IV SA/Po 602/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę Stowarzyszenia "M." na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego, które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o ustaleniu opłaty legalizacyjnej za zmianę sposobu użytkowania budynku gospodarczego na mieszkalny jednorodzinny. Organy administracji uznały, że właściciel T. R. dokonał samowolnej zmiany sposobu użytkowania, ponieważ budynek, legalnie wybudowany jako gospodarczy, został wyposażony i przystosowany do funkcji mieszkalnej. Stowarzyszenie zarzuciło organom brak ustaleń co do tego, czy zmiana wiązała się z robotami budowlanymi oraz czy w ogóle doszło do zmiany sposobu użytkowania w rozumieniu przepisów prawa budowlanego. Sąd administracyjny przychylił się do stanowiska skarżącego, uchylając zaskarżone postanowienie. Sąd wskazał, że organy nie zgromadziły wystarczającego materiału dowodowego, aby jednoznacznie stwierdzić zmianę sposobu użytkowania. Brak było porównania pierwotnego stanu budynku gospodarczego (wynikającego z projektu budowlanego) z jego aktualnym stanem jako budynku mieszkalnego, co jest kluczowe dla oceny, czy doszło do zmiany warunków bezpieczeństwa lub innych parametrów wymienionych w art. 71 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Sąd podkreślił, że sama obecność wyposażenia mieszkalnego nie jest wystarczająca do stwierdzenia zmiany sposobu użytkowania, a organy naruszyły przepisy postępowania (art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.), nie uzupełniając materiału dowodowego. W związku z tym sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ odwoławczy, który ma obowiązek uzupełnić postępowanie dowodowe.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że samo wyposażenie budynku w elementy mieszkalne nie jest wystarczające do stwierdzenia zmiany sposobu użytkowania bez porównania z pierwotnym stanem technicznym i prawnym oraz bez analizy wpływu na warunki bezpieczeństwa. Podkreślenie konieczności wyczerpującego materiału dowodowego w sprawach dotyczących zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego.
Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego na mieszkalny, ale zasady dotyczące dowodzenia zmiany sposobu użytkowania są uniwersalne w kontekście Prawa budowlanego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy samo wyposażenie budynku gospodarczego w elementy umożliwiające jego użytkowanie jako mieszkalnego, bez wykonania robót budowlanych, stanowi zmianę sposobu użytkowania w rozumieniu Prawa budowlanego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samo wyposażenie budynku nie jest wystarczające do stwierdzenia zmiany sposobu użytkowania. Konieczne jest porównanie pierwotnego stanu budynku z aktualnym, uwzględniające zmiany warunków bezpieczeństwa i inne parametry określone w art. 71 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy administracji nie wykazały w sposób jednoznaczny, że doszło do zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego na mieszkalny. Brak było porównania pierwotnego stanu budynku z jego obecnym stanem, co jest kluczowe dla oceny, czy nastąpiła zmiana warunków bezpieczeństwa lub innych parametrów. Sama obecność wyposażenia mieszkalnego nie jest wystarczająca.
Czy postępowanie w sprawie ustalenia opłaty legalizacyjnej za zmianę sposobu użytkowania może być prowadzone bez uprzedniego udowodnienia samej zmiany sposobu użytkowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, opłata legalizacyjna jest odpłatnością za legalizację. Jeśli odpada możliwość legalizacji (np. z powodu braku dowodów na zmianę sposobu użytkowania), odpada też podstawa do obciążenia opłatą.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że postępowanie o ustalenie opłaty legalizacyjnej jest incydentalne i organ musi czuwać nad prawidłowością zastosowania przepisów, uwzględniając wszelkie przeszkody prawne. Jeśli nie można udowodnić zmiany sposobu użytkowania, nie można też ustalić opłaty legalizacyjnej.
Czy organ nadzoru budowlanego prawidłowo ustalił opłatę legalizacyjną, nie uzupełniając materiału dowodowego w zakresie porównania pierwotnego stanu budynku gospodarczego z jego obecnym stanem jako budynku mieszkalnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ustalenie to było wadliwe z powodu braku wystarczającego materiału dowodowego, co stanowi naruszenie przepisów postępowania.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że organy naruszyły przepisy postępowania (art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.), nie przeprowadzając wystarczających ustaleń faktycznych i nie uzupełniając materiału dowodowego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Konieczne jest uzupełnienie dowodów, aby jednoznacznie wykazać zmianę sposobu użytkowania.
Przepisy (19)
Główne
p.b. art. 71 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Przez zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części rozumie się w szczególności podjęcie bądź zaniechanie w obiekcie budowlanym lub jego części działalności zmieniającej warunki: bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego, pracy, zdrowotne, higieniczno-sanitarne, ochrony środowiska bądź wielkość lub układ obciążeń.
p.b. art. 71a § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Organ nadzoru budowlanego w razie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego zgłoszenia, w drodze postanowienia, wstrzymuje użytkowanie obiektu budowlanego lub jego części i nakłada obowiązek przedstawienia w wyznaczonym terminie dokumentów.
p.b. art. 71a § 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Po upływie terminu lub na wniosek zobowiązanego, organ nadzoru budowlanego sprawdza wykonanie obowiązku dostarczenia oznaczonej przez ten organ dokumentacji. W przypadku stwierdzenia jego wykonania - w drodze postanowienia ustala wysokość opłaty legalizacyjnej.
p.b. art. 71a § 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Do opłaty legalizacyjnej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1 Prawa budowlanego, z tym że stawka opłaty podlega dziesięciokrotnemu podwyższeniu.
Pomocnicze
p.b. art. 71 § 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części wymaga zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej.
p.u.s.a. art. 1 § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Określa uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych do kontroli działalności administracji publicznej.
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres kontroli sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zasady orzekania o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 205
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zasady orzekania o kosztach postępowania.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Uzasadnienie postanowienia powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności.
k.p.a. art. 136 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 2 § 1 pkt 1
Określa wysokość wpisu od skargi.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § 1 pkt 1 lit. c
Określa wysokość opłat za czynności radców prawnych.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 15 § 2
Określa wysokość opłat za czynności radców prawnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy obu instancji nie dokonały ustaleń w zakresie stanu faktycznego dotyczącego zmiany sposobu użytkowania. • Kluczową kwestią było ustalenie, czy zmiana sposobu użytkowania budynku gospodarczego wiązała się z koniecznością wykonania robót budowlanych, a takich ustaleń organy nie dokonały. • Brak jest materiału dowodowego pozwalającego na porównanie stanu pierwotnego budynku gospodarczego z jego aktualnym stanem jako budynku mieszkalnego, co jest niezbędne do stwierdzenia zmiany sposobu użytkowania.
Odrzucone argumenty
Organ prowadził postępowanie w sprawie legalności i prawidłowości użytkowania budynku gospodarczego, co obejmuje również zmianę sposobu użytkowania. • Zmiana sposobu użytkowania obiektu lub jego części sprowadza się głównie do potrzeby ustalenia, czy podjęcie lub zaniechanie działalności wpływa na zmianę wymagań stawianych obiektowi. • Budynek gospodarczy został legalnie wybudowany, a jego funkcja została zmieniona na mieszkalną, co bezsprzecznie wiąże się ze zmianą warunków bezpieczeństwa. • Organ powiatowy prawidłowo obliczył opłatę legalizacyjną za dokonaną samowolną zmianę sposobu użytkowania.
Godne uwagi sformułowania
"Przedmiotem sprawy, zawisłej przed tut. Sądem, nie było jakiekolwiek inne orzeczenie administracyjne, którego skutkiem byłoby zalegalizowanie dokonanej przez właściciela nieruchomości i inwestora T. R. samowolnie zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego." • "Przyjąć jednak należy, że organ prowadzący postępowanie incydentalne w sprawie opłaty legalizacyjnej czuwa nie tylko nad prawidłowością zastosowania przepisów prawa materialnego o wysokości opłaty, ale uwzględnia wszelkie okoliczności i przeszkody prawne uniemożliwiające przyjęcie, że doszło do zmiany sposobu użytkowania danego obiektu." • "Jeżeli odpada możliwość legalizacji, odpada też podstawa do obciążenia opłatą." • "W ocenie Sądu słusznie przyjęły organy nadzoru budowlanego, że przedmiotowy budynek gospodarczy został wzniesiony legalnie na podstawie pozwolenia na budowę oraz leganie przystąpiono do jego użytkowania w związku z zaświadczeniem o oddaniu go do użytku." • "W ocenie Sądu w aktach administracyjnych sprawy brak jest materiału dowodowego stanowiącego podstawę do porównania stanu pierwotnego budynku gospodarczego z jego aktualnym stanem jako budynku mieszkalnego jednorodzinnego, co pozwoliłoby jednoznacznie stwierdzić, że doszło tylko do faktycznej zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego na mieszkalny, jak to przyjęły organy administracji w zaskarżonych postanowieniach." • "Ustalenia w tym zakresie nie udokumentowano przekonująco w aktach sprawy."
Skład orzekający
Izabela Bąk-Marciniak
przewodniczący
Katarzyna Witkowicz-Grochowska
sprawozdawca
Monika Świerczak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że samo wyposażenie budynku w elementy mieszkalne nie jest wystarczające do stwierdzenia zmiany sposobu użytkowania bez porównania z pierwotnym stanem technicznym i prawnym oraz bez analizy wpływu na warunki bezpieczeństwa. Podkreślenie konieczności wyczerpującego materiału dowodowego w sprawach dotyczących zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego na mieszkalny, ale zasady dotyczące dowodzenia zmiany sposobu użytkowania są uniwersalne w kontekście Prawa budowlanego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe udokumentowanie stanu faktycznego i porównanie go z pierwotnym przeznaczeniem obiektu. Pokazuje też, że nawet rutynowe postępowanie legalizacyjne może być uchylone z powodu błędów proceduralnych.
“Czy wyposażenie budynku gospodarczego w łóżko i aneks kuchenny to już zmiana sposobu użytkowania? Sąd mówi: niekoniecznie!”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.