IV SA/PO 584/25
Podsumowanie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na postanowienie stwierdzające niedopuszczalność zażalenia na postanowienie wstrzymujące użytkowanie samowolnie zmienionego budynku, uznając, że na takie postanowienie nie przysługuje zażalenie.
Skarżący wniósł skargę na postanowienie organu odwoławczego stwierdzające niedopuszczalność zażalenia na postanowienie wstrzymujące użytkowanie samowolnie zmienionego budynku gospodarczego na cele mieszkalne. Skarżący argumentował, że błędne pouczenie o możliwości zaskarżenia oraz niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa budowlanego powinno skutkować uwzględnieniem skargi. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że na postanowienie wydane na podstawie art. 71a ust. 1 Prawa budowlanego nie przysługuje zażalenie, a jego prawidłowość może być kwestionowana jedynie w odwołaniu od decyzji kończącej postępowanie.
Sprawa dotyczyła skargi M. Ś. na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdzające niedopuszczalność zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Organ I instancji wstrzymał użytkowanie samowolnie zmienionego budynku gospodarczego na cele mieszkalne i nałożył obowiązek przedstawienia dokumentów legalizacyjnych. Skarżący wniósł zażalenie, argumentując m.in. niejasność postanowienia i błędne zastosowanie trybu legalizacyjnego. Organ odwoławczy stwierdził niedopuszczalność zażalenia, wskazując, że postanowienie o wstrzymaniu użytkowania nie jest rozstrzygające co do istoty sprawy i nie przysługuje na nie zażalenie zgodnie z art. 141 i 142 K.p.a. Skarżący zaskarżył to postanowienie, podnosząc naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym zarzut błędnego pouczenia o środku zaskarżenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę. Sąd uznał, że postanowienie organu I instancji wydane na podstawie art. 71a ust. 1 Prawa budowlanego ma charakter incydentalny i nie przysługuje na nie zażalenie, co prawidłowo stwierdził organ odwoławczy. Sąd podkreślił, że błędne pouczenie o środku zaskarżenia nie tworzy prawa do jego wniesienia, jeśli takie prawo nie wynika z przepisów prawa, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem NSA. Prawidłowość postanowienia może być kwestionowana w odwołaniu od decyzji kończącej postępowanie.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, na postanowienie wydane na podstawie art. 71a ust. 1 Prawa budowlanego nie przysługuje zażalenie. Jego prawidłowość może być kwestionowana jedynie w odwołaniu od decyzji kończącej postępowanie.
Uzasadnienie
Przepis art. 71a ust. 1 Prawa budowlanego nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie o wstrzymaniu użytkowania. Zgodnie z art. 141 K.p.a. zażalenie przysługuje tylko, gdy tak stanowi kodeks lub szczególny przepis. W przypadku braku takiego przepisu, zgodnie z art. 142 K.p.a., postanowienie można kwestionować w odwołaniu od decyzji kończącej postępowanie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (11)
Główne
p.b. art. 71a
Ustawa - Prawo budowlane
W przypadku zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego zgłoszenia, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje użytkowanie i nakłada obowiązek przedstawienia dokumentów legalizacyjnych.
Pomocnicze
k.p.a. art. 141 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, wówczas gdy kodeks tak stanowi.
k.p.a. art. 142
Kodeks postępowania administracyjnego
Strona może kwestionować postanowienia, na które nie służy zażalenie, dopiero w odwołaniu od decyzji kończącej postępowanie.
k.p.a. art. 134
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
k.p.a. art. 112
Kodeks postępowania administracyjnego
Błędne pouczenie o środkach zaskarżenia nie może szkodzić stronie, która się do niego zastosowała, jednakże nie tworzy prawa do zaskarżenia, jeśli takie prawo nie istnieje w porządku prawnym.
P.p.s.a. art. 119
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa możliwość rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.
P.p.s.a. art. 145
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa podstawy uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji/postanowienia przez sąd administracyjny.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa skutek oddalenia skargi.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada praworządności.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 144
Kodeks postępowania administracyjnego
Odpowiednie stosowanie przepisów o odwołaniach do zażaleń.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Na postanowienie wydane na podstawie art. 71a ust. 1 Prawa budowlanego nie przysługuje zażalenie, co prawidłowo stwierdził organ odwoławczy.
Odrzucone argumenty
Błędne pouczenie organu I instancji o możliwości wniesienia zażalenia powinno skutkować uwzględnieniem skargi. Samowolna zmiana sposobu użytkowania dokonana przed 2004 r. powinna być rozpatrywana na podstawie przepisów obowiązujących przed tą datą.
Godne uwagi sformułowania
Sąd nie rozstrzyga w niniejszej sprawie, czy organ I instancji prowadził postepowanie administracyjne w oparciu o prawidłowy stan prawny. Zaskarżone postanowienie organu odwoławczego ma charakter wyłącznie formalny. Błędne pouczenie strony o możliwości zaskarżenia takiego postanowienia nie tworzy prawa do jego wniesienia. Ochrona udzielana na podstawie art. 112 K.p.a. nie ma charakteru absolutnego i nie może stanowić o powstaniu takich praw strony w postępowaniu, tam gdzie nie zostały one w ogóle przyznane.
Skład orzekający
Monika Świerczak
przewodniczący
Katarzyna Witkowicz-Grochowska
sprawozdawca
Wojciech Rowiński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie braku możliwości zaskarżenia postanowienia o wstrzymaniu użytkowania na podstawie art. 71a Prawa budowlanego w drodze zażalenia oraz interpretacja art. 112 K.p.a. w kontekście błędnego pouczenia."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji braku zażalenia na postanowienie wydane na podstawie art. 71a Prawa budowlanego. Kwestie merytoryczne dotyczące legalności zmiany sposobu użytkowania nie były przedmiotem rozstrzygnięcia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w prawie budowlanym – możliwości zaskarżania postanowień wstrzymujących użytkowanie. Wyjaśnia, kiedy błędne pouczenie organu nie tworzy nowych praw dla strony, co jest istotne dla praktyków.
“Czy błędne pouczenie organu może dać Ci prawo do zaskarżenia? Sąd Administracyjny wyjaśnia.”
Sektor
budownictwo
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
IV SA/Po 584/25 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2025-11-05 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2025-06-12 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Katarzyna Witkowicz-Grochowska /sprawozdawca/ Monika Świerczak /przewodniczący/ Wojciech Rowiński Symbol z opisem 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części, wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz Skarżony organ Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Oddalono skargę Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) Sędzia WSA Wojciech Rowiński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 listopada 2025 r. sprawy ze skargi M. Ś. na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 24 kwietnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia oddala skargę w całości. Uzasadnienie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej jako: PINB lub organ I instancji) postanowieniem nr [...] z 05 marca 2025 r. znak: [...], działając na podstawie art. 71a ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 725 z późn. zm., dalej jako: p.b.) wstrzymał M. Ś. użytkowanie dokonanej nielegalnie zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego na cele mieszkalne na działce [...] w miejscowości [...] i nałożył na inwestora obowiązek przedstawienia wymienionych w postanowieniu dokumentów, w terminie 90 dni od otrzymania postanowienia. Postanowieniem nr [...] z dnia 13 marca 2025 r., znak: [...], PINB sprostował z urzędu postanowienie nr [...], znak: [...], w zakresie pouczenia i wskazał, że na ww. postanowienie nie przysługuje zażalenie. Na powyższe postanowienie organu I instancji zażalenie pismem z 18 marca 2025 r. wniósł M. Ś. (dalej jako: skarżący). Skarżący argumentował, że zaskarżone postanowienie jest dla niego niejasne i niezrozumiale. W ocenie skarżącego, wobec samowolnej zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego na budynek mieszkalny jednorodzinny w latach 80 ubiegłego wieku, organ nadzoru budowlanego błędnie zastosował tryb legalizacyjny przewidziany w art. 71a p.b. Zdaniem skarżącego samowolna zmiana sposobu użytkowania powinna zostać rozpatrzona na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 31 maja 2004 r., a więc przed wejściem w życie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r o zmianie ustawy - Prawo budowlane. Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia oraz o ponowne rozpatrzenie sprawy w odpowiednim trybie przewidzianym w przepisach obowiązujących przed dniem 31 maja 2004 r. Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: WWINB lub organ odwoławczy) postanowieniem z 24 kwietnia 2025 r., znak:[...], stwierdził niedopuszczalność zażalenia. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że postanowienie o wstrzymaniu użytkowania nie jest postanowieniem rozstrzygającym o istocie sprawy, kończącym postępowanie, lecz postanowieniem dotyczącym kwestii incydentalnej, wynikłej w toku postępowania. W związku tym, zgodnie z art. 141 k.p.a. do jego zaskarżenia mógłby uprawniać szczególny przepis prawa. W ocenie WWINB przepisy p.b., ani w art. 71a, ani w żadnym innym, nie przewidują możliwości zaskarżenia takiego postanowienia. W konsekwencji, zgodnie z art. 142 k.p.a. jego zaskarżenie jest dopuszczalne w odwołaniu od decyzji kończącej postępowanie prowadzone w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania budynku (wyrok WSA w Warszawie z dnia 31 maja 2017 r. sygn. VII SA/Wa 2005/16). Z tego rodzaju sytuacją mamy – zdaniem organu odwoławczego - do czynienia w niniejszej sprawie, co obligowało ten organ do stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia zgodnie z art. 134 k.p.a. Ponadto WWINB wyjaśnił, że błędne pouczenie przez organ I instancji o środku zaskarżenia nie może rodzić dla strony uprawnienia do jego wniesienia. Zatem błędne pouczenie przez PINB, jakkolwiek sprostowane postanowieniem, nie kreowało dla skarżącego możliwości zaskarżenia postanowienia organu I instancji, bowiem takiej możliwości nie przewidują przepisy prawa. Skargę na powyższe postanowienie WWINB wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając mu: 1. naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.: a) art. 227 k.p.a., poprzez zaniedbanie lub nienależyte wykonanie zadań przez właściwy organ albo przez ich pracowników, poprzez umieszczenie błędnego pouczenia dotyczącego możliwości złożenia środka zaskarżenia na postanowienie, b) art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa., poprzez: - naruszenie zasady praworządności, niewyjaśnienie w sposób dokładny stanu faktycznego sprawy oraz niewyczerpujące zebranie i błędne rozpatrzenie całości materiału dowodowego, - nieodniesienie się do argumentów, dokumentów i twierdzeń skarżącego zgłoszonych zarówno w toku postępowania administracyjnego przed organem I instancji jak i przed organem odwoławczym przez co wydano postanowienie, które narusza słuszny interes skarżącego, c) art. 134 k.p.a., art 123 § 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez błędne zastosowanie powyższych przepisów. 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, w ten sposób, że: - organ administracyjny wydał postanowienie w oparciu o treść art. 71a p.b., podczas gdy przepis ten nie znajdował zastosowania w niniejszej sprawie, - organ administracyjny nie zastosował się do przepisów prawa zawartych w art. 71 ust. 1 oraz art. 50 p.b., podczas gdy przepisy te znajdowały zastosowanie w niniejszej sprawie. Nadto skarżący podniósł, że organ I instancji oraz organ odwoławczy przy wydawaniu postanowień nie uwzględnili, iż samowolnej zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego na budynek mieszkalny jednorodzinny dokonano w latach 80 ubiegłego wieku, w związku z czym organ nadzoru budowlanego błędnie zastosował tryb legalizacyjny przewidziany w art. 71a p.b., nakładając na skarżącego obowiązek dostarczeniu dokumentów legalizacyjnych, w sytuacji gdy organ rozpatrzyć winien samowolną zmianę sposobu użytkowania na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 31 maja 2004 r., a więc przed wejściem w życie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane, co stanowi istotną okoliczność w sprawie. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozstrzygnięcia, wstrzymanie wykonania postanowienia organu I instancji, rozpatrzenie sprawy w postępowaniu uproszczonym, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wraz z kwotą 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że zgodnie z treścią art. 112 k.p.a. błędne pouczenie w decyzji lub postanowieniu o prawach odwołania, o skutkach zrzeczenia się odwołania lub wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Zdaniem skarżącego prawo chroni stronę, która zastosowała się do pouczenia, nawet jeśli było ono błędne, ponieważ ma to zapewnić sprawiedliwy przebieg postępowania administracyjnego i sądowego. W oparciu o zasadę praworządności wskazaną wprost w art. 6 k.p.a., wymaga się od organów administracji publicznej, aby strony były traktowane z należytym szacunkiem i aby nie mogły być obarczane winą za błędy organu. Ponadto skarżący podkreślił, że w okolicznościach samowolnej zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego na budynek mieszkalny jednorodzinny w latach 80 ubiegłego wieku, organ nadzoru budowlanego błędnie zastosował tryb legalizacyjny przewidziany w art. 71a p.b., co w sytuacji gdy samowolna zmiana sposobu użytkowania powinna zostać rozpatrzona na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 31 maja 2004 r., a więc przed wejściem w życie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane, stanowi istotną okoliczność w sprawie. W ocenie skarżącego, organ I instancji winien był zastosować przepisy prawa obowiązujące przed dniem 1 maja 2004 r., w związku z czym kwestię zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego zgłoszenia regulowałby art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane, który to przepis nakazywał stosować odpowiednio art. 50 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane, który z kolei w ust. 5 przewidywał możliwość wniesienia zażalenia na postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych. Skarżący wskazał, że jego pogląd podziela w analogicznym stanie faktycznym orzecznictwo sądów administracyjnych - WSA w Warszawie - sygn. akt. VII SA/Wa 342/12 oraz VII SA/Wa 729/13. Dalej skarżący argumentował, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowoadministracyjnym organ nadzoru budowlanego, przed wydaniem decyzji, zobowiązany jest kompleksowo zebrać i ocenić zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, co wynika z art. 7 k.p.a. - zasady prawdy obiektywnej. Materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczyć wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie w sprawie. Z art. 77 § 1 wynika obowiązek organu administracji zgromadzenia całego materiału dowodowego koniecznego do rozstrzygnięcia sprawy, co oznacza obowiązek podjęcia przez organ stosownych działań, między innymi przeprowadzenia z urzędu dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego sprawy, zażądania od strony przedstawienia dowodów na poparcie jej twierdzeń lub wystąpienia do innych organów albo instytucji o zajęcie stanowiska w sprawie. W przedmiotowej sprawie, w ocenie skarżącego, Inspektor Nadzoru Budowlanego oraz Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] nie zrealizowały wskazanych powyżej zasad praworządności. Ponadto, zdaniem skarżącego, organy administracji nie wyjaśniły okoliczności, na podstawie których uznały, iż przy niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz o zasądzenie kosztów według stawek minimalnych. Postanowieniem z 27 czerwca 2025 r., sygn. akt IV SA/Po 584/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania aktu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że niniejsza skarga została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., zwanej dalej "P.p.s.a"). W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym przez trzech sędziów (art. 120 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 P.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest ocena prawidłowości postanowienia Inspektor Nadzoru Budowlanego z 24 kwietnia 2025 r., znak:[...], o stwierdzeniu niedopuszczalności zażalenia od postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] nr [...] z 05 marca 2025 r. w przedmiocie wstrzymania użytkowania dokonanej nielegalnie zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego na cele mieszkalne na działce [...] w miejscowości [...] i nałożenia na inwestora obowiązku przedstawienia wymienionych dokumentów, w terminie 90 dni od otrzymania postanowienia. Wyjaśnić należy, że Sąd nie rozstrzyga w niniejszej sprawie, czy organ I instancji prowadził postepowanie administracyjne w oparciu o prawidłowy stan prawny. Zaskarżone postanowienie organu odwoławczego ma charakter wyłącznie formalny, a zatem należało dokonać oceny jego prawidłowości z perspektywy art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako: "K.p.a."), stanowiącego podstawę prawną jego wydania. Stosownie do tego przepisu organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Zgodnie zaś art. 144 K.p.a. w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. W myśl art. 141 § 1 K.p.a. - na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, wówczas gdy kodeks tak stanowi. W przypadku natomiast pozostałych postanowień - stosownie do art. 142 K.p.a. - strona może je kwestionować dopiero w odwołaniu od decyzji. Stosownie do art. 71a ust. 1 p.b. w razie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego zgłoszenia, organ nadzoru budowlanego, w drodze postanowienia: 1) wstrzymuje użytkowanie obiektu budowlanego lub jego części; 2) nakłada obowiązek przedstawienia w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w art. 71 ust. 2. Wyjaśnienia wymaga, że postanowienie wydane na tej podstawie wszczyna postępowanie w sprawie samowoli użytkowej, nie kończy zatem postępowania, a ponadto ustawodawca nie przewidział możliwości wniesienia od niego zażalenia - inaczej niż np. w przypadku analogicznego postanowienia wydawanego na podstawie art. 48 ust. 2 in fine p.b. (wyrok WSA w Gliwicach z 18.03.2020 r., II SA/Gl 1644/19, LEX nr 3031263). W ocenie Sądu organ odwoławczy zasadnie stwierdził niedopuszczalność zażalenia na postanowienie organu I instancji wydanego na podstawie art. 71a ust. 1 p.b. Ustawodawca nie przewidział bowiem wniesienia środka odwoławczego (zażalenia) na tego rodzaju postanowienia. Jak już zostało wskazane, zgodnie z art. 141 § 1 K.p.a., na postanowienie służy zażalenie jedynie wówczas, gdy kodeks tak stanowi. Jeżeli zatem przepis art. 71a p.b. - w przeciwieństwie do art. 48, 49g i art. 50 tej ustawy, nie stanowi o prawie wniesienia zażalenia, kwestionowanie jego prawidłowości możliwe jest dopiero łącznie z odwołaniem od decyzji organu I instancji, kończącej postępowanie zgodnie z art. 142 K.p.a. Wówczas też ocenie podlegać winien cały tok postępowania i prawidłowość wdrożenia trybu z art. 71a p.b., a więc stwierdzenie, czy przedmiotowy obiekt został zrealizowany legalnie, a jedynie samowolnie zmieniono sposób jego użytkowania, czy też obiekt zrealizowano bez dopełnienia wymogów prawa budowlanego (wyrok WSA w Lublinie z 22.04.2020 r., II SA/Lu 58/20, LEX nr 3047180). Na kanwie niniejszej sprawy skarżący podnosi, iż zmiana sposobu użytkowania nieruchomości nastąpiła w latach 80, wobec czego organ winien stosować przepisy prawa materialnego, które wówczas obowiązywały. Skarżący powołuje się przy tym na wyrok WSA w Warszawie z 14.08.2012, sygn. akt: VII SA/Wa 342/12 oraz wyrok WSA w Warszawie z 03.10.2013 r., sygn. akt: VII SA/Wa 729/13 (oba wyroki dotyczą tej samej sprawy). Zauważyć jednak należy, że na gruncie powoływanej przez skarżącego sprawy Sąd uznał, że organ odwoławczy nie mógł przyjąć innej podstawy prawnej niż wskazana w decyzji organu I instancji (tj. art. 71a ust. 1 p.b.). Zaś na decyzję wydaną na tej podstawie nie przysługuje zażalenie. Jak bowiem wyjaśniono: "Jedynym prawidłowym rozstrzygnięciem podjętym przez organ odwoławczy winno być rozstrzygnięcie podjęte, tak jak to uczynił organ w postanowieniu z dnia 30 stycznia 2013 r., nr [...], na podstawie art. 134 w związku z art. 141 § 1 i art. 144 K.p.a., stwierdzające niedopuszczalność zażalenia. Na postanowienie bowiem wydane w trybie art. 71a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo budowlane zażalenie nie przysługuje." (wyrok WSA w Warszawie z 04.11.2016 r., VII SA/Wa 211/16, dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). Podstawa prawna postanowienia organu I instancji (tj. art. 71a ust. 1 p.b.) nie uprawniała organu odwoławczego do innego, aniżeli stwierdzenie niedopuszczalności zażalenia, rozstrzygnięcia w sprawie. Ustosunkowując się do zarzutu skargi dotyczącego błędnego pouczenia w decyzji organu I instancji o przysługującym środku zaskarżenia wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 112 K.p.a. błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 26.05.2020 r., II OSK 2966/19, CBOSA, wskazał, że regulacja art. 112 K.p.a. jest konsekwencją przyjętej w Kodeksie postępowania administracyjnego zasady ogólnej obowiązku informowania stron wyrażonej w art. 9 K.p.a., a także odgrywa istotną rolę w realizacji zasady ogólnej ochrony zaufania uczestników postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 K.p.a.), jednakże nie może ona pozostawać w oderwaniu od obowiązującego porządku prawnego. Warunkiem zastosowania art. 112 K.p.a. jest istnienie w porządku prawnym możliwości zaskarżenia danego rozstrzygnięcia. Ustalenie to odbywa się poprzez odniesienie prawa do zakwestionowania orzeczenia organu za pomocą środków odwoławczych (jak odwołania, zażalenia, powództwa do sądu powszechnego, skargi do sądu administracyjnego) do normy prawnej przyznającej stronie takie prawo. Nie można natomiast wywodzić powstania prawa do wniesienia środka zaskarżenia z błędnego stanowiska organu, który niewłaściwie pouczył stronę, co do przysługującego jej środka odwoławczego. Ochrona udzielana na podstawie art. 112 K.p.a. nie ma bowiem charakteru absolutnego i nie może stanowić o powstaniu takich praw strony w postępowaniu, tam gdzie nie zostały one w ogóle przyznane. Odmienne zapatrywanie nadawałoby w istocie organom administracyjnym funkcję prawotwórczą i możliwość funkcjonowania niejako obok obowiązującego sytemu prawnego, a co z kolei byłoby nie do pogodzenia z zasadą praworządności (art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 K.p.a.), a w jej efekcie również zasadą pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej (art. 8 K.p.a.) poprzez akceptowanie działań organu poza obowiązującymi normami prawnymi (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 19 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 193/11; z dnia 23 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 1225/14; z dnia 6 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 895/17; z dnia 13 października 2016 r., sygn. akt II FSK 2438/14; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 88/20; CBOSA). Samo przeświadczenie strony, iż może dochodzić swoich praw, stosując się do błędnego pouczenia, w sytuacji braku odpowiedniej normy prawnej dającej uprawnienie do zaskarżenia orzeczenia, to za mało, aby stwierdzić, że wystąpiła możliwość złożenia zażalenia. Samo pouczenie strony o możliwości zaskarżenia postanowienia takiego uprawnienia nie tworzy. Przepis art. 112 K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a. ma zastosowanie tylko, gdy prawo do wniesienia zażalenia od danego postanowienia w ogóle przysługuje. W niniejszej sprawie brak przepisu, który uprawniałby stronę do wniesienia zażalenia od przedmiotowego postanowienia organu I instancji. Wskazać przy tym należy, że okoliczność, iż stronie nie przysługuje prawo do wniesienia zażalenia na postanowienie, o którym mowa w art. 71a ust. 1 p.b. nie powoduje, iż postanowienie to pozostawione jest poza kontrolą instancyjną. Zgodnie bowiem z ogólną regułą zawartą w art. 142 K.p.a. prawidłowość takiego postanowienia, w tym zasadność przyjętego stanu prawnego, będzie mogła być kwestionowana razem z odwołaniem od decyzji kończącej postępowanie w sprawie, tj. decyzji, o której mowa w art. 71a ust. 4 p.b. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę w całości.
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę