II OZ 113/22

Naczelny Sąd Administracyjny2022-03-16
NSAAdministracyjneWysokansa
zagospodarowanie przestrzennestudiumuchwałaskargaodrzucenie skargires iudicatainteres prawnyprawo własnościsądy administracyjne

NSA oddalił zażalenie na postanowienie WSA o odrzuceniu skargi na uchwałę o studium zagospodarowania przestrzennego, uznając sprawę za prawomocnie osądzoną.

Skarżący M.O. złożył skargę na uchwałę Rady Gminy dotyczącą studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, twierdząc, że narusza ona jego interes prawny w zakresie zagospodarowania działki. WSA odrzucił skargę, uznając ją za niedopuszczalną z powodu wcześniejszego prawomocnego osądzenia sprawy. NSA utrzymał w mocy postanowienie WSA, stwierdzając, że kwestia legalności przeznaczenia działki jako leśnej była już przedmiotem rozstrzygnięcia sądów obu instancji i ponowne wniesienie skargi jest niedopuszczalne na podstawie art. 101 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym.

Skarżący M.O. wniósł skargę na uchwałę Rady Gminy z 2006 r. w przedmiocie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, domagając się stwierdzenia jej nieważności w zakresie dotyczącym jego działki. Zarzucił naruszenie zasady proporcjonalności, równości oraz sprzeczność z planem ochrony rezerwatu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 101 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, uznając, że sprawa została już prawomocnie osądzona w postępowaniach z lat 2009-2010. Skarżący wniósł zażalenie, argumentując, że pojawiły się nowe okoliczności i że skarga nie powiela wcześniejszych zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie. Sąd podkreślił, że zasada rzeczy osądzonej (res iudicata) wyklucza ponowne rozpoznanie sprawy, która została już prawomocnie osądzona. Wskazał, że legitymacja skarżącego i przedmiot jego zaskarżenia (przeznaczenie działki jako leśnej) były identyczne w poprzednich postępowaniach i zostały już prawomocnie rozstrzygnięte. NSA odwołał się również do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, podkreślając, że prawo do sądu może być ograniczane w celu zapewnienia bezpieczeństwa prawnego i zaufania do prawa, a ponowne wnoszenie skarg na prawomocnie osądzone akty naruszałoby te zasady.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, ponowne wniesienie skargi jest niedopuszczalne, jeśli sprawa była już przedmiotem prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego, zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że legitymacja skarżącego i przedmiot zaskarżenia (przeznaczenie działki jako leśnej) były identyczne w poprzednich postępowaniach, które zakończyły się prawomocnymi wyrokami. Ponowne rozpoznanie sprawy naruszałoby zasadę rzeczy osądzonej oraz bezpieczeństwo prawne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

p.p.s.a. art. 58 § 1 pkt 6

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.g. art. 101 § ust. 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 101 § ust. 2

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Przepis ten wyłącza możliwość ponownego zaskarżenia uchwały, jeżeli w sprawie orzekał już sąd administracyjny i skargę oddalił.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 197 § par. 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 2

Naruszenie zasady proporcjonalności.

Konstytucja RP art. 32 § ust. 1

Naruszenie zasady równości.

u.p.z.p. art. 3 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Władztwo planistyczne gminy.

u.p.z.p. art. 4 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Władztwo planistyczne gminy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sprawa była już prawomocnie osądzona przez sądy administracyjne, co czyni ponowne wniesienie skargi niedopuszczalnym na podstawie art. 101 ust. 2 u.s.g. Interes prawny skarżącego i przedmiot zaskarżenia są identyczne jak w poprzednich postępowaniach. Nowe okoliczności podnoszone przez skarżącego nie zmieniają faktu prawomocnego rozstrzygnięcia kluczowych kwestii. Prawo do sądu może być ograniczane w celu zapewnienia bezpieczeństwa prawnego i zaufania do prawa.

Odrzucone argumenty

Skarga nie powiela wcześniej wniesionych i ocenionych zarzutów, a ponadto pojawiły się nowe okoliczności. Nowe dowody (opinia NID, tytuł wykonawczy) potwierdzają nieproporcjonalność zalesienia i prowadzenie egzekucji.

Godne uwagi sformułowania

sprawa jest już prawomocnie osądzona (res iudicata) w tej samej sprawie nie można wszcząć nowego postępowania sądowoadministracyjnego między tymi samymi stronami władztwo planistyczne

Skład orzekający

Zdzisław Kostka

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Zastosowanie zasady rzeczy osądzonej (res iudicata) w postępowaniu sądowoadministracyjnym, zwłaszcza w kontekście zaskarżania uchwał dotyczących zagospodarowania przestrzennego."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy sąd administracyjny już prawomocnie rozstrzygnął sprawę dotyczącą tego samego aktu i tego samego interesu prawnego skarżącego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważną zasadę proceduralną dotyczącą rzeczy osądzonej, co jest kluczowe dla prawników procesowych. Choć fakty są specyficzne, mechanizm prawny jest uniwersalny.

Czy można skarżyć tę samą uchwałę dwa razy? Sąd Najwyższy Administracyjny odpowiada.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OZ 113/22 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2022-03-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Zdzisław Kostka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 1002/21 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2021-12-30
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 184 art. 197 par. 1 i 2 art. 58 par. 1 pkt 6 art. 101 ust. 2 poz. 559
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Dnia 16 marca 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Kostka po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 grudnia 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 1002/21 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi M. O. na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2006 r., nr [...] w przedmiocie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 30 grudnia 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 1002/21, odrzucił, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 101 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, skargę M. O. na uchwałę Rady Gminy [...] z [...] czerwca 2006 r., nr [...], w przedmiocie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy [...]. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następujących istotnych okolicznościach faktycznych sprawy.
M. O. wniósł skargę na Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] uchwalone uchwałą nr [...] Rady Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2006 r., zmienione uchwałą nr [...] Rady Gminy [...] z dnia [...] maja 2015 r. oraz uchwałą nr [...] Rady Gminy [...] z dnia [...] maja 2018 r., domagając się stwierdzenia nieważności ww. uchwały "w zakresie odnoszącym się do określenia polityki przestrzennej w stosunku do działki o nr ew. [...] z obrębu [...]" oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarżący zaskarżonej uchwale zarzucił:
1/ naruszenie zasady proporcjonalności (art. 2 Konstytucji RP) poprzez niewzięcie pod uwagę w procesie sporządzania studium interesu właściciela, co przełożyło się na określoną w nim politykę przestrzenną w stosunku do działki będącej własnością skarżącego,
2/ naruszenie zasady równości (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP) w związku z brakiem wyważenia interesów przy ustalaniu polityki przestrzennej w studium w stosunku do działki będącej własnością skarżącego oraz w związku z określeniem polityki przestrzennej w sposób zdecydowanie mniej korzystny, niż przeznaczenie terenów będących własnością Skarbu Państwa oraz innych, położonych w otulinie rezerwatu przyrody [...],
3/ sprzeczność z § 6 pkt 3, 4 i 5 zarządzenia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 31 grudnia 2019 r. w sprawie ustanowienia planu ochrony dla rezerwatu przyrody "[...]".
W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że należąca do niego od 2006 roku działka nr [...], będąca wcześniej własnością Skarbu Państwa i stanowiąca teren wojskowy, w części zabudowany, ma powierzchnię 20,0438 ha, i składają się na nią: lasy - 6,17 ha, zabudowania - 4,8116 ha, grunty orne - 2,7778 ha, grunty zadrzewione i zakrzewione (część z nich jest utwardzona parkingami i ciągami komunikacyjnymi) - 1,1036 ha oraz rowy - 0,1748 ha. Skarżący wyjaśnił również, że zaskarżone studium było już przedmiotem kontroli sądowej. Wyrokiem z 31 sierpnia 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 723/09, WSA w Warszawie oddalił skargę skarżącego, zaś NSA wyrokiem z 16 lutego 2010 r., sygn. akt II OSK 1981/09, oddalił skargę kasacyjną skarżącego wywiedzioną od tego wyroku Sądu pierwszej instancji. W ocenie jednakże skarżącego, niniejsza skarga dotyczy nowej sprawy sądowoadministracyjnej, której przedmiot nie był dotychczas badany we wskazanych wyżej postępowaniach zakończonych wyrokami WSA i NSA. Wyjaśnił, że jego sytuacja prawna uległa zasadniczej zmianie w stosunku do lat 2009-2010, co ma wynikać z tego, że nałożono na niego nowy obowiązek prawny w postaci nakazu zalesienia działki nr [...] z obrębu [...], a także że odebrano mu możliwość korzystania z terenu działki w sposób rekreacyjny. Jak stwierdził skarżący, powyższe zmiany w jego sytuacji prawnej – w rozumieniu art. 101 ustawy o samorządzie gminnym – "wprowadziła (...) uchwała nr [...] Rady Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi [...], [...], [...] i [...]". Ponadto, przyjęty w 2019 roku plan ochrony dla rezerwatu przyrody "[...]" wprowadził nowe uwarunkowania w zakresie możliwości zagospodarowania otuliny rezerwatu, które nie zostały uwzględnione w studium. Jednocześnie – w ocenie skarżącego – w postępowaniach sądowoadministracyjnych zakończonych ww. wyrokami nie dokonano oceny legalności wszystkich norm prawnych, istotnych z punktu widzenia jego dzisiejszej sytuacji prawnej. Zdaniem skarżącego, powyższe okoliczności uzasadniają uznanie, że w istocie występuje nowa sprawa sądowoadministracyjna, co uzasadnia wniesienie odrębnej skargi.
Sąd pierwszej instancji uznał skargę skarżącego za niedopuszczalną z uwagi na uprzednią kontrolę sądową i z tego powodu ją odrzucił. Sąd stwierdził, że "interes prawny skarżącego wywodzony z własności nieruchomości o nr ew. [...] obr. [...] i akcentowany brakiem możliwości budowlanego wykorzystania tej nieruchomości, został już raz oceniony przez sądy w zakresie analogicznym z tym, co obecnie wskazuje Strona, modulując nieco swoje stanowisko". W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu pierwszej instancji, mamy "bez wątpienia do czynienia z tym samym podmiotem, który był skarżącym w sprawie zakończonej wyrokiem tutejszego Sądu z 31 sierpnia 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 723/09 i wyrokiem NSA z 16 lutego 2010 r. sygn. akt II OSK 1981/09. Również przedmiot postępowania był taki sam, tj. przeznaczenie w studium gminnym działki nr ew. [...] obr. [...] pod teren oznaczony jako ZL (lasy, zalesienie), pomimo że obecnie Skarżący twierdzi, że jest inaczej i ta kwestia nie była przez Sąd poprzednio oceniana".
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że co do zasady oddalenie skargi przez sąd administracyjny na ten sam akt organu gminy powoduje, że przepisu art. 101 ust. 1 w zw. z ust. 2 nie można już zastosować, a więc nie jest dopuszczalne wniesienie ponownej skargi na akt poddany wcześniejszej kontroli sądowoadministracyjnej. Niemniej Sąd uznał, powołując się na wyrok NSA z 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 332/18, że rozpoznanie skargi na uchwałę będzie dopuszczalne wówczas, gdy naruszenie interesu prawnego skarżącego nie było przedmiotem orzekania w poprzedniej sprawie. W związku z powyższym Sąd, odnosząc się do twierdzeń skarżącego, że jego działka na podstawie kwestionowanego studium nie może zostać zagospodarowana w inny sposób niż tylko leśny i że jest to kwestia nowa, dotychczas niezbadana przez sądy oraz że jest zobowiązany na podstawie planu miejscowego zagospodarowania przestrzennego z 2011 r. bezwzględnie zalesić tę nieruchomość i nie może jej wykorzystywać na cele rekreacyjne, stwierdził, obszernie cytując wywody zawarte w uzasadnieniach wcześniejszych wyroków sądów administracyjnych (tak w wyroku z 31 sierpnia 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 723/09, jak i w wyroku z 16 lutego 2010 r., sygn. akt II OSK 1981/09), że "istotą sprawy zbadanej w 2009 i 2010 roku było to, czy przeznaczenie działki Skarżącego jako leśnej o oznaczeniu ZL było prawnie dopuszczalne. Wszelkie obecne wariacje stanowiska Skarżącego co do tego, że jakaś indywidualna kwestia z zakresu możliwego przeznaczenia gruntu (sprzed przyjęcia studium) nie została przeanalizowana jest niedopuszczalna, bowiem w przytoczonych orzeczeniach jednoznacznie i ostatecznie wskazano, że uprawnieniem gminy wynikającym z przepisów prawa było leśne przeznaczenie terenu działki nr ew. [...] obr. [...]. Przeznaczenie to nie było przy tym modyfikowane przez żaden z aktów zmieniających kwestionowane studium".
Zdaniem Sąd pierwszej instancji "(n)ie polegają również na prawdzie twierdzenia skargi wskazujące, że obecnie na podstawie studium nakazuje się Skarżącemu dokonanie obligatoryjnego zalesienia działki nr ew. [...], co pociągnie za sobą wielomilionowe nakłady. Po pierwsze, jako źródło owego obowiązku Skarżący wskazuje nie tyle skarżone ponownie studium, a plan miejscowy wprowadzony uchwałą (...) Rady Gminy [...] z [...] kwietnia 2011 r. w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi [...], [...], [...] i [...]. Po drugie, wskazany plan miejscowy został oceniony wyrokiem tutejszego Sądu z 23 lipca 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 398/21. W wyroku tym rzeczywiście wskazano, że skoro obowiązujące studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy [...] przewidywało dla terenu, na którym położna jest działka nr ew. [...] przeznaczenie - teren leśny, zalesienie, to plan musiał takie przeznaczenie uwzględnić. Niemniej jednak dalej Sąd wskazał, że w przedmiotowej sprawie obszar, na którym położona jest działka Skarżącego został przeznaczony w planie miejscowym pod funkcję danego rodzaju, w sytuacji w której wcześniej w studium gmina wskazała ten obszar jako przewidziany pod taką funkcję ‘ZL’ - tereny lasów i zalesień. Skarżący podnosił w ówcześnie złożonej skardze, że w Rozdziale 27 § 33 planu wymaga się konieczności zalesienia całej działki, co jest normą nieproporcjonalną do wielomilionowych nakładów jakie musi ponieść ‘jej finalny adresat’ czyli skarżący, by ją zrealizować. Odnośnie do tego stanowiska, dla podkreślenia powielonego w obecnie rozpatrywanej skardze, Sąd wyjaśnił, że kwestionowany § 33 planu nie nakłada na skarżącego żadnego obowiązku zalesienia działki. Przepis ten wskazuje jedynie, że nieruchomość skarżącego stanowi teren zalesień ergo może zostać zagospodarowana poprzez zalesienie".
Sąd pierwszej instancji stwierdził również, że nie są także ani nową, ani inną okolicznością ustalenia wynikające z § 6 pkt 3-5 zarządzenia RDOŚ w [...] z dnia 31 grudnia 2019 r. w sprawie ustanowienia planu ochrony dla rezerwatu przyrody "[...]", którymi wprowadzono ustalenia m.in. do studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy [...] oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego gminy [...]. Przede wszystkim dlatego, że w kontekście § 6 pkt 3 zarządzenia RDOŚ z 2019 r., studium nie zakazuje na działce ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] przeznaczonej jako teren zalesień możliwości pełnienia przez otulinę parku funkcji rekreacyjno-wypoczynkowej (bez obiektów kubaturowych) z terenowymi urządzeniami turystycznymi jako miejsca odpoczynku z wiatami i sanitariatami, ławki, pomosty, wieże obserwacyjne, informacje planszowe, oznakowanie i drogowskazy. Sąd zaznaczył jednakże, że kwestii obiektów małej architektury skarżący w ogóle nie poddał ocenie organów architektoniczno-budowlanych, co zresztą nie jest jego intencją. Rzeczywistym celem skarżącego "jest kubaturowe zagospodarowanie owej nieruchomości, czego nieudolną próbę podjęto m.in. w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 2265/20".
W kontekście powyższego Sąd pierwszej instancji uznał, że skarga powiela wcześniej podniesione i ocenione już zarzuty, przez co jest niedopuszczalna.
W zażaleniu na postanowienie skarżący zarzucił naruszenie:
1/ art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie; w ocenie skarżącego, w niniejszej sprawie przesłanka odrzucenia skargi w postaci "innych przyczyn, z powodu których wniesienie skargi jest niedopuszczalne" nie zaistniała,
2/ art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 101 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym poprzez odrzucenie skargi; zdaniem skarżącego, skarga nie powiela wcześniej wniesionych i ocenionych już zarzutów, a ponadto pojawiły się nowe okoliczności, dlatego skarga powinna być rozpoznana merytorycznie.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów w postaci:
1/ opinii sporządzonej przez Narodowy Instytut Dziedzictwa z dnia 26 sierpnia 2021 r. "na fakt, iż zagospodarowanie terenu nieruchomości poprzez całkowite zalesie jest nieproporcjonalne, nakłada zbyt duże ciężary na właściciela, a także narusza inne cele publiczne i społeczne, ze wskazaniem, iż przedłożony dowód potwierdza przy tym, iż Organ, a w ślad za nim Sąd I instancji nie dokonali rzetelnej oceny i analizy sprawy, dowolnie podchodząc do kwestii wyważenia praw i interesów Skarżącego kasacyjnie, w szczególności, iż podobnie jak uprzednio przedłożona opinia organu zarządzającego terenami okalającymi działkę, tj. Dyrektora Biura Ochrony Środowiska Urzędu Miasta [...] z dnia 18 września 2003 r. ujawnia, iż akceptowalne jest odmienne zagospodarowanie terenu nieruchomości w sposób mniej ingerujący w prawo własności Skarżącego kasacyjnie i zarazem bardziej proporcjonalny, a która to opinia wskazuje na nowe fakty i okoliczności wskazujące na konieczność rozpatrzenia skargi",
2/ tytułu wykonawczego Starosty [...] wraz z decyzją z [...] stycznia 2021 r. na fakt prowadzenia egzekucji w postaci przymuszenia skarżącego do zalesienia działki.
Rozpoznając zażalenie Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
W każdej sprawie wniesionej do sądu administracyjnego merytoryczne rozpoznanie skargi musi zostać poprzedzone zbadaniem dopuszczalności środka zaskarżenia. Przyczyną, dla której sąd administracyjny powinien odrzucić skargę jako niedopuszczalną jest stwierdzenie, że sprawa jest już prawomocnie osądzona (res iudicata). Prawomocne osądzenie sprawy oznacza, że była ona już przedmiotem rozpoznania przed sądem administracyjnym, które zakończyło się prawomocnym orzeczeniem, wywierającym ten skutek, że sprawa ta nie może być przedmiotem ponownego postępowania sądowego toczącego się w tej samej sprawie. Oznacza to, że w tej samej sprawie nie można wszcząć nowego postępowania sądowoadministracyjnego między tymi samymi stronami. W tej samej sprawie między tymi samymi stronami skarga przysługuje tylko raz.
Stosownie do regulacji przepisu art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2022 r., poz. 559), każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętym przez organ gminy w sprawie zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego z tym, że stosownie do treści art. 101 ust. 2 ww. ustawy, przepisu ust. 1 nie stosuje się jeżeli w sprawie orzekał już sąd administracyjny i skargę oddalił.
W niniejszej sprawie, co wykazał Sąd pierwszej instancji, kwestia legalności postanowień zawartych w zaskarżonej uchwale w przedmiocie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy [...] w stosunku do działki skarżącego, była już przedmiotem rozstrzygania przez sądy administracyjne obu instancji i została prawomocnie osądzona. Jakkolwiek w wyroku z 31 sierpnia 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 723/09, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że "zaskarżona uchwała nie narusza interesu prawnego skarżącego w sposób rozumiany w art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym", to dalej Sąd uznał, że "skarżącemu przysługuje legitymacja skargowa w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, skoro ustalenia zaskarżonej uchwały nie uwzględniają jego oczekiwań w zakresie wyznaczenia kierunkowych co do zagospodarowania jego nieruchomości, a jednocześnie ustalenia te mają wpływ na kształt rozwiązań planistycznych możliwych do przyjęcia w obowiązującym planie miejscowym, który wiążąco kształtuje możliwość zagospodarowania nieruchomości przez skarżącego. Powyższe wskazuje zatem na dopuszczalność dokonywania przez Sąd oceny zaskarżonej uchwały w sprawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy przez pryzmat naruszenia interesu prawnego skarżącego w ramach art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Stwierdzenie naruszenia interesu prawnego skarżącego nie uprawnia jednak do wyeliminowania zaskarżonej uchwały z obrotu prawnego, jeżeli okaże się, iż naruszenie tego interesu było przez Radę Gminy [...] uprawnione, jako znajdujące uzasadnienie w prawie powszechnie obowiązującym". W tym kontekście Sąd pierwszej instancji stwierdził, że "ustalenie dla nieruchomości skarżącego w zaskarżonej uchwale funkcji leśnej i do zalesienia, jako pośrednio ingerujące w wykonywanie przez skarżącego prawa własności nieruchomości, znajduje uzasadnienie w obowiązującym prawie, i gmina w wystarczający sposób wyjaśniła konieczność dokonania takiej ingerencji poprzez treść zaskarżonej uchwały". NSA wyrokiem z 16 lutego 2010 r., sygn. akt II OSK 1981/09, oddalił skargę kasacyjną skarżącego i powtórzył za Sądem pierwszej instancji, że "o ile więc zaskarżona uchwała ustaleniem funkcji leśnej narusza interes prawny skarżącego, o tyle naruszenie to znajduje umocowanie w powołanych wyżej przepisach prawa ze względu na szczególny stan faktyczny przedmiotowej nieruchomości i jej otoczenia, jako terenu położonego wewnątrz kompleksu leśnego, który to kompleks podlega kwalifikowanej ochronie". NSA podkreślił, że "Sąd I instancji miał cały czas na uwadze sytuację faktyczną (dotychczasowe przeznaczenia, zagospodarowania i uzbrojenia) i prawną (stan prawny) spornych działek. Ocena uchwały dokonana przez WSA była (...) dokonywana cały czas przez pryzmat aktualnej sytuacji faktycznej i prawnej terenu należącego do skarżącego. Oczywiście - jak wynika z samego faktu skarżenia wyroku WSA - ta ocena dokonana przez Sąd I instancji nie jest akceptowana przez stronę skarżącą, ale ten brak akceptacji nie zmienia faktu, że WSA działał zgodnie z literą prawa. Jeszcze raz należy powtórzyć, że uprawnienia rady gminy określone w art. 3 ust. 1 oraz art. 4 ust. 1 upzp, doktrynalnie zwane władztwem planistycznym dawały gminie prawo do spornego w sprawie przeznaczenia gruntów skarżącego w studium i skoro gmina władztwa tego nie nadużyła, ani nie złamała prawa, WSA nie mógł kwestionować skarżonej uchwały gminy".
W związku z powyższym, w ocenie NSA, zasadnicze znaczenie ma okoliczność, że zarówno w poprzedniej sprawie, jak też w niniejszej, skarżący wywodzi legitymację do zaskarżenia przedmiotowej uchwały z przysługującego mu prawa własności do oznaczonej nieruchomości. Istotne w sprawie jest też to, że granice rozpoznania skargi na studium wyznaczone są interesem prawnym skarżącego, który w obu sprawach jest identyczny, bowiem określony prawem własności do tej samej nieruchomości, który poprzednio i obecnie ma takie same przeznaczenie. Ponadto skarżący zarówno uprzednio, jak i teraz kwestionuje przeznaczenie działki nr [...], jako teren lasów/zalesień (ZL), obecnie jedynie podkreślając konsekwencje takiego przeznaczenia. Nie zmienia to faktu, że kwestie te zostały już prawomocnie przesądzone.
Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej, to bez znaczenia pozostaje podnoszona okoliczność, że skarga nie powiela wcześniej wniesionych i ocenionych już zarzutów, ale zawiera nowe okoliczności, dlatego powinna być rozpoznana merytorycznie. Istotne jest bowiem, że wcześniejszymi orzeczeniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga skarżącego na uchwałę Rady Gminy [...] z [...] czerwca 2006 r., nr [...], została prawomocnie rozstrzygnięta, co powoduje w stosunku do niej stan rzeczy osądzonej.
Nie ma znaczenia także okoliczność, że skarżący obecnie skarży uchwałę Rady Gminy [...] z [...] czerwca 2006 r., nr [...] wraz z dwiema jej zmianami dokonanymi uchwałami Rady Gminy [...] z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] oraz z dnia [...] maja 2018 r., nr [...]. Po pierwsze, przedmiotem skargi jest wciąż uchwała z [...] czerwca 2006 r., nr [...], po drugie, te dwie zmiany – jak wynika z wypisu ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] z dnia [...] maja 2021 r. – nie dotyczą działek nr [...] i [...] (przy czym za oczywistą omyłką pisarską NSA uznał powołaną w wypisie uchwałę nr [...], która wydana w tym samym dniu co uchwała nr [...], dotyczy zmiany uchwały w sprawie przystąpienia do sporządzenia zmiany studium, a nie zmiany studium).
Odnosząc się do dowodów, o dopuszczenie których wnosił w skardze kasacyjnej skarżący, a mianowicie, opinii sporządzonej przez Narodowy Instytut Dziedzictwa z 26 sierpnia 2021 r., tytułu wykonawczego Starosty [...] wraz z decyzją z [...] stycznia 2021 r., przy czym te dwa ostatnie dokumenty przedłożone na potwierdzenie prowadzenia egzekucji w postaci przymuszenia skarżącego do zalesienia działki, to wyjaśnić należy, że pozostają one bez związku ze sprawą. Jeszcze raz podkreślić należy, że przedmiotem kontroli sądowej jest studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy [...], a nie konsekwencje wynikające z takiego, a nie innego przeznaczenia nieruchomości w planie miejscowym, w tym przypadku w uchwale Rady Gminy [...] z [...] kwietnia 2011 r., Nr [...], w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi [...], [...], [...] i [...], która to uchwała również poddana została kontroli sądowej. Sąd pierwszej instancji wyrokiem z 23 lipca 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 398/21, oddalił skargę skarżącego na ww. uchwałę, natomiast wywiedziona od tego wyroku przez skarżącego skarga kasacyjna została odrzucona postanowieniem z 2 listopada 2021 r.
Finalnie zaznaczyć należy, że w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego wielokrotnie wyrażano stanowisko, że nie istnieje bezwzględne i absolutne prawo do sądu, które nie podlegałoby jakimkolwiek ograniczeniom. Ograniczenie prawa do sądu może być konieczne ze względu na inne wartości powszechnie szanowane w państwie prawnym, jak w szczególności bezpieczeństwo prawne czy zaufanie do prawa.
Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 4 listopada 2003 r., sygn. akt SK 30/02, wskazał, że regulacja zawarta w art. 101 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym nie polega na zamknięciu uprawnionemu prawa do sądu ani drogi sądowej do dochodzenia naruszonych wolności lub praw. Ogranicza jedynie prawo do sądu, jednakże w sposób dopuszczalny w świetle art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę, że jeżeliby każdy obywatel wspólnoty samorządowej w każdym czasie mógł składać kolejne skargi na uchwałę organów stanowiących gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej niezależnie od tego, że stanowiły one już przedmiot merytorycznego rozstrzygnięcia sądu administracyjnego, prowadziłoby to do naruszenia zasady pewności prawa (art. 2 Konstytucji RP), a przez stan niepewności prawa ograniczałoby zdolność gminy do wykonywania zadań publicznych. Godziłoby równocześnie w prawa ogółu obywateli – tych osób lub ich grup, które nie mogłyby uzyskać realizacji ich interesu prawnego lub uprawnień gwarantowanych zaskarżaną uchwałą.
W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329), oddalił zażalenie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI