IV SA/Po 584/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2005-10-25
NSAAdministracyjneWysokawsa
Karta Nauczycielawynagrodzenie nauczycielidodatkikompetencje gminynadzór nad samorządemregulamin wynagradzaniaprawo administracyjnesąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę Rady Miejskiej na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody, uznając, że gmina nie miała kompetencji do ustanowienia dodatku dla nauczycieli języka polskiego za sprawdzanie prac uczniowskich.

Rada Miejska w S. zaskarżyła rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody, które stwierdziło nieważność § 9 ust. 4 i 5 uchwały Rady w sprawie regulaminu wynagradzania nauczycieli, wprowadzającego dodatek za analizę i ocenę prac uczniowskich z języka polskiego. Rada argumentowała, że dodatek ten stanowi świadczenie ze stosunku pracy i jest uzasadniony specyfiką pracy polonisty. Wojewoda uznał, że gmina przekroczyła delegację ustawową z Karty Nauczyciela. Sąd oddalił skargę, podzielając stanowisko Wojewody, że przepisy KN nie upoważniają rad gmin do tworzenia nowych rodzajów dodatków do wynagrodzenia.

Sprawa dotyczyła skargi Rady Miejskiej na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody, które stwierdziło nieważność części uchwały Rady Miejskiej w S. dotyczącej regulaminu wynagradzania nauczycieli. Kwestionowane przepisy wprowadzały dodatek dla nauczycieli języka polskiego za analizę i ocenę prac uczniowskich. Wojewoda uznał, że Rada Miejska przekroczyła swoje kompetencje, gdyż Karta Nauczyciela nie przewiduje możliwości tworzenia przez organy prowadzące szkoły nowych składników wynagrodzenia, w tym dodatków, które nie są wymienione w ustawie lub przepisach wykonawczych. Rada Miejska argumentowała, że dodatek ten jest świadczeniem ze stosunku pracy, a jego ustanowienie jest uzasadnione specyfiką pracy polonisty i mieści się w ramach polityki płacowej. Powołała się również na wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę. Sąd podzielił stanowisko Wojewody, podkreślając zasadę praworządności i zakaz domniemania kompetencji. Analiza przepisów Karty Nauczyciela, w szczególności art. 30 ust. 1 i 6, wykazała, że ustawa wymienia zamknięty katalog składników wynagrodzenia, w tym dodatków, i nie upoważnia organów prowadzących szkoły do tworzenia nowych ich rodzajów. Sąd uznał, że art. 30 ust. 6 KN pozwala jedynie na ustalanie wysokości i warunków wypłacania istniejących składników, a nie na kreowanie nowych świadczeń. W związku z tym, ustanowienie przez Radę Miejską dodatku dla nauczycieli języka polskiego było niezgodne z prawem, a Wojewoda miał obowiązek stwierdzić nieważność tych postanowień uchwały.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ prowadzący szkołę nie ma takich kompetencji. Karta Nauczyciela wymienia zamknięty katalog składników wynagrodzenia, w tym dodatków, i nie upoważnia organów prowadzących do kreowania nowych świadczeń.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na zasadzie praworządności i zakazie domniemania kompetencji. Analiza art. 30 ust. 1 KN wskazuje na zamknięty katalog składników wynagrodzenia. Art. 30 ust. 6 KN pozwala jedynie na ustalanie wysokości i warunków wypłacania istniejących składników, a nie na tworzenie nowych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (18)

Główne

KN art. 30 § 6

Karta Nauczyciela

KN art. 30 § 1

Karta Nauczyciela

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Pomocnicze

usg art. 91

Ustawa o samorządzie gminnym

usg art. 171

Ustawa o samorządzie gminnym

usg art. 85

Ustawa o samorządzie gminnym

usg art. 18 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

usg art. 40 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

KN art. 30 § 10

Karta Nauczyciela

KN art. 30 § 10

Karta Nauczyciela

lit. b

KN art. 30 § 5

Karta Nauczyciela

KN art. 33 § 5

Karta Nauczyciela

KN art. 34 § 2

Karta Nauczyciela

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 2

Konstytucja RP art. 15 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 16 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 32

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przepisy Karty Nauczyciela nie upoważniają rad gmin do ustanawiania nowych rodzajów dodatków do wynagrodzenia dla nauczycieli. Art. 30 ust. 6 KN pozwala jedynie na ustalanie wysokości i warunków wypłacania istniejących składników wynagrodzenia, a nie na kreowanie nowych świadczeń. Zasada praworządności i zakaz domniemania kompetencji wykluczają możliwość rozszerzającej interpretacji przepisów kompetencyjnych.

Odrzucone argumenty

Dodatek za analizę i ocenę prac uczniowskich z języka polskiego jest dodatkiem ze stosunku pracy, nieprzewidzianym w odrębnych przepisach i niebędącym świadczeniem socjalnym. Ustanowienie dodatku stanowiło odpowiedni instrument polityki płacowej, pozwalający organom stanowiącym jednostek samorządu terytorialnego właściwie realizować powierzone zadanie w zakresie oświaty. Kompetencje do ustanowienia dodatku wynikają z art. 30 ust. 1 pkt 4, art. 36 ust. 1 pkt 3, art. 30 ust. 10 i art. 30 ust. 10 lit. b KN. Regulamin wynagradzania stanowi szczególne źródło prawa pracy.

Godne uwagi sformułowania

zasada praworządności zakaz domniemania kompetencji każde wątpliwości co do istnienia w porządku prawnym zezwolenia na działania władcze muszą być rozstrzygane na niekorzyść organów publicznych granice swobody regulacyjnej kreowanie nowych składników wynagrodzenia stanowi przekroczenie tych granic

Skład orzekający

Jerzy Stankowski

przewodniczący

Bożena Popowska

sprawozdawca

Danuta Rzyminiak-Owczarczak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie kompetencji organów samorządu terytorialnego w zakresie kształtowania wynagrodzeń nauczycieli oraz interpretacja przepisów Karty Nauczyciela dotyczących składników wynagrodzenia."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu prawnego i faktycznego, a jego zastosowanie może być ograniczone przez późniejsze zmiany legislacyjne lub odmienne interpretacje w specyficznych kontekstach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii kompetencji samorządów w zakresie wynagrodzeń nauczycieli, co jest tematem interesującym dla prawników administracyjnych i samorządowców.

Czy gmina może sama ustalać dodatki dla nauczycieli? Sąd administracyjny odpowiada.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Po 584/05 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2005-10-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-06-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Bożena Popowska /sprawozdawca/
Danuta Rzyminiak-Owczarczak
Jerzy Stankowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6190 Służba Cywilna, pracownicy mianowani, nauczyciele
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie: sędzia WSA Bożena Popowska ( spr. ) sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant: referent-stażysta Paweł Grzęda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2005 r. sprawy ze skargi Rady Miejskiej na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody z dnia [...] kwietnia 2005 r. Nr [...] w przedmiocie regulaminu wynagradzania nauczycieli oddala skargę /-/D. Rzyminiak-Owczarczak /-/J.Stankowski /-/B.Popowska MB
Uzasadnienie
Wojewoda rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] na podstawie art. 91 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm. – dalej usg) orzekł o nieważności § 9 ust. 4 i 5 uchwały nr [...] Rady Miejskiej z dnia [...] marca 2005 r. w sprawie regulaminu wynagradzania nauczycieli zatrudnionych w szkołach prowadzonych przez gminę Ś. na 2005 rok – dalej Uchwała - ze względu na istotne naruszenie prawa.
Uchwała została podjęta na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 15 oraz art. 40 ust. 1 usg oraz art. 30 ust. 6, art. 54 ust. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2003 r. Nr 118, poz. 1112 ze zm. – dalej KN oraz przepisów § 6 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 stycznia 2005 r. w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagradzania za pracę w dniu wolnym od pracy (Dz.U. Nr 22, poz. 181 – dalej rozporządzenie w sprawie minimalnych stawek) w zw. z § 56 ust. 56 uchwały nr 84/IX/03 Rady Miejskiej w Ś. z dnia [...] kwietnia 2003 r. w sprawie Statutu Gminy S. (Dz.U. Urz. Woj. Wlkp. Nr 103, poz. 1891, Nr 155, poz. 2931 i z 2004 r. Nr 20, poz. 572).
Dokonując oceny zgodności z prawem Uchwały organ nadzoru stwierdził, że zgodnie z § 9 ust. 4 i 5 "za analizę i ocenę prac uczniowskich z języka polskiego, począwszy od klasy czwartej szkoły podstawowej nauczyciel otrzymuje dodatek w wysokości od 1%-4% wynagrodzenia zasadniczego miesięcznie. Dodatek za analizę i ocenę prac uczniowskich z języka polskiego wypłaca się proporcjonalnie do realizowanych przez nauczycieli godzin języka polskiego." Wojewoda wyjaśnił, że stosownie do delegacji ustawowej z art. 30 ust. 6 KN organ prowadzący szkołę będący jednostką samorządu terytorialnego, uwzględniając strukturę zatrudnienia, określa corocznie dla nauczycieli poszczególnych stopni awansu zawodowego, w drodze regulaminu wysokość stawek dodatków za wysługę lat, motywacyjnego, funkcyjnego oraz za warunki pracy, szczegółowe warunki obliczania i wypłacania składników wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw oraz wysokość i warunki wypłacania składników wynagrodzenia tj. nagród i innych świadczeń wynikających ze stosunku pracy o ile nie zostały określone w ustawie lub przepisach odrębnych. W ramach tej delegacji ustawowej nie mieści się dodatkowe wynagrodzenie za analizę i ocenę prac i zajęć uczniowskich z języka polskiego. Ustawodawca nie przewiduje jakiejkolwiek możliwości kreowania dodatkowych składników wynagrodzenia, nieprzewidzianych w karcie nauczyciela.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniesiono o uchylenie rozstrzygnięcia nadzorczego jako naruszającego prawo i zasądzenie kosztów według norm przepisanych. Zdaniem strony skarżącej, dodatek za analizę i ocenę prac uczniowskich z języka polskiego, jest dodatkiem ze stosunku pracy, nie przewidzianym w odrębnych przepisach i nie będącym świadczeniem socjalnym. Nie doszło zatem do przekroczenia delegacji ustawowej. Rada Miejska w S. powołała się także na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 14.04.2003 r., sygn. K 34/02 OTK-A 2003/4/30 zawierający ocenę legalności art. 30 ust. 6 KN. Nadto uzasadniła ustanowienie przedmiotowego wydatku "specyficzną, żmudną i bardzo czasochłonną pracą nauczyciela polonisty, sprawdzającego i oceniającego prace z języka polskiego". Wobec tych faktów ustanowienie dodatku stanowiło odpowiedni instrument polityki płacowej, pozwalający organom stanowiącym jednostek samorządu terytorialnego właściwe realizowanie powierzonego zadania w zakresie oświaty.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewoda powołał się na identyczne stanowisko Ministra Edukacji Narodowej i Sportu, nie określając miejsca jego publikacji. Organ nadzoru wyraził opinię, iż regulacje wskazane w kwestionowanych ustępach regulaminu mogłyby być "(...) ujęte w ustalonych przesłankach stanowiących o przyznaniu dodatku motywacyjnego (...)"
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadną.
1. Orzekający skład podziela stanowisko Wojewody, według którego przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2003 Nr 118, poz. 1112 ze zm. – dalej KN) nie upoważniają rad gmin do ustanawiania prawa do dodatków dla nauczycieli języka polskiego za analizę i ocenę prac uczniowskich, w formie regulaminu wynagradzania nauczycieli uchwalanego w trybie art. 30 ust. 6 KN. Tym samym Sąd nie podzielił poglądu Rady Gminy w S., iż kompetencje takie wynikają z unormowania art. 30 ust. 1 pkt 4, art. 36 ust 1 pkt 3, a także art. 30 ust. 10 i art. 30 ust. 10 lit. b KN oraz, że wpływ na treść regulaminu wynagradzania ma też to, że stanowi on szczególne źródło prawa pracy.
Zdaniem Sądu, każdy z ww. poglądów stanowi wyraz odmiennego podejścia do prawa. Wojewoda zaprezentował podejście legalistyczne, opierające się głównie na interpretacji gramatycznej przepisów określających definicję wynagrodzenia (art. 30 ust 1 KN) oraz przepisów kompetencyjnych (art. 30 ust. 6 KN). Rada Gminy w S. przyjęła interpretację funkcjonalną, uwzględniającą - poza ostatnio wymienionymi przepisami KN - także unormowania określające zadania gminy jako organu prowadzącego szkołę (art. 30 ust. 6 pkt 3 KN), a także unormowania pozwalające organom prowadzącym szkołę zwiększać środki na wynagrodzenia nauczycieli (art. 30 ust. 10 i art. 30 ust. 10 lit. b KN).
Należy zauważyć, że ostatnio wskazane unormowania niewątpliwie są wyrazem udziału samorządu terytorialnego (dalej ST) szczebla gminy w realizacji zadań publicznych (decentralizacja władzy publicznej – art. 15 ust. 1 oraz art. 16 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. Dz. U. Nr 78, poz. 483, sprost. Dz. U. z 2001 Nr 28, poz. 319) oraz związanej z tym względnej samodzielności finansowej gminy. Tyle tylko, że ramy samodzielności wyznaczają przepisy ustawowe. Ta sama uwaga dotyczy kompetencji organów prowadzących szkołę do ustanowienia regulaminu wynagradzania. Nawet gdyby przyjąć, że regulamin ustanowiony na podstawie art. 30 ust. 6 KN jest szczególnym źródłem prawa pracy (w świetle orzecznictwa SN i NSA jest to kwestia sporna) to kwalifikacja taka nie ujmuje, zdaniem Sądu, ww. regulaminowi rangi prawa miejscowego. Pogląd, że regulamin wynagradzania jest źródłem prawa miejscowego, wyraził skład 7 sędziów NSA w uchwale z dnia 24 września 2001 r.(sygn. OPS 7/01). Zaś w stosunku do podstaw prawa miejscowego doktryna formułuje wysokie wymogi formalne; upoważnienia takie winny być ściśle określone. Uznaje się też, iż z tego punktu widzenia akty prawa miejscowego w istocie nie różnią się od rozporządzeń (J. Zimmermann, Prawo administracyjne, Zakamycze 2005 r., s. 77). Z kolei w odniesieniu do tych ostatnio wymienianych źródeł prawa, TK uznał, iż "zakres upoważnienia jest ustalony w drodze wykładni językowej i nie może być rozszerzany w drodze wykładni funkcjonalnej" (wyrok TK z dn. 8. 10. 2002 r., K 36/00; OTK – A 2002/5/63).
Tak więc nie negując, co do zasady, możliwości celowościowej interpretacji przepisów określających zadania (rolę) jednostek ST oraz sposoby ich realizacji, Sąd jest zdania, iż takie podejście (prezentowane przez stronę skarżącą) nie może dotyczyć norm kompetencyjnych. Stanowisko tu wyrażone znajduje oparcie w zasadzie praworządności unormowanej w art. 7 Konstytucji RP. Na gruncie nauki prawa konstytucyjnego, teorii prawa oraz orzecznictwa sądowego, a także orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego zgodnie przyjmuje się, iż art. 7 Konstytucji RP formułuje zasadę zakazu domniemania kompetencji. W myśl tej zasady, wszelkie wątpliwości co do istnienia w porządku prawnym zezwolenia na działania władcze muszą być rozstrzygane na niekorzyść organów publicznych (np. wyrok WSA w Krakowie z 4.10.2005 r. w sprawie tzw. dodatku becikowego, sygn. akt II SA/Kr 293/05, a także literatura oraz orzecznictwo TK cytowane w pracy M. Kordeli, Zarys typologii uzasadnień aksjologicznych w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, Bydgoszcz-Poznań 2001 r., w szczególności s. 163-165).
Przed analizą odnośnych przepisów KN, pod kątem kompetencji prawodawczej rady gminy do ustanowienia dodatku dla nauczycieli języka polskiego, Sąd zwraca uwagę także na znaczenie kryterium legalności w działaniach Wojewody wobec organów ST i w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. I tak legalność jest jedynym kryterium sprawowania przez wojewodę nadzoru nad ST (art. 171 ust. 1 Konstytucji RP i art. 85 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, j. t. Dz.U. z 2001 Nr 142, poz. 1591 – dalej usg). Zatem jeżeli stwierdzone zostało naruszenie prawa, to nie ma miejsca na uznaniowe decydowanie, czy należy wydać rozstrzygnięcie nadzorcze czy też zrezygnować z niego (K. Bandarzewski, P. Chmielnicki, W. Kisiel, Aktualne spory o skargę na uchwałę rady gminy "Samorząd terytorialny" nr 7-8/2004 r., s. 26). Również sądy administracyjne sprawują swoją funkcję kontrolną wobec organów administracji publicznej w oparciu o kryterium legalności (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych, Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Oparcie jej na innych kryteriach, np. celowości jest niedopuszczalne, jeśli ustawa expressis verbis nie stanowi inaczej (J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.Komentarz, Warszawa 2004 r., s. 14).
Podsumowując, jeśli przepisy ustawowe nie delegują na rzecz rad gmin kompetencji prawodawczej do ustanawiania nowych rodzajów dodatków do wynagrodzenia, nie przewidzianych w art. 30 ust. 1 KN, a Rada Gminy w S. taki dodatek ustanowiła, to Wojewoda miał obowiązek stwierdzić nieważność odpowiednich postanowień uchwały. Orzeczenie Sądu dotyczące rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody zależy zatem od ustalenia, czy powołany przez organ stanowiący gminy art. 30 ust. 6 KN mógł stanowić podstawę dla podjęcia zaskarżonej uchwały (J. Zimmermann, Elementy procesowe kontroli i nadzoru nad samorządem terytorialnym, PiP 1991 r., Nr 10, s. 48).
2. Poszukując odpowiedzi na ww. pytanie należy stwierdzić ścisłe powiązanie art. 30 ust. 6 pkt 3 z art. 30 ust. 1 pkt 4 KN; ten ostatnio wymieniony przepis odsyła do wymienionego wcześniej. Nie może jednak umknąć uwadze to, że ustawodawca przypisał art. 30 ust. 1 i art. 30 ust. 6 odmienne funkcje. Art. 30 ust. 1 określa definicję wynagrodzenia (m.in. A. Klawenek, Karta Nauczyciela.Komentarz, Gdańsk 2005 r., s. 119), z kolei art. 30 ust. 6 zawiera normę kompetencyjną tak jak art. 30 ust. 5, art. 33 ust. 5 oraz art. 34 ust. 2 KN, z tym, że ten pierwszy przepis (art. 30 ust. 6) przyznaje kompetencje organom prowadzącym szkołę, będącym jednostkami ST, natomiast pozostałe adresowane są do ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania. Można więc powiedzieć, że na obowiązujący aktualnie system wynagradzania nauczycieli składają się regulacje wspólne dla wszystkich nauczycieli i regulacje różnicujące ich status prawny. Zdaniem Sądu, elementem ujednolicającym wynagrodzenie jest ustawowa jego definicja, czyli wskazanie składników, z których wynagrodzenie się składa, a także materia unormowana w drodze rozporządzeń przez ministra. Analiza treści upoważnień dla ministra (art. 30 ust. 5 pkt 3, art. 33 ust. 3, art. 34 ust. 2) pozwala na wniosek, iż w drodze rozporządzeń dochodzi do uszczegółowienia niektórych elementów definicji wynagrodzenia.
Art. 30 ust. 1 KN wymienia cztery składniki wynagrodzenia :
- wynagrodzenie zasadnicze;
- dodatki: za wysługę lat, motywacyjny, funkcyjny oraz za warunki pracy;
- wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw;
- nagrody i inne świadczenia wynikające ze stosunku pracy, z wyłączeniem świadczeń z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych i dodatków socjalnych określonych w art. 54.
Struktura przepisu (4-ry punkty) i treść poszczególnych punktów wskazuje, że definicja zbudowana jest na zasadzie typologii; tworzą ją 4 rodzaje składników wynagrodzenia. Należy podkreślić, że dodatki są wymienione – po dwukropku – z nazwy, co można tłumaczyć jako ich zamknięty katalog. W związku z dodatkami ustawodawca formułuje dwojakiego rodzaju upoważnienia. Ogólne warunki przyznawania każdego z ww. dodatków normowane są w drodze rozporządzeń Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dn. 2 lutego 2005 r. (Dz.U.05 Nr 22, poz.182), z dn. 31 stycznia 2005 r. (Dz.U.05 Nr 22, poz. 181), z dn. 9 września 2004 r. (Dz.U. 04 Nr 240, poz. 2138), z dn. 29 września 2000 r. (Dz.U. 00 Nr 83, poz. 943). W istocie owe rozporządzenia doprecyzowują poszczególne rodzaje dodatków, z uwagi na charakter rozporządzeń – w sposób jednolity na terenie całego kraju. Zdecentralizowane zostały natomiast kompetencje dotyczące ustalania wysokości dodatków. Kompetencje do corocznego ustalania w drodze regulaminu wynagradzania, wysokości stawek wszystkich dodatków wymienionych w art. 30 ust. 1 pkt 2 KN ustawodawca powierzył organom prowadzącym szkoły. Odnośnie do dodatków nasuwa się zatem następujący wniosek. Z treści art. 30 ust. 1 pkt 2 (egzemplifikacja dodatków) oraz z treści upoważnień ustawowych adresowanych do właściwego ministra i do organów prowadzących szkołę nie wynika możliwość ustanawiania przez organ prowadzący szkołę nowego rodzaju dodatku.
Na powyższej konstatacji nie można jednak poprzestać, ponieważ strona skarżąca wywodzi swoją kompetencję do stanowienia dodatku dla nauczycieli języka polskiego z art. 30 ust. 6 KN. Strona skarżąca przyjmuje zatem, iż ów dodatek jest "innym świadczeniem" o jakim mowa w art. 30 ust. 1 pkt 4 oraz, że ustawodawca powierza określenie owych "innych świadczeń" organom prowadzącym szkołę.
Rozważenia wymagają zatem trzy kwestie:
1) czy w art. 30 ust. 1 pkt 4 KN chodzi o "inne świadczenia wynikające ze stosunku pracy" przewidziane wyłącznie przepisami ustawowymi, czy (także) świadczenia kreowane w przepisach podustawowych; w przypadku pozytywnej odpowiedzi na drugi człon alternatywy
2) czy do ustanawiania takich "innych świadczeń (...)" upoważnione są organy gminy; w przypadku pozytywnej odpowiedzi
3) czy ustanowienie przez gminę dodatku dla nauczycieli języka polskiego za analizę i ocenę prac uczniowskich, nie narusza zasady równości.
Należy zgodzić się, że punkt 4-ty art. 30 ust. 1 KN nie jest jasny, że nie wynika z niego wprost, że owe "inne świadczenia" muszą być przewidziane przepisami ustawowymi. Jednak za taką właśnie interpretacją, wydaje się przemawiać treść całego przepisu. Także składniki wymienione w pkt. 1-3 stanowią przecież "świadczenia wynikające ze stosunku pracy". Jaki wobec tego sens miałoby enumeratywne ich wymienienie w trzech punktach, jeżeli w pkt. 4 ustawodawca "otworzyłby" definicję na unormowania podustawowe. Powyższe stanowisko znajduje oparcie także w literaturze. "Wynagrodzeniem w rozumieniu ustawy – Karta Nauczyciela są również składniki nieperiodyczne, niewymienione wprost w definicji płacy nauczyciela, a przesądzona wprost przepisami Karty Nauczyciela lub przepisami innych ustaw (...)" (A.Klawenek, j.w., s. 119, patrz także s. 128). Autor pisze także o konsekwencjach wypłacenia na podstawie regulaminu wynagradzania nauczycieli, dodatku "do którego nie było upoważnienia". Zdaniem Autora, zasadny byłby w takiej sytuacji "zarzut o wypłacenie (lub pobieranie) środków nienależnych" (j.w. s. 131).
Gdyby uznać powyższą analizę art. 30 ust. 1 KN za nieprzekonywującą, to zdaniem Sądu, brak jest podstaw, by twierdzić, że to właśnie organy prowadzące szkołę upoważnione są do ustalania "innych świadczeń". Kompetencje dla tych organów do kształtowania treści regulaminu wynagradzania określa art. 30 ust. 6 KN. Zdaniem Sądu pkt 3, odnoszący się do owych "innych świadczeń" w sposób jasny, jednoznacznie określa kompetencje tych organów. Mianowicie upoważnia je do określania wysokości i warunków wypłacania składników wynagrodzenia. Zatem, nawet gdyby uznać, że chodzi nie tylko o składniki unormowane ustawowo, to i tak z cytowanego przepisu, zdaniem orzekającego składu Sądu, nie da się, przy pomocy językowych reguł wykładni, wyinterpretować normy, której treścią byłoby upoważnienie do kreowania "innych świadczeń wynikających ze stosunku pracy". Zaś zastosowanie – w przypadku tak wyraźnie sformułowanych przepisów, pozajęzykowych reguł wykładni nie wydaje się uzasadnione. "Interpretatio cessat in claris" Pierwszeństwo językowych reguł interpretacyjnych przed regułami funkcjonalnymi polega na tym, iż funkcjonalne reguły dokonywać mogą wyboru pomiędzy rezultatami wykładni językowo dopuszczalnymi, ale reguły funkcjonalne same przez się nie wyznaczają norm postępowania" (A. Redelbach, S. Wronkowska, Z. Ziębiński: Zarys teorii państwa i prawa, Warszawa 1994, s. 206). Innymi słowy, wyinterpretowanie z przepisu wyraźnie uprawniającego do określania "wysokości i warunków wypłacania innych świadczeń", upoważnienie do określania tych "innych świadczeń", (podstawy świadczeń) należy uznać za wykładnię rozszerzająca. Ta zaś, w świetle tego, co wcześniej powiedziano, jest nie do pogodzenia z zasadą praworządności. Zatem w świetle art. 30 ust. 6 pkt 3 KN możnaby co najwyżej mówić o domniemaniu kompetencji dla organów prowadzących szkołę do "dopełniania" zakresu przedmiotowego definicji wynagrodzenia zawartej w ust. 1 pkt. 4 Domniemanie kompetencji prawodawczych, w świetle zasady praworządności, jest jednak niedopuszczalne.
Wobec powyższego stanowiska, już tylko na marginesie można wyrazić wątpliwość czy ustanowienie spornego "dodatku za analizę i ocenę prac uczniowskich z języka polskiego" nie narusza zasady równości. Wzorcem dla takich ustaleń mógłby być wyrok TK z dn. 14 kwietnia 2003 r. sygn. K 32/02. Należy dodać, że przedmiotem badań TK, uwieńczonych ww. wyrokiem była zgodność art. 30 ust. 6 KN z art. 32 Konstytucji RP, formułującym zasadę równości. Trybunał Konstytucyjny nie rozważał zatem kwestii upoważnień dla organów prowadzących szkołę do kształtowania składników wynagrodzenia (określenia podstaw świadczeń), tylko zakres swobody regulacyjnej tych organów dotyczącej zasad wynagradzania, a konkretnie możliwości różnicowania składników wynagrodzeń. W związku z tym TK wyraźnie stwierdza, iż "ustawodawca przekazując kompetencje proceduralne do stanowienia regulacji, które mogą różnicować podmioty podobne, powinien jednocześnie wyznaczyć granice swobody regulacyjnej (...)" j.w. pkt III uzasadnienia) Skład orzekający jest zdania, iż granice swobody regulacyjnej dla organów prowadzących szkołę, działających na podstawie art. 30 ust. 6 KN, wyznaczają zwroty "(...) określa (...) wysokość i warunki wypłacania składników wynagrodzenia", zaś kreowanie nowych składników wynagrodzenia stanowi przekroczenie tych granic.
Wobec niejednolitości orzecznictwa dotyczącego kompetencji organów prowadzących szkołę w zakresie kształtowania wynagrodzeń nauczycieli, orzekający skład za stosowne uważa wyjaśnić, iż zawarte w uzasadnieniu wnioski związane są wyłącznie z badaniami legalności działań Rady Gminy Ś. na podstawie art. 30 ust. 6 KN i zgodności z prawem rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody. Sąd nie wypowiedział się całościowo na temat systemu wynagradzania nauczycieli przez organy prowadzące szkołę ani de lege lata, ani de lege ferenda.
Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzeczono jak w sentencji.
/-/D. Rzyminiak-Owczarczak /-/J. Stankowski /-/B. Popowska
MB
Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dn. 2 lutego 2005 r. w sprawie dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw dla nauczycieli zatrudnionych w szkołach prowadzonych przez organy administracji rządowej (art.30 ust.7) (Dz.U.05 Nr 22, poz.182), Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 31 stycznia 2005 r. w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólne warunki przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagradzanie za pracę w dniu wolnym od pracy (art.30 ust.5, art.33 ust.3, art.34 ust.2) (Dz.U.05 Nr 22, poz. 181), Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 9 września 2004 r. w sprawie wynagradzania nauczycieli zatrudnionych w publicznych szkołach i szkolnych punktach konsultacyjnych przy przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych i przedstawicielstwach wojskowych Rzeczypospolitej Polskiej (art.30 ust.7(b) (Dz.U. 04 Nr 240, poz. 2138), Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 29 września 2000 r. w sprawie dodatków oraz wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw dla nauczycieli zatrudnionych w szkołach prowadzonych przez organy administracji rządowej, a także w sprawie dodatku motywacyjnego i służbowego dla nauczycieli zatrudnionych na stanowiskach wymagających kwalifikacji pedagogicznych w urzędach organów administracji rządowej, Centralnej Komisji Egzaminacyjnej, okręgowych komisjach egzaminacyjnych oraz w jednostkach organizacyjnych sprawujących nadzór pedagogiczny (art.30 ust.7, art.32 ust.2) (Dz.U. 00 Nr 83, poz. 943).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI