IV SA/Po 576/24

IV SA/Po 576/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-11-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Jacek Rejman
Monika Świerczak
Wojciech Rowiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 901
art. 37 ust. 1 pkt 1, art. 37 ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Rowiński (spr.) Sędzia WSA Monika Świerczak Asesor sądowy WSA Jacek Rejman Protokolant sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2024 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 06 maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 6 maja 2024 roku (znak: [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO lub organ odwoławczy) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta Z. z dnia 17 stycznia 2024 roku (znak: [...]) w przedmiocie zmiany decyzji własnej z dnia 17 czerwca 2019 r. (znak: [...]) w części dotyczącej wysokości zasiłku stałego i ustalenia, od 1 stycznia 2024 r., jego wysokości na kwotę [...]zł miesięcznie.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji wynikał następujący stan sprawy:
Burmistrz Miasta Z. decyzją z dnia 17 czerwca 2019 r. (znak: [...]) przyznał K. P. (dalej: skarżącemu) świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego od dnia 1 czerwca 2019 roku w wysokości [...] zł miesięcznie wraz z ubezpieczeniem zdrowotnym na czas pobierania świadczenia.
Następnie decyzją z dnia 17 stycznia 2024 roku (znak: [...]) Burmistrz Miasta Z. zmienił decyzję własną z dnia 17 czerwca 2019 r. (znak: [...]) przyznającą skarżącemu zasiłek stały, w ten sposób, że od dnia 1 stycznia 2024 r. wysokość zasiłku stałego wynosić będzie [...] zł zamiast [...] zł miesięcznie. W międzyczasie wysokość tego świadczenia zmieniana była odrębnymi decyzjami administracyjnymi. Ostatnia zmiana została dokonana decyzją z dnia 17 stycznia 2023 r. (znak: [...]) na kwotę [...]zł miesięcznie, począwszy od dnia 1 stycznia 2023 roku.
Z uzasadnienia decyzji organu I instancji z 17 stycznia 2024 r. wynika, że u podstaw tego rozstrzygnięcia legło ustalenie o zmianie sytuacji rodzinnej i dochodowej strony, bowiem skarżący w chwili obecnej prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie posiada żadnego dochodu.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł skarżący, wskazując przy tym, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest nieprecyzyjne oraz niepełne. Dodatkowo podał, że organ już po wydaniu pierwotnej decyzji z 17 czerwca 2019 r. błędnie nie kwalifikował skarżącego jako samotnie gospodarującego.
Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia 6 maja 2024 roku (znak: [...]) SKO w P. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia wskazano na brzmienie art. 37 ust. 1 pkt 2, art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1283 ze zm., dalej: u.p.s.). Organ argumentował, że z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, że skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym z przyczyn oznaczonych symbolem [...] W wyniku aktualizacji wywiadu środowiskowego ustalono, że w chwili obecnej prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie osiągając żadnych dochodów. Od 1 stycznia 2024 r. wysokość zasiłku stałego ustala się zgodnie z treścią art. 37 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 u.p.s. jako różnicę między 130 % kryterium dochodowym na osobę w rodzinie wynoszącym [...] zł, a dochodem na osobę w rodzinie, z tym że kwota zasiłku nie może być niższa niż [...] zł miesięcznie. SKO wskazało, że od dnia 1 stycznia 2024 r. świadczenie w formie zasiłku stałego przysługuje skarżącemu w maksymalnej kwocie [...]zł miesięcznie, wobec braku jakichkolwiek dochodów strony.
Skargę na powyższą decyzję SKO w P. z 6 maja 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł K. P., zarzucając całkowite niezrozumienie przez SKO odwołania, co poskutkowało wydaniem decyzji w oparciu o wybiórczą argumentację. Skarżący przytoczył jednocześnie raz jeszcze zarzuty sformułowane w odwołaniu. Wskazał, że zarzuca:
- zbyt swobodną, a tym samym być może błędną urzędową interpretację przez organ administracyjny MOPS w Z. stanu gospodarstwa domowego skarżącego,
- brak dokładnych wyjaśnień ze strony kierownika MOPS Z. co do przyczyn i okoliczności takiej zmiany sytuacji rodzinnej i materialnej skarżącego, która stworzyła podstawy do podwyższenia kwoty zasiłku stałego skarżącego od 1 stycznia 2024 r.,
- dobrowolność uznaniową organu administracyjnego MOPS w Z. (z nieznanych skarżącemu powodów i w nieznanych celach) w przyjęciu, że skarżący dopiero obecnie spełnia warunki do przyznania zasiłku stałego w maksymalnej wysokości i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe (w porównaniu z poprzednim okresem) pomimo istnienia wcześniej podobnych do poprzednich okoliczności sprawy.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że skarżący nie kwestionuje wykładni nowej zmiany i terminu wprowadzenia nowych przepisów dotyczących podwyższenia zasiłku stałego. Tymczasem SKO w P. mylnie przyjęło, że skarżący domaga się uchylenia lub uzupełnienia decyzji organu I instancji w zakresie wykładni przepisów. Skarżący jednakże domaga się jedynie szczegółowych wyjaśnień od organów dotyczących oceny jednoosobowego gospodarstwa domowego, ponieważ nie udzielił on żadnego wywiadu środowiskowego w okresie poprzedzającym wydanie decyzji przez organ I instancji, tj. przed dniem 17 stycznia 2024 r.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko oraz wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga podlegała oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Natomiast w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, a także inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd uwzględnia wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od twierdzeń podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Przedmiotem kontroli Sądu było rozstrzygnięcie dotyczące zmiany wysokości zasiłku stałego przyznanego skarżącemu decyzją Burmistrza Miasta Z. z dnia 17 stycznia 2024 r., utrzymaną w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 maja 2024 r.
W ocenie Sądu, stanowisko organów administracji obu instancji w przedmiotowej sprawie jest zasadne. Organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, który Sąd uczynił za podstawę do dalszych swoich rozważań.
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r., poz. 901, dalej: u.p.s.) obowiązujące na dzień wydania zaskarżonej decyzji.
Stosownie do art. 37 ust. 1 pkt 1 u.p.s., zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Natomiast od 1 stycznia 2024 r. wysokość zasiłku stałego ustala się zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 1 u.p.s. jako różnicę między kwotą stanowiącą 130% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż [...] zł miesięcznie. Wobec powyższego organy słusznie przyjęły, że od dnia 1 stycznia 2024 r. świadczenie w formie zasiłku stałego przysługuje skarżącemu w maksymalnej kwocie [...]zł miesięcznie, wobec braku jakichkolwiek dochodów strony.
Skarżący spełnia warunki do przyznania zasiłku stałego, ponieważ jest osobą pełnoletnią i ma orzeczony na stałe umiarkowany stopień niepełnosprawności, co w rozumieniu art. 6 pkt 1 u.p.s. oznacza całkowitą niezdolność do pracy. Skarżący – co ustalono w toku postępowania – a co nie było sporne, nie osiąga żadnych dochodów, a więc spełnia też kryterium dochodowe do przyznania mu zasiłku stałego.
W toku niniejszego postępowania, dotyczącego decyzji z dnia 17 stycznia 2024 r. zmieniającej pierwotną decyzję o przyznaniu zasiłku stałego z 17 czerwca 2019 r., ustalono również, że mimo wspólnego zamieszkiwania z braćmi, skarżący prowadzi obecnie jednoosobowe gospodarstwo domowe (kwestionariusz aktualnego wywiadu środowiskowego z dnia 17 stycznia 2024 r., k. 1-2 akt administracyjnych). Mając na uwadze powyższe, zasadne jest przyznanie skarżącemu zasiłku stałego w maksymalnej wysokości dla osoby samotnie gospodarującej, tj. w kwocie [...]zł. miesięcznie. Tego w istocie skarżący w niniejszej sprawie nie kwestionował. Na marginesie należy tylko wskazać, że z powyższego wywiadu wynika również, że skarżący odmawiał współpracy z pracownikiem socjalnym, był agresywny i konfliktowy, a ponadto nie chce kontaktować się ze swoim bratem (k. 2 akt administracyjnych – rubryka "C" kwestionariusza).
Kwestią sporną – w realiach niniejszej sprawy – pozostaje ustalenie momentu początkowego podwyższenia skarżącemu kwoty przyznanego zasiłku stałego. Skarżący twierdzi, że prowadził jednoosobowe gospodarstwo domowe już w momencie przyznania mu zasiłku stałego w 2019 r. i to od tego momentu powinien otrzymywać zasiłek stały w maksymalnej wysokości.
Przyznanie świadczeń z pomocy społecznej następuje w formie decyzji administracyjnej (art. 106 ust. 1 u.p.s.). Świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, z zastrzeżeniem ust. 7-11. Decyzje w przedmiocie zasiłku stałego mają charakter decyzji związanych, co oznacza, że sposób rozstrzygnięcia nie został pozostawiony uznaniu organu pomocy społecznej, ale wynika z przepisów prawa. Ustawodawca uregulował zarówno warunki przyznania zasiłku stałego, termin jego przyznania i wypłaty.
Sąd w tym miejscu pragnie wskazać, że w pełni podziela poglądy wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z 16 listopada 2023 r. (sygn. IV SA/Po 395/23) dotyczącym sprawy skarżącego. Wówczas to skarżący zaskarżył decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 marca 2023 r. (znak: [...]) utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta Z. (znak: [...]) wydaną w dniu 17 stycznia 2023 r. w sprawie zmiany decyzji własnej z dnia 17 czerwca 2019 r. Mocą decyzji Burmistrza Miasta Z. z 17 stycznia 2023 r. skarżącemu przyznano zasiłek stały w maksymalnej (na dzień wydania decyzji) wysokości, tj. [...] zł miesięcznie.
W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, twierdzenia skarżącego dotyczące jego sytuacji materialnej i rodzinnej z okresu poprzedzającego wydanie decyzji Burmistrza Miasta Z. z dnia 17 stycznia 2024 roku nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy dotyczącej zmiany wysokości zasiłku stałego w maksymalnej wysokości od stycznia 2024 r. Podnoszone zatem okoliczności o prowadzeniu samodzielnego gospodarstwa domowego przez skarżącego nie mogły odnieść zamierzonego skutku.
Sprawa zmiany wysokości zasiłku od 1 stycznia 2022 r. i także podnoszona w poprzednim postępowaniu okoliczność prowadzenia samodzielnego gospodarstwa domowego jest przedmiotem odrębnej decyzji, a także postępowania zainicjowanego skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 551/22. Tym bardziej, nie mają związku z niniejszą sprawą twierdzenia skarżącego, jakoby już w 2019 r. prowadził jednoosobowe gospodarstwo domowe.
Należało więc przyjąć, że w kontrolowanej sprawie, dotyczącej decyzji z dnia 17 stycznia 2024 r. – w sprawie zmiany decyzji z dnia 17 czerwca 2019 r. w części dotyczącej wysokości zasiłku stałego – organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy i zasadnie przyjęły od 1 stycznia 2024 r. wysokość zasiłku stałego w maksymalnej możliwej kwocie [...]zł miesięcznie. Z akt sprawy wynika, że w związku z samodzielnym prowadzeniem jednoosobowego gospodarstwa domowego, co wynika z aktualnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego 17 stycznia 2024 r., prawidłowo organ pomocy społecznej podwyższył od miesiąca złożenia wniosku wysokość zasiłku stałego do wysokości maksymalnej. Nie może natomiast dla prawidłowości tej decyzji mieć znaczenie kwestia sytuacji skarżącego z okresów poprzedzających, skoro okresy te objęte są odrębnymi decyzjami administracyjnymi.
Na marginesie należy wskazać, że od wyroku WSA w Poznaniu z 21 grudnia 2022 r. (sygn. akt IV SA/Po 551/22) złożona została skarga kasacyjna, która nie została jeszcze rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Mając na uwadze powyższe, należało stwierdzić, że decyzja Burmistrza Miasta Z. z 17 stycznia 2024 r. oraz SKO w P. z 6 maja 2024 r. odpowiadają prawu. Sąd nie dopatrzył się także innych uchybień prawa materialnego, czy procesowego skutkujących uchyleniem zaskarżonej decyzji, czy decyzji ją poprzedzającej.
Mając na względzie wszystkie powyższe okoliczności, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.