IV SA/Po 600/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2025-10-02
NSAAdministracyjneWysokawsa
dostęp do informacji publicznejtajemnica przedsiębiorcyspółka komunalnawypowiedzenie umowyinformacja publicznaPWIKjawnośćgospodarowanie środkami publicznymi

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Prezesa Zarządu PWiK odmawiającą udostępnienia wypowiedzenia umowy, uznając, że spółka komunalna nie wykazała, iż dokument ten stanowi tajemnicę przedsiębiorcy.

Skarżąca spółka domagała się udostępnienia kopii wypowiedzenia umowy zawartej przez PWiK. Prezes Zarządu PWiK odmówił, twierdząc, że informacja nie jest publiczna i jest objęta tajemnicą przedsiębiorcy. WSA w Poznaniu uchylił tę decyzję, stwierdzając, że spółka komunalna nie wykazała, aby wypowiedzenie umowy zawierało tajemnicę przedsiębiorcy w znaczeniu materialnym, a jedynie formalnie je utajniła. Sąd podkreślił, że umowy cywilnoprawne zawierane przez podmioty publiczne oraz ich wypowiedzenia stanowią informację publiczną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę spółki "N." sp.k. na decyzję Prezesa Zarządu Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji sp. z o.o. (PWiK) odmawiającą udostępnienia kopii wypowiedzenia umowy dotyczącej modernizacji gospodarki osadowej. Organ odmówił, argumentując, że żądana informacja nie jest informacją publiczną, a nadto jest objęta tajemnicą przedsiębiorcy. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz Konstytucji RP, kwestionując błędne zastosowanie tajemnicy przedsiębiorcy i bezzasadną odmowę. Podniosła również zarzut nieważności decyzji z powodu nieprawidłowego powołania Prezesa Zarządu PWiK. Sąd uznał skargę za zasadną. W pierwszej kolejności odrzucił zarzut nieważności decyzji, wskazując na brak podstaw do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa. Następnie Sąd zakwestionował podstawę prawną decyzji, wskazując, że PWiK jako spółka komunalna jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Sąd podkreślił, że wypowiedzenie umowy cywilnoprawnej zawartej przez PWiK stanowi informację publiczną. Odnosząc się do zarzutu tajemnicy przedsiębiorcy, Sąd stwierdził, że Organ nie wykazał w sposób przekonujący, iż dokument ten zawiera informacje o wartości gospodarczej, które faktycznie stanowią tajemnicę przedsiębiorcy w znaczeniu materialnym, a jedynie formalnie je utajnił. Sąd wskazał, że Organ nie przedstawił konkretnej argumentacji uzasadniającej objęcie dokumentu tajemnicą, a pełnomocnik Organu na rozprawie nie potrafił wskazać, jakie konkretnie informacje chronione zawiera wypowiedzenie. Sąd podkreślił, że przed odmową udostępnienia informacji Organ powinien rozważyć możliwość anonimizacji dokumentu. W konsekwencji Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził koszty postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, wypowiedzenie umowy cywilnoprawnej zawartej przez spółkę komunalną stanowi informację publiczną.

Uzasadnienie

Umowy cywilnoprawne zawierane przez podmioty publiczne oraz dokumenty dotyczące ich rozwiązywania, w tym wypowiedzenia, wpisują się w ustawowe kategorie informacji publicznych, dotyczące w szczególności przedmiotu działalności i majątku podmiotów obowiązanych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (43)

Główne

u.d.i.p. art. 4 § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 5 § 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 16 § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 17 § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 16 § 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.o.p.d.g. art. 9

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne

u.z.n.k. art. 11 § 2

Ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji

u.f.p. art. 35

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.d.i.p. art. 1 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 4 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 4 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

PWIK jako spółka z o.o., której jedynym wspólnikiem jest gmina, jest 'osobą prawną samorządu terytorialnego' w rozumieniu tego przepisu.

u.d.i.p. art. 5 § 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 6 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 16 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 17 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 16 § 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 13 § 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.o.p.d.g. art. 9

Ustawa o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne

u.o.p.d.g. art. 4

Ustawa o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne

u.o.p.d.g. art. 5 § 2

Ustawa o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne

u.f.p. art. 35

Ustawa o finansach publicznych

u.f.p. art. 34

Ustawa o finansach publicznych

u.f.p. art. 33

Ustawa o finansach publicznych

u.z.n.k. art. 11 § 2

Ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji

Definicja tajemnicy przedsiębiorcy.

u.z.n.k. art. 33

Ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji

u.z.n.k. art. 34

Ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji

u.z.n.k. art. 35

Ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji

k.p.a. art. 156 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

P.u.s.a. art. 1 § 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.u.s.a. art. 1 § 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 153

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wypowiedzenie umowy cywilnoprawnej zawartej przez spółkę komunalną stanowi informację publiczną. Spółka komunalna nie wykazała, że wypowiedzenie umowy zawiera tajemnicę przedsiębiorcy w znaczeniu materialnym. Organ nie wykazał, że żądana informacja ma wartość gospodarczą i jest łatwo niedostępna dla osób zwykle zajmujących się tym rodzajem informacji. Organ nie rozważył możliwości anonimizacji dokumentu przed odmową udostępnienia.

Odrzucone argumenty

Decyzja była nieważna z powodu nieprawidłowego powołania Prezesa Zarządu PWiK.

Godne uwagi sformułowania

nie można twierdzić – jak uczynił to Prezes Zarządu PWiK – że żądana informacja nie jest informacją publiczną, a jednocześnie odmawiać jej udostępnienia w drodze decyzji wydanej na podstawie art. 5 ust. 2 i art. 16 ust. 1 (tu: w zw. z art. 17 ust. 1) u.d.i.p. jakiekolwiek zadysponowanie majątkiem publicznym 'będzie stanowiło informację publiczną, niezależnie nawet od przeznaczenia wydatkowanych środków publicznych i celu jaki mają one zaspokoić. Organ nie przedstawił żadnej konkretnej i przekonującej argumentacji – poza ogólnikowym powołaniem się na 'informacje wrażliwe i spersonalizowane o Przedsiębiorstwie' oraz 'autorski zbiór umiejętności i kompetencji, rozumiany jako całokształt wiadomości czyli fachowej wiedzy oraz doświadczeń w zakresie sposobu pozyskiwania tak znaczących dofinansowań (Know-how)' – z której by wynikało, że żądana informacja, w postaci wypowiedzenia umowy, rzeczywiście obejmuje informacje o charakterze 'tajemnicy przedsiębiorcy' (charakterze materialnym, a nie tylko formalnym). nie wystarcza przy tym ogólnikowe i gołosłowne, jako nie osadzone w realiach danej sprawy, stwierdzenie – do którego w kontrolowanej sprawie ograniczył się Prezes Zarządu PWiK – że takie wyłączenie informacji chronionych 'w praktyce oznaczałoby znaczną ingerencję w treść dokumentu i mogłoby prowadzić do znacznego zniekształcenia jego treści i utraty istotnych elementów'.

Skład orzekający

Józef Maleszewski

przewodniczący

Tomasz Grossmann

sprawozdawca

Sebastian Michalski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy udostępnienia informacji publicznej przez spółkę komunalną z powołaniem się na tajemnicę przedsiębiorcy. Potwierdzenie, że umowy cywilnoprawne i ich wypowiedzenia są informacją publiczną. Wymogi dotyczące wykazania tajemnicy przedsiębiorcy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji spółki komunalnej i jej zobowiązań w zakresie dostępu do informacji publicznej. Interpretacja tajemnicy przedsiębiorcy może być różna w zależności od konkretnych okoliczności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy dostępu do informacji publicznej w kontekście spółki komunalnej i tajemnicy przedsiębiorcy, co jest częstym problemem w praktyce. Sąd jasno określił wymogi dowodowe dla organów odmawiających udostępnienia informacji.

Spółka komunalna ukrywała wypowiedzenie umowy? Sąd wyjaśnia, kiedy można odmówić dostępu do informacji publicznej.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Po 600/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-10-02
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-06-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Józef Maleszewski /przewodniczący/
Sebastian Michalski
Tomasz Grossmann /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Prezes Gminnej Spółki
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 4 ust. 1 pkt 4 i 5, art. 5 ust. 2, art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. c i f, pkt 4 lit. d, pkt 5 lit. c, art. 16 ust. 1, art. 17 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2017 poz 1393
art. 5 ust. 2, art. 9
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne - t.j.
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3, art. 156 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 979
art. 17 ust. 1
Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym
Dz.U. 2022 poz 1233
art. 11 ust. 2
Ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t. j)
Dz.U. 2024 poz 1530
art. 33, art. 34, art. 35
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 153, art. 200, art. 205 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2025 r. sprawy ze skargi "N. " sp.k. z siedzibą w P. na decyzję Prezesa Zarządu Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji sp. z o.o. w [...] z siedzibą w [...] z dnia 10 kwietnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji sp. z o.o. w [...] z siedzibą w [...] na rzecz skarżącej "N. " sp.k. z siedzibą w P. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 10 kwietnia 2025 r. nr [...] ([...]) Prezes Zarządu Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w [...] (dalej jako "Prezes Zarządu PWiK" lub "Organ") odmówił N. sp.k. udostępnienia kopii wypowiedzenia umowy "Modernizacja gospodarki osadowej na oczyszczalni ścieków w [...]" przez Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w [...] firmie C. "ze względu na to, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, a nadto informacja ta jest objęta ochronę tajemnicy przedsiębiorcy". W uzasadnieniu Organ wyjaśnił, że w dniu 03 marca 2025 r. do Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w [...] z siedzibą w [...] (dalej jako "PWiK") wpłynął wniosek N. sp.k. z siedzibą w P. (dalej jako "Wnioskodawca" lub "Skarżący") o udostępnienie informacji publicznej przez udostępnienie kopii ww. wypowiedzenia umowy. Po jego przeanalizowaniu stwierdzono, że informacje objęte wnioskiem nie mieszczą się w zakresie wyznaczonym przez art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176; w skrócie "u.d.i.p."), a zatem nie stanowią informacji publicznej. Powoławszy się na wyrok WSA o sygn. akt III SA/Gl 11/23, Organ stwierdził, że od podmiotu obowiązanego na gruncie art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. nie można żądać innych informacji niż z zakresu wykonywania zadań publicznych czy gospodarowania mieniem publicznym, gdyż stanowiłoby to nadmierną ingerencję w sferę informacyjną tych podmiotów, wykraczającą ponad standard konstytucyjny. Niezależnie od tego Organ, wskazawszy na art. 5 ust. 2 u.d.i.p., stwierdził, że wypowiedzenie umowy, jako dokument zawierający informacje dotyczące stosunków umownych pomiędzy stronami, zawiera dane objęte tajemnicą przedsiębiorstwa (przedsiębiorcy) w rozumieniu art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2022 r. poz. 1233; w skrócie "u.z.n.k."). Tajemnica przedsiębiorstwa obejmuje nieujawnione do wiadomości publicznej informacje, co oznacza, że udostępnienie dokumentu mogłoby narazić PWiK na szkodę, a tym samym stanowić naruszenie przepisów prawa. Udostępnienie dokumentów mogących zawierać dane objęte tajemnicą przedsiębiorcy "wymagałoby uprzedniego wyłączenia informacji podlegających ochronie, co w praktyce oznaczałoby znaczną ingerencję w treść dokumentu i mogłoby prowadzić do znacznego zniekształcenia jego treści i utraty istotnych elementów". Jednocześnie Organ wyjaśnił, że na mocy uchwały Zarządu PWiK nr [...] z dnia 12 kwietnia 2017 r. opatrzono klauzulą "Tajemnica Przedsiębiorstwa" całą dokumentację związaną z projektem "Modernizacja gospodarki osadowej na oczyszczalni ścieków w [...]", w tym dokumentację wnioskową wraz z załącznikami, jako informacje wrażliwe i spersonalizowane o Przedsiębiorstwie. Przesłanką do opatrzenia całej procedury, zmierzającej do uzyskania dofinansowania na podstawie umowy wskazanej w p. 1 ww. uchwały, klauzulą "Tajemnica Przedsiębiorstwa" jest autorski zbiór umiejętności i kompetencji, rozumiany jako całokształt wiadomości czyli fachowej wiedzy oraz doświadczeń w zakresie sposobu pozyskiwania tak znaczących dofinansowań (Know-how).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na opisaną decyzję Prezesa Zarządu PWiK nr [...] Wnioskodawca – zarzuciwszy naruszenie:
1. art. 5 ust. 2 u.d.i.p. przez błędne zastosowanie w sytuacji, gdy przedmiotem wniosku nie jest informacją publiczna objęta tajemnicą przedsiębiorstwa,
2. art. 2 ust. 1 u.d.i.p. przez bezzasadną odmowę udostępnienia informacji publicznej,
3. art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji, przez błędne zastosowanie polegające na nieudostępnieniu informacji na wniosek
– wniósł o zobowiązanie Organu do udzielenia informacji publicznej przez odpowiedź na pytanie wskazane we wniosku z 03 marca 2025 r. w terminie 14 dni od dnia wydania wyroku oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi (w którym omyłkowo zreferowano treść wniosku załatwionego decyzją Prezesa Zarządu PWiK nr [...], poddaną kontroli tut. Sądu w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 598/25, zamiast wniosku załatwionego kontrolowaną tu decyzją nr [...]) Skarżący podniósł, że:
- Organ nadużył prawa do wydłużenia odpowiedzi na udzielenie informacji publicznej na podstawie art. 13 ust. 2 u.d.i.p., gdyż w przepisie tym jest mowa o "udostępnieniu informacji", a nie "realizacji wniosku". Niedopuszczalne jest zatem korzystanie z uprawnienia w nim przewidzianego w celu odroczenia wydania decyzji odmawiającej udzielenia informacji publicznej;
- wydana decyzja była nieważna, bowiem została podpisana przez Prezesa Zarządu PWiK, wobec którego zachodziła przesłanka uniemożliwiająca powołanie go na prezesa tej spółki, zgodnie z art. 9 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne [obecnie: Dz. U. z 2025 r. poz. 499; w skrócie "u.o.p.d.g."];
- Organ błędnie uznał, że Skarżący wniósł o udostępnienie umowy, podczas gdy jemu chodziło jedynie o kopię wypowiedzenia tej umowy, a nie całokształtu dokumentacji kontraktowej. Wypowiedzenie umowy, jako jednostronne oświadczenie woli wywołujące skutki prawne wobec podmiotu realizującego zadania ze środków publicznych, jest informacją publiczną. Dokument ten nie zawiera technologii, metod realizacji inwestycji ani specyfikacji technicznej, które mogłyby podlegać ochronie jako tajemnica przedsiębiorstwa;
- Organ nie wykazał, by samo wypowiedzenie umowy zawierało informacje chronione prawem. PWiK jako spółka komunalna wykonuje zadania publiczne i gospodaruje środkami pochodzącymi z majątku publicznego, ciąży na niej szczególny obowiązek przejrzystości i jawności działania. Zawarcie, realizacja i wypowiedzenie umowy stanowią elementy gospodarowania środkami publicznymi, a więc wyczerpują definicję informacji publicznej. W tym kontekście Skarżący uznał, że kopia wypowiedzenia umowy w żaden sposób nie stanowi tajemnicy przedsiębiorstwa. Ponadto wskazał na art. 35 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych [obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 1530, z późn. zm.; w skrócie "u.f.p.") i na tym tle zaznaczył, że kopia wypowiedzenia umowy, sama w sobie, nie stanowi żadnej wartości gospodarczej, zaś dane mają bezpośredni związek z wydatkowaniem środków publicznych, co ma istotne znaczenie, gdyż prawidłowość działania podmiotu w zakresie wykorzystania środków publicznych to informacja, która nie może być chroniona tajemnicą przedsiębiorcy. Niezależnie od tego Skarżący, z powołaniem się na wyrok WSA o sygn. akt II SA/Łd 141/25, podkreślił, że udostępnianiu w trybie u.d.i.p. podlegają umowy cywilnoprawne zawierane przez administrację publiczną z podmiotami zewnętrznymi.
W odpowiedzi na skargę Prezes Zarządu PWiK wniósł o jej oddalenie, o przeprowadzenie dowodu z uchwały Zarządu PWiK nr [...] oraz o obciążenie Skarżącego kosztami postępowania. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 5 ust. 2 u.d.i.p. stwierdził, że jest on niezasadny, gdyż Organ wyczerpująco wskazał dlaczego odmawia udzielenia informacji – przesłanką do opatrzenia całej dokumentacji związanej z projektem, w tym dokumentacji wnioskowej wraz z załącznikami, jako informacji wrażliwych i spersonalizowanych o przedsiębiorstwie jest autorski zbiór umiejętności i kompetencji, czyli fachowej wiedzy oraz doświadczeń w zakresie sposobu pozyskiwania tak znaczących dofinansowań (Know-how). Wypowiedzenie umowy jako dokument zawierający informacje dotyczące stosunków umownych pomiędzy stronami zawiera dane objęte tajemnicą przedsiębiorstwa (przedsiębiorcy). Powołanie się na tę tajemnicę nie było gołosłowne, a uzasadnienie odmowy informacji zawierało szeroką argumentację wskazującą, że informacja zasługująca na ochronę ma dla PWiK wartość gospodarczą i Organ podjął już kilka lat wcześniej odpowiednie kroki, by zachować jej poufność. W konsekwencji również zarzuty naruszenia art. 2 ust. 1 u.d.i.p. oraz art. 61 ust. 1 Konstytucji RP są niezasadne. Odnosząc się zaś do zarzutu nieważności zaskarżonej decyzji, Organ wyjaśnił, że zakres podmiotowy art. 9 u.o.p.d.g. obejmuje osoby już pełniące funkcje publiczne, zaś w przypadku Prezesa Zarządu PWiK taka sytuacja nie zachodziła. W tym przypadku dokonano powołania wbrew zakazowi z art. 4 pkt 5 u.o.p.d.g., a sankcję za to naruszenie przewiduje art. 5 ust. 2 u.o.p.d.g. w postaci rozwiązania umowy o pracę, a nie bezwzględnej nieważność powołania ze skutkiem ex tunc. Z kolei odnosząc się do zarzutu dotyczącego przedłużenia terminu do udzielenia odpowiedzi, Organ wskazał, że taka decyzja była konieczna, z uwagi na liczbę wniosków skierowanych przez Skarżącego do Organu (38 wniosków), co wymagało reorganizacji obowiązków pracowników Organu w celu przygotowania odpowiedzi oraz zasięgnięcia opinii prawnej.
Na rozprawie w dniu 02 października 2025 r. pełnomocnik (substytucyjny) Organu, ad.N., podtrzymał wnioski i wywody odpowiedzi na skargę. Na pytanie Sądu stwierdził, że nie potrafi wskazać, jakie konkretnie informacje chronione (know-how) zawiera sporny dokument wypowiedzenia umowy. Zarazem jednak podkreślił, że udostępnienie tego dokumentu wymagałoby wcześniejszego zwolnienia z ochrony tajemnicą przedsiębiorstwa, co nie nastąpiło.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Skontrolowawszy według tych zasad, zaskarżoną decyzję Prezesa Zarządu PWiK nr [...] z dnia 10 kwietnia 2025 r. o odmowie udostępnienia informacji publicznej – na wniosek Skarżącego z 03 marca 2025 r. o udostępnienie kopii wypowiedzenia umowy "Modernizacja gospodarki osadowej na oczyszczalni ścieków w [...]" przez Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji sp. z o.o. w [...] firmie C. – Sąd doszedł do przekonania, że decyzja ta nie może się ostać w obrocie prawnym.
Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 16 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902; w skrócie "u.d.i.p."), przy czym ten ostatni przepis został niesłusznie pominięty w określeniu podstawy prawnej ww. decyzji.
W myśl art. 16 u.d.i.p.:
"1. Odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji.
2. Do decyzji, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z tym że:
1) odwołanie od decyzji rozpoznaje się w terminie 14 dni;
2) uzasadnienie decyzji o odmowie udostępnienia informacji zawiera także imiona, nazwiska i funkcje osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji, oraz oznaczenie podmiotów, ze względu na których dobra, o których mowa w art. 5 ust. 2, wydano decyzję o odmowie udostępnienia informacji."
Z kolei zgodnie z art. 17 u.d.i.p.:
"1. Do rozstrzygnięć podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji, niebędących organami władzy publicznej, o odmowie udostępnienia informacji oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji przepisy art. 16 stosuje się odpowiednio.
2. Wnioskodawca może wystąpić do podmiotu, o którym mowa w ust. 1, o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołania."
W kontrolowanej sprawie nie było sporne pomiędzy stronami – i nie wbudziło też wątpliwości Sądu – że Prezes Zarządu PWiK jest "podmiotem obowiązanym do udostępnienia informacji, niebędącym organem władzy publicznej" w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.d.i.p. Wyjaśnienia wymagało jedynie określenie prawidłowej podstawy prawnej obowiązku udostępniania przez Prezesa Zarządu PWiK informacji publicznej, gdyż Organ niezasadnie, zdaniem Sądu, powołał się w tym zakresie na art. 4 ust. 1 pkt 5 – zamiast pkt 4 – u.d.i.p.
Przywołany wyżej art. 4 ust. 1 u.d.i.p. stanowi, że: "Obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności:
1) organy władzy publicznej;
2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych;
3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa;
4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego;
5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów."
Jest faktem notoryjnym, że PWiK jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, wpisaną do Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem [...], której jedynym wspólnikiem jest Gmina [...] (źródło: [...], [...]; dostęp: 2.10.2025 r.). Sąd w niniejszym składzie przychyla się do tego stanowiska wyrażanego w orzecznictwie i doktrynie, zgodnie z którym spółka handlowa, w której jedynym wspólnikiem jest jednostka samorządu terytorialnego (tu: gmina), jest "osobą prawną samorządu terytorialnego" w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. (szerzej odnośnie do wątpliwości interpretacyjnych, jakie budzi to pojęcie w judykaturze, zob. np. wyrok WSA z 13.5.2022 r., IV SA/Po 184/22; o ile nie zastrzeżono inaczej, wszystkie orzeczenia sądowoadministracyjne przywołane w nin. uzasadnieniu są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, w skrócie "CBOSA", pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Można bowiem uznać, że w pojęciu tym mieszczą się – obok jednostek samorządu terytorialnego, do których zalicza się m.in. gminy (por. wyrok SN z 19.11.2015 r., IV CSK 11/15; dostępny w Bazie Orzeczeń Sądu Najwyższego, w skrócie "BOSN", pod adresem internetowym http://www.sn.pl/orzecznictwo/SitePages/Baza_orzeczen.aspx) – także jednoosobowe spółki kapitałowe, w których jedynym wspólnikiem jest taka jednostka (zob. np. wyroki WSA: z 15.2.2007 r. II SAB/Ke 3/07; z 5.4.2018 r. II SAB/Sz 18/18; z 15.7.2021 r. IV SA/Po 354/21; zob. też: B. Wilk, Spółka handlowa jako podmiot zobowiązany do udostępniania informacji publicznych, "Rejent" 2015, nr 8, s. 105-107; E. Gudowska-Natanek, G. Kuca, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Warszawa 2024, art. 4 Nb 2; podobnie na tle analogicznego pojęcia "państwowej osoby prawnej" z art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. – zob. wyrok WSA z 27.10.2017 r. II SAB/Wa 218/17).
Zakwalifikowanie PWiK do kategorii "osób prawnych samorządu terytorialnego" w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. pociąga za sobą istotne konsekwencje prawne i praktyczne, gdyż – jak trafnie zauważa się w doktrynie – w jednoosobowych spółkach jednostek samorządu terytorialnego (odpowiednio także: w jednoosobowych spółkach Skarbu Państwa) "nie sposób wyszczególnić zakresów, w jakich wykonują one zadania publiczne i dysponują majątkiem publicznym (vide art. 61 ust. 1 zd.2 Konstytucji RP). Celem powołania takiej spółki jest realizowanie pewnych zadań i celów publicznych, a przez jednorodny skład właścicielski spółka taka korzysta w pełni ze środków publicznych. Należy przy tym zaznaczyć, że informacjami publicznymi będą wszystkie informacje związane z działalnością takiej spółki handlowej. Będą nimi także te informacje, które nie mogą zostać udostępnione ze względu na ochronę prywatności lub tajemnicy przedsiębiorcy" (zob. B. Wilk, Spółka handlowa jako podmiot zobowiązany do udostępniania informacji publicznych, "Rejent" 2015, nr 8, s. 106).
Z tych względów za chybione i bezpodstawne należało uznać odwoływanie się przez Organ do orzecznictwa sądowego wypracowanego w odniesieniu do podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., celem zawężenia zakresu przedmiotowego informacji publicznych podlegających udostępnieniu przez Prezesa Zarządu PWiK.
Przechodząc do oceny prawidłowości (legalności) zaskarżonej decyzji, należy ją rozpocząć od ustosunkowania się do najdalej idącego zarzutu skargi, dotyczącego nieważności tej decyzji, z uwagi na jej podpisanie przez Prezesa Zarządu PWiK, P. K., który – zdaniem Skarżącego – został wybrany na tę funkcję nieprawidłowo, a mianowicie z naruszeniem art. 9 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne (obecnie: Dz. U. z 2025 r. poz. 499; w skrócie "u.o.p.d.g."). Uzasadniając ten zarzut, autor skargi podniósł, że z oświadczenia majątkowego P. K. (załączonego do skargi) wynika, że w chwili powołania na funkcję Prezesa Zarządu PWiK posiadał on więcej niż 10% udziałów we innej spółce prawa handlowego – "co stanowiło przesłankę uniemożliwiającego powołanie go na prezesa spółki PWiK, przewidziana w art. 9 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne. W związku z powyższym, decyzja ta jest nieważna" (s. 2-3 skargi; pisownia oryginalna).
W ocenie Sądu przywołany zarzut jest chybiony.
Naruszenia prawa pociągające za sobą nieważność decyzji administracyjnej zostały wyliczone w art. 156 § 1 k.p.a. W myśl tego przepisu: "Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:
1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości;
2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;
3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco;
4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;
5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;
6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;
7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa."
Autor skargi nie wyjaśnił, w której z ww. przesłanek upatruje źródła nieważności zaskarżonej decyzji. Można jedynie się domyślać, że najprawdopodobniej chodzi o wydanie decyzji "z rażącym naruszeniem prawa" (art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a.), w postaci naruszenia art. 9 u.o.p.d.g., który to przepis stanowi, że: "Wybór lub powołanie do władz spółki, spółdzielni lub fundacji z naruszeniem zakazów określonych w art. 4 i 7 są z mocy prawa nieważne i nie podlegają wpisaniu do właściwego rejestru".
W ocenie Sądu nie sposób przyjąć, że rażąco narusza prawo decyzja wydana, zgodnie z przyjętymi zasadami reprezentacji, przez osobę ujawnioną w Krajowym Rejestrze Sądowym jako prezes zarządu danej spółki – a to już z uwagi na ustanowione w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 979, z późn. zm.) domniemanie, że "dane wpisane do Rejestru są prawdziwe".
Poza tym nie może uchodzić z pola widzenia fakt, że przepis art. 9 u.o.p.d.g. bywa w praktyce interpretowany inaczej, niż czyni to Skarżący. Jak bowiem wskazuje się w doktrynie – i na co słusznie zwrócono uwagę w odpowiedzi na skargę – zakres podmiotowy ww. przepisu, choć nie wynika to prima facie z jego brzmienia, "obejmuje osoby pełniące funkcje publiczne, wskazane w art. 1 i 2 u.o.p.d.g. W konsekwencji przepis ten dotyczy tylko takich stanów faktycznych, gdy osoby już pełniące funkcje publiczne, o których mowa w art. 1 i 2 u.o.p.d.g. (w tym podmioty, o których mowa w art. 7 ust. 1 u.o.p.d.g.), zostaną następnie wybrane do władz spółki, spółdzielni lub fundacji. Zakres podmiotowy art. 9 u.o.p.d.g. obejmuje więc wyłącznie podmioty wymienione w art. 1 i 2 u.o.p.d.g., a nie jakiegokolwiek inne. Innymi słowy, przepis ten znalazłby zastosowanie do osoby powołanej na funkcję publiczną, gdyby – po powołaniu jej na to stanowisko – została następnie powołana np. na stanowisko członka zarządu czy członka rady nadzorczej spółki akcyjnej, bez znaczenia, czy z prywatnym, czy publicznym kapitałem. Istotnym rozgraniczeniem na tle komentowanego przepisu jest jednak okoliczność, że art. 9 u.o.p.d.g. nie zawiera zakazu powołania na funkcję publiczną osoby prowadzącej działalność gospodarczą (czyli następcze powołanie na funkcję publiczną), choć wówczas sytuacja taka będzie podlegała ocenie z punktu widzenia art. 4 i 5 u.o.p.d.g." (zob. A. Rzetecka-Gil, Ustawa o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne. Komentarz, LEX/el. 2021, uw. 3 do art. 9). Na tej podstawie stwierdzono w odpowiedzi na skargę, że wytknięte w skardze uchybienie, do jakiego doszło przy powołaniu P. K., może stanowić jedynie przesłankę do jego odwołania albo rozwiązania z nim umowy o pracę na podstawie art. 5 ust. 2 u.o.p.d.g., co wszakże nie jest równoznaczne z sankcją nieważności przewidzianą w art. 9 u.o.p.d.g.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych zastosowanie przy wydawaniu decyzji administracyjnej jednej z możliwych interpretacji niejednoznacznych w swej treści przepisów prawa nie może być uznane za rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., prowadzące do stwierdzenia nieważności decyzji (por. wyroki NSA: z 6.2.1995 r. II SA 1531/94; z 21.2.2017 r. II OSK 1405/15; z 14.11.2017 r. II OSK 447/16; z 22.1.2018 r. II OSK 1309/17; por. też W. Chróścielewski [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, pod red. W. Chróścielewskiego i A. Krawczyk, Warszawa 2025, uw. 5.2. do art. 156).
Już z tych względów Sąd nie dopatrzył się, zarzucanej w skardze, nieważności zaskarżonej decyzji.
Przechodząc do oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji przez pryzmat jej treści, wyrażającej się w sposobie załatwienia wniosku Skarżącego o udostępnienie informacji publicznej, należy wskazać, że materialnoprawną podstawę orzeczonej odmowy udostępnienia żądanej informacji stanowił art. 5 ust. 2 u.d.i.p., zgodnie z którym: "Prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa". Według argumentacji Organu żądany dokument wypowiedzenia umowy objęty jest tajemnicą przedsiębiorcy, o jakiej mowa w cytowanym przepisie.
Od razu należy zauważyć, że sentencja zaskarżonej decyzji jest wewnętrznie sprzeczna. Nie można bowiem twierdzić – jak uczynił to Prezes Zarządu PWiK – że żądana informacja nie jest informacją publiczną, a jednocześnie odmawiać jej udostępnienia w drodze decyzji wydanej na podstawie art. 5 ust. 2 i art. 16 ust. 1 (tu: w zw. z art. 17 ust. 1) u.d.i.p.
Zgodnie bowiem z jednolitym stanowiskiem doktryny i orzecznictwa, jeżeli żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, wówczas nie wydaje się decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p., lecz należy powiadomić o tym wnioskodawcę pismem informacyjnym (por. P. Szustakiewicz [w:] M. Bidziński, M. Chmaj, P. Szustakiewicz, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Warszawa 2023, art. 16 Nb 6, i tam powołane orzecznictwo NSA).
W konsekwencji niedopuszczalne było przywołanie przez Organ w treści zaskarżonej decyzji – jako jednej z podstaw (przesłanek) orzeczonej nią odmowy – stwierdzenia, że "żądana informacja nie stanowi informacji publicznej".
Niezależnie od tego należy, zdaniem Sądu, uznać, że wbrew stanowisku Organu, żądana informacja – dotycząca wypowiedzenia umowy w przedmiocie "Modernizacji gospodarki osadowej na oczyszczalni ścieków w [...]" – niewątpliwie stanowi informację publiczną, podlegającą reżimowi prawnemu u.d.i.p.
Sąd podziela bowiem pogląd, zgodnie z którym jakiekolwiek zadysponowanie majątkiem publicznym "będzie stanowiło informację publiczną, niezależnie nawet od przeznaczenia wydatkowanych środków publicznych i celu jaki mają one zaspokoić. To nie przeznaczenie środków publicznych decyduje bowiem o tym, czy konkretna informacja ma walor informacji publicznej. Już bowiem sam fakt ich wydatkowania sprawia, że informacje na ten temat mają publiczny charakter i winny podlegać ujawnieniu w trybie i na zasadach określonych ustawą dostępową. Dotyczy to w szczególności umów cywilnoprawnych zawieranych z podmiotami trzecimi i obejmujących m.in. kwestię związane z obsługą danej instytucji publicznej" (zob. wyrok WSA z 4.6.2020 r. IV SAB/Wr 172/20). Takie stanowisko – zgodnie z którym informację publiczną stanowią w szczególności materiały dokumentujące fakt lub sposób zadysponowania majątkiem publicznym, w tym treść i postać umów cywilnoprawnych dotyczących takiego majątku – jest już utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyroki NSA: z 11.9.2012 r. I OSK 903/12 i I OSK 916/12; z 11.12.2014 r. I OSK 213/14; z 12.9..2019 r. I OSK 2850/19; a także wyroki WSA: z 15.4.2008 r. II SAB/Ke 14/08; z 30.9.2010 r. II SAB/Op 12/10; z 26.2.2010 r. II SAB/Wa 192/09; z 11.10.2012 r. IV SAB/Po 65/12; z 11.3.2013 r. II SAB/Wa 503/12; z 17.4.2013 r. II SAB/Bd 25/13; z 15.11.2013 r. II SAB/Wa 409/13; z 2.4.2014 r. II SAB/Wa 21/14; z. 15.6.2023 r. IV SAB/Po 65/23).
Tak samo, zdaniem Sądu, należy traktować, immanentnie związane z umowami cywilnoprawnymi, dokumenty dotyczące rozwiązywania takich umów, w tym ich wypowiedzenia. Albowiem również takie dokumenty wpisują się w ustawowe kategorie "informacji publicznych", dotyczących w szczególności: przedmiotu działalności podmiotów obowiązanych i majątku, którym dysponują (zob. art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. c i lit. f u.d.i.p.), informacji o stanie samorządów i ich jednostek organizacyjnych (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. d u.d.i.p.), tudzież szeroko pojętego majątku publicznego, w tym majątku osób prawnych samorządu terytorialnego (art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c u.d.i.p.).
Jako drugą z podstaw (przesłanek) mających uzasadniać odmowę udostępnienia Skarżącemu żądanej informacji (kopii wypowiedzenia umowy) Organ podał fakt objęcia tej informacji "tajemnicą przedsiębiorcy", o jakiej mowa w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Powołał się przy tym na uchwałę nr [...] Zarządu PWiK z 12 kwietnia 2017 r. (dalej jako "Uchwała nr [...]" lub "Uchwała"), mocą której – jak stwierdził Organ (na s. 2 zaskarżonej decyzji) – "uchwalono opatrzenie klauzulą Tajemnica Przedsiębiorstwa całej dokumentacji związanej z Projektem «Modernizacja gospodarki osadowej na oczyszczalni ścieków w [...]», w tym dokumentacji wnioskowej wraz z załącznikami, jako informacji wrażliwych i spersonalizowanych o Przedsiębiorstwie. Przesłanką do opatrzenia całej procedury, zmierzającej do uzyskania dofinansowania na podstawie umowy wskazanej w p. 1 ww. klauzulą Tajemnica Przedsiębiorstwa jest autorski zbiór umiejętności i kompetencji, rozumiany jako całokształt wiadomości czyli fachowej wiedzy oraz doświadczeń w zakresie sposobu pozyskiwania tak znaczących dofinansowań (Know-how)".
Odnosząc się do tych twierdzeń, należy na wstępie zauważyć, że przywołana Uchwała nr [...] dotyczy – literalnie rzecz biorąc – objęcia omawianą klauzulą Projektu "Gospodarka wodno-ściekowa w Gminie [...] nr [...] w ramach działania 2.3 Gospodarka wodno-ściekowa w aglomeracjach oś priorytetowa II Ochrona Środowiska w tym adaptacja do zmian klimatu programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014-2020" (pkt 1 Uchwały; k. 26 akt sądowych). Sąd jednak przyjmuje – jako okoliczność niezakwestionowaną przez Skarżącego, a więc w kontrolowanej prawie bezsporną – że w ramach ww. projektu mieści się, wskazany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, projekt "Modernizacja gospodarki osadowej na oczyszczalni ścieków w [...]", którego dotyczyło żądane przez Skarżącego wypowiedzenie umowy.
Przechodząc do meritum, godzi się podkreślić, że ograniczenie dostępu do informacji publicznej ze względu na tajemnicę ustawowo chronioną – w rozumieniu art. 5 ust. 1 lub 2 u.d.i.p. – ma charakter wyjątku od zasady jawności informacji publicznej. Oznacza to, że podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej nie może ograniczyć się do zdawkowego oświadczenia o istnieniu takiej tajemnicy i musi szczegółowo określić, biorąc pod uwagę podstawy ochrony tajemnicy (tu: przedsiębiorcy / przedsiębiorstwa), z czego wywodzi daną przesłankę odmowy i w czym znajduje ona uzasadnienie. Dopiero taka argumentacja organu, w połączeniu z udostępnionymi sądowi administracyjnemu materiałami źródłowymi, umożliwi ocenę zasadności zastosowanych przesłanek utajnienia wnioskowanej informacji publicznej. Tajemnica przedsiębiorcy musi być oceniana w sposób obiektywny, oderwany od woli danego podmiotu (por. wyrok NSA z 25.2.2025 r. III OSK 6712/21).
Właśnie na tajemnicę przedsiębiorcy, a ściślej: "tajemnicę przedsiębiorstwa" – które to pojęcie, o ile nie jest tożsame, to niewątpliwie zawiera się w pojęciu "tajemnicy przedsiębiorcy" (por.: M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznej w orzecznictwie sądów administracyjnych (wybrane problemy), ZNSA 2014, nr 1, s. 21-22; M. Zaremba, Prawo dostępu do informacji publicznej. Zagadnienia praktyczne, Warszawa 2009, s. 227) – powołał się Prezes Zarządu PWiK, odmawiając Skarżącemu udostępnienia wnioskowanej informacji.
Wobec tego należy wskazać, że zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U z 2022 r. poz. 1233, z późn. zm.; w skrócie "u.z.n.k."): "Przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, które jako całość lub w szczególnym zestawieniu i zbiorze ich elementów nie są powszechnie znane osobom zwykle zajmującym się tym rodzajem informacji albo nie są łatwo dostępne dla takich osób, o ile uprawniony do korzystania z informacji lub rozporządzania nimi podjął, przy zachowaniu należytej staranności, działania w celu utrzymania ich w poufności".
Na tle tej przesłanki trafnie wskazuje się w judykaturze na istnienie dwóch elementów statuujących przesłankę "tajemnicy przedsiębiorstwa": elementu materialnego (charakter informacji) oraz formalnego (jej utajnienie). Obie te przesłanki mogą być oceniane przez sąd administracyjny w ramach kontroli dokonywanej w konkretnej sprawie, w której sąd jest władny wskazać, że pewne zastrzeżone informacje nie mieszczą się w zakresie ww. tajemnicy. Oznacza to, że sam fakt utajnienia informacji przez przedsiębiorcę nie stanowi bezwzględnej przesłanki odmowy jej udzielenia (por. M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznej w orzecznictwie sądów administracyjnych (wybrane problemy), ZNSA 2014, nr 1, s. 22-23).
Należy również zaznaczyć, że przepisy art. 33 i nast. ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1530, z późn. zm.; w skrócie "u.f.p.") statuują zasadę jawności gospodarowania środkami publicznymi ("nazwaną" w ten sposób expressis verbis w art. 34 u.f.p.). Zwraca przy tym uwagę, że jawność gospodarowania środkami publicznymi – a nawet szerzej: jawność i przejrzystość finansów publicznych – jest kolejną, obok prawa do informacji publicznej, wartością prawnie cenioną i chronioną, którą należy brać pod uwagę, ważąc zasadność ewentualnej odmowy udostępnienia wnioskowanych informacji, z uwagi na – spoczywającą na drugiej szali – ochronę tajemnicy przedsiębiorcy lub inną tajemnicę prawnie chronioną. Na konieczność ważenia ww. dóbr wskazuje także art. 35 u.f.p. – przywołany również w skardze – w myśl którego: "Klauzule umowne dotyczące wyłączenia jawności ze względu na tajemnicę przedsiębiorstwa w umowach zawieranych przez jednostki sektora finansów publicznych lub inne podmioty, o ile wynikające z umowy zobowiązanie jest realizowane lub przeznaczone do realizacji ze środków publicznych, uważa się za niezastrzeżone, z wyłączeniem informacji technicznych, technologicznych, organizacyjnych przedsiębiorstwa lub innych posiadających wartość gospodarczą, w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich w tajemnicy, lub w przypadku gdy jednostka sektora finansów publicznych wykaże, że informacja stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa z uwagi na to, że wymaga tego istotny interes publiczny lub ważny interes państwa".
Zatem nie ulega wątpliwości, że celem regulacji dotyczących możliwości kwalifikowania określonych danych jako tajemnicy przedsiębiorcy jest ochrona informacji, które mają pewną wartość gospodarczą – są istotne z punktu widzenia funkcjonowania na wolnym rynku w kontekście konkurencyjności względem innych podmiotów prowadzących działalność w tym samym czy podobnym zakresie lub segmencie rynku, bądź – z innego powodu – zainteresowanych uzyskaniem określonych danych w celu ich wykorzystania w opozycji do interesu danego podmiotu gospodarczego w ramach działalności rynkowej. Ochrona poufności danych ma więc na celu zapewnienie uczciwej konkurencji na rynku, w kontekście realiów swobody działalności gospodarczej (zob. wyrok WSA z 27.9.2022 r., II SA/Po 488/22).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt kontrolowanej sprawy, godzi się zauważyć, że w tej sprawie Organ nie przedstawił żadnej konkretnej i przekonującej argumentacji – poza ogólnikowym powołaniem się na "informacje wrażliwe i spersonalizowane o Przedsiębiorstwie" oraz "autorski zbiór umiejętności i kompetencji, rozumiany jako całokształt wiadomości czyli fachowej wiedzy oraz doświadczeń w zakresie sposobu pozyskiwania tak znaczących dofinansowań (Know-how)" wzmiankowane już w Uchwale – z której by wynikało, że żądana informacja, w postaci wypowiedzenia umowy, rzeczywiście obejmuje informacje o charakterze "tajemnicy przedsiębiorcy" (charakterze materialnym, a nie tylko formalnym). W tym kontekście jawi się jako znamienne, że pełnomocnik Organu na rozprawie nie był w stanie podać, jakie konkretnie informacje chronione zawiera sporny dokument wypowiedzenia umowy, a ograniczył się jedynie do podkreślenia faktu formalnego utajnienia tego dokumentu.
Tymczasem nie ulega wątpliwości, że "przesłanki przemawiające za nieudzieleniem informacji publicznej ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy muszą być wyjaśnione oraz omówione wyczerpująco i precyzyjnie. Nie wystarczy ogólnikowe wskazanie w decyzji odmawiającej udostępnienia wnioskowanej informacji, że żądane informacje objęte są tajemnicą przedsiębiorstwa; konieczne jest wykazanie, że w istocie tę tajemnicę zawierają. Nie jest tu decydująca wyłącznie wola przedsiębiorcy, nadającego klauzulę poufności całemu pakietowi informacji. Istnienie tajemnicy przedsiębiorcy musi być rzeczywiste i niewątpliwe. Ta przesłanka ograniczająca zasadę jawności informacji publicznej musi być oceniana obiektywnie, niezależnie od woli danego przedsiębiorcy. Nie wystarczy, by żądana informacja odnosiła się do prowadzonej przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej i by była wolą przedsiębiorcy objęta tajemnicą. W takich przypadkach organ musi szczegółowo określić, z czego wywodzi daną przesłankę odmowy i w czym znajduje ona uzasadnienie. Zatem w sytuacji odmowy udostępnienia informacji w tym zakresie, istotną rolę spełnia uzasadnienie decyzji wydanej z powodu ograniczeń wynikających z art. 5 ust. 2 u.d.i.p." (zob. wyrok NSA z 7.12.2021 r. III OSK 455/21).
Poza tym należy mieć na względzie, że "w przypadku kolizji prawa do tajemnicy przedsiębiorcy z prawem do informacji publicznej nie można a limine przyjąć, że prawo przedsiębiorcy do zachowania tajemnicy ma zawsze pierwszeństwo przed prawem do informacji publicznej. Tajemnica przedsiębiorcy z uwagi na ochronę innych zasad i wartości konstytucyjnych może być przedmiotem ingerencji. W doktrynie wskazuje się, że wkraczanie w tę sferę musi być dokonywane w sposób ostrożny i wyważony, z należytą oceną racji, które przemawiają za taką ingerencją [...]. Uzasadnienie odmowy winno umożliwiać sądowi weryfikację stanowiska, że ten określony interes gospodarczy może uzyskać pierwszeństwo przed prawem do informacji oraz winno wykazywać, że zachowanie tajemnicy przedsiębiorcy w korelacji do konstytucyjnej zasady jawności informacji publicznej ma większą doniosłość niż racje przemawiające za udostępnieniem informacji" (zob. wyrok NSA z 23.3.2021 r. III OSK 232/21).
Niezależnie od tego godzi się zauważyć, że nawet gdyby okazało się, że żądany dokument rzeczywiście zawiera informacje stanowiące, w znaczeniu materialnym, tajemnicę przedsiębiorcy, to przed ewentualnym orzeczeniem odmowy jego udostępnienia Organ winien był wnikliwie rozważyć, czy nie jest możliwe udostępnienie żądanego dokumentu po usunięciu chronionych danych (ich swoistej "anonimizacji") – czego dotychczas nie uczynił, a co jedynie zamarkował w odpowiedzi na skargę (na jej s. 3, słowami: "W przypadku dokumentów, które mogą zawierać dane objęte tajemnicą przedsiębiorcy, ich udostępnienie wymagałoby uprzedniego wyłączenia informacji podlegających ochronie [...]"). Nie wystarcza przy tym ogólnikowe i gołosłowne, jako nie osadzone w realiach danej sprawy, stwierdzenie – do którego w kontrolowanej sprawie ograniczył się Prezes Zarządu PWiK – że takie wyłączenie informacji chronionych "w praktyce oznaczałoby znaczną ingerencję w treść dokumentu i mogłoby prowadzić do znacznego zniekształcenia jego treści i utraty istotnych elementów".
Wszystko to prowadzi do wniosku, że Organ co najmniej przedwcześnie odmówił zaskarżoną decyzją udostępnienia informacji publicznej żądanej przez Skarżącego.
Wypada w tym miejscu zaznaczyć, że Sąd nie może uzupełnić uzasadnienia rozstrzygnięć wydanych w sprawie przez organ. Obowiązek prawidłowego i wyczerpującego uzasadniania decyzji, czy też innego aktu z zakresu administracji publicznej, należy do organu, który ma obowiązek stosować reguły podstawowe wynikające z Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym zasadę przekonywania i zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów praworządnego Państwa (zob. wyrok NSA z 14.3.2025 r. III OSK 7622/21).
W konsekwencji należy stwierdzić, że w kontrolowanej sprawie doszło do istotnego naruszenia przez Organ także przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 16 ust. 2 in principio u.d.i.p.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 21 in principio u.d.i.p. uchylił zaskarżoną decyzję (pkt 1 sentencji wyroku). O zwrocie kosztów postępowania, obejmujących wpis od skargi w wysokości 200 zł, Sąd orzekł w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.
Rozpoznając sprawę ponownie Organ, mając na uwadze treść art. 153 p.p.s.a., weźmie pod uwagę powyższe wywody Sądu. W szczególności zważy, czy żądane wypowiedzenie umowy rzeczywiście zawiera informacje stanowiące tajemnicę przedsiębiorcy w znaczeniu materialnym, a nie tylko formalnym. W przypadku odpowiedzi negatywnej – udostępni żądane informacje, zaś w razie odpowiedzi pozytywnej – rozważy, czy mimo to jednak nie udostępnić żądanej informacji (przynajmniej z wyłączeniem danych chronionych), a w ostateczności odmówi jej udostępnienia, należycie takie rozstrzygnięcie uzasadniając.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI