IV SA/Po 592/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2021-10-22
NSAAdministracyjneWysokawsa
świadczenie wychowawczealimentyrodzinapostępowanie administracyjnewznowienie postępowaniaart. 153 p.p.s.a.związanie wyrokiemkontrola sądu

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uznając, że organ nie wykonał wskazań poprzedniego wyroku sądu dotyczących wyjaśnienia kwestii przyznania świadczenia wychowawczego.

Sprawa dotyczyła świadczenia wychowawczego na rzecz W. W. Po uchyleniu przez WSA decyzji SKO, sąd ponownie uchylił decyzję SKO z kwietnia 2021 r., stwierdzając, że organ nie wykonał wskazań poprzedniego wyroku sądu z marca 2020 r. Sąd podkreślił, że organ II instancji miał obowiązek wyjaśnić, czy świadczenie na rzecz W. W. za okres od lipca do września 2019 r. nie zostało już przyznane przez organ I instancji, czego SKO nie uczyniło, a nawet polemizowało ze stanowiskiem sądu. Sąd wskazał, że naruszenie art. 153 p.p.s.a. skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę R. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2021 r., która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z [...] stycznia 2019 r. uchylającą pierwotną decyzję o przyznaniu świadczenia wychowawczego na rzecz W. W. i odmawiającą jego przyznania. Kluczowe dla sprawy było to, że Sąd już wcześniej, wyrokiem z dnia 05 marca 2020 r. sygn. IV SA/Po 1061/19, uchylił decyzję SKO z [...] września 2019 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na konieczność wyjaśnienia, czy świadczenie na rzecz W. W. za okres od [...] lipca 2019 r. do [...] września 2019 r. nie zostało już przyznane przez organ I instancji. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a., organy są związane oceną prawną i wskazaniami sądu wyrażonymi w poprzednim orzeczeniu, chyba że nastąpiła istotna zmiana stanu prawnego lub faktycznego. W niniejszej sprawie taka zmiana nie zaszła. Mimo to, SKO w decyzji z [...] kwietnia 2021 r. nie wykonało tych wskazań, nie podjęło działań wyjaśniających i nawet polemizowało ze stanowiskiem sądu, twierdząc, że przyznanie świadczenia byłoby wbrew wnioskowi strony. Sąd uznał, że naruszenie art. 153 p.p.s.a. przez organ administracji publicznej skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. W związku z tym, WSA uchylił decyzję SKO i wskazał, że po zwrocie akt sprawy, Kolegium będzie musiało wykonać wytyczne sądu: ustalić, czy organ I instancji przyznał świadczenie wychowawcze na rzecz W. W. za wskazany okres. Jeśli tak, postępowanie zostanie umorzone; jeśli nie, Kolegium orzeknie o jego przyznaniu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organ jest związany oceną prawną i wskazaniami sądu, chyba że nastąpiła istotna zmiana stanu prawnego lub faktycznego.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że art. 153 p.p.s.a. nakłada na organy obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego. Naruszenie tego przepisu przez organ skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (10)

Główne

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 5

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.p.w.d. art. 2 § pkt 16

Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci

u.p.p.w.d. art. 5 § ust. 3

Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15 zzs4 § ust. 3

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ II instancji nie wykonał wskazań sądu z poprzedniego wyroku. Organ II instancji polemizował ze stanowiskiem sądu wyrażonym w prawomocnym wyroku.

Odrzucone argumenty

Argumentacja skarżącego w zasadniczej mierze stanowiła powtórzenie poprzedniej skargi, a większość kwestii została już prawomocnie przesądzona.

Godne uwagi sformułowania

ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy nie można nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu organ prowadzi polemikę ze stanowiskiem Sądu wyrażonym w prawomocnym wyroku

Skład orzekający

Tomasz Grossmann

przewodniczący

Józef Maleszewski

członek

Maria Grzymisławska-Cybulska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Obowiązek organów administracji i sądów administracyjnych do związania się oceną prawną i wskazaniami sądu wyrażonymi w poprzednim prawomocnym orzeczeniu (art. 153 p.p.s.a.)."

Ograniczenia: Dotyczy spraw administracyjnych rozpoznawanych przez sądy administracyjne, gdzie występuje powtórne rozpoznanie sprawy po uchyleniu decyzji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje kluczowe znaczenie zasady związania sądem (art. 153 p.p.s.a.) w polskim postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym. Jest to ważna lekcja dla prawników i urzędników.

Sąd administracyjny ponownie uchyla decyzję, bo organ zignorował poprzedni wyrok sądu!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Po 592/21 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2021-10-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-06-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Józef Maleszewski
Maria Grzymisławska-Cybulska /sprawozdawca/
Tomasz Grossmann /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I OSK 175/22 - Wyrok NSA z 2022-11-18
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędziowie WSA Józef Maleszewski WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dniu 22 października 2021 r. sprawy ze skargi R. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Decyzją z [...] kwietnia 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej też jako "SKO" lub "organ II instancji"), po rozpoznaniu odwołania R. W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z [...] stycznia 2019 r. (nr [...]) w sprawie:
I. uchylenia decyzji własnej z [...] sierpnia 2018 r. nr [...] przyznającej świadczenie wychowawcze na rzecz W. W.;
II. odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na rzecz W. W. w okresie od [...] października 2018 r. do [...] września 2019 r.
Opisaną decyzję Kolegium wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Wnioskiem z [...] sierpnia 2018 r. R. W. (dalej też jako "Wnioskodawca" lub "Skarżący") zwrócił się o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres [...] na rzecz kolejnego dziecka – W. W.. W skład rodziny Wnioskodawca oprócz siebie zaliczył: L. W. (żonę), S. W. (syna) ur. [...].01.1999 r., U. W. (córkę) ur. [...].03.2000 r., A. W. (córkę) ur. [...].10.2007 r. i córkę, W. W..
Decyzją z [...] sierpnia 2018 r. Prezydent Miasta P. (dalej też jako "Prezydent Miasta" lub "organ I instancji") przyznał świadczenie wychowawcze na rzecz W. W., w wysokości po [...] zł miesięcznie, na okres od [...] października 2018 r. do [...] września 2019 r.
Postanowieniem z [...] stycznia 2019 r. (nr [...]) Prezydent Miasta, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej ww. decyzją ostateczną z [...] sierpnia 2018 r. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że córka Wnioskodawcy, A. W. (ujęta we wniosku o świadczenie wychowawcze), uczęszcza do szkoły podstawowej w J. i tam od poniedziałku do piątku przebywa pod opieką babci. O fakcie tym Wnioskodawca nie poinformował organu I instancji, wobec czego zaistniała podstawa do wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Decyzją z [...] stycznia 2019 r. Prezydent Miasta uchylił ww. decyzję własną z [...] sierpnia 2018 r., przyznającą świadczenie wychowawcze na rzecz W. W., i odmówił przyznania na jej rzecz świadczenia wychowawczego na okres od [...] października 2018 r. do [...] września 2019 r. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, organ I instancji wskazał na powziętą [...] września 2018 r. informację, że córka, A. W. (której matką jest L. G.), uczęszcza do szkoły w J. i przebywa w tym mieście od poniedziałku do piątku pod opieką babci. Wskazano, że w oświadczeniu z [...] października 2018 r. R. W. wyjaśnił, że pozostaje w związku małżeńskim z L. W. oraz w związku nieformalnym z L. G., z którego pochodzi córka [...]. Organ I instancji, mając na uwadze definicję pojęcia "rodzina" wynikającą z art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, uznał, że nie może zaliczyć A. W. w skład rodziny Wnioskodawcy.
W odwołaniu od ww. decyzji Prezydenta [...], R. W. podniósł, że przyznane świadczenia przekazywał matkom swoich dzieci w całości. Poinformował, że "udzielił wywiadu środowiskowego" pracownikowi MOPR w listopadzie 2018 r., odpowiadając na wszystkie pytania. Wyjaśnił wówczas, że córka A. W. uczęszcza do szkoły w J. i czasami przebywa pod opieką babci, gdy jej matka pracuje w P. jako pielęgniarka (system zmianowy). Skarżący jako miejsce stałego pobytu wskazał: P. (żona, troje dzieci, pobyt od poniedziałku do piątku), J. (partnerka, dziecko, od piątku do niedzieli), O. W. (owdowiała matka, sobota, niedziela). Zarzucił, że Poznańskie Centrum Świadczeń ("PCŚ") chce uczynić jego córkę A. "dzieckiem nielegalnym", a jego pozbawić świadczeń na córkę [...].
Decyzją z [...] września 2019 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej też jako "SKO" lub "organ II instancji"), po rozpoznaniu odwołania R. W. od decyzji Prezydenta Miasta P. z [...] stycznia 2019 r. nr [...] w sprawie:
I. uchylenia decyzji własnej z [...] sierpnia 2018 r. (nr [...]) przyznającej świadczenie wychowawcze na rzecz W. W.;
II. odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na rzecz W. W. w okresie od [...] października 2018 r. do [...] września 2019 r.,
orzekło, że:
1. uchyla ww. decyzję Prezydenta [...] z [...] stycznia 2019 r. w części dotyczącej odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na rzecz W. W.,
2. przyznaje R. W. świadczenie wychowawcze na rzecz W. W. w wysokości po [...] zł miesięcznie na okres od [...] lipca 2019 r. do [...] września 2019 r.,
3. odmawia przyznania świadczenia wychowawczego na rzecz W. W. na okres od [...] października 2018 r. do [...] czerwca 2019 r.
Skargę, na opisaną decyzję Kolegium z [...] września 2019 r. nr [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł R. W.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 05 marca 2020 r. sygn. IV SA/Po 1061/19 uchylił zaskarżoną decyzję w całości i wskazał, że organ II instancji nie orzekł o całości sprawy, lecz jedynie o jej części. W ocenie Sądu, niedopuszczalne było też orzekanie przez organ II instancji o przyznaniu świadczenia wychowawczego na rzecz W. W., na okres od [...] lipca 2019 r. do [...] września 2019 r., bez uprzedniego wyjaśnienia, czy świadczenia na jej rzecz za ten okres nie przyznał już uprzednio organ I instancji. Jednocześnie Sąd przesądził, że organy obu instancji prawidłowo uznały, iż w sprawie wystąpiła przesłanka wznowieniowa, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Z samego bowiem faktu ujęcia przez Skarżącego w pierwszym ze złożonych wniosków dotyczących "świadczenia 500+" (z 2016 r.) w wykazie członków jego rodziny także partnerki, L. G., nie wynikało żadną miarą, że jego córka A. W. nie zamieszkuje z nim wspólnie w rozumieniu art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d., lecz że pozostaje pod opieką matki i babci w J.. Nie wynikało to również z innych dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy. A to właśnie ta okoliczność – wspólnego (nie)zamieszkiwania Wnioskodawcy z córką [...], jak wskazał Sąd, miała istotne znaczenie w tej sprawie i, jak wynika z jej akt administracyjnych, nie była znana organowi I instancji przy wydawaniu pierwotnej decyzji przyznającej wnioskowane świadczenie. Dalej Sąd wskazał, że użyte w art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d. sformułowanie "zamieszkujące wspólnie" należy rozumieć jako faktyczne miejsce zamieszkania, czyli fizyczne przebywanie dziecka u tego rodzica, który sprawuje faktyczną nad nim opiekę i faktycznie zaspokaja jego potrzeby życiowe. W ocenie Sądu, Skarżący w istocie współtworzy dwie komórki rodzinne, których jest wspólnym ogniwem: jedną, sformalizowaną, z żoną i trójką dzieci (Szymonem, U. i W.), a drugą, nieformalną, z partnerką i córką [...]. Taka sytuacja wymyka się konstrukcjom prawnym przyjętym przez ustawodawcę w u.p.p.w.d. bowiem jednoczesne zaliczenie dziecka do dwóch odrębnych rodzin obojga rodziców może nastąpić tylko wówczas, gdy jest ono pod opieką naprzemienną obojga rodziców zgodnie z orzeczeniem sądu. Innymi słowy, zasadą jest uznawanie danego dziecka za członka jednej rodziny, a tylko wyjątkowo można zaliczyć dziecko jednocześnie do członków rodzin obojga rodziców – w przypadku, gdy zgodnie z orzeczeniem sądu dziecko jest pod opieką naprzemienną rodziców rozwiedzionych Taka sytuacja w rozpatrywanej sprawie, jak stwierdził Sąd, bezspornie nie występuje. W uzasadnieniu wyroku wskazano też, że postępowanie wyjaśniające w kontrolowanej sprawie i zgromadzony tą drogą materiał dowodowy nie wykazują istotnych braków. Z dokumentacji zebranej dotychczas przez organ, w tym z oświadczeń i wyjaśnień Skarżącego, wynika, że Skarżący nie zamieszkuje wspólnie z A. W. – w rozumieniu art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d. – gdyż córka pozostaje pod stałą opieką matki i babci w J., podczas gdy Skarżący swoje centrum życiowe, przynajmniej w dni robocze, zasadniczo koncentruje w P.. Jedynie czas weekendowy (piątek, sobota, niedziela) dzieli pomiędzy pobyt w J., z partnerką i córką A. , oraz w O. W. – u matki. Tym niemniej, jeżeli w ocenie Skarżącego postępowanie dowodowe wymaga jednak uzupełnienia, np. przez przesłuchanie matki dziecka (partnerki), to Skarżący jest uprawniony do zgłoszenia stosownego wniosku dowodowego (wniosków dowodowych) w toku ponownego rozpoznawania sprawy przez SKO.
Pismem z dnia [...] września 2020 r. Kolegium, w trybie art. 10 k.p.a. zawiadomiło R. W. o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia co do zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów.
Decyzją z [...] kwietnia 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej też jako "SKO" lub "organ II instancji"), po rozpoznaniu odwołania R. W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z [...] stycznia 2019 r. (nr [...]) w sprawie:
I. uchylenia decyzji własnej z [...] sierpnia 2018 r. nr [...] przyznającej świadczenie wychowawcze na rzecz W. W.;
II. odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na rzecz W. W. w okresie od [...] października 2018 r. do [...] września 2019 r.
Uzasadniając swoją decyzję Kolegium wskazało m.in., że prawidłowo organ I instancji uchylił decyzję z dnia [...] sierpnia 2018 r. i odmówił przyznania świadczenia wychowawczego na rzecz W. W. na okres od [...] października 2018 r. do [...] września 2019 r. Wyjaśniono, że wobec niezaliczenia do rodziny A. W., to W. W. stała się pierwszym dzieckiem w rodzinie. Przyznanie świadczenia na pierwsze dziecko – do dnia [...] czerwca 2019 r. – było uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego. R. W. nie zwracał się o świadczenie na pierwsze dziecko, brak więc było podstaw do weryfikacji dochodu rodziny. Kolegium wskazało ponadto, ze świadczenie wychowawcze jest świadczeniem przyznawanym na wniosek osoby uprawnionej. Podkreślono, że we wniosku z [...] sierpnia 2018 r. wskazano wprost, że R. W. nie ubiega się o świadczenie na pierwsze dziecko. Podkreślono, że co prawda w momencie w którym Skarżący ubiegał się o świadczenie wychowawcze na okres [...] przyznanie tego świadczenia na pierwsze dziecko uzależnione było od spełnienia kryterium dochodowego, jednak na skutek noweli, od dnia [...] lipca 2019 r. nie obowiązuje przepis art. 5 ust. 3 tej ustawy wprowadzający kryterium dochodowe. W ocenie Kolegium, w tej sytuacji przyznanie R. W. świadczenia wychowawczego na rzecz W. W. na okres od [...] lipca do 30 września 2019 r. byłoby działaniem wbrew wnioskowi strony. Ponadto w związku ze wspomnianą nowelizacją ustawy istniała możliwość wystąpienia z wnioskiem o świadczenie wychowawcze na okres od [...] lipca do [...] września 2019 r.
Skargę na opisaną decyzję Kolegium z 19 kwietnia 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł R. W., który wskazał m.in., że w pierwszym wniosku w 2016 r. o świadczenie 500+ wyszczególnił całą swoją rodzinę: żonę, partnerkę, czwórkę dzieci. PCŚ kazało mu wykreślić partnerkę i świadczenie przyznało na każde uprawnione dziecko, w tym A. , która nosi jego nazwisko. Zdaniem Skarżącego nie zaszły zatem w październiku 2018 r. żadne nowe fakty, o których by PCŚ nie wiedział wcześniej w kwietniu 2016 r., kiedy wydawał swoją słuszną pierwotną decyzję – co podnoszą teraz niesłusznie po latach PCŚ i SKO. Skarżący podkreślił, że mieszka, przebywa i ma kontakt ze wszystkimi swoimi dziećmi, bo jest odpowiedzialny za ich życie i wychowanie. Zaznaczył, że nie wskazuje żadnego miejsca stałego pobytu, gdyż od 8 lat przebywa w trzech miejscach: w P. zwykle od poniedziałku do piątku (żona, troje dzieci, praca zawodowa, gospodarstwo domowe), w J. od piątku do niedzieli (partnerka, dziecko, gospodarstwo domowe), a w O. W. w sobotę, niedzielę (owdowiała blisko [...] lat temu matka, gospodarstwo domowe). Zdaniem Skarżącego odmowa traktowania Anny jako jego dziecka, jego związku z partnerką jako rodziny, a ich wspólnego przebywania jako tworzenia domu rodzinnego, jest bardzo krzywdzące i bolesne. Skarżący wskazał, iż budowaniu tego złożonego związku rodzinnego poświęca życie i siły.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania ww. zarządzenia Przewodniczącego Wydziału.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Przeprowadzając kontrolę sądowoadministracyjną zgodnie z przedstawionymi wyżej zasadami, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Kluczowe znaczenie w badanej sprawie miał fakt, że sprawa ta była już przedmiotem rozpoznania Sądu, który prawomocnym wyrokiem z dnia 05 marca 2020 r. sygn. IV SA/Po 1061/19 uchylił decyzję Kolegium z [...] września 2019 r. nr [...] i z konkretnymi wskazaniami przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania.
Stosownie do treści przepisu art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że - przepisy prawa - uległy zmianie. Przepis art. 153 p.p.s.a. ani organ administracji publicznej, ani Sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Ciążący na organie i na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (zob. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2000 r. sygn. akt I SA/Ka 2408/98, orzeczenia.nsa.gov.pl). Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku.
Uprzedzając zasadnicze rozważania, należy stwierdzić że w niniejszej sprawie nie nastąpiła zmiana stanu prawnego lub faktycznego która czyniłaby nieaktualnymi poglądy prawne wyrażone w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 05 marca 2020 r. sygn. IV SA/Po 1061/19.
Podkreślić należy ponadto, że Sąd orzekający w warunkach związania oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania, kontrolując legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia winien ograniczyć się - tylko i wyłącznie - do kontroli, czy organ administracji prawidłowo uwzględnił wytyczne zawarte w poprzednim wyroku oraz oceny ewentualnych nowych okoliczności, które zaistniały już po wydaniu wyroku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego II FSK 1057/11 z dnia 20 października 2011 r.; orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając na uwadze powyższe, Sąd w pierwszej kolejności, odnosząc się do argumentacji skargi, wskazuje, że jej argumentacja w zasadniczej mierze stanowi powtórzenie poprzedniej skargi (rozpoznanej pod sygnaturą IV SA/Po 1061/19), stąd też większość kwestii poruszonych w niej została już prawomocnie przesądzona. Sąd pozostaje zatem związany oceną prawną, co do tego że w sprawie wystąpiła przesłanka wznowieniowa oraz definicją wspólnego zamieszkiwania i oceną materiału dowodowego zebranego w sprawie, przedstawioną w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 05 marca 2020 r. sygn. IV SA/Po 1061/19. Dlatego też zarzuty skargi zasadniczo są niezasadne. Podkreślić należy jednak, że niezwiązany zarzutami skargi Sąd, z urzędu dostrzegł wadę zaskarżonej decyzji, która przesądziła o zasadności skargi.
Zaskarżone rozstrzygnięcie wydano na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020, poz. 256 – dalej jako: k.p.a. oraz ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2018, poz. 2134 ze zm.).
Mając na uwadze powyższe należy wskazać, że w prawomocnym wyroku z dnia z dnia 05 marca 2020 r. sygn. IV SA/Po 1061/19, Sąd przesądził, że niedopuszczalne było orzekanie przez organ II instancji o przyznaniu świadczenia wychowawczego na rzecz W. W., na okres od [...] lipca 2019 r. do [...] września 2019 r. - bez uprzedniego wyjaśnienia - czy świadczenia na jej rzecz za ten okres nie przyznał już uprzednio organ I instancji. Sąd wyjaśnił, że gdyby okazało się, że doszło do wydania przez te organy dwóch decyzji ostatecznych przyznających na rzecz W. W. świadczenie wychowawcze na okres od [...] lipca 2019 r. do [...] września 2019 r., to druga z tych decyzji byłaby bezwzględnie dotknięta wadą nieważności (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.). Zaakcentować trzeba, że Sąd nie miał żadnych wątpliwości, co do zasadności wniosku R. W. o świadczenie wychowawcze na rzecz W. W. - na okres od [...] lipca 2019 r. do [...] września 2019 r. – dlatego też przed jego przyznaniem przez Kolegium nakazał "wyjaśnić, czy świadczenia tego, za ten sam okres nie przyznał już uprzednio organ I instancji". W tym zatem zakresie, przy ponownym rozpoznawaniu sprawy rzeczą Kolegium było wyłącznie - jak wskazał Sąd - wyjaśnienie, czy świadczenia na rzecz W. W. za okres od [...] lipca 2019 r. do [...] września 2019 r. nie przyznał już organ I instancji. Analiza akt sprawy i treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazują, że Kolegium nie tylko nie wykonało wskazań Sądu (bowiem w aktach brak jakiejkolwiek dokumentacji potwierdzającej prowadzenie ustaleń na okoliczność przyznania Skarżącemu na rzecz W. W. świadczenia wychowawczego na okres od [...] lipca 2019 r. do [...] września 2019 r.), ale w zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji Kolegium prowadzi polemikę ze stanowiskiem Sądu wyrażonym w prawomocnym wyroku z dnia 05 marca 2020 r., wskazując, że "przyznanie R. W. świadczenia wychowawczego na rzecz W. W. na okres od [...] lipca 2019 r. do [...] września 2019 r. byłoby działaniem organu wbrew wnioskowi strony". Przypomnieć należy zatem, że związanie oceną prawną oznacza, że ani organy administracji publicznej, ani sądy administracyjne nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się temu wyrokowi w pełnym zakresie. Taka sytuacja ma miejsce w badanej sprawie. Należy, bowiem zwrócić uwagę, że Sąd wydając wyrok w dniu 05 marca 2020 r. orzekał już po nowelizacji ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Pomimo, to Sąd niekwestionując zasadności przyznania Skarżącemu na rzecz W. W. świadczenia wychowawczego na okres od [...] lipca 2019 r. do [...] września 2019 r., nakazał ustalić czy już wcześniej tego samego świadczenia, na ten sam okres nie przyznał Skarżącemu organ I instancji. Skoro zatem nie ziściły się przesłanki wyłączające obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej zawartej w prawomocnym wyroku z dnia 05 marca 2020 r. sygn. IV SA/Po 1061/19, albowiem w sprawie nie nastąpiła istotna zmiana stanu prawnego lub faktycznego, czyniąca poglądy prawne zawarte w tym wyroku nieaktualnymi, to zarówno Kolegium, jak i Sąd sprawę niniejszą ponownie rozpoznający pozostają nimi związani. Naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 p.p.s.a. w razie złożenia skargi powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu. Oceniając zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzję Sąd pozostaje związany stanowiskiem, wyrażonym we wskazanym wyżej prawomocnym wyroku z dnia z dnia 05 marca 2020 r. sygn. IV SA/Po 1061/19, co do zasadności wniosku R. W. o świadczenie wychowawcze na rzecz W. W. - na okres od [...] lipca 2019 r. do [...] września 2019 r. - oraz stanowiącym konsekwencję tego stanowiska wskazaniem, nakładającym na Kolegium obowiązek "wyjaśnienia, czy świadczenia tego, za ten sam okres nie przyznał już uprzednio organ I instancji". Rozpoznając sprawę ponownie, organ nie wykonał wytycznych Sądu zawartych w prawomocnym wyroku z dnia 05 marca 2020 r. sygn. IV SA/Po 1061/19, albowiem nie podjęto żadnych działań w celu ustalenia czy organ I instancji przyznał świadczenie wychowawcze na rzecz W. W. - na okres od [...] lipca 2019 r. do [...] września 2019 r.
Uznając zatem, że zaskarżone rozstrzygniecie wydane zostało z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów postępowania, Sąd, na postawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Po zwrocie akt sprawy rzeczą Kolegium, będzie wykonanie wytycznych Sądu zawartych w wyroku z w prawomocnym wyroku z dnia 05 marca 2020 r. sygn. IV SA/Po 1061/19, tj. ustalenie czy organ I instancji przyznał świadczenie wychowawcze na rzecz W. W. - na okres od [...] lipca 2019 r. do [...] września 2019 r. Jeżeli Kolegium ustali, że świadczenie wychowawcze na rzecz W. W. - na okres od [...] lipca 2019 r. do [...] września 2019 r. zostało przyznane to umorzy postępowanie w tym zakresie. Jeżeli natomiast Kolegium ustali, że świadczenie wychowawcze na rzecz W. W. - na okres od [...] lipca 2019 r. do [...] września 2019 r. nie zostało przyznane, to orzeknie o jego przyznaniu, tak jak uczyniło to uchyloną decyzją z dnia [...] września 2019 r.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI