IV SA/Po 575/24

IV SA/Po 575/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-09-12
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-07-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Józef Maleszewski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6059 Inne o symbolu podstawowym 605
Sygn. powiązane
II OSK 116/25 - Wyrok NSA z 2025-11-18
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia WSA Józef Maleszewski (spr.) Asesor sądowy WSA Jacek Rejman Protokolant sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2024 r. sprawy ze skargi P. Spółka Akcyjna z siedzibą w W. na decyzję Wojewody z dnia 10 czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia danych z rejestru mieszkańców 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy K. z dnia 18 kwietnia 2024 r. nr [...]; 2. zasądza od Wojewody na rzecz P. Spółka Akcyjna z siedzibą w W. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wojewoda decyzją z dnia 10.06.2024 r., znak: [...] utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Gminy K. z dnia 18.04.2024 r., znak: [...], w przedmiocie odmowy udostępnienia z rejestru mieszkańców imion i nazwisk osób zameldowanych pod adresem K. , ul. [...].
Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wnioskiem z 6.06.2023 r., skorygowanym pismem z 15.11.2023 r., P. spółka akcyjna (dalej jako skarżąca) wystąpiła o udostępnienie z rejestru mieszkańców imion i nazwisk osób zameldowanych na pobyt stały oraz na pobyt czasowy pod adresem ul. [...], [...]. Jako uzasadnienie potrzeby uzyskania danych skarżąca wskazała, że dane te są niezbędne do regulacji stanu prawnego nieruchomości.
Wójt Gminy K. decyzją K. z dnia 18.04.2024 r., znak: [...], orzekł o odmowie udostępnienia P. S.A. danych jednostkowych z rejestru mieszkańców w zakresie imion i nazwisk osób zameldowanych pod adresem K. ul. [...]. W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji wyjaśnił, że deklaracja uregulowania stanu prawnego nieruchomości bez podejmowania działań prawnych, czyli bez wystąpienia do sądu nie stanowi interesu prawnego. Wobec powyższego organ I instancji podjął działania zmierzające do udostepnienia wnioskowanych danych w trybie interesu faktycznego. W dniu 22.11.2023 r. organ I instancji zwrócił się do wszystkich osób zameldowanych pod wskazanym we wniosku adresem z pytaniem, czy wyrażają zgodę na udostępnienie wnioskodawcy swojego imienia i nazwiska jako osoby zameldowanej pod ww. adresem. Dwie osoby złożyły oświadczenia o wyrażeniu zgody na udostępnienie wnioskodawcach danych, pozostałe osoby nie udzieliły odpowiedzi, co organ uznał za odmowę zgody na udostępnienie informacji.
Następnie organ I instancji wyjaśnił, że udostępnienie danych w trybie interesu faktycznego zostało zrealizowane w dniu 18.04.2024 r. w formie czynności materialno-technicznej w odniesieniu do udostępnienia danych dwóch osób zameldowanych pod adresem [...], ul. [...], które wyraziły zgodę na udostępnienie ich danych, zaś w odniesieniu do pozostałych osób zameldowanych pod wskazanym adresem nie zostały spełnione łącznie przesłanki wynikające z art. 46 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1191 z późn. zm., dalej jako u.e.l.) pozwalające na udostępnienie skarżącej wnioskowanych danych.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła skarżąca, zarzucając rozstrzygnięciu organu I instancji naruszenie art. 46 ust. 2 pkt 1 u.e.l. poprzez jego błędną wykładnię, która doprowadziła do uznania, że skarżąca w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie ma interesu prawnego w dowiedzeniu się, kto jest zameldowany w jej nieruchomości, w sytuacji, gdyż już sam fakt, iż jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości stanowi interes prawny w uzyskaniu stosownych danych oraz art. 7, art. 77 §1 art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako k.p.a.) poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia dowodów w zakresie ustalenia, że skarżąca ma interes prawny w uzyskaniu danych jednostkowych z ewidencji ludności, w stosunku do osób zameldowanych w lokalach, znajdujących się w nieruchomości, której ona jest właścicielem, a także poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, z uwagi na zaniechanie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w niezbędnym zakresie oraz sprzeczności ustaleń dokonanych przez organ z zebranym w sprawie materiałem dowodowym.
Skarżąca podniosła, że pojęcie interesu prawnego nie zostało zdefiniowane w przepisach ustawy o ewidencji ludności. Przytaczając wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 28 stycznia 2020 r. II SA/Op 432/19, skarżąca wskazała, że przy wykładni interesu prawnego jako przesłanki materialnoprawnej żądania udostępnienia danych, nie można wyznaczyć wąskich ram, związanych z autorytatywną konkretyzacją normy materialnego prawa administracyjnego poprzez przyznanie (cofnięcie) uprawnienia materialnoprawnego lub obciążenia obowiązkiem materialnoprawnym. Przy wykładni pojęcia interesu prawnego, którym posługuje się art. 46 ust. 2 pkt. 1 u.e.l., należy przyjąć jego szerokie ujęcie - przez pryzmat szerokiej gwarancji prawa do procesu. Jego źródłem jest bowiem nie tylko konkretny przepis prawa, który nakazuj podmiotowi uzyskać określone dane jednostkowe z rejestru PESEL lub z rejestru mieszkańców, ale jest nim konkretny przedmiot ochrony. W wyroku tym Sąd podkreślił, że interesem prawnym w uzyskaniu danych jednostkowych z rejestru w trybie art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji jest potrzeba ochrony prawnej przysługującego wnioskodawcy prawa własności nieruchomości (w tym nieruchomości lokalowej), gdy te dane pozwolą na ustalenie tego, czy i kto faktycznie zamieszkuje tę nieruchomość, a zatem korzysta z niej bez wiedzy i zgody właściciela (obecnego właściciela).
Skarżąca wyjaśniła, że intencją skierowania wniosku o udostępnienie danych w przedmiotowej sprawie, było ustalenie wszystkich zameldowanych w nieruchomości osób, której skarżąca jest właścicielem. W ocenie skarżącej składając wniosek o udostępnienie z rejestru mieszkańców danych jednostkowych oraz przedstawiając dokumenty potwierdzające prawo własności do przedmiotowej nieruchomości wykazała interes prawny, który ma charakter realny, istnieje aktualnie, z uwagi na ochronę przysługującego jej prawa własności. Pozyskanie danych, zgodnie z przepisami u.e.l, to potrzeba ochrony prawnej przysługującego skarżącej prawa własności, gdyż te dane pozwolą jej na ustalenie, czy i kto faktycznie zamieszkuje jej nieruchomość, tzn. korzysta bez jej wiedzy i zgody.
Wojewoda wskazaną na wstępie decyzją z dnia 10.06.2024 r., znak: [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że w u.e.l. brak jest definicji pojęcia interesu prawnego, w związku z czym, rozumienia tego pojęcia należy szukać w poglądach doktryny oraz w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Podkreśla się w nich, że interes prawny powinien być sprawdzalny obiektywnie, indywidualny, konkretny, a także aktualny (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 listopada 2017 r. sygn. akt II OSK 9/17, z 26 lipca 2016 r. sygn. akt II OSK 286/16 oraz z 9 czerwca 2016 r. sygn. akt II OSK 2644/14 i II OSK 2863/14). Prowadzi to do wniosku, że powinien on być interesem rzeczywistym, a nie hipotetycznym. Tylko bowiem interes rzeczywisty jest interesem indywidualnym, aktualnym i konkretnym, a także nadaje się do obiektywnego sprawdzenia. Cechą interesu prawnego jest jego realność. Interes ten musi rzeczywiście istnieć w dacie stosowania danych norm prawa administracyjnego (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 23 maja 2019 r. sygn. akt II SA/Sz 343/19). Organ odwoławczy wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 30 października 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 636/12 stwierdził, że: "O tym, czy strona ma interes prawny do uzyskania danych osobowych decydują przepisy prawa materialnego. Oznacza to, że z wnioskiem o wskazanie danych osób może wystąpić podmiot, który wykaże związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej. Istotą interesu prawnego jest zatem oparcie go na konkretnej normie prawa materialnego. Podkreślić także należy, że na organie ewidencyjnym - administratorze danych osobowych - nie spoczywa obowiązek poszukiwania dowodów na wykazanie interesu prawnego wnioskodawcy, lecz to osoba ubiegająca się o uzyskanie dostępu do tych danych winna wykazać, że ma interes prawny w uzyskaniu danych, podać podstawę prawną i okoliczności uzasadniające żądanie". Co również istotne, interes prawny w uzyskaniu danych gromadzonych w rejestrze PESEL i rejestrze mieszkańców musi być właściwie udokumentowany, co wynika z użytego w art. 46 ust. 2 pkt 1 u.e.l. sformułowania "wykażą", które oznacza, że to na stronie wnioskującej spoczywa ciężar udowodnienia interesu prawnego.
Dalej organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 46 ust. 2 pkt 3 u.e.l. dane z rejestru PESEL, rejestrów mieszkańców, mogą być udostępnione innym osobom i jednostkom organizacyjnym jeżeli wykażą interes faktyczny w otrzymaniu danych, pod warunkiem uzyskania zgody osób, których dane dotyczą. Na podstawie tego przepisu organ może udostępnić dane objęte wnioskiem, jeżeli spełnione zostaną kumulatywnie obie, wymienione w tym artykule przesłanki, tj. wnioskodawca wykaże interes faktyczny w uzyskaniu danych adresowych innej osoby i osoba, której dane dotyczą wyrazi zgodę na ich udostępnienie. Tak więc przepis ten nie wymaga od wnioskującego wykazywania interesu prawnego, lecz interesu faktycznego. Interes faktyczny jest przeciwieństwem interesu prawnego. Jest to nieznajdująca oparcia w przepisach prawa potrzeba, której zaspokojenia od władzy publicznej oczekuje określony podmiot, domagając się podjęcia przez organ tej władzy oznaczonych czynności prawnych lub faktycznych. Przepis ten jest przykładem regulacji pozwalającej obywatelowi skutecznie żądać od administracji podjęcia pewnych działań, mimo braku podstawy materialnoprawnej takiego żądania.
Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji był zobowiązany do rozpatrzenia wniosku skarżącej z punktu widzenia przesłanek udostępnienia danych z rejestru PESEL, zawartych w art. 46 ust. 2 pkt 1 i 3 u.e.l.
Organ II instancji przy wydawaniu decyzji wziął pod uwagę:
1. zakreślony przez skarżącą cel, na który zamierza wykorzystać dane, o udostępnienie których wystąpiła - uregulowanie stanu prawnego nieruchomości - przygotowanie do sprzedaży,
2. treść księgi wieczystej nr [...], w której:
- w dziale II, jako właściciel nieruchomości wskazany jest Skarb Państwa, jako użytkownik wieczysty "P. S.A.",
- nie dokonano wpisu ostrzeżenia o niezgodności stanu prawnego z ujawnionym w kw.,
3. zakres działań zmierzających do uregulowania stanu prawnego nieruchomości do których należą m.in. zakładanie księgi wieczystej dla nieruchomości, uaktualnienie księgi wieczystej nieruchomości, przeprowadzenie postępowań spadkowych, przeprowadzenie spraw o zasiedzenie, uregulowanie i ujawnienie służebności, przeprowadzenie spraw związanych z podziałem nieruchomości (dział spadku, podział majątku wspólnego),
4. nieprzedłożenie przez skarżącą dowodów wskazujących na toczące się postępowanie o uregulowanie stanu prawnego nieruchomości spornej nieruchomości, w ramach którego niezbędne jest wskazanie przez niego danych osób w niej zameldowanych,
5. okoliczności, że zameldowanie osób w nieruchomości nie powoduje nabycia żadnego prawa do nieruchomości przez te osoby, tym samym nie może stanowić przeszkody w sprzedaży nieruchomości. Zameldowanie nie ogranicza bowiem w żaden sposób prawa do dysponowania nieruchomością przez właściciela,
Na podstawie ww. okoliczności organ II instancji doszedł do przekonania, że skarżąca nie wykazała istnienia sprawdzalnego, obiektywnego, indywidualnego, konkretnego, a także aktualnego interesu prawnego w uzyskaniu danych, o udostępnienie których wystąpiła.
Organ odwoławczy uzasadnił, że dane osobowe znajdujące się w rejestrze PESEL są danymi chronionymi, a udostępnienie wnioskodawcy żądanych danych bez usprawiedliwionych podstaw godziłby w konstytucyjną ochronę prawną prywatności jednostki, których dane dotyczą, gdyż stosownie do treści art. 47 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej "każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz decydowania o swoim życiu osobistym". W przypadku naruszenia tej sfery państwo powinno zapewnić ochronę osobie, której prawo do prywatności jest naruszane. Prawo do prywatności jest zagwarantowane w aspekcie ochrony danych osobowych przez art. 51 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który w ust. 1 stanowi "nikt nie może być obowiązany inaczej niż na podstawie ustawy do ujawniania informacji dotyczących jego osoby" czyli obowiązek udostępnienia danych osobowych ograniczony jest do ściśle określonych ustawowo sytuacji. W konsekwencji każdy kto żąda ujawnienia informacji osobowych powinien ku temu posiadać legitymację ustawową.
Następnie organ odwoławczy przytoczył treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 30 września 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 517/21,w którym wskazano: "uzasadniając potrzebę uzyskania wnioskowanych danych o osobach zameldowanych w budynku posadowionym na przedmiotowej nieruchomości, we wniosku oraz w toku całego postępowania administracyjnego twierdził, że dane te są mu niezbędne do "uregulowania stanu prawnego" tej nieruchomości. Jednakże w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewoda przekonująco ustalił, że tak określony cel wykorzystania danych przez Wnioskodawcę nie jest ani aktualny, ani rzeczywisty. Wnioskodawca nie wykazał bowiem potrzeby pozyskania wnioskowanych danych w związku z którymkolwiek z toczących się ówcześnie postępowań, które można by określić mianem postępowań zmierzających do "uregulowania stanu prawnego nieruchomości" - tj. ani we wszczętym na wniosek Gminy postępowaniu o zasiedzenie przedmiotowej nieruchomości, ani w toczącym się z wniosku Skarżącego postępowaniu o wpis do księgi wieczystej, na jego rzecz, prawa własności tej nieruchomości. Wnioskodawca nie przedłożył również dowodów wskazujących na toczące się inne postępowania o uregulowanie stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości, w ramach których niezbędne byłoby podanie przez niego wnioskowanych danych osób zameldowanych w tej nieruchomości. Zresztą - zauważmy - wydaje się zupełnie niezrozumiałe, w jaki sposób dane osób zamieszkujących nieruchomość mogłyby zostać przez Skarżącego wykorzystane do "uregulowania stanu prawnego nieruchomości". Tym samym organ II instancji uznał, że odwołanie skarżącej należy uznać za nieuzasadnione. Organ I instancji – zdaniem organu odwoławczego - podjął wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej załatwienia, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu stron postępowania, nie naruszając przy tym przepisów postępowania.
Skargę na powyższą decyzję wywiodła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając jej naruszenie:
1. art. 46 ust. 2 pkt 1 u.e.l. poprzez jego błędną wykładnię, która doprowadziła do uznania, że skarżąca w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie ma interesu prawnego w dowiedzeniu się, kto jest zameldowany w jej nieruchomości, w sytuacji, gdy już sam fakt, iż jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości, stanowi interes prawny w uzyskaniu stosownych danych,
2. art. 7, art. 77 § 1, 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w zakresie ustalenia, że skarżąca ma interes prawny w uzyskaniu danych jednostkowych z ewidencji ludności, w stosunku do osób zameldowanych w lokalach, znajdujących się w nieruchomości, której ona jest właścicielem, a także poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, z uwagi na zaniechanie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w niezbędnym zakresie oraz sprzeczności ustaleń dokonanych przez organ z zebranym w sprawie materiałem dowodowym,
3. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak należytego uzasadnienia prawnego decyzji odnoszącego się do wszystkich aspektów zarzutów podnoszonych przez skarżącą jak również stanu faktycznego w zakresie wyczerpującego uzasadnienia podstaw, które doprowadziły do stwierdzenia, że nie zostały spełnione łącznie przesłanki z art. 46 ust. 2 pkt 3 u.e.l. dla uzyskania danych osobowych osób zamieszkałych pod spornym adresem albowiem brak pogłębionej analizy prawnej zarzutów doprowadził organ do wydania wadliwej decyzji.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie przekazanie sprawy do rozpatrzenia organowi I instancji.
W uzasadnieniu skargi skarżąca przytoczyła argumentację powołaną w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Skarżąca wywodzi interes prawny w udostępnieniu żądanych danych z samego faktu bycia właścicielem nieruchomości położonej pod adresem wskazanym we wniosku. W ocenie skarżącej istota skargi sprowadza się zatem do tego, że w wyniku zaniecania wyjaśniania stanu faktycznego sprawy oraz braku odniesienia się do zarzutów wniesionych przez skarżącą, postępowanie dowodowe zostało w tej sprawie przeprowadzone z naruszeniem art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a., tj. bezstronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności w sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, zwanej dalej "p.p.s.a.") wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Nie ulega więc wątpliwości, że Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest ocena prawidłowości decyzji Wojewody z dnia 10.06.2024 r., znak: [...], utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza Gminy K. z dnia 18.04.2024 r., znak: [...], w przedmiocie odmowy udostępnienia z rejestru mieszkańców imion i nazwisk osób zameldowanych pod adresem K. , ul. [...].
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 736). Zgodnie z art. 50 ust. 2 tej ustawy dane z rejestrów mieszkańców udostępniają organy gmin prowadzące te rejestry.
W myśl art. 46 ust. 2 u.e.l. dane z rejestru PESEL oraz rejestrów mieszkańców mogą być udostępnione:
1) osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą w tym interes prawny;
2) jednostkom organizacyjnym, w celach badawczych, statystycznych, badania opinii publicznej, jeżeli po wykorzystaniu dane te zostaną poddane takiej modyfikacji, która nie pozwoli ustalić tożsamości osób, których dane dotyczą;
3) innym osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą interes faktyczny w otrzymaniu danych, pod warunkiem uzyskania zgody osób, których dane dotyczą;
4) podmiotom odpowiedzialnym za system identyfikacji elektronicznej oraz podmiotom wydającym środki identyfikacji elektronicznej w systemie identyfikacji elektronicznej zgodnie z ustawą z dnia 5 września 2016 r. o usługach zaufania oraz identyfikacji elektronicznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 422) w celu wydania środka identyfikacji elektronicznej;
5) kwalifikowanym dostawcom usług zaufania świadczącym kwalifikowane usługi podpisu elektronicznego lub kwalifikowaną usługę rejestrowanego doręczenia elektronicznego wpisanym do rejestru, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 5 września 2016 r. o usługach zaufania oraz identyfikacji elektronicznej.
O zgodę, o której mowa w art. 46 ust. 2 pkt 3, występuje organ właściwy do udostępnienia danych, wyznaczając termin do udzielenia zgody, nie krótszy niż 7 dni i nie dłuższy niż 14 dni od dnia otrzymania wystąpienia. Nieudzielenie zgody w wyznaczonym terminie skutkuje odmową udzielenia zgody na udostępnienie danych (art. 46 ust. 2a u.e.l.).
Przechodząc do meritum kontrolowanej sprawy, należy stwierdzić, że istotę sporu w tej sprawie stanowiło spełnienie przez skarżącą przesłanki, o której mowa w art. 46 ust. 2 pkt 1 u.e.l.
W orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie wskazuje się, że posłużenie się przez ustawodawcę w art. 46 ust. 2 pkt 1 u.e.l. określeniem "wykaże" oznacza, iż legitymowanie się przez wnioskodawcę interesem prawnym musi zostać udowodnione, a nie tylko uprawdopodobnione. Zatem to na stronie (wnioskodawcy) spoczywa ciężar udowodnienia istnienia interesu prawnego oraz udokumentowania, że uprawnienie to odnosi się do konkretnej osoby. Organy nie są bowiem zobowiązane do prowadzenia własnego postępowania dowodowego w przedmiocie koniecznej indywidualizacji osób wskazanych we wniosku, albowiem uwiarygodnienie interesu, którego elementem jest wspomniana indywidualizacja, spoczywa na osobie, która udostępnienia danych się domaga.
Wyjaśnienia przy tym wymaga, że artykuł 46 ust. 2 pkt 1 u.e.l., wprowadzając przesłankę interesu prawnego żądającego udostępnienia danych z rejestrów ewidencji ludności, nie określa aspektu przedmiotowego, który daje podstawy do wyznaczenia granic przedmiotowych interesu prawnego. W nauce postępowania administracyjnego przyjmuje się, że treścią pojęcia "interes prawny" jest publiczne prawo podmiotowe, rozumiane jako przyznanie przez przepis prawa jednostce konkretnych korzyści, które można realizować w postępowaniu administracyjnym, bo orzeka się o nich przez wydanie decyzji administracyjnej (W. Klonowiecki, Strona w postępowaniu administracyjnym, Lublin 1938, s. 35-36; J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, KPA. Komentarz, Warszawa 2012, s. 188). Przy wykładni interesu prawnego jako przesłanki materialnoprawnej żądania udostępnienia danych nie można wyznaczyć wąskich ram związanych z autorytatywną konkretyzacją normy materialnego prawa administracyjnego poprzez przyznanie (cofnięcie) uprawnienia materialnoprawnego lub obciążenia obowiązkiem materialnoprawnym. Takie wąskie ujęcie interesu prawnego, na podstawie art. 46 ust. 2 pkt 1 u.e.l., nie wyczerpuje tej wartości prawnej, a wymaga ujęcia szerszego obejmującego możliwość prawną podjęcia obrony prawnej na szeroko pojętej drodze prawa do procesu. Przy wykładni pojęcia interesu prawnego, którym posługuje się art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy należy przyjąć jego szerokie ujęcie – przez pryzmat szerokiej gwarancji prawa do procesu. Jego źródłem jest bowiem nie tylko konkretny przepis prawa, który nakazuje podmiotowi uzyskać określone dane jednostkowe z rejestru PESEL lub z rejestru mieszkańców, ale jest nim konkretny przedmiot ochrony. (...) Interes prawny powinien być sprawdzalny obiektywnie, indywidualny, konkretny, a także aktualny. Nałożenie na osobę lub jednostkę organizacyjną obowiązku wykazania interesu prawnego oznacza, że żądający dla skuteczności złożonego żądania udostępnienia informacji z rejestrów ewidencji ludności musi udowodnić w sposób sprawdzalny przez fakty, własny interes prawny (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 28.01.2020 r., sygn. akt: II SA/Op 432/19, CBOSA).
W kontrolowanej sprawie skarżąca uzasadniając potrzebę uzyskania danych o osobach zameldowanych pod adresem K. , ul. [...], we wniosku (zmodyfikowanym pismami z 28.06.2023 r. i 15.11.2023 r.,) twierdziła, że dane te są jej niezbędne do "uregulowania stanu prawnego – przygotowanie nieruchomości do sprzedaży". W toku postępowania administracyjnego skarżąca argumentowała, że interes prawny w pozyskaniu wnioskowanych informacji wywodzi z przysługującego jej prawa własności nieruchomości położonej pod ww. adresem.
Sąd w niniejszym składzie podziela stanowisko prezentowane w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 28.01.2020 r., sygn. akt: II SA/Op 432/19, zgodnie z którym konkretnym przedmiotem ochrony, kształtującym interes prawny w uzyskaniu z rejestru (udostępnieniu) danych jednostkowych o osobach zamieszkałych lub zameldowanych w danej nieruchomości jest przysługujące podmiotowi, które o te dane wystąpił prawo własności tej nieruchomości. Własność jest to najstarsze, podstawowe prawo rzeczowe, pozwalające właścicielowi korzystać z rzeczy i rozporządzać nią z wyłączeniem innych osób. Oznaką korzystania z rzeczy są uprawnienia do posiadania, używania, pobierania pożytków i innych dochodów z rzeczy oraz faktycznego dysponowania. Zgodnie z art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP prawo własności jest prawem konstytucyjnie chronionym i ochrona ta jest dla wszystkich równa.
W myśl wyżej prezentowanej koncepcji interes prawny skarżącej to ochrona przysługującego jej prawa własności, która w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy jest uzależniona od uzyskania przez nią informacji o danych osób fizycznych. Właściciel nieruchomości z samego prawa własności wyprowadza bowiem interes prawny w ustaleniu tego, kto w tym lokalu mieszka lub kto jest w nim zameldowany. Tak rozumiany przedmiot ochrony sprawia, że udostępnienie skarżącej danych z rejestru mieszkańców nie jest tylko dającą się racjonalnie uzasadnić potrzebą ochrony (interes faktyczny), lecz stanowi o posiadaniu przez nią interesu prawnego, który jest aktualny, indywidualny, własny, konkretny i obiektywnie sprawdzalny. Jest interesem prawnym w uzyskaniu danych jednostkowych z rejestru w trybie art. 46 ust. 2 pkt 1 u.e.l. potrzeba ochrony prawnej przysługującego wnioskodawcy prawa własności nieruchomości (w tym nieruchomości lokalowej), gdy te dane pozwolą na ustalenie tego, czy i kto faktycznie zamieszkuje tę nieruchomość, a zatem korzysta z niej bez wiedzy i zgody właściciela (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 28.01.2020 r., sygn. akt: II SA/Op 432/19, CBOSA).
W realiach niniejszej sprawy konkretnym przedmiotem ochronny, kształtującym interes prawny skarżącej jest więc przysługujące jej prawo własności (użytkowania wieczystego) nieruchomości, co do której skarżąca domaga się ujawnienia danych o osobach w niej zameldowanych. Interes prawny skarżącej sprowadza się do ochrony prawnej przysługującego jej prawa do nieruchomości, zaś ochrona ta zależna jest od uzyskania przez nią informacji o danych osób tę nieruchomość zamieszkujących (zameldowanych). W okolicznościach przedmiotowej sprawy stwierdzić więc należy, że skarżąca wykazała (udowodniła) swój interes prawny w uzyskaniu wnioskowanych danych powołując się na przysługujące jej prawo (własności) użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej pod adresem wskazanym we wniosku. W aktach administracyjnych sprawy (k. 31-35), znajduje się wydruk treści Księgi Wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w S. z którego wynika, że (według stanu na dzień 31.05.2024 r.) w dziale II ww. Księgi Wieczystej widnieje wpis dotyczący użytkowania wieczystego i własności budynku stanowiącego odrębną nieruchomość, a prawo to przysługuje w [...] części spółce P. S.A.
Wskazać przy tym należy, że zgodnie z art. 235 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1610 z późn. zm.) budynki i inne urządzenia wzniesione na gruncie Skarbu Państwa lub gruncie należącym do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków przez wieczystego użytkownika stanowią jego własność. To samo dotyczy budynków i innych urządzeń, które wieczysty użytkownik nabył zgodnie z właściwymi przepisami przy zawarciu umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste (§ 1). Przysługująca wieczystemu użytkownikowi własność budynków i urządzeń na użytkowanym gruncie jest prawem związanym z użytkowaniem wieczystym (§ 2).
Tym samym Sąd uznał, że powoływanie się przez skarżącą na przysługujące jej prawo własności nieruchomości było uzasadnione, zaś – jak już zostało wyżej wyjaśnione – z samego tytułu posiadania prawa własności przedmiotowej nieruchomości Sąd wywiódł interes prawny skarżącej w pozyskaniu wnioskowanych przez nią danych.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, orzekł jak w sentencji - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy winny kierować się wiążącą oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania wyrażonymi przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku, bacząc by nie naruszono reguł postępowania oraz by rozstrzygnięcie odpowiadało prawu materialnemu.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącej kwotę 697 zł, obejmującą koszty zastępstwa procesowego, stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.), uiszczony wpis od skargi oraz uiszczoną opłatę skarbową od pełnomocnictwa.