IV SA/Po 551/22

IV SA/Po 551/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-12-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Donata Starosta
Maciej Busz /przewodniczący sprawozdawca/
Monika Świerczak
Symbol z opisem
6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 650/23 - Wyrok NSA z 2025-02-12
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2268
art. 8 ust. 3, art. 37 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 1 i ust. 3, w związku z art. 106 ust. 1, 3 i 4
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Sędzia WSA Donata Starosta Sędzia WSA Monika Świerczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w części dotyczącej wysokości zasiłku stałego oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. decyzją z 03.01.2022 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 127a, art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021, poz. poz.735 z późn. zm., dalej jako: "k.p.a."), art. 8 ust. 1 pkt 2, ust. 3, art. 36 pkt 1 lit. a, art. 37 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2, i ust. 3, art. 106 ust. 3a i 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2268, z późn. zm., dalej jako: "u.p.s."), Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 roku w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 1296), po wszczęciu postępowania z urzędu zmienił decyzję nr [...] z dnia 17 czerwca 2019 roku w części dotyczącej wysokości zasiłku stałego i od dnia 01 stycznia 2022 roku ustalił K. P. jego wysokość na kwotę [...]zł miesięcznie, a w pozostałej części decyzję pozostawił bez zmian.
W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s. decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5 u.p.s. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody.
Decyzją nr [...] z dnia 17 czerwca 2019 r. przyznano K. P. świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego od dnia 01 czerwca 2019 roku w wysokości [...] zł miesięcznie wraz z ubezpieczeniem zdrowotnym na czas pobierania świadczenia.
Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 roku zweryfikowane zostały kryteria dochodowe oraz kwoty świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Od dnia 01 stycznia 2022 roku w przypadku osoby w rodzinie wysokość zasiłku ustala się zgodnie z treścią art. 37 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 u.p.s. jako różnicę między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie (które od 1 stycznia 2022 r. wynosi [...] zł), a dochodem na osobę w rodzinie, z tym że kwota zasiłku jest nie niższa niż [...] zł miesięcznie.
Z przeprowadzonej aktualizacji wywiadu środowiskowego z dnia 29 grudnia 2021 r. oraz zgodnie z posiadaną dokumentacją, wynika że miesięczny dochód rodziny skarżącego wynosi [...] zł (na dochód ten składa się zasiłek stały brata [...] zł), co w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie daję kwotę [...]zł.
Z powyższego wynika, iż od dnia 01 stycznia 2022 roku świadczenie w formie zasiłku stałego przysługuje skarżącemu w kwocie [...]zł miesięcznie (obliczono następująco: [...] zł – [...] zł = [...] zł).
Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie wniósł K. P. żądając zwiększenia świadczenia do wysokości [...] zł miesięcznie. Skarżący powołał się na to, że jego brat A. P., będąc w takiej samej sytuacji otrzymał zasiłek stały w kwocie [...]zł miesięcznie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 18.02.2022 r., nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu swej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzją nr [...] z dnia 17 czerwca 2019r. Burmistrz Miasta Z. przyznał K. P. zasiłek stały w wysokości [...] zł miesięcznie na czas nieokreślony. Na podstawie orzeczenia nr [...] wydanego dnia 13 czerwca 2019r. przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Z. skarżący jest osobą legitymującą się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności z przyczyn oznaczonych symbolem [...] na stałe.
Decyzją nr [...] z dnia 3 stycznia 2022r., będącą przedmiotem postępowania odwoławczego, organ orzekający zmienił opisaną wyżej decyzję własną w części dotyczącej wysokości zasiłku stałego i od 1 stycznia 2022r. ustalił jego wysokość na kwotę [...]zł miesięcznie.
Zachowując ustawowy termin strona wniosła odwołanie żądając zwiększenia świadczenia do wysokości [...] zł miesięcznie. Argumentując powołał okoliczność, że jego brat A. P., będąc w takiej samej sytuacji otrzymał zasiłek stały w kwocie [...]zł miesięcznie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 2 u.p.s. zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Całkowita niezdolność do pracy w rozumieniu ustawy to, zgodnie z definicja zawartą w art. 6 pkt 1 u.p.s., m.in legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
Artykuł 37 ust. 2 pkt 2 stanowi, że zasiłek stały w przypadku osoby w rodzinie ustala się w wysokości: różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie. Kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń z pomocy społecznej dla osoby w rodzinie, zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. i § 1 pkt 1 lit. b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U.2021.1296) wynosi obecnie [...] zł, a maksymalna kwota zasiłku stałego w roku 2022 nie mogła być wyższa niż [...] zł miesięcznie (§1 pkt 1 lit d) rozporządzenia).
Z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, że skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. Stopień niepełnosprawności został ustalony na podstawie powołanego wyżej orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dwoma braćmi - A. P. i L. P., tworząc z nimi rodzinę w rozumieniu art. 6 pkt 14 u.p.s. (rodzina - osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące). Jedynym dochodem w tym gospodarstwie domowym jest zasiłek stały brata A. w kwocie [...]zł (przyznany decyzją ostateczną organu orzekającego), co oznacza, że dochód ną osobę w rodzinie wynosi [...] zł. Ustalenia w tym zakresie nie są kwestionowane, zatem uznano, że są niesporne.
Na podstawie powyższych ustaleń oraz zmiany wysokości kryterium dochodowego wprowadzonego powołanym wyżej rozporządzeniem, organ orzekający zmienił stronie, od dnia 1 stycznia 2022r., wysokość przyznanego wcześniej zasiłku stałego z kwoty [...]zł na kwotę [...]zł miesięcznie.
Wprawdzie skarżący jest osobą całkowicie pozbawioną dochodu, jednakże dochód w jego rodzinie wynosi [...] zł. Dochodem tym jest wyżej wspomniany zasiłek stały brata A. . Zasiłek ten jest dochodem w rozumieniu art. 8 ust. 3 u.p.s, który stanowi, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:
1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu;
2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;
3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Kolegium zwróciło uwagę, że zasiłek stały nie został wymieniony w art. 8 ust. 4 u.p.s. jako dochód, którego nie wlicza się do dochodu w rozumieniu ustawy.
Przeliczając matematycznie wskazaną kwotę dochodu rodziny na trzech jej członków otrzymuje się dochód [...] zł na osobę w rodzinie. Ustalając nową wysokość świadczenia organ orzekający przeprowadził kolejne działanie matematyczne: [...] zł (kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie) - [...] zł (dochód na osobę w rodzinie) = [...] zł (wysokość należnego zasiłku stałego).
Czynności tej dokonano na podstawie art. 106 ust. 3a i ust. 5 u.p.s. (decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody).
Skargę na powyższą decyzję w ustawowym terminie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu K. P. zarzucając opieszałość w doręczeniu decyzji organu I instancji i niezrozumienie jego odwołania. Ponadto zarzucił, iż nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z braćmi, chociaż zamieszkują w jednym lokalu mieszkalnym.
Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasowa argumentację.
Pełnomocnik skarżącego z urzędu pismem z dnia 29.11.2022 r. uzupełnił skargę zarzucając zaskarżonej decyzji :
1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 6 pkt 14 u.p.s przez uznanie za prawidłowe zastosowanie przedmiotowej normy w okolicznościach niniejszej sprawy na skutek przyjęcia, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dwoma braćmi A. P. i L. P. tworząc z nimi rodzinę, podczas gdy organ nie ustalił faktycznego związku osób wspólnie zamieszkujących ze skarżącym, co jest kluczowe dla określenia, iż jest on osobą samotnie gospodarującą,
2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 37 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 37 ust. 2 pkt 2 u.p.s., przez uznanie za uzasadnione zastosowanie przedmiotowej normy w ustalonym stanie faktycznym wyrażające się w przyjęciu, że skarżący jest osobą w rodzinie, całkowicie pozbawioną dochodu oraz niezastosowanie w ustalonym stanie faktycznym przepisów art. 37 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 1 u.p.s., podczas gdy skarżący otrzymuje dochód z przyznanego mu zasiłku stałego i jest osobą prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe,
3. naruszenie przepisów postępowania, tj., art. 7, art. 8 § 1, art. 77 §, art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., w wyniku błędnego uznania, że organ wyczerpująco zbadał wszystkie okoliczności faktyczne i oparł się na prawidłowo zgromadzonym i ocenionym materiale dowodowym, gdzie w konsekwencji nie przeprowadzono dowodów niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego w sposób zgodny z ustawą, nie przeprowadzono z urzędu wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, w tym w szczególności nie przesłuchano dokładnie skarżącego i jego rodziny na wszystkie okoliczności prowadzenia przez niego samodzielnie gospodarstwa domowego i wydano decyzję w oparciu o wadliwie ustalony stan faktyczny, stosując przepisy art. 37 ust 1 pkt 2 w zw. z art. 6 pkt 14 u.p.s. oraz nie stosując przepisów z art. 6 pkt 10 w zw. z art. 37 ust. 1 pkt 1 u.p.s., co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
W niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sad dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.
Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 1842 ze zm.).
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 2268 ze zm., dalej: "u.p.s." ) oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 1296, dalej: "rozporządzenie").
Kontrolą Sądu w niniejszej sprawie objęta była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 18.02.2022 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta Z. z 3.01.2022 r. nr [...] zmieniającą decyzję nr [...] z dnia 17 czerwca 2019 roku w części dotyczącej wysokości zasiłku stałego i ustalającą skarżącemu od dnia 01 stycznia 2022 roku jego wysokość na kwotę [...]zł miesięcznie.
Zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Z kolei w myśl art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy, zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.
Jak wynika z powyższego, przyznanie świadczenia w formie zasiłku stałego jest uzależnione od kumulatywnego spełnienia kilku przesłanek, do których należą: pełnoletniość osoby ubiegającej się o zasiłek, niezdolność do pracy z powodu wieku lub całkowita niezdolność do pracy (spowodowana niepełnosprawnością) oraz uzyskiwanie dochodu nieprzekraczającego kryterium dochodowego, które określone zostało rozporządzeniem Rady Ministrów w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej i w odniesieniu do osób pozostających w rodzinie wynosi 719 zł (§ 1 pkt 2 d).
Zgodnie z § 1 pkt 1 rozporządzenia ustala się następujące zweryfikowane kryteria dochodowe, kwoty świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej oraz kwotę dochodu z 1 ha przeliczeniowego:
a) dla osoby samotnie gospodarującej - w wysokości 776 zł,
b) dla osoby w rodzinie - w wysokości 600 zł.
Na tle powyższego należy wskazać, że przesłanki warunkujące przyznanie zasiłku stałego zostały ściśle określone w przepisach prawa. Organ pomocowy wydając decyzję o przyznaniu tego rodzaju świadczenia, pozbawiony więc został tak zwanego "luzu decyzyjnego", a zapadła decyzja nie ma charakteru uznaniowego. Oznacza to, że organ nie może zatem swobodnie przyznawać i ustalać wysokość zasiłku stałego. Jedynie spełnienie przez wnioskodawcę kryteriów ustawowych skutkować może przyznaniem zasiłku stałego i to w określonej wyraźnie przez ustawę wysokości.
Zgodnie z art. 106 ust. 3 u.p.s. "Świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. W przypadku gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia ustala się, dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem."
W niniejszej sprawie nie jest sporne, że skarżący zamieszkuje wspólnie z dwoma braćmi: A. i L. P.. Pełnomocnik skarżącego wskazuje, że organ nie ustalił faktycznego związku ww. osób i podważa, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. W ocenie skarżącego jest on osobą prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe.
Sporne w niniejszej sprawie jest uznanie skarżącego przez organy za osobę prowadzącą wspólne gospodarstwo domowe z braćmi, co skutkowało uwzględnieniem dochodu A. P. (zasiłku stałego w wysokości [...] zł) przy ustalaniu dochodu rodziny skarżącego i zastosowaniem art. 37 ust. 2 pkt 2 u.p.s. (w odniesieniu do osoby w rodzinie), zamiast art. 37 ust. 2 pkt 1 u.p.s. (w odniesieniu do osoby samotnie gospodarującej). W związku z powyższym kluczowe dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy było dokonanie oceny, czy organy prawidłowo uznały, że skarżący prowadzi z braćmi wspólne gospodarstwo domowe i nie jest osobą samotnie gospodarującą.
Z akt sprawy wynika, że decyzją nr [...] z dnia 17 czerwca 2019r. Burmistrz Miasta Z. przyznał K. P. zasiłek stały w wysokości [...] zł miesięcznie na czas nieokreślony. Na podstawie orzeczenia nr [...] wydanego dnia [...]. przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Z. skarżący jest osobą legitymującą się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności z przyczyn oznaczonych symbolem [...] na stałe.
Sąd podkreśla, że przedmiotem niniejszego postępowania jest ocena zgodności z prawem decyzji zmieniającej ww. decyzję z 17 czerwca 2019 r. W tym miejscu należy wskazać, że z uzasadnienia decyzji z 17 czerwca 2019 r. wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z braćmi. Decyzja ta i jej ustalenia nie były przez skarżącego kwestionowane, co skutkowało jej uprawomocnieniem.
Sąd wskazuje, że artykuł 6 pkt 14 u.p.s. stanowi, iż na gruncie tej ustawy pod pojęciem "rodzina" rozumie się osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Faktyczny związek, o jakim mowa w powołanym przepisie, oznacza codzienne współdziałanie osób zmierzające do lepszego zaspokojenia ich potrzeb bytowych, w tym mieszkaniowych, żywnościowych i polegających na zapewnieniu dochodu stanowiącego źródło utrzymania (zarobkowych). Wspólne zamieszkiwanie jest przesłanką uznania za rodzinę osób zamieszkujących ze sobą, jeżeli równocześnie z tym zamieszkiwaniem występuje element wspólnego gospodarowania. Polega ono na dzieleniu lokalu mieszkalnego w sposób pozwalający stwierdzić, że koncentruje się w nim aktywność życiowa osoby zamieszkującej. Wspólne gospodarowanie opiera się zaś na podziale zadań związanych z właściwym prowadzeniem gospodarstwa domowego, a także - jeżeli występuje w funkcjonalnym związku z tym gospodarstwem - gospodarstwa rolnego. Pojęcie wspólnego gospodarowania nie oznacza zatem wyłącznie, przyczyniania się do funkcjonowania wspólnoty poprzez wykonywanie na jej rzecz jakichkolwiek czynności, współdecydowania o przeznaczeniu dochodu rodziny oraz wykonywania czynności związanych z codziennymi zajęciami. Istotną cechą wspólnego gospodarowania jest również pozostawanie na utrzymaniu osoby, z którą takie gospodarstwo się tworzy. Wspólne zamieszkiwanie finansowane z dochodu tylko jednej osoby zawsze będzie oznaczać wspólne gospodarowanie.
Należy wskazać, że pojęcie wspólnego gospodarowania może wyrażać się w zróżnicowany sposób w poszczególnych okolicznościach faktycznych. Przejawem wspólnego gospodarowania jest również możliwość swobodnego i nieograniczonego dostępu do wspólnych pomieszczeń i urządzeń domowych.
W ocenie Sądu nie sposób uznać (jak chce pełnomocnik skarżącego), że organy nie ustaliły faktycznego związku skarżącego i jego braci. W aktach sprawy znajdują się kwestionariusze wywiadów środowiskowych przeprowadzonych ze skarżącym i jego braćmi, z których wynika, że prowadzą oni wspólne gospodarstwo domowe. Informacja taka znajduje się m.in. w kwestionariuszu rodzinnego wywiadu środowiskowego z 8.02.2019 r., 1.03.2019 r., 1.04.2019 r., 14.06.2019 r., 30.07.2019 r. Każdy z tych dokumentów został podpisany przez skarżącego pod oświadczeniem, że podane informacje są zgodne z prawdą.
Informacja o prowadzeniu przez braci wspólnego gospodarstwa domowego znajduje się również w kwestionariuszu z dnia 3.02.2020 r., podpisanego przez braci skarżącego (A. i L.), a także w kilku kwestionariuszach wywiadów środowiskowych dotyczących brata skarżącego – L.. W oświadczeniu z dnia 9.09.2019 r. skarżący wskazał, że zrzeka się pobierania świadczeń z pomocy społecznej za braci. W ocenie Sądu nie ma to jednak żadnego wpływu na fakt prowadzenia z nimi wspólnego gospodarstwa domowego. Można z tego wnioskować, że każdy z braci wydaje pieniądze z zasiłków na swoje potrzeby. Należy jednak zauważyć, że niesporne jest, że zamieszkują oni wspólnie jeden lokal mieszkalny. Nie płacą czynszu za mieszkanie. Mieszkanie jest zadłużone (z protokołu weryfikacyjnego z [...] r. wynika, że zaległości czynszowe wynoszą około [...] złotych, jednak bracia realizują opłaty za wodę, energię, gaz i telefon). Z akt sprawy nie wynika bezpośrednio który z braci uiszcza opłaty za poszczególne media i w jakiej wysokości, czy częstotliwości, niemniej informacja o tych kosztach/płatnościach pojawia się zarówno w kwestionariuszach wywiadów środowiskowych, jak i we wniosku złożonym przez skarżącego o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Sądu kwestię opłat za telefon można uznać za mniej istotną, jednak w żadnym miejscu w aktach sprawy sporządzonych przez organy, a także w oświadczeniach, odwołaniu, skardze nie ma informacji o tym, że mieszkanie pozbawione jest prądu, ogrzewania, czy wody. Wskazana kwestia zadłużenia dotyczy czynszu za mieszkanie oraz kredytów konsumenckich. Nie ma więc podstaw do tego, by przyjąć, że opłaty chociażby za energię elektryczną nie są opłacane przez, któregokolwiek z braci. Istotną cechą wspólnego gospodarowania jest również pozostawanie na utrzymaniu osoby, z którą takie gospodarstwo się tworzy. Wspólne korzystanie przez braci z energii elektrycznej, wody (dostępnej w częściach wspólnych mieszkania) również prowadzi do wniosku, że prowadzą oni wspólne gospodarstwo domowe.
Nieprawidłowe jest też stanowisko pełnomocnika skarżącego, że skoro bracia zajmują trzypokojowe mieszkanie, to mają możliwość zamieszkiwania w nim bez kontaktu z pozostałymi. Jest rzeczą normalną, że każdy z braci zajmuje jeden pokój w mieszkaniu. Nie zmienia to faktu, że każdy z nich korzysta co najmniej ze wspólnej toalety i ewentualnie kuchni, ponadto w mieszkaniu musi znajdować się korytarz, z którego każdy ma dostęp do swojego pokoju i jest on również częścią wspólną mieszkania.
Sąd wskazuje również, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy w punkcie 10 skarżący wskazał dochody swoje i swoich braci jako dochody wnioskodawcy i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. W świetle tych okoliczności (wielu wywiadów środowiskowych, notatek służbowych, informacji we wniosku o prawo pomocy, niezaskarżonych ustaleń zmienionej decyzji z dnia 17 czerwca 2019 r. w zakresie prowadzenia przez braci wspólnego gospodarstwa domowego) nie sposób zarzucić organom, że nie ustaliły, że bracia P. prowadzą wspólne gospodarstwo domowe.
W istocie brak jest takich rozważań w zaskarżonych decyzjach jest to jednak uchybienie nie mające wpływu na wynik sprawy, gdyż okoliczności te wynikają wprost z akt administracyjnych sprawy. Nie jest wykluczone, że między braćmi występuje konflikt i każdy we własnym zakresie gospodaruje swoimi pieniędzmi z otrzymywanych zasiłków. Nie regulują oni opłat za czynsz, jednak z wywiadów środowiskowych wynika, że skarżący reguluje rachunki za energię elektryczną. Nie sposób przyjąć, że z energii tej nie korzystają pozostali bracia. Z wywiadu środowiskowego z L. P. wynika, że realizowane są również opłaty za wodę.
Ilość przeprowadzonych wywiadów środowiskowych i notatek służbowych w niniejszej sprawie nie pozwala na przyjęcie, że organy nie zbadały w pełni stanu faktycznego sprawy i niewłaściwie oceniły, czy skarżący prowadzi gospodarstwo domowe.
W ocenie Sądu pełnomocnik skarżącego dewaluuje wartość zgromadzonego materiału dowodowego w postaci kwestionariuszy wywiadów środowiskowych. Są to dokumenty stworzone podczas rozmów ze skarżącym i jego braćmi. W przypadku wywiadów przeprowadzonych ze skarżącym kwestionariusze zostały przez niego podpisane, jako zgodne z prawdą, potwierdzając jednocześnie prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego z braćmi. W niniejszej sprawie skarżący kwestię braku prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego podnosi z pominięciem ww. okoliczności, wskazując tak naprawdę wyłącznie na fakt, że każdy z braci samodzielnie dysponuje swoimi pieniędzmi, otrzymanymi w ramach zasiłków z pomocy społecznej, co w świetle ustalonych faktów nie ma znaczenia dla ustalenia, czy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Nie przedstawiono również żadnych dowodów mogących wskazywać, że bracia nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego, obarczając tym organy. Nie wskazano również w jaki konkretnie sposób zmieniła się sytuacja rodzinna braci od momentu przyznania skarżącemu zasiłku stałego decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. i co spowodowało, że stan faktyczny sprawy powinien zostać oceniony inaczej.
Ocena powyższych okoliczności prowadzi do wniosku, że skarżący przedmiotowe zarzuty konstruuje w celu uzyskania wyższego świadczenia.
Ustalenie powyższych okoliczności jest wystarczające do uznania, że trzech braci mieszkających w trzypokojowym mieszkaniu, które wcześniej dzielili również z matką (aż do jej śmierci) tworzą rodzinę w rozumieniu art. 6 pkt 14 u.p.s., a w konsekwencji osoby wchodzące w skład tej rodziny nie mogą jednocześnie być osobami samotnie gospodarującymi i prowadzącymi samodzielne gospodarstwo.
Biorąc powyższe pod uwagę należy wskazać, że organy prawidłowo zastosowały w niniejszej sprawie art. 37 ust. 1 pkt 2 i art. 37 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 2 i art. 8 ust. 3 u.p.s. przy ustalaniu wysokości zasiłku stałego skarżącego. Organy prawidłowo przeliczyły matematycznie wskazaną kwotę dochodu rodziny na trzech jej członków otrzymując dochód 200 zł na osobę w rodzinie. Ustalając nową wysokość świadczenia organ orzekający prawidłowo przeprowadził kolejne działanie matematyczne, tj.: 600 zł (kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie) - 200 zł (dochód na osobę w rodzinie) = 400 zł (wysokość należnego zasiłku stałego).
Czynności powyższych dokonano na podstawie art. 106 ust. 3a i ust. 5 u.p.s., zgodnie z którym decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody.
Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.