru nie jest skrępowany jakimkolwiek terminem do wniesienia skargi

Skład orzekający

Józef Maleszewski

przewodniczący

Katarzyna Witkowicz-Grochowska

sprawozdawca

Jacek Rejman

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących planowania przestrzennego i gospodarki nieruchomościami, w szczególności wyłączenia stosowania przepisów o podziale i scalaniu nieruchomości na terenach rolnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie plan miejscowy zawierał regulacje dotyczące podziału i scalania nieruchomości na terenach rolnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak istotne jest przestrzeganie granic kompetencji ustawowych przy tworzeniu planów miejscowych i jak błędy proceduralne lub materialne mogą prowadzić do stwierdzenia nieważności uchwały.

Błąd w planie miejscowym: Sąd stwierdził nieważność uchwały Rady Gminy z powodu naruszenia przepisów o nieruchomościach rolnych.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Po 619/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-10-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Jacek Rejman
Józef Maleszewski /przewodniczący/
Katarzyna Witkowicz-Grochowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w części
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) Asesor sądowy WSA Jacek Rejman Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2024 r. sprawy ze skargi Wojewody Wielkopolskiego na uchwałę Rady Gminy Włoszakowice z dnia 30 maja 2022 r. nr XL/310/2022 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obrębu geodezyjnego Dłużyna 1. stwierdza nieważność § 11 pkt 2 lit. b oraz pkt 3 lit. b zaskarżonej uchwały; 2. zasądza od Gminy Włoszakowice na rzecz Wojewody Wielkopolskiego kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 8 lipca 2024 r. Wojewoda Wielkopolski wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na uchwałę Nr XL/310/2022 Rady Gminy Włoszakowice z dnia 30 maja 2022 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obrębu geodezyjnego Dłużyna (dalej "Uchwała"). Na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2024 r. poz. 609 ze zm.) Wojewoda wniósł o stwierdzenie nieważności powyższej Uchwały w części, tj.: § 11 pkt 2 lit. b oraz pkt 3 lit. b w zakresie terenów RM/U.
W uzasadnieniu skargi Wojewoda podniósł, że podstawę prawną podjętej Uchwały stanowiły przepisy art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U z 2022 r. poz. 559 ze zm., zwanej dalej "ustawą" lub "u.p.z.p.").
W uzasadnieniu skargi Wojewoda argumentował, że zasady procedury scalenia i podziału nieruchomości szczegółowo reguluje ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (obecnie: Dz.U z 2023 r. poz. 344 ze zm.). Natomiast w § 11 uchwały, dotyczącym szczegółowych zasad i warunków scalania i podziału nieruchomości, określono w pkt. 2 lit. b uchwały, minimalną powierzchnię działki 1000 m˛ dla terenów RM/U - zabudowy zagrodowej z dopuszczeniem usług związanych z produkcją rolną, a następnie w pkt. 3 uchwały lit. b określono dla terenów RM/U szerokość frontów nie mniejszą niż 25 m. W związku z tym, należy uznać, że zamieszczenie w planie tego zapisu stanowi o naruszeniu art. 101 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz przekroczenie uprawnień wynikających z art. 15 ustawy, a tym samym naruszenie zasad sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy Włoszakowice wniosła o jej uwzględnienie wskazując, że Wojewoda Wielkopolski wezwał o uzupełnienie dostarczonej dokumentacji prac planistycznych do Uchwały Nr XL/310/2023 Rady Gminy Włoszakowice z dnia 30 maja 2022 r., w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obrębu geodezyjnego Dłużyna oraz przesłanie brakujących dokumentów. Wójt Gminy Włoszakowice przedłożył brakujące dokumenty oraz wyjaśnił, że w art. 11 pkt. 2 lit. b oraz pkt. 3 lit. b, omyłkowo zawarto ustalenia w zakresie zasad i podziału nieruchomości dla terenów rolniczych, ponieważ powyższe zasady reguluje art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r., o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 344 ze zmianami).
Na rozprawie w dniu 30 października 2024 r. nie stawił się nikt, strony zostały prawidłowo zawiadomione o jej terminie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga okazała się zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 334), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego.
Przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Wojewoda Wielkopolski uczynił uchwałę Nr XL/310/2022 Rady Gminy Włoszakowice z dnia 30 maja 2022 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obrębu geodezyjnego Dłużyna (dalej "Uchwała"), opublikowaną w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego z dnia 7 czerwca 2022 r., pod pozycją 4433.
Nie ulega wątpliwości, że zaskarżona Uchwała, jako podjęta w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest aktem prawa miejscowego, co wynika wyraźnie w treści przepisu art. 14 ust. 8 ustawy z 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2022 r. poz. 503 dalej "u.p.z.p." w brzmieniu obowiązującym na dzień podjęcia Uchwały). Tym samym bez wątpienia należy ona do kategorii aktów zaskarżalnych do sądu administracyjnego, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 P.p.s.a.
Wojewoda zaskarżył Uchwałę w części i wniósł o stwierdzenie nieważności w części, tj. w zakresie § 11 pkt 2 lit. b oraz pkt 3 lit. b w zakresie terenów RM/U z uwagi na istotne naruszenie prawa, co wyznaczyło zakres zaskarżenia przedmiotowej Uchwały i rozpoznania skargi przez Sąd. Skargę wywiódł jako organ nadzoru w rozumieniu przepisów Rozdziału 10 ustawy z dnia 08 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2022 r., poz. 559 ze zm.; w skrócie "u.s.g.").
Rada Miejska uchwaliła zaskarżony akt na podstawie upoważnienia ustawowego z art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym w brzmieniu obowiązującym na dzień podjęcia Uchwały. Jako podstawę prawną wskazano ten przepis oraz art. 20 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
W świetle art. 91 ust. 1 u.s.g. uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne, przy czym o nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia. Po upływie tego terminu organ nadzoru nie może już we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały (zarządzenia) organu gminy, a jedynie może zaskarżyć taki wadliwy, jego zdaniem, akt do sądu administracyjnego, zgodnie z art. 93 ust. 1 u.s.g. Realizując tę kompetencję, organ nadzoru nie jest skrępowany jakimkolwiek terminem do wniesienia skargi (zob. np.: wyrok NSA z 15.07.2005 r., II OSK 320/05, ONSAiWSA 2006, nr 1, poz. 7; postanowienie NSA z 29.11.2005 r., I OSK 572/05, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej w skrócie "CBOSA").
W rozpoznawanej sprawie Wojewoda w ustawowym terminie 30 dni od dnia otrzymania Uchwały nie orzekł o jej nieważności chociażby w części, wobec czego władny był zaskarżyć Uchwałę w trybie art. 93 u.s.g. do sądu administracyjnego.
Mając wszystko to na uwadze Sąd uznał skargę Wojewody 8 lipca 2024 r. za dopuszczalną i przystąpił do jej merytorycznego rozpoznania, w granicach zaskarżenia oraz własnej kognicji. Oceny, czy zaskarżony plan miejscowy jest obarczony wadą skutkującą stwierdzeniem jego nieważności przez sąd administracyjny na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a., dokonuje się przez pryzmat przesłanek wynikających z art. 28 ust. 1 u.p.z.p. W myśl tego przepisu istotne naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części.
Pojęcie "trybu sporządzania planu miejscowego" (zwanego też potocznie "procedurą planistyczną") – którego zachowanie stanowi przesłankę formalną zgodności planu miejscowego z przepisami prawa – odnosi się do sekwencji czynności, jakie podejmuje organ w celu doprowadzenia do uchwalenia planu miejscowego, począwszy od uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu, a na jego uchwaleniu skończywszy.
Przenosząc dotychczasowe uwagi o charakterze ogólnym na grunt niniejszej sprawy, należy w pierwszej kolejności stwierdzić, że we wniesionej skardze zostały podniesione wyłącznie zarzuty dotyczące naruszenia zasad sporządzania planu miejscowego, natomiast nie podniesiono żadnego zarzutu, który dotyczyłby naruszenia trybu sporządzania planu.
Przechodząc dalej wskazać należy, że pojęcie "zasad sporządzania planu miejscowego" – których przestrzeganie stanowi przesłankę materialną zgodności planu miejscowego z przepisami prawa – należy wiązać z samym sporządzeniem (opracowaniem) aktu planistycznego, a więc z merytoryczną zawartością tego aktu (część tekstowa, graficzna, załączniki), zawartych w nim ustaleń, a także standardów dokumentacji planistycznej (por. wyroki NSA: z 25.05.2009 r., II OSK 1778/08; z 11.09.2008 r., II OSK 215/08 – CBOSA). Zasady sporządzania planu miejscowego w aspekcie jego wymaganej oraz dopuszczalnej treści zostały szczegółowo określone w przepisach art. 15 ust. 2 i 3 u.p.z.p. – określających katalog zagadnień (elementów treściowych) podlegających normowaniu w planie miejscowym: "obowiązkowo" (ust. 2) oraz "w zależności od potrzeb" (ust. 3) – a dodatkowo scharakteryzowany w powyżej wskazanym rozporządzeniu Ministra infrastruktury w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Należy jednak zauważyć, że taki sposób rozumienia owej "obligatoryjności" elementów planu wymienionych w art. 15 ust. 2 u.p.z.p., zgodnie z którym plan miejscowy musi zawierać poszczególne ustalenia, o których mowa w tym przepisie, wówczas, gdy okoliczności faktyczne dotyczące obszaru objętego planem, wynikające zwłaszcza z istniejącego lub planowanego przeznaczenia i sposobu zagospodarowania terenu, uzasadniają dokonanie takich ustaleń (por. wyroki NSA: z 23.04.2010 r., II OSK 311/10; z 13.10.2011 r., II OSK 1566/11; z 06.09.2012 r., II OSK 1343/12 – CBOSA; por. też: Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne. Komentarz, pod red. Z. Niewiadomskiego, Warszawa 2016, art. 15 Nb 6, s. 18; I. Zachariasz [w:] H. Izdebski, I. Zachariasz, Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Komentarz, Warszawa 2013, uw. 3 do art. 15). W pewnym sensie są to więc także postanowienia wprowadzane do konkretnego planu miejscowego "w zależności od potrzeb" – z tym że "potrzeb" pojmowanych obiektywnie, jako ściśle uwarunkowanych istniejącymi okolicznościami faktycznymi, a nie, jak na tle art. 15 ust. 3 u.p.z.p., bardziej subiektywnie, jako wynikających z własnej, swobodnej oceny organu planistycznego (por. wyrok NSA z 27.11.2018 r., II OSK 2406/18, CBOSA).
Dalej należy podkreślić, że w świetle art. 91 ust. 1 zd. pierwsze w zw. z ust. 4 u.s.g. uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna, chyba że naruszenie prawa ma charakter nieistotny. Na gruncie tych przepisów przyjmuje się, że pojęcie "sprzeczności z prawem" obejmuje sprzeczność postanowień aktu prawa miejscowego z jakimkolwiek aktem prawa powszechnie obowiązującego, w tym także z rozporządzeniem – co w konsekwencji oznacza, że również z Zasadami techniki prawodawczej, które stanowią załącznik do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz.U. z 2016r., poz. 283, dalej "ZTP"). Choć w większości przypadków sprzeczność z konkretnymi, szczegółowymi dyrektywami legislacyjnymi zawartymi w ZTP będzie miała zapewne charakter nieistotnego naruszenia prawa, to jednak nie można wykluczyć sytuacji, w których konkretne uchybienie zasadom techniki prawodawczej trzeba będzie zakwalifikować jako istotne naruszenie prawa. Będzie to zwłaszcza dotyczyć reguł określanych w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego ("TK") mianem "rudymentarnych kanonów techniki prawodawczej" (zob. np.: postanowienie TK z 27.04.2004 r., P 16/03, OTK-A 2004, nr 4, poz. 36; wyrok TK z 23.05.2006 r., SK 51/05, OTK-A 2006, nr 5, poz. 58; wyrok TK z 16.12.2009 r., Kp 5/08, OTK-A 2009, nr 11, poz. 170; wyrok TK z 03.12.2015 r., K 34/15, OTK-A 2015, nr 11, poz. 185), nakaz przestrzegania których postrzegany jest jako jeden z elementów konstytucyjnej zasady prawidłowej legislacji (por. T. Zalasiński, Zasady prawidłowej legislacji w poglądach Trybunału Konstytucyjnego, Warszawa 2008, s. 51). Podobne stanowisko zajął w doktrynie G. Wierczyński, zdaniem którego sytuacje, w których naruszone zostały ZTP, powinny być traktowane jako nieistotne naruszenie prawa, a sytuacje, w których wraz z naruszeniem ZTP doszło do naruszenia konstytucyjnych zasad tworzenia prawa – jako naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności aktu prawa miejscowego (zob. G. Wierczyński, Redagowanie i ogłaszanie aktów normatywnych. Komentarz, Warszawa 2016, s. 32; por. też D. Dąbek, Prawo miejscowe, Warszawa 2015, s. 205–206).
Konsekwentnie należy przyjąć, że naruszenie przez organ planistyczny owych "rudymentarnych kanonów techniki prawodawczej" będzie równoznaczne z istotnym naruszeniem zasad sporządzania planu miejscowego.
Jednym ze wspomnianych "rudymentarnych kanonów" jest niewątpliwie reguła wynikająca z § 115 (podobnie: § 134 pkt 1) w zw. z § 143 ZTP, w myśl której w akcie prawa miejscowego zamieszcza się tylko przepisy regulujące sprawy przekazane do unormowania w przepisie upoważniającym (upoważnieniu ustawowym). Regulacja ta koresponduje z przepisem art. 94 Konstytucji RP, który wskazuje, że akty prawa miejscowego muszą być ustanawiane nie tylko "na podstawie", ale i "w granicach" upoważnień zawartych w ustawie. W odniesieniu do miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego owe granice upoważnienia ustawowego wyznaczają przede wszystkim przepisy art. 4 ust. 1 oraz art. 15 ust. 2 i 3 u.p.z.p.
Istotne znaczenie ma również wysłowiony w Zasadach techniki prawodawczej (zwłaszcza w ich § 6) generalny nakaz takiego redagowania przepisów aktów prawodawczych, aby dokładnie i w sposób zrozumiały dla adresatów zawartych w nich norm wyrażały intencje prawodawcy. Innymi słowy, każdy przepis winna cechować precyzja, komunikatywność oraz wynikająca z nich adekwatność wypowiedzi do zamiaru prawodawcy (zob. M. Zieliński [w:] S. Wronkowska, M. Zieliński, Komentarz do zasad techniki prawodawczej, Warszawa 2012, uwaga do § 6, s. 38–39). Dotyczy to także przepisów prawa miejscowego (zob. wyrok WSA z 26.03.2016 r., IV SA/Po 62/16, CBOSA).
Podkreślić należy, że - jak wynika z postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z 15 kwietnia 2008 r. sygn. P 26/07 (OTK-A 2008, nr 3, poz. 52) - tworzenie przepisów zbędnych jest błędem techniki prawodawczej, który w konkretnym przypadku może prowadzić do uznania, że doszło do sprzeczności z wynikającą z zasady demokratycznego państwa prawnego zasadą poprawnej legislacji – jeśli zostanie wykazane, że skutków tego błędu nie można usunąć za pomocą reguł wykładni i reguł kolizyjnych powszechnie uznawanych i stosowanych w praktyce egzegezy przepisów prawnych (por. G. Wierczyński, Redagowanie i ogłaszanie aktów normatywnych. Komentarz, Warszawa 2016, uw. 12 do § 11 ZTP).
Zdaniem autora skargi ustalenia Planu zakresie § 11 pkt 2 lit. b oraz pkt 3 lit. b w zakresie terenów RM/U naruszają zasady sporządzania planu miejscowego wynikające z, obowiązujących w dniu podjęcia zaskarżonej Uchwały, przepisów art. 15 ust. 2 pkt 8 u.p.z.p. – w myśl których w planie miejscowym określa się obowiązkowo "szczegółowe zasady i warunki scalania i podziału nieruchomości objętych planem miejscowym", a także art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2021 r. poz. 1899 ze zm., dalej "u.g.n.").
Zgodnie z § 11 Uchwały w zakresie szczegółowych zasad i warunków scalania i podziału nieruchomości ustala się: minimalne powierzchnie działek na terenach oznaczonych symbolem RM/U: 1000 m2 (pkt 2 lit. b), a także minimalne szerokości frontów działek na terenach oznaczonych symbolem RM/U: 25 m (pkt 3 lit. b).
Sąd w niniejszym składzie podziela stanowisko Wojewody o istotnej wadliwości zaskarżonych postanowień Planu, z uwagi na to, że doszło do istotnego naruszenia ww. przepisów (zasad) planistycznych. Słusznie podniesiono w skardze, że omawiane regulacje Uchwały pozostają w sprzeczności z przepisami u.g.n. Stosownie bowiem do treści art. 92 u.g.n. przepisów rozdziału dotyczącego podziału nieruchomości nie stosuje się do nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele rolne i leśne, a w przypadku braku planu miejscowego do nieruchomości wykorzystywanych na cele rolne i leśne, chyba że dokonanie podziału spowodowałoby konieczność wydzielenia nowych dróg niebędących niezbędnymi drogami dojazdowymi do nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych albo spowodowałoby wydzielenie działek gruntu o powierzchni mniejszej niż 0,3000 ha (ust. 1). Za nieruchomości wykorzystywane na cele rolne i leśne uznaje się nieruchomości wykazane w katastrze nieruchomości jako użytki rolne albo grunty leśne oraz zadrzewione i zakrzewione, a także wchodzące w skład nieruchomości rolnych użytki kopalne, nieużytki i drogi, jeżeli nie ustalono dla nich warunków zabudowy i zagospodarowania terenu (ust. 2). Z kolei w myśl art. 101 ust. 2 u.g.n. przepisy rozdziału dotyczącego podziału i scalania nieruchomości stosuje się do nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele inne niż rolne i leśne.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym - które Sąd w niniejszym składzie podziela - "umieszczenie w ustaleniach planu miejscowego postanowień dotyczących zasad i warunków scalania i podziału nieruchomości położonych na terenach rolnych, narusza przepisy art. 101 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Tak opisane naruszenie prawa ma charakter istotny, bowiem przyjętych zasad nie można ustalać dla terenów przeznaczonych w planie miejscowym na cele rolnicze bądź leśne" (patrz wyr. WSA w Poznaniu z 10 sierpnia 2023 r., sygn. akt IV SA/Po 352/23 i przywołane tam orzecznictwo, m.in. wyroki WSA: z 23.08.2018 r., IV SA/Po 578/18; z 24.10.2019 r., IV SA/Po 865/19; z 06.02.2020 r., IV SA/Po 862/19; CBOSA).
Zgodnie z powyższym stanowiskiem, kwestia parametrów działek powstających w wyniku podziału albo scalenia i podziału nieruchomości przeznaczonych w planach miejscowych na cele rolne i leśne, co do zasady nie wymaga unormowania. A tam gdzie ustawodawca uznał to za celowe lub niezbędne, odnośne regulacje ustanowił sam (zob. m.in.: art. 92 ust. 1 i art. 93 ust. 2a u.g.n., przepisy ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów, do których odsyła art. 101 ust. 2 u.g.n.). Skoro zaś omawiane zagadnienia podziałów oraz scaleń i podziałów nieruchomości przeznaczonych na cele rolne i leśne zostały w niezbędnym zakresie unormowane w ustawach, to oznacza, że uchwałodawca lokalny nie posiada już w tym zakresie kompetencji normodawczej. W szczególności nie jest on więc upoważniony do regulowania w planach miejscowych parametrów działek o przeznaczeniu rolnym lub leśnym, powstających w wyniku podziałów albo scaleń i podziałów. Takiemu wnioskowi nie stoją na przeszkodzie ogólne sformułowania przepisów art. 15 ust. 3 pkt 10 oraz art. 15 ust. 2 pkt 8 u.p.z.p. Przepisy te nie mogą być bowiem interpretowane w taki sposób, by upoważniały radę gminy do normowania, w uchwalanym na ich podstawie m.p.z.p., wskazanych w nich kwestii z zakresu zagospodarowania terenów (tj. warunków dokonywania podziałów oraz scaleń i podziałów), które zostały już unormowane przez ustawodawcę w sposób zupełny, tj. nie przewidujący potrzeby dalszej regulacji, w innych ustawach – w odniesieniu do nieruchomości rolnych i leśnych (zob. wyrok WSA z 11.07.2019 r., IV SA/Po 242/19, CBOSA).
Rada Gminy Włoszakowice ustalając, zatem zasady scalania i podziału gruntów dla terenów RM/U (zabudowy zagrodowej z dopuszczeniem usług), które stanowią tereny rolne wykroczyła poza przyznany jej zakres delegacji ustawowej naruszając tym samym zasadę działania w granicach i na podstawie prawa.
Wypada zaznaczyć, że zarzucana wadliwość zaskarżonych postanowień Uchwały nie była przedmiotem sporu w niniejszej sprawie, gdyż w odpowiedzi na skargę Rada wskazała, że nie kwestionuje zarzutów skargi i wnosi o jej uwzględnienie.
Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonej Uchwały w części obejmującej jej § 11 pkt 2 lit. b oraz pkt 3 lit. b w zakresie terenów RM/U, jak orzeczono w pkt 1 wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. i art. 205 P.p.s.a., obejmujących zwrot od organu na rzecz Skarżącego wynagrodzenia pełnomocnika w kwocie 480 zł, równoważnego minimalnej stawce za czynności radcy prawnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.), jak w punkcie 2 wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI