IV SA/Po 607/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2024-10-10
NSAbudowlaneWysokawsa
warunki zabudowybiogazownia rolniczaOZEgrunt rolnyplanowanie przestrzenneustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennymustawa o odnawialnych źródłach energiizmiana przeznaczenia gruntu

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające ustalenia warunków zabudowy dla biogazowni rolniczej, uznając, że organy błędnie zinterpretowały przepisy dotyczące zmiany przeznaczenia gruntów rolnych.

Skarżący G. ubiegał się o ustalenie warunków zabudowy dla biogazowni rolniczej. Organy obu instancji odmówiły, uznając, że inwestycja wymaga zgody na zmianę przeznaczenia gruntu rolnego na cele nierolnicze. WSA w Poznaniu uchylił te decyzje, stwierdzając, że organy błędnie zinterpretowały przepisy, zwłaszcza w kontekście nowelizacji ustawy o biogazowniach rolniczych, która ułatwia lokalizację takich instalacji na gruntach rolnych.

Sprawa dotyczyła skargi G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza Z. odmawiającą ustalenia warunków zabudowy dla biogazowni rolniczej o mocy do 499 kW. Organy obu instancji uznały, że inwestycja nie spełnia warunków z art. 61 ust. 1 pkt 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ponieważ wymaga zmiany przeznaczenia gruntu rolnego na cele nierolnicze i nieleśne, na co nie uzyskano zgody. Skarżący argumentował, że biogazownia rolnicza jest instalacją odnawialnego źródła energii i powinna być traktowana inaczej, zwłaszcza w świetle nowych przepisów ułatwiających jej lokalizację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przychylił się do skargi, uchylając obie decyzje. Sąd wskazał, że organy nie uzasadniły należycie, dlaczego biogazownia rolnicza nie stanowi celu rolniczego i błędnie zastosowały przepisy dotyczące zmiany przeznaczenia gruntów. Podkreślono, że nowe przepisy dotyczące biogazowni rolniczych wprowadzają ułatwienia, w tym możliwość lokalizacji na gruntach rolnych do 1 ha bez konieczności zmiany przeznaczenia, o ile inwestycja jest częścią gospodarstwa rolnego. Sąd zarzucił organom naruszenie przepisów K.p.a. poprzez lakoniczność uzasadnień i brak należytej kontroli nad materiałem dowodowym.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organy błędnie uznały, że taka zgoda jest wymagana, ignorując specyfikę inwestycji w postaci biogazowni rolniczej oraz nowe przepisy ułatwiające jej lokalizację na gruntach rolnych.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że organy nie uzasadniły należycie, dlaczego biogazownia rolnicza nie stanowi celu rolniczego i błędnie zastosowały przepisy dotyczące zmiany przeznaczenia gruntów. Nowe przepisy dotyczące biogazowni rolniczych wprowadzają ułatwienia, w tym możliwość lokalizacji na gruntach rolnych do 1 ha bez konieczności zmiany przeznaczenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (16)

Główne

u.p.z.p. art. 61 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Organy błędnie zastosowały przepis, uznając potrzebę uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntu rolnego na cele nierolnicze dla biogazowni rolniczej, podczas gdy nowe przepisy wprowadzają ułatwienia w tym zakresie.

Ustawa o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie biogazowni rolniczych, a także ich funkcjonowaniu

Przepisy wprowadzające ułatwienia w lokalizacji biogazowni rolniczych na gruntach rolnych.

Pomocnicze

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych art. 7 § 1

u.o.z.e. art. 2 § 13

Ustawa o odnawialnych źródłach energii

Definicja odnawialnego źródła energii, w tym biogazu rolniczego.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek działania organów wnikliwie i wszechstronnie.

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie.

k.p.a. art. 10

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu.

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek przekazywania stronom informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych.

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.

P.u.s.a. art. 1 § 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.u.s.a. art. 1 § 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.p.s.a. art. 3 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uchylenia decyzji przez sąd administracyjny.

P.p.s.a. art. 134

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Granice rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.

P.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie o kosztach postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Biogazownia rolnicza jako instalacja OZE powinna być traktowana inaczej niż typowa zmiana przeznaczenia gruntu rolnego. Nowe przepisy ułatwiają lokalizację biogazowni rolniczych na gruntach rolnych. Organy nie wykazały, że inwestycja nie spełnia warunków z art. 61 ust. 1 u.p.z.p. w sposób należyty. Postępowanie administracyjne było wadliwe proceduralnie (lakoniczne uzasadnienia, brak zebrania materiału dowodowego).

Godne uwagi sformułowania

Decyzja o warunkach zabudowy nie jest decyzją uznaniową, co oznacza, że organ właściwy do wydania takiej decyzji zobowiązany jest wydać pozytywną decyzję, jeśli wnioskowane zamierzenie inwestycyjne czyni zadość wszystkim wymogom wynikającym z konkretnych przepisów prawa, a ma obowiązek odmówić ustalenia warunków zabudowy tylko wówczas, gdy wnioskowana inwestycja nie spełnia chociażby jednej ustawowej przesłanki wynikającej ze skonkretyzowanej normy prawnej. Organy nie uzasadniły dlaczego biogazownia rolnicza nie stanowi celu rolniczego i uznały w sposób nieuprawniony, że wymagana jest zgoda na przeznaczenie gruntów na cele nierolnicze i nieleśne.

Skład orzekający

Izabela Bąk-Marciniak

przewodniczący sprawozdawca

Monika Świerczak

członek

Wojciech Rowiński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących lokalizacji biogazowni rolniczych na gruntach rolnych oraz wymogów proceduralnych w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z biogazowniami rolniczymi i nowelizacją przepisów. Może wymagać analizy w kontekście konkretnych planów miejscowych i studium gminy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego tematu transformacji energetycznej na obszarach wiejskich i ułatwień dla inwestycji w OZE, co jest aktualne i interesujące dla szerszego grona odbiorców.

Biogazownia rolnicza na gruncie rolnym – sąd wyjaśnia, kiedy zgoda na zmianę przeznaczenia nie jest potrzebna.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Po 607/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-10-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Bąk-Marciniak /przewodniczący sprawozdawca/
Monika Świerczak
Wojciech Rowiński
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Sędzia WSA Monika Świerczak Sędzia WSA Wojciech Rowiński Protokolant sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2024 r. sprawy ze skargi G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Z. z dnia 08 lutego 2024 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego G. kwotę 500 zł (słownie: pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
G., wnioskiem z dnia 7 grudnia 2023 r., wystąpiła do Burmistrza Z. o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie biogazowi rolniczej o mocy do 499 kW wraz z wyposażeniem technologicznym na terenie działki nr [...], obręb geodezyjny B. , gmina Z..
W treści wniosku podano, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo rolne o pow. 250 ha. Obecny sposób zagospodarowania terenu inwestycji to grunty orne. Na terenie tym ma powstać zabudowa produkcyjna (instalacja OZE) o powierzchni zabudowy od 2.130,28 m˛ do 3.865 m˛, powierzchni biologicznie czynnej 2.505,59 m˛ oraz powierzchni podlegającej przekształceniu 4.355,28 m˛. Z wniosku wynika, że planowana inwestycja nie należy do mogących zawsze lub mogących potencjalnie znaczącą oddziaływać na środowisko.
Burmistrz Z. , decyzją z dnia 8 lutego 2024 r. nr [...], odmówił ustalenia warunków zabudowy dla opisanej we wniosku budowy biogazowi rolniczej o mocy 499kW wraz z niezbędną infrastrukturą zlokalizowaną na terenie działki o nr ewidencyjnym [...], obręb B., gm. Z..
W uzasadnieniu wydanej decyzji wyjaśniono, że teren pod planowaną inwestycję nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego oraz strefami ochronnymi ustalonymi na podstawie przepisów szczególnych. Projekt decyzji został sporządzony przez osobą posiadającą kwalifikacje do wykonywania zawodu urbanisty.
Dalej organ wskazał, że zgodnie z art.61 ust.3 pkt 3 u.p.z.p. przepisów ust.1 – 2 nie stosuje się do instalacji odnawialnego źródła energii. Zgodnie z art.2 pkt 13 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz.U.2023r., poz.1436 ze zm.) odnawialnym źródłem energii są odnawialne, niekowalne źródła energii obejmujące energię wiatru, energię promieniowania słonecznego, energię aerotermalną, energię geotermalną, energię hydrotermalną, hydroenergię, energię fal, prądów, i pływów morskich, energię otrzymywaną z biomasy, biogazu, biogazu rolniczego oraz biopłynów. W związku z tym w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art.61 ust.1-2 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2023r., poz.977 ze zm.) (dalej: u.p.z.p.). Zgodnie z art.61 ust.3 u.p.z.p. przepisów ust.1 pkt 1 i 2 nie stosuje się dla instalacji odnawialnego źródła energii. Poza tym spełniony został warunek, że projektowana inwestycja nie wymaga zaopatrzenia w media. Spełniony również został warunek, że planowana inwestycja jest zgodna z przepisami odrębnymi. Natomiast w ocenie organu nie został spełniony wymóg uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntu rolnego na cele nie rolnicze, Przedmiotowy teren taką zgodą nie został objęty. Projektowana inwestycja, zgodnie z wnioskiem miałaby zostać zrealizowana na terenie części działki o nr ewid.[...], obręb B., Gm.Z.. Przedmiotowy teren obejmuje grunty orne oznaczone jako RIIIb. Nie jest objęty zgodą na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych na cele nielesne uzyskaną przy sporządzaniu miejscowych planów, które utraciły moc na podstawie art.67 ustawy, o której mowa w art.88 ust.1. Działka o nr ewid. [...], była ujeta w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, który utracił moc z dniem 1.01.2004 r. na podstawie przepisów art.88 u.p.z.p.. Przedmiotowa nieruchomość była oznaczona symbolem 1.28 RP – tereny upraw polowych, ponieważ przepisy u.p.z.p. stanowią, że wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe jedynie w przypadku łącznego spełnienia wszystkich sześciu warunków wymienionych w tym przepisie, a dla inwestycji objętej wnioskiem warunek z art. 61 ust.1 pkt 4 nie został spełniony należało wydać decyzje odmowną.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła G. domagając się jej uchylenia. Decyzji zarzuciła naruszenie art. 7, 8, 10 i 11 k.p.a. oraz § 4, 6 i 7 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 stycznia 2023 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie poprzez ich nie zastosowanie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia 5 czerwca 2024 r. nr [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że planowana inwestycja (biogazownia rolnicza) jest instalacją odnawialnego źródła energii, co przekłada się na brak konieczności weryfikacji, czy zamierzenie spełnia wymogi z art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. Dzi stanowi klasoużytki – RIIIb. Zgodnie z art.7 ust.1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, wymagającego zgody, o której mowa w ust.2, dokonuje się w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, sporządzonym w trybie określonym w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Organ wskazał, że teren inwestycji nie jest objęty zgodą na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne uzyskaną przy sporządzaniu miejscowych planów, które utraciły moc na podstawie art. 67 ustawy, o której mowa w art.88 ust.1. Działka inwestycyjna była ujęta w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, który utracił moc z dniem 1.02.2004r na podstawie przepisów art.88 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Przedmiotowa nieruchomość była oznaczona symbolem 1.28 RP – teren upraw polowych. A sam fakt lokalizacji biogazowi rolniczej nie powoduje automatycznie, iż przeznaczenie gruntu pozostaje nadal rolnicze.
G. skorzystała z prawa skargi zwanej odwołaniem do sądu administracyjnego.
Strona skarżąca zażądała uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Z. . W uzasadnieniu skargi wskazała, że decyzja została wydana na podstawie niekompletnych informacji na temat planowanej inwestycji. Organu nie zebrały i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego i zastosowały błędne przepisy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu skarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2024, poz. 1267 ze zm.).
Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023, poz.1634 ze zm.; dalej w skrócie "P.p.s.a."). Uwzględniając skargę na decyzję Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważności, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).
Zgodnie z art. 134 powołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Skarga okazała się uzasadniona.
Przedmiotowa sprawa dotyczy ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie biogazowni rolniczej o mocy do 499 kW wraz z wyposażeniem technologicznym.
Organy obu instancji wskazały, iż inwestycja nie spełnia wszystkich warunków z art. 61 ust. 1 pkt 3- 6 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Inwestycja wymaga zmiany przeznaczenia gruntu rolnego na cele nierolnicze
Dla terenu wskazanego we wniosku nie ma obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. 2023, poz. 977 - dalej w skrócie "u.p.z.p.") oraz przepisy ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie biogazowni rolniczych, a także ich funkcjonowaniu (Dz. U. 2023r., poz. 1597).
Przypomnieć w tym miejscu należy, że decyzja o warunkach zabudowy terenu jest pierwszą z cyklu decyzji, wydawanych w procesie inwestycyjnym. Ma ona wstępny i ogólny charakter - nie przesądza jeszcze o prawie do prowadzenia konkretnej inwestycji w konkretnym miejscu, a jedynie określa, czy dana inwestycja w danym miejscu jest w ogóle możliwa. Jest to decyzja zastępująca na danym terenie miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, przeznacza tylko dany teren pod daną inwestycję, ale nie rodzi jeszcze żadnych praw do tego terenu, ani tym bardziej nie upoważnia do rozpoczęcia jakichkolwiek prac budowlanych. Celem postępowania w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy jest ocena, czy zamierzona przez inwestora zmiana zagospodarowania terenu, dla którego nie został uchwalony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, jest dopuszczalna. Decyzja o warunkach zabudowy nie jest decyzją uznaniową, co oznacza, że organ właściwy do wydania takiej decyzji zobowiązany jest wydać pozytywną decyzję, jeśli wnioskowane zamierzenie inwestycyjne czyni zadość wszystkim wymogom wynikającym z konkretnych przepisów prawa, a ma obowiązek odmówić ustalenia warunków zabudowy tylko wówczas, gdy wnioskowana inwestycja nie spełnia chociażby jednej ustawowej przesłanki wynikającej ze skonkretyzowanej normy prawnej (wyrok NSA z 24.04.2012 r., II OSK 229/11, LEX nr 1216331; wyrok WSA w Poznaniu z 16.05.2018 r., IV SA/Po 214/18, LEX nr 2492991).
Zgodnie z treścią art. 61 ust. 1 u.p.z.p., wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe w przypadku łącznego spełnienia następujących przesłanek:
1) co najmniej jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, jest zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu;
2) teren ma dostęp do drogi publicznej;
3) istniejące lub projektowane uzbrojenie terenu, z uwzględnieniem ust. 5, jest wystarczające dla zamierzenia budowlanego;
4) teren nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne albo jest objęty zgodą uzyskaną przy sporządzaniu miejscowych planów, które utraciły moc na podstawie art. 67 ustawy, o której mowa w art. 88 ust. 1;
5) decyzja jest zgodna z przepisami odrębnymi,
6) zamierzenie budowlane nie znajdzie się w obszarze:
a) w stosunku do którego decyzją o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej, o której mowa w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 428, 784 i 922), ustanowiony został zakaz, o którym mowa w art. 22 ust. 2 pkt 1 tej ustawy, b) strefy kontrolowanej wyznaczonej po obu stronach gazociągu) strefy bezpieczeństwa wyznaczonej po obu stronach rurociągu.
Planowana inwestycja (biogazownia rolnicza) jest instalacją odnawialnego źródła energii, co przekłada się na brak konieczności weryfikacji, czy zamierzenie spełnia wymogi z art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p.
Zgodnie z przyjętymi regulacjami lokalizacja biogazowni rolniczej (o powierzchni nieprzekraczającej 1 ha) będzie możliwa na terenie przeznaczonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na zabudowę związaną z rolnictwem. Dodatkowym ułatwieniem jest zwolnienie z obowiązku zmiany przeznaczenia gruntów oraz ich wyłączenia dla biogazowni rolniczych lokalizowanych w gospodarstwach rolnych na powierzchni nie większej niż 1 ha (zmiana w ustawie z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych).
W uzasadnieniu do projektu ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie biogazowni rolniczych wskazano, że należało zdefiniować gospodarstwo rolne. Odesłanie do art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym nakazuje przyjąć, że jest to obszar gruntów, o których mowa w art. 1, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nieposiadającej osobowości prawnej. Dopełnieniem tej definicji, w świetle art. 2 pkt 3 jest to, aby w skład tak rozumianego gospodarstwa rolnego wchodziła zabudowa zagrodowa w rozumieniu art. 4 pkt 31 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. 2022, poz. 2409), a więc budynki mieszkalne oraz budynki i urządzenia służące wyłącznie produkcji rolniczej oraz przetwórstwu rolno-spożywczemu, jeżeli są położone na gruntach rolnych i wchodzą w skład gospodarstwa rolnego.
Projektowane rozwiązania, z uwagi na przyjęte cele ustawy, które nakierowane są przede wszystkim na zrównoważoną transformację energetyczną obszarów wiejskich, poprzez wykorzystanie potencjału biomasy do produkcji energii, ciepła lub biogazu, adresowane są do określonego w art. 3 projektowanej ustawy kręgu podmiotów uprawnionych do przygotowania i realizacji inwestycji, a także prowadzenia działalności w zakresie biogazowni rolniczej w oparciu o przepisy projektowanej ustawy i konkretnych zamierzeń inwestycyjnych, wyczerpująco określonych w art. 4. Do gruntów rolnych planowanych do przeznaczenia pod biogazownię rolniczą, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zalicza się grunty zajęte pod budynki, budowle i urządzenia wchodzące w skład biogazowni rolniczej, a także grunty położone między tymi budynkami, budowlami i urządzeniami lub w bezpośrednim ich sąsiedztwie, tworzące zorganizowaną całość gospodarczą, w tym zajęte pod dojazdy, place składowe, postojowe i manewrowe, śmietniki, miejsca magazynowania odpadów i ogrodzenia.
Elementem procedury inwestycyjnej jest uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy. W tym zakresie proponuje się nowelizację ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W tym zakresie przewidziano następujące ułatwienia, związane z inwestycją w zakresie małej biogazowni rolniczej o mocy zainstalowanej elektrycznej do 1 MW lub wytwarzającej ekwiwalentną ilość ciepła, biogazu lub biometanu, spełniającej warunki określone w projektowanej ustawie:
1) określenie, że decyzja o warunkach zabudowy powinna zostać wydana w terminie 65 dni. Zauważyć należy, że w świetle przepisów ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym uchybienie temu terminowi skutkować będzie nałożeniem kary pieniężnej na organ;
2) ustalenie zamkniętego katalogu stron postępowania o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dotyczącej biogazowni rolniczej. Będzie to wyłącznie wnioskodawca, podmioty, którym przysługują ograniczone prawa rzeczowe względem nieruchomości lub inne prawa trwale ograniczające własność nieruchomości, oraz właściciele i użytkownicy wieczyści nieruchomości znajdujących się w obszarze, na który inwestycja będzie oddziaływać. Inne prawa trwale ograniczające własność nieruchomości odnoszą się do ogółu rozstrzygnięć trwale ograniczających prawo do władania nieruchomością (np. decyzja z art. 124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami czy też decyzje wywłaszczeniowe wydane na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości lub ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości);
3) zdefiniowane, że postępowanie o wydanie decyzji o warunkach zabudowy prowadzone jest w trybie postępowania uproszczonego, z wyłączeniem jednak przepisów o milczącym załatwieniu sprawy;
4) wyłączenie stosowania do decyzji o warunkach zabudowy przepisów art. 10 i art. 79a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego;
5) określenie, że zawieszenie postępowania oraz podjęcie tak zawieszonego postępowania, w odniesieniu do decyzji o warunkach zabudowy, może nastąpić wyłącznie na wniosek inwestora.
Dla biogazowni rolniczej o mocy zainstalowanej elektrycznej większej niż 1 MW lub wytwarzającej ekwiwalentną ilość ciepła, biogazu lub biometanu przewidziano możliwość lokalizacji takiej inwestycji w oparciu o przepisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, z uwzględnieniem odstępstwa uzależnionego od decyzji rady gminy. W tym celu zaproponowano przepisy przejściowe (art. 18-22), które w okresie do 31 grudnia 2025 r. umożliwią realizację biogazowni rolniczej, o której mowa w art. 6 ust. 3, niezależnie od istnienia lub ustaleń planu miejscowego, pod warunkiem że nie jest sprzeczna ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz uchwałą o utworzeniu parku kulturowego. Decyzję w tym zakresie pozostawiono radzie gminy, która będzie wyrażać zgodę w drodze uchwały o ustaleniu lokalizacji biogazowni rolniczej.
Dodatkowym ułatwieniem dla rozwoju i funkcjonowania biogazowni rolniczych jest zamiana ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych, polegająca na przyjęciu, że w przypadku gospodarstw rolnych, do gruntów rolnych zaliczone zostaną grunty przeznaczone pod budynki, budowle i urządzenia wchodzące w skład biogazowni rolniczej powstałej i funkcjonującej w oparciu o przepisy projektowanej ustawy, o ile ich łączna powierzchnia nie jest większa niż 1 ha i wchodzą w skład gospodarstwa rolnego. W projekcie ustawy wskazano zasady obliczania 1 ha powierzchni gruntu. Wskazać należy, że w sytuacji, gdy powierzchnia gruntu zajętego dla funkcjonowania biogazowni rolniczej przekroczy 1 ha, to nie jest możliwe skorzystanie z dobrodziejstwa tego przepisu - dla części nieprzekraczającej 1 ha. W takim przypadku całość gruntu zajętego dla inwestycji powinna zostać uznana jako grunt o charakterze przemysłowym. Łączna powierzchnia 1 ha dotyczy całego gospodarstwa rolnego określonego podmiotu.
W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę organy nie uzasadniły dlaczego biogazownia rolnicza nie stanowi celu rolniczego i uznały w sposób nieuprawniony, że wymagana jest zgoda na przeznaczenie gruntów na cele nierolnicze i nieleśne.
Skarżąca prowadzi gospodarstwo rolne o profilu: działalność usługowa wspomagająca produkcję roślinną oraz wynajem i dzierżawa maszyn i urządzeń rolniczych. Przedmiotowy teren obejmuje grunty orne oznaczone jako RIIIb.
W projekcie ustawy wprost określono, że do gruntów rolnych planowanych do przeznaczenia pod biogazownię rolniczą zalicza się grunty zajęte pod budynki, budowle i urządzenia wchodzące w skład biogazowni rolniczej, a także grunty położone między tymi budynkami, budowlami i urządzeniami lub w bezpośrednim ich sąsiedztwie, tworzące zorganizowaną całość gospodarczą, w tym zajęte pod dojazdy, place składowe, postojowe i manewrowe, śmietniki, miejsca magazynowania odpadów i ogrodzenia. W związku z tym za grunty planowane do przeznaczenia pod biogazownię rolniczą należy traktować cały obszar niezbędnego terenu do zlokalizowania na nim wszystkich elementów wchodzących w skład instalacji biogazu rolniczego.
Zarówno przeprowadzone postępowanie administracyjne w sprawie, jak i wydane decyzje organów I i II instancji z uwagi na ich lakoniczność, brak należytego uzasadnienia, podania wyczerpującej podstawy prawnej wymykają się spod kontroli Sądu, czym organy naruszyły przepisy art. 7, art. 8, art. 10 k.p.a. i art. 11, art. 77 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił decyzje organów obu instancji (pkt 1 sentencji wyroku).
O zwrocie kosztów postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi uwzględniając poniesiony przez skarżącą koszt wpisu w wysokości 500 zł.
Ponownie rozpoznając sprawę po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku, organ II instancji uwzględni wskazania i oceny prawne zawarte w uzasadnieniu tego wyroku i usunie z treści rozstrzygnięcia postanowienia podjęte z naruszeniem przepisów o właściwości organów administracji publicznej.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI