IV SA/PO 541/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2022-09-28
NSAnieruchomościWysokawsa
plan miejscowyzagospodarowanie przestrzenneuchwałanieważnośćstudiumochrona zabytkówWojewodaRada MiejskaWSA Poznań

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził nieważność części uchwały Rady Miejskiej w Wyrzysku dotyczącej miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi Młotkówko z powodu naruszenia ustaleń studium oraz przepisów o ochronie zabytków.

Wojewoda Wielkopolski zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej w Wyrzysku w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi Młotkówko, zarzucając naruszenie ustaleń studium w zakresie przeznaczenia terenu 2MN/U oraz nieprawidłowości w zapisach dotyczących ochrony zabytków (§ 7 pkt 1 lit. c i pkt 5). Sąd uznał skargę za zasadną, stwierdzając nieważność uchwały w zaskarżonej części. Uzasadniono to niezgodnością planu z ustaleniami studium oraz wprowadzeniem przez radę gminy dodatkowych warunków ochrony zabytków, wykraczających poza jej kompetencje.

Sprawa dotyczyła skargi Wojewody Wielkopolskiego na uchwałę Rady Miejskiej w Wyrzysku z dnia 29 października 2021 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi Młotkówko. Wojewoda wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały w części dotyczącej terenu 2MN/U oraz § 7 pkt 1 lit. c i pkt 5. Jako podstawę skargi wskazano naruszenie ustaleń obowiązującego Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Wyrzysk, które dla części terenu 2MN/U przewidywało strefę rolno-przyrodniczą, podczas gdy plan miejscowy przeznaczył ten teren pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną i usługową. Ponadto, Wojewoda zarzucił nieprawidłowości w zapisach dotyczących ochrony zabytków, wskazując na wprowadzanie przez radę gminy wymogu uzyskania opinii konserwatora zabytków oraz możliwości odstąpienia od nakazów i zakazów ochrony zabytków pod warunkiem akceptacji przez konserwatora, co wykraczało poza kompetencje rady. Burmistrz Wyrzyska przyznał zasadność skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym, stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej terenu 2MN/U oraz § 7 pkt 1 lit. c i pkt 5. Sąd uznał, że przeznaczenie terenu w planie miejscowym było sprzeczne z ustaleniami studium, co stanowi istotne naruszenie zasad sporządzania planu. Podobnie, zapisy dotyczące ochrony zabytków zostały uznane za wadliwe, gdyż rada gminy nie miała kompetencji do wprowadzania dodatkowych warunków i odstępstw wykraczających poza regulacje ustawowe. Sąd zasądził również koszty postępowania na rzecz skarżącego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, przeznaczenie terenu w planie miejscowym, które jest całkowicie odmienne od ustalonego w studium, stanowi istotne naruszenie zasad sporządzania planu.

Uzasadnienie

Ustalenia studium są wiążące dla gminy przy sporządzaniu planów miejscowych. Plan miejscowy ma doprecyzować zasady ustalone w studium, a nie je zmieniać lub modyfikować. Sprzeczność planu z ustaleniami studium kwalifikuje się jako istotne naruszenie prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (19)

Główne

u.s.g. art. 91 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 93 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

u.p.z.p. art. 9 § 4

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych.

u.p.z.p. art. 28 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Istotne naruszenie zasad lub trybu sporządzania planu miejscowego powoduje jego nieważność.

u.o.o.z. art. 36 § 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Obowiązek uzyskania pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków dotyczy wyłącznie zabytków wpisanych do rejestru.

p.p.s.a. art. 147 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.p.z.p. art. 10 § 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 14 § 8

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest aktem prawa miejscowego.

u.p.z.p. art. 15 § 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.o.o.z. art. 19 § 3

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

P.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.COVID-19 art. 15 zzs4 § 3

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § 1

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 15 § 2

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niezgodność przeznaczenia terenu w planie miejscowym z ustaleniami studium. Wprowadzenie przez radę gminy dodatkowych wymogów ochrony zabytków wykraczających poza jej kompetencje ustawowe.

Godne uwagi sformułowania

Istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego Ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych Plan miejscowy ma jedynie doprecyzować te zasady i to w taki sposób, aby nie doprowadzić do ich zmiany lub modyfikacji Katalog działań wymagających uzyskania pozwolenia jest katalogiem zamkniętym Wprowadzenie możliwości uzyskania odstępstwa od przepisu aktu prawa miejscowego jest niedopuszczalne

Skład orzekający

Izabela Bąk-Marciniak

przewodniczący

Maciej Busz

członek

Monika Świerczak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zgodności planów miejscowych ze studium oraz kompetencji rady gminy w zakresie ochrony zabytków."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki planowania przestrzennego i ochrony zabytków w kontekście polskiego prawa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii planowania przestrzennego i ochrony dziedzictwa kulturowego, pokazując, jak sądy egzekwują zgodność aktów lokalnych z nadrzędnymi dokumentami planistycznymi i przepisami prawa.

Plan zagospodarowania niezgodny ze studium? Sąd administracyjny unieważnia uchwałę rady gminy.

Dane finansowe

WPS: 480 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Po 541/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-09-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Bąk-Marciniak /przewodniczący/
Maciej Busz
Monika Świerczak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 559
art. 91 ust. 1,  art. 93 ust. 1,
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.)
Dz.U. 2018 poz 1945
art. 9 ust. 4, art. 10 ust. 2 pkt 1, art. 14 ust. 8, art. 28 ust. 1,
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela-Bąk-Marciniak Sędziowie WSA Maciej Busz WSA Monika Świerczak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 września 2022 r. sprawy ze skargi Wojewody Wielkopolskiego na uchwałę Rady Miejskiej w Wyrzysku z dnia 29 października 2021 r. Nr XLI/405/2021 w sprawie miejscowego plany zagospodarowania przestrzennego wsi Młotkówko 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części tj.: w zakresie terenu 2MN/U oraz § 7 pkt 1 lit. c i pkt 5, 2. zasądza na rzecz skarżącego Wojewody Wielkopolskiego kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Na sesji w dniu 29 października 2021 r. Rada Miejska w Wyrzysku podjęła uchwałę nr XLI/405/2021 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi Młotkówko (zwaną dalej "Uchwałą", "Planem miejscowym" lub "Planem").
Pismem datowanym na 27 lipca 2022 r. (IR-XI.0552.10.2022.2) Wojewoda Wielkopolski (dalej jako "Wojewoda" lub "Skarżący"), reprezentowany przez r. W., wywiódł skargę na ww. uchwałę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wnosząc o stwierdzenie jej nieważności w zaskarżonej części - tj. w zakresie terenu 2MN/U, a także § 7 pkt 1 lit. c oraz pkt 5 – oraz o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz Skarżącego kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi jej autor na wstępie podał, że Uchwała została doręczona organowi nadzoru 11 listopada 2021 r.
Następnie mając na względzie wynik analizy Uchwały w zakresie jej zgodności z ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2018 r. poz. 1945, z późn. zm.; dalej w skrócie "u.p.z.p.") w odniesieniu do zasad sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (w skrócie "m.p.z.p.") – Skarżący stwierdził, że według zapisów obowiązującego Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Wyrzysk, część obszaru objętego planem miejscowym - część terenu 2MN/U, znajduje się na terenie, dla którego został określony kierunek zagospodarowania jako strefa rolno-przyrodnicza, w której dopuszcza się lokalizację zabudowy zagrodowej, tereny rolnicze, tereny obsługi produkcji w gospodarstwach rolnych, hodowlanych, ogrodniczych, leśnych, ogrody działkowe, cmentarze, tereny zieleni. W Planie ustalono przeznaczenie pod teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej oraz zabudowy usługowej, oznaczony symbolem 2MN/U, którego znaczna część nie znajduje się w strefie zurbanizowanej, gdzie dopuszcza się zabudowę mieszkaniową jednorodzinną oraz zabudowę usługową, lecz w strefie rolno-przyrodniczej, gdzie Studium nie zakłada tego typu zabudowy. Zgodnie z uzyskanymi w toku postępowania nadzorczego wyjaśnieniami Burmistrz Wyrzyska w piśmie z 05 stycznia 2022 r. (znak: ZP.6721.3.2020), potwierdził, że w Studium przedmiotowy teren jest położony w strefie rolno-przyrodniczej i że część terenu 2MN/U narusza wyznaczony w Studium kierunek zagospodarowania. Wojewoda podkreśla również, że w § 7 pkt 1 lit. c Uchwały ustalono dla obiektów ujętych w wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków, wymóg uzyskania opinii wojewódzkiego konserwatora zabytków oraz w pkt 5 tego paragrafu umożliwiono odstąpienie od określonych w uchwale nakazów i zakazów dotyczących ochrony zabytków, jednak wyłącznie pod warunkiem akceptacji rozwiązań niezgodnych z tymi nakazami lub zakazami przez właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków, w szczególności w odpowiednich pozwoleniach lub uzgodnieniach dokonywanych na podstawie przepisów odrębnych. Skarżący zauważa, że kompetencja rady gminy do określenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego szczególnych zasad ochrony zabytków wynika z treści art. 15 ust. 2 pkt 4 u.p.z.p., który stanowi, że w planie miejscowym określa się obowiązkowo zasady ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej. Wskazuje także na regulację art. 1 ust. 2 pkt 4 u.p.z.p., która obliguje do uwzględniania w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wymagań ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej, a ponadto przepis art. 7 pkt 4 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2014 r. poz. 1446 ze zm.), a obecnie (Dz.U z 2022 r. poz. 840; dalej w skrócie "u.o.o.z."), zgodnie z którym jedną z form ochrony zabytków są ustalenia ochrony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego oraz przepis art. 19 ust. 3 tej ustawy stanowiący, że w planie ustala się, w zależności od potrzeb, strefy ochrony konserwatorskiej obejmujące obszary, na których obowiązują określone ustaleniami planu ograniczenia, zakazy i nakazy, mające na celu ochronę znajdujących się na tym obszarze zabytków. Dlatego też, zdaniem Skarżącego wprowadzając w planie miejscowym stosowne uregulowania dotyczące ochrony zabytków Rada Miejska w Wyrzysku zobowiązana była do działania w granicach określonych ww. przepisami upoważniającymi i kompetencyjnymi. W ramach tych działań zobligowana ona była uwzględnić okoliczność, że zakres kompetencji organu nadzoru konserwatorskiego oraz wymogi, które powinien spełnić inwestor prowadzący roboty budowlane przy zabytku lub też w otoczeniu zabytku, szczegółowo określone zostały w art. 2 ust. 2 pkt 3 i art. 39 ustawa z dnia 07 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz w art. 36 u.o.o.z. Wojewoda nadto podkreśla, że art. 36 ust. 1 pkt 1 u.o.o.z. nakłada obowiązek uzyskania pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków wyłącznie w odniesieniu do zabytków wpisanych do rejestru. Katalog działań wymagających uzyskania pozwolenia jest katalogiem zamkniętym i ani z przepisów ustawy o ochronie zabytków, ani też w szczególności z art. 15 ust. 2 pkt 4, ustawy nie wynika kompetencja rady gminy do określania dodatkowych warunków. Zdaniem Skarżącego za niedopuszczalne należy zatem uznać wprowadzanie w akcie prawa miejscowego wymogu uzyskania opinii konserwatorskiej, w przypadkach gdy ustawa tego nie wymaga.
W odpowiedzi na skargę Burmistrz Wyrzyska (dalej jako "Burmistrz") uznał skargę za uzasadnioną, zgadzając się ze Skarżącym, że istotne naruszenie zasad sporządzania planu polega na tym, że według zapisów obowiązującego Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Wyrzysk, część obszaru objętego planem miejscowym - część terenu 2MN/U, znajduje się na terenie, dla którego został określony kierunek zagospodarowania jako strefa rolno - przyrodnicza, w której dopuszcza się lokalizację zabudowy zagrodowej, tereny rolnicze, tereny obsługi produkcji w gospodarstwach rolnych, hodowlanych, ogrodniczych, leśnych, ogrody działkowe, cmentarze, tereny zieleni. W planie natomiast ustalono przeznaczenie pod teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej oraz zabudowy usługowej, oznaczony symbolem 2MN/U, którego część nie znajduje się w strefie zurbanizowanej, gdzie dopuszcza się zabudowę mieszkaniową jednorodzinną oraz zabudowę usługową, lecz w strefie rolno - przyrodniczej, gdzie studium nie zakłada tego typu zabudowy. Organ zgadza się także, że istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego polega również na tym, że w § 7 pkt 1 lit. c uchwały ustalono dla obiektów ujętych w wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków, wymóg uzyskania opinii wojewódzkiego konserwatora zabytków oraz w pkt 5 tego paragrafu umożliwiono odstąpienie od określonych w uchwale nakazów i zakazów dotyczących ochrony zabytków, jednak wyłączenie pod warunkiem akceptacji rozwiązań niezgodnych z tymi nakazami lub zakazami przez właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków, w szczególności w odpowiednich pozwoleniach lub uzgodnieniach dokonywanych na podstawie przepisów odrębnych.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV tut. Sądu z 30 sierpnia 2022 r. sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095, z późn. zm.; dalej w skrócie "u.COVID-19"), o czym strony zostały powiadomione pismami z 30 sierpnia 2022 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym wyznaczonym w trybie przepisu art. 15 zzs4 ust. 3 u.COVID-19, w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania ww. zarządzenia Przewodniczącego Wydziału.
Przystępując do rozpoznania sprawy w tym trybie, Sąd miał na względzie, że skargę na przedmiotową uchwałę wywiódł w niniejszej sprawie Wojewoda Wielkopolski jako organ nadzoru w rozumieniu przepisów rozdziału 10 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2022 r. poz. 559; w skrócie "u.s.g.").
W świetle art. 91 ust. 1 u.s.g. uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne, przy czym o nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia. Po upływie tego terminu organ nadzoru nie może już we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały (zarządzenia) organu gminy, a jedynie może zaskarżyć taki wadliwy, jego zdaniem, akt do sądu administracyjnego, zgodnie z art. 93 ust. 1 u.s.g. Realizując tę kompetencję, organ nadzoru nie jest skrępowany jakimkolwiek terminem do wniesienia skargi (zob. np.: wyrok NSA z 15.07.2005 r., II OSK 320/05, ONSAiWSA 2006, nr 1, poz. 7; postanowienie NSA z 29.11.2005 r., I OSK 572/05, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie "CBOSA").
W rozpoznawanej sprawie Wojewoda w ustawowym terminie 30 dni od dnia otrzymania Uchwały (tj. jak wynika z uzasadnienia skargi: od 11 listopada 2021 r.) nie orzekł o jej nieważności, wobec czego władny był później zaskarżyć Uchwałę w trybie art. 93 u.s.g.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze, w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim określonym w skardze przedmiotem zaskarżenia – który może obejmować całość albo tylko część określonego aktu (zob.: J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, uw. 1 do art. 134; a także wyroki NSA: z 05.03.2008 r., I OSK 1799/07; z 09.04.2008 r., II GSK 22/08; z 27.10.2010 r., I OSK 73/10; dostępne w CBOSA), przy czym reguła ta odnosi się również do zaskarżania planów miejscowych (por. wyrok NSA z 05.06.2014 r., II OSK 117/13, CBOSA) – oraz rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Przedmiotem tak rozumianej kontroli Sądu jest w niniejszej sprawie uchwała nr XLI/405/2021 Rady Miejskiej w Wyrzysku z dnia 29 października 2021 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi Młotkówko – w zaskarżonej części, tj. w zakresie terenu 2MN/U, a także § 7 pkt 1 lit. c oraz pkt 5. Jest faktem notoryjnym, że Uchwała została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego z 17 listopada 2021 r. (poz. 8491), zgodnie z jej § 29 weszła w życie po 14 dniach od opublikowania, nie była dotąd nowelizowana i nadal obowiązuje.
Nie ulega też wątpliwości, że zaskarżona Uchwała, jako podjęta w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jest aktem prawa miejscowego – zostało to expressis verbis przesądzone przez ustawodawcę w art. 14 ust. 8 u.p.z.p. Tym samym bez wątpienia należy ona do kategorii aktów, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., zaskarżalnych do sądu administracyjnego.
Oceny, czy zaskarżony plan miejscowy jest obarczony wadą skutkującą stwierdzeniem jego nieważności przez sąd administracyjny dokonuje się przez pryzmat przesłanek wynikających z art. 28 ust. 1 u.p.z.p. W myśl tego przepisu istotne naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części.
Pojęcie "trybu sporządzania planu miejscowego" (zwanego też potocznie "procedurą planistyczną") – którego dochowanie stanowi przesłankę formalną zgodności miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (w skrócie "m.p.z.p.") z przepisami prawa – odnosi się do sekwencji czynności, jakie podejmuje organ w celu doprowadzenia do uchwalenia planu miejscowego, począwszy od uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu, a na jego uchwaleniu skończywszy. Z kolei pojęcie "zasad sporządzania planu miejscowego" – których przestrzeganie stanowi przesłankę materialną zgodności m.p.z.p. z przepisami prawa – należy wiązać z samym sporządzeniem (opracowaniem) aktu planistycznego, a więc z merytoryczną zawartością tego aktu (część tekstowa, graficzna, załączniki), zawartych w nim ustaleń, a także standardów dokumentacji planistycznej (por. wyroki NSA: z 11.09.2008 r., II OSK 215/08; z 25.05.2009 r., II OSK 1778/08; z 25.02.2020 r., II OSK 1048/18; dostępne w CBOSA).
Ponadto, ponieważ m.p.z.p. jest aktem prawa miejscowego, to w pojęciu "zasad sporządzania planu miejscowego" mieszczą się – oprócz wspomnianych, szczegółowych zasad sporządzania tego rodzaju aktów planistycznych (określonych przede wszystkim w u.p.z.p.) – również ogólne wymogi, jakie powinien spełniać każdy prawidłowo sporządzony akt prawa miejscowego (zob. szerzej wyrok WSA z 07.03.2019 r., IV SA/Po 1189/18, CBOSA).
W świetle konstytucyjnej regulacji źródeł prawa (art. 87–art. 94 Konstytucji RP) akt prawa miejscowego jest źródłem prawa: (1) powszechnie obowiązującego; (2) o zasięgu lokalnym, tj. obowiązującym na obszarze działania organów, które go ustanowiły; (3) rangi podustawowej; (4) stanowionym na podstawie i w granicach ustaw; (5) wymagającym ogłoszenia.
Bardziej szczegółową regulację aktów prawa miejscowego stanowionych przez gminę zawiera ustawa o samorządzie gminnym. Jak wynika z art. 91 ust. 1 zd. pierwsze w zw. z ust. 4 tej ustawy, uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna, chyba że naruszenie prawa ma charakter nieistotny. Na gruncie ww. przepisów przyjmuje się, że pojęcie "sprzeczności z prawem" obejmuje sprzeczność postanowień aktu prawa miejscowego z jakimkolwiek aktem prawa powszechnie obowiązującego, w tym także z rozporządzeniem – co w rezultacie oznacza, że również z Zasadami techniki prawodawczej (stanowiącymi wszak załącznik do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej"; Dz. U. z 2016 r. poz. 283; w skrócie "ZTP"). Choć w większości przypadków sprzeczność z konkretnymi, szczegółowymi dyrektywami legislacyjnymi zawartymi w ZTP będzie miała charakter nieistotnego naruszenia prawa, to jednak nie można wykluczyć sytuacji, w których konkretne uchybienie zasadom techniki prawodawczej przyjdzie zakwalifikować jako naruszenie prawa istotne. Będzie to zwłaszcza dotyczyć reguł określanych w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego ("TK") mianem "rudymentarnych kanonów techniki prawodawczej" (zob. np.: postanowienie TK z 27.04.2004 r., P 16/03, OTK-A 2004, nr 4, poz. 36; wyrok TK z 23.05.2006 r., SK 51/05, OTK-A 2006, nr 5, poz. 58; wyrok TK z 16.12.2009 r., Kp 5/08, OTK-A 2009, nr 11, poz. 170; wyrok TK z 03.12.2015 r., K 34/15, OTK-A 2015, nr 11, poz. 185), nakaz przestrzegania których postrzegany jest jako jeden z elementów konstytucyjnej zasady prawidłowej legislacji (por. T. Zalasiński, Zasady prawidłowej legislacji w poglądach Trybunału Konstytucyjnego, Warszawa 2008, s. 51). Podobne stanowisko zajął w doktrynie G. Wierczyński, zdaniem którego sytuacje, w których naruszone zostały ZTP, powinny być traktowane jako nieistotne naruszenie prawa, a sytuacje, w których wraz z naruszeniem ZTP doszło do naruszenia konstytucyjnych zasad tworzenia prawa – jako naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności aktu prawa miejscowego (zob. G. Wierczyński, Redagowanie i ogłaszanie aktów normatywnych. Komentarz, Warszawa 2016, s. 32; por. też D. Dąbek, Prawo miejscowe, Warszawa 2020, s. 241; A. Ostrowska, Niepewność sytuacji prawnej jednostki w sferze stanowienia i obowiązywania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, Lublin 2020, s. 140).
Konsekwentnie należy przyjąć, że naruszenie przez organ planistyczny owych "rudymentarnych kanonów techniki prawodawczej" będzie równoznaczne z istotnym naruszeniem zasad sporządzania planu miejscowego, uzasadniającym stwierdzenie jego nieważności (por. wyrok NSA z 18.11.2020 r., II OSK 3746/18, CBOSA).
Niewątpliwie jednym ze wspomnianych "rudymentarnych kanonów" jest wysłowiony expressis verbis w Zasadach techniki prawodawczej (zwłaszcza w ich § 6) generalny nakaz takiego redagowania przepisów aktów prawodawczych, aby dokładnie i w sposób zrozumiały dla adresatów zawartych w nich norm wyrażały intencje prawodawcy. Innymi słowy, każdy przepis winna cechować precyzja, komunikatywność oraz wynikająca z nich adekwatność wypowiedzi do zamiaru prawodawcy (zob. M. Zieliński [w:] S. Wronkowska, M. Zieliński, Komentarz do zasad techniki prawodawczej, Warszawa 2012, uwaga do § 6, ss. 38–39). Postulaty te znajdują niewątpliwie swoje zakorzenienie w wymogach płynących z zasady określoności przepisów prawa, stanowiącej istotny komponent konstytucyjnej zasady prawidłowej legislacji (por. T. Zalasiński, Zasady prawidłowej legislacji w poglądach Trybunału Konstytucyjnego, Warszawa 2008, ss. 181 i n.), wyprowadzanej z ogólnej klauzuli demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP). Potwierdza to utrwalone orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, w świetle którego stanowienie przepisów niejasnych i wieloznacznych narusza konstytucyjną zasadę określoności regulacji prawnych, wywodzoną z klauzuli demokratycznego państwa prawnego zawartej w art. 2 Konstytucji (zob. I. Wróblewska, Zasada państwa prawnego w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego RP, Toruń 2010, s. 75). Dotyczy to także przepisów prawa miejscowego (zob. wyrok WSA z 26.03.2016 r., IV SA/Po 62/16, CBOSA).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt kontrolowanej sprawy, należy stwierdzić, że z treści skargi jednoznacznie wynika, iż – jak to już wyżej wspomniano – przedmiotem zaskarżenia została objęta tylko część Uchwały, a mianowicie "w zakresie terenu 2MN/U, a także § 7 pkt 1 lit. c oraz pkt 5". W konsekwencji tylko w tej części Uchwała została poddana kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu.
Ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych - art. 9 ust. 4 u.p.z.p. Rada gminy uchwalając określonej treści studium sama decyduje o zakresie (szczegółowości) związania, o jakim mowa w art. 9 ust. 4 u.p.z.p. Zakres i sposób tego związania uzależniony jest od stopnia szczegółowości ustaleń zawartych w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, a także stopnia powiązania części tekstowej z częścią graficzną - "rozdziału" ustaleń pomiędzy część tekstową i część graficzną, przy czym podstawę stwierdzenia zgodności planu miejscowego z ustaleniami studium stanowią łącznie część tekstowa oraz część graficzna planu miejscowego i studium. (por. Wyrok NSA z 22.06.2020 r., II OSK 35/20, CBOSA). Studium z założenia ma być aktem elastycznym, który jednak zawiera nieprzekraczalne ramy dla swobody planowania przestrzennego. Ustalenia studium nie mogą być przeniesione wprost do regulacji miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, ale nie mogą również być ze sobą sprzeczne. Skoro w studium określa się m.in. kierunki zmian w przeznaczaniu terenów (art. 10 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p.), to gmina w ramach uprawnień wynikających z władztwa planistycznego, może zmienić w planie miejscowym dotychczasowe przeznaczenie określonych obszarów, ale tylko w granicach zakreślonych ustaleniami studium (por. Wyrok NSA z dnia 27.09.2007 r., II OSK 1028/07, CBOSA). Jak już wyżej wskazano, ustalenia planu miejscowego są konsekwencją zapisów studium. Inne przeznaczenie konkretnego terenu w planie miejscowym niż przeznaczenie przyjęte w studium kwalifikowane jest jako istotne naruszenie prawa, tj. art. 9 ust. 4 u.p.z.p., zwłaszcza gdy przeznaczenie terenu w planie jest całkowicie odmienne od ustalonego w studium. W ujęciu systemowym zgodność między treścią studium a treścią planu miejscowego powinno się postrzegać jako kontynuację identyczności zasad zagospodarowania terenu ustalanych ogólnie w studium i podlegających sprecyzowaniu w planie miejscowym. Plan miejscowy ma jedynie doprecyzować te zasady i to w taki sposób, aby nie doprowadzić do ich zmiany lub modyfikacji (por. Wyrok NSA z 24.01.2018 r., II OSK 1429/17, CBOSA).
Z kolei w § 7 pkt 1 lit. c uchwały ustalono dla obiektów ujętych w wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków, wymóg uzyskania opinii wojewódzkiego konserwatora zabytków oraz w pkt 5 tego paragrafu umożliwiono odstąpienie od określonych w uchwale nakazów i zakazów dotyczących ochrony zabytków, jednak wyłącznie pod warunkiem akceptacji rozwiązań niezgodnych z tymi nakazami lub zakazami przez właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków, w szczególności w odpowiednich pozwoleniach lub uzgodnieniach dokonywanych na podstawie przepisów odrębnych.
Sąd zauważa, że art. 36 ust. 1 pkt 1 u.o.o.z. nakłada obowiązek uzyskania pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków wyłącznie w odniesieniu do zabytków wpisanych do rejestru. Katalog działań wymagających uzyskania pozwolenia jest katalogiem zamkniętym i ani z przepisów u.o.o.z., ani też w szczególności z art. 15 ust. 2 pkt 4 1 u.p.z.p. nie wynika kompetencja rady gminy do określania dodatkowych warunków. Wprowadzenie możliwości uzyskania odstępstwa od przepisu aktu prawa miejscowego jest niedopuszczalne.
Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 94 ust. 1 in fine u.s.g., stwierdził nieważność zaskarżonej Uchwały w części dotyczącej terenu 2MN/U oraz § 7 pkt 1 lit. c i pkt 5 (pkt 1 sentencji wyroku).
O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając wynagrodzenie pełnomocnika Skarżącego ustalone według stawek minimalnych, zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 z późn. zm.), w wysokości [...] zł.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI