IV SA/Po 538/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA uchylił decyzję o opłacie stałej za odprowadzanie wód z odwodnienia kopalni, uznając, że organ nie zbadał wystarczająco, czy wody te są ściekami i czy nie podlegają zwolnieniu z opłat.
Sąd uchylił decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni ustalającą opłatę stałą za wprowadzanie wód z odwodnienia kopalni do wód. Spór dotyczył tego, czy wody te można uznać za ścieki w rozumieniu Prawa wodnego oraz czy nie podlegają zwolnieniu z opłat jako wody zasolone. Sąd uznał, że organ nie przeprowadził wystarczającego postępowania dowodowego, nie ocenił definicji ścieków w kontekście wód niezanieczyszczonych oraz nie zbadał przesłanek do zastosowania zwolnienia z opłat za wody zasolone.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w I. ustalającą opłatę stałą dla kopalni węgla brunatnego za wprowadzanie wód z odwodnienia do wód. Spór koncentrował się na tym, czy wody te można uznać za ścieki w rozumieniu art. 16 pkt 61 lit. e) Prawa wodnego, które wyłącza z definicji ścieków wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych, z wyjątkiem wód wtłaczanych do górotworu. Skarżąca argumentowała, że odprowadzane wody są niezanieczyszczone i nie powinny podlegać opłatom. Sąd uznał, że organ nie przeprowadził wystarczającego postępowania dowodowego, aby ustalić stan faktyczny, w szczególności nie wykazał, że odprowadzane wody są ściekami. Ponadto, sąd wskazał na konieczność zbadania przesłanek do zastosowania zwolnienia z opłat za usługi wodne określonego w art. 279 pkt 3 Prawa wodnego, dotyczącego wód zasolonych, gdzie suma chlorków i siarczanów nie przekracza 500 mg/l. Sąd podkreślił, że organ powinien badać faktyczną zawartość tych substancji, a nie opierać się wyłącznie na pozwoleniu wodnoprawnym, oraz że przepisy dotyczące danin publicznych powinny być interpretowane na korzyść strony.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie zawsze. Definicja ścieków wyłącza wody z odwodnienia zakładów górniczych, z wyjątkiem wód wtłaczanych do górotworu, pod pewnymi warunkami. Organ musi zbadać, czy odprowadzane wody są niezanieczyszczone.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że organ nie przeprowadził wystarczającego postępowania dowodowego, aby ustalić, czy odprowadzane wody z odwodnienia kopalni są ściekami. Kluczowe jest ustalenie, czy są to wody niezanieczyszczone.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (16)
Główne
p.w. art. 279 § pkt 3
Prawo wodne
Zwolnienie z opłat za usługi wodne dla wód zasolonych, jeżeli suma chlorków i siarczanów nie przekracza 500 mg/l.
Pomocnicze
p.w. art. 16 § pkt 61 lit. e
Prawo wodne
Definicja ścieków, która wyłącza wody z odwodnienia zakładów górniczych, z wyjątkiem wód wtłaczanych do górotworu, pod warunkiem, że rodzaje i ilość substancji są tożsame z pobraną wodą, z wyłączeniem wód niezanieczyszczonych.
p.w. art. 271 § ust. 1 pkt. 4
Prawo wodne
Podstawa do ustalenia opłaty stałej za wprowadzanie ścieków.
p.w. art. 271 § ust. 5
Prawo wodne
Sposób ustalania wysokości opłaty stałej za pobór wód podziemnych (iloczyn jednostkowej stawki, czasu i maksymalnej ilości ścieków).
p.w. art. 273 § ust. 2
Prawo wodne
Termin na złożenie reklamacji.
p.w. art. 300
Prawo wodne
Odesłanie do przepisów Ordynacji podatkowej w zakresie opłat za usługi wodne.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne art. 10 § ust. 1
Jednostkowa stawka opłaty za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w formie opłaty stałej.
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kognicji sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie sądu granicami sprawy.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i c)
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji.
p.p.s.a. art. 153
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Obowiązek stosowania się przez organ do oceny prawnej sądu.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
k.p.a. art. 7
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej i działania organu na podstawie przepisów prawa.
k.p.a. art. 7a
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony.
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wody z odwodnienia kopalni nie są ściekami w rozumieniu Prawa wodnego, gdyż są niezanieczyszczone. Odprowadzanie wód zasolonych, których suma chlorków i siarczanów nie przekracza 500 mg/l, powinno być zwolnione z opłat za usługi wodne. Organ nie przeprowadził wystarczającego postępowania dowodowego i naruszył zasady k.p.a.
Odrzucone argumenty
Organ podtrzymał stanowisko, że opłata została naliczona zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym i rozporządzeniem.
Godne uwagi sformułowania
Wody niezanieczyszczone są to wody pierwotnie pozbawione zanieczyszczeń, a nie wody, które uzyskują swoje właściwości – w szczególności parametry zanieczyszczeń wskazane w pozwoleniu wodnoprawnym bądź w przepisach – w wyniku procesu oczyszczania. Organ naruszył więc art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przepisy regulujące problematykę danin publicznych i ich stosowanie muszą być zgodne z całokształtem obowiązujących norm i zasad konstytucyjnych. Stosowanie zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony (art. 7a § 1 k.p.a.).
Skład orzekający
Józef Maleszewski
przewodniczący sprawozdawca
Tomasz Grossmann
członek
Maria Grzymisławska-Cybulska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja definicji ścieków w kontekście wód kopalnianych oraz stosowanie zwolnień z opłat za usługi wodne dla wód zasolonych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej definicji ścieków w Prawie wodnym i zwolnienia dla wód zasolonych. Wymaga indywidualnej oceny stanu faktycznego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii opłat za korzystanie ze środowiska, a interpretacja przepisów Prawa wodnego przez sąd może mieć znaczenie dla innych podmiotów przemysłowych.
“Czy wody kopalniane to ścieki? Sąd rozstrzyga o opłatach za korzystanie ze środowiska.”
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Po 538/19 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2019-09-05 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2019-06-21 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Józef Maleszewski /przewodniczący sprawozdawca/ Maria Grzymisławska-Cybulska Tomasz Grossmann Symbol z opisem 6099 Inne o symbolu podstawowym 609 Sygn. powiązane III OSK 2153/21 - Wyrok NSA z 2023-05-16 Skarżony organ Inne Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski (spr.) Sędzia WSA Tomasz Grossmann Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Protokolant st. sekr. sąd. Barbara Szymkowiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 września 2019 r. sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w I. Państwowego Gospodarstwa Wodnego [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie opłaty stałej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni w I. Państwowego Gospodarstwa Wodnego [...] na rzecz skarżącej [...] S.A. z siedzibą w K. kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie W dniu [...] marca 2019 r. Państwowe Gospodarstwo Wodne [...] Zarząd Zlewni w [...] (dalej jako PGW[...] Zarząd Zlewni w [...]), działając na podstawie przepisu art. 271 ust. 1 pkt. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (j.t. Dz.U. z 2018r. poz. 2268 ze zm. – dalej p.w.) ustaliło w formie informacji rocznej opłatę stałą dla [...] Kopalnia Węgla Brunatnego [...] Spółka Akcyjna za okres [...] stycznia 2018 r. - [...] grudnia 2018 r. w wysokości [...] zł za wprowadzenie ścieków – wód z odwodnienia wgłębnego i powierzchniowego [...] do [...]. W informacji tej wskazano, że opłatę należy uiścić na rachunek Państwowego Gospodarstwa Wodnego [...] (dalej [...]) w czterech kwartalnych ratach płatnych we wskazanych terminach. [...] Kopalnia Węgla Brunatnego [...] Spółka Akcyjna (dalej skarżąca) z zachowaniem 14 - dniowego terminu określonego w art. 273 ust. 2 p.w. złożyła reklamację, w której nie zgodziła się z wysokością opłaty za wprowadzenie ścieków. Skarżąca podniosła, że wody pochodzące z odwodnienia zakładu górniczego nie spełniają znamion ścieków określonych przez ustawodawcę w art. 16 pkt 61 lit. e) p.w. Dyrektor PGW[...] Zarząd Zlewni w [...] nie uznał powyższej reklamacji i decyzją z [...] kwietnia 2019 r. określił dla [...] Kopalnia Węgla Brunatnego [...] Spółka Akcyjna opłatę stałą za okres [...] stycznia 2018 r. - [...] grudnia 2018 r. w wysokości [...] zł za wprowadzenie ścieków – wód z odwodnienia wgłębnego i powierzchniowego [...] do [...]. Organ wskazał, że treść pozwolenia wodnoprawnego i jego zakres wraz z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2017 r. poz. 2502 dalej rozporządzenie), są jedyną wiążącą i miarodajną podstawą do określenia wysokości opłaty stałej. Opłatę naliczono zgodnie z treścią pozwolenia wodnoprawnego. Jeżeli zakład uważa, że treść pozwolenia jest niezgodna ze stanem faktycznym opisanym w uzasadnieniu reklamacji i zakład w innym zakresie korzysta z wód to powinien dokonać zmian pozwolenia wodnoprawnego. Obowiązek ten spoczywa na uprawnionym, a nie na organie. Organ wskazał, że Skarżąca korzysta z usługi wodnej na podstawie pozwolenia wodnoprawnego wydanego przez Marszałka Województwa [...] decyzją z [...].12.2017 r. znak: [...], na szczególne korzystanie z wód, polegające na wprowadzaniu ścieków - wód z odwodnienia wgłębnego zakładu górniczego - [...] do [...] - Dopływ z [...] w km 0+090, działka o numerze ewidencyjnym [...], obręb [...], gmina [...]. Ilość ścieków z odwodnienia wgłębnego i powierzchniowego Odkrywki ustalono jako Qmaxgodzinowe = 3.900,00 m3/h Qśr dobowe = 93.600,00 m3/d Qmax roczne = 34.164.000,00 m3/rok. W ocenie organu zaistniała zatem przesłanka obligująca do wydania decyzji określającej wysokość opłaty stałej za wprowadzanie ścieków - wód z odwodnienia wgłębnego i powierzchniowego [...] do [...]. Określenia wysokości opłaty stałej Dyrektor Zarządu Zlewni [...] dokonał w oparciu o normę prawną wynikającą z art. 271 ust. 5 p.w. oraz § 10 ust. 1 rozporządzenia. Opłata za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi została określona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej [...] zł na dobę za 1 m3/s czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 365 dni i maksymalnego zrzutu określonego w pozwoleniu wodnoprawnym albo pozwoleniu zintegrowanym w ilości 3 900,00 m3/h i wynoszącego po przeliczeniu 1,08333333 m3/s . [...] Kopalnia Węgla Brunatnego [...] Spółka Akcyjna kwestionując powyższą decyzję wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Zdaniem Skarżącej wprowadzanie do wód lub do ziemi - wód pochodzących z odwodnienia zakładu górniczego, zdefiniowanych przez ustawodawcę w art. 16 pkt. 61 lit. e) p.w., powinno być zwolnione z opłat za usługi wodne, ponieważ nie są ściekami. Skarżąca wskazała, że w analizowanym przypadku nie budzi wątpliwości, że odprowadzane wody są wodami z odwodnienia zakładu górniczego. W związku z tym w sposób bezsporny (organ tego nie kwestionuje) została spełniona jedna przesłanka pozwalająca na uznanie, że odprowadzane wody nie są ściekami. Drugą, która musi być spełniona kumulatywnie do uznania, że konkretne wody nie są ściekami jest to, aby były one wtłaczane do górotworu, jeżeli rodzaje i ilość substancji zawartych w wodzie wtłaczanej do górotworu są tożsame z rodzajami i ilościami substancji zawartych w pobranej wodzie, z wyłączeniem niezanieczyszczonych wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych. W analizowanym przypadku niewątpliwie nie mamy do czynienia z wtłaczaniem wód do górotworu ale występuje odprowadzanie wód niezanieczyszczonych pochodzących z odwodnienia zakładu górniczego. Skarżąca wskazała, że z punktu widzenia technologicznego wody pochodzące z odwodnienia wgłębnego są wodami niezanieczyszczonymi, gdyż jedynym oddziaływaniem na nie jest ich przepompowywanie. Dlatego też w świetle art. 16 pkt 61 lit. e) p.w. nie mogą być uznane za ścieki, a skoro tak to ich odprowadzanie do środowiska nie powinno być objęte obowiązkiem ponoszenia opłat, gdyż te ponoszone są tylko za odprowadzanie ścieków. Ponadto skarżąca wskazała na art. 279 pkt 3 p.w., który stanowi, że zwolnione z opłat za usługi wodne (bez zróżnicowania ich rodzaju) jest wprowadzanie do wód lub do ziemi - ścieków będących wodami zasolonymi, jeżeli wartość sumy chlorków I siarczanów (CI+S04) w tych wodach nie przekracza 500 mg/l. Z przepisu tego nie wynika czy zwolnienie to odnosi się tylko do opłat stałych, czy też tylko do opłat zmiennych. W związku z tym należy uznać, że zwolnienie to obejmuje wszystkie rodzaje opłat pod warunkiem, że wprowadzane ścieki spełniają warunki wskazane w tym przepisie. W analizowanym przypadku w odniesieniu do wód innych niż niezanieczyszczone wody pochodzące z odwodnienia wgłębnego organ w ogóle nie przeprowadzał w tym zakresie postępowania wyjaśniającego. Tymczasem z wyników prowadzonych badań monitoringowych spełniających wszystkie wymagania formalne, które są przekazywane organom ochrony środowiska wynika, że poziomy te w praktyce nie są przekroczone, a wielkości znacząco są poniżej progów uprawniających organ do ustalenia opłaty. Skoro zaś w art. 279 pkt 3 Prawa wodnego nie wskazano, że zwolnieniem objęte są tylko przypadki, w których już w pozwoleniu przewidziano, że emisja siarczanów i chlorków nie będzie przekraczała tych wielkości, to znaczy że organ powinien badać rzeczywista emisję. W przeciwnym razie doszłoby do absurdalnych sytuacji, w których ze zwolnienia korzystałyby podmioty przekraczające w praktyce wielkości emisji wynikające z art. 279 pkt 3 p.w., tylko dlatego, że miały określone niższe parametry w pozwoleniu. W ocenie Skarżącej postepowanie organu narusza również obowiązujące standardy prowadzenia postepowania administracyjnego wynikające z ogólnych zasad zawartych w k.p.a. i dziale III Ordynacji podatkowej, do którego odsyła ustawodawca w art. 300 p.w. Zdaniem Skarżącej organ wydając zaskarżoną decyzję nie uwzględnił również art. 7a k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 1302 ze zm. – dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Ewentualne stwierdzenie uchybień w działaniu administracji publicznej obliguje sąd do uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności, bądź też stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 P.p.s.a.). Sąd administracyjny, kontrolując działalność administracji publicznej, pozostaje zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. związany granicami sprawy, a nie granicami skargi. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja PGW[...] Zarząd Zlewni w [...] z [...] kwietnia 2019 r. określająca dla [...] Kopalnia Węgla Brunatnego [...] Spółka Akcyjna opłatę stałą za okres [...] stycznia 2018 r. - [...] grudnia 2018 r. w wysokości [...] zł za wprowadzenie ścieków – wód z odwodnienia wgłębnego i powierzchniowego [...] do [...]. Na wstępie wskazać należy, że ostateczną decyzją Marszałka Województwa [...] z [...].12.2017 r. znak: [...] wydano pozwolenie na szczególne korzystanie z wód, polegające na wprowadzaniu ścieków - wód z odwodnienia wgłębnego zakładu górniczego - [...] do [...] - Dopływ z [...] w km 0+090, działka o numerze ewidencyjnym [...], obręb [...], gmina [...]. Ilość ścieków z odwodnienia wgłębnego i powierzchniowego Odkrywki ustalono jako Qmaxgodzinowe = 3.900,00 m3/h, Qśr dobowe = 93.600,00 m3/d, Qmax roczne = 34.164.000,00 m3/rok. Zasady ustalania wysokości opłaty stałej za pobór wód podziemnych określa art. 271 ust. 5 p.w., przewidując, że opłata ta stanowi iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi, wyrażonej w m3/s. Zgodnie z § 10 pkt 1 rozporządzenia, jednostkowa stawka opłaty za usługi wodne za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w formie opłaty stałej wynosi [...] zł na dobę za 1 mł/s za określoną w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalną ilość ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi. Jak z powyższego wynika rozporządzenie przewiduje stawkę jednostkową opłaty za 1 mł/s, a opłata ma wymiar roczny. W rozpoznawanej sprawie istotą sporu jest to, czy można uznać wody pochodzące z odwodnienia zakładu górniczego, odprowadzane przez skarżącą do wód lub do ziemi, za ścieki w myśl definicji ścieków określonej w art. 16 pkt 61 lit. e) p.w. Zgodnie z ww. przepisem ścieki to wprowadzane do wód lub do ziemi wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych, z wyjątkiem wód wtłaczanych do górotworu, jeżeli rodzaje i ilość substancji zawartych w wodzie wtłaczanej do górotworu są tożsame z rodzajami i ilościami substancji zawartych w pobranej wodzie, z wyłączeniem niezanieczyszczonych wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych. Skarżąca już w reklamacji wskazała, że w jej ocenie wody odprowadzane z odwodnienia zakładu górniczego nie mieszczą się w ww. definicji ścieków. Skarżąca w skardze podniosła również, że w przedmiotowej sprawie występuje odprowadzanie wód niezanieczyszczonych, pochodzących z odwodnienia zakładu górniczego, a jedynym oddziaływaniem na nie jest ich przepompowywanie. Organ wydający zaskarżoną decyzję powyższe kwestie zupełnie pominął. W tym miejscu wskazać należy, że ocena tego, czy można określone wody uznać za ścieki zależy nie tylko od rozumienia (wykładni) art. 16 pkt 61 lit. e) p.w., ale także od ustaleń faktycznych, obejmujących choćby bliższą charakterystykę działalności skarżącej oraz celu i sposobu korzystania przez nią z wód. Sąd w tym miejscu wskazuje, że wody niezanieczyszczone są to wody pierwotnie pozbawione zanieczyszczeń, a nie wody, które uzyskują swoje właściwości – w szczególności parametry zanieczyszczeń wskazane w pozwoleniu wodnoprawnym bądź w przepisach – w wyniku procesu oczyszczania. Rezultat wspomnianego procesu, nawet jeżeli owe parametry zachowuje, ma status wody oczyszczonej (a nie niezanieczyszczonej) (por. wyrok. WSA w Krakowie z 21.08.2018 r., sygn. akt II SA/Kr 793/18 dostępny pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA). Tym niemniej organ w żaden sposób nie wykazał, że wody w przedmiotowej sprawie mogą zostać uznane za ścieki. Zabrany materiał dowodowy stanowi bowiem tylko odpis decyzji Marszałka Województwa [...] z [...].12.2017 r. znak: [...], informacja roczna ustalająca wysokość opłaty stałej oraz reklamacja skarżącej. Powyższe wskazuje, że organ nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego w niniejszej sprawie, a tym samym stan faktyczny ustalony w niniejszej sprawie należy uznać za co najmniej niekompletny. Organ naruszył więc art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ponadto wskazać należy, że organ nie rozważył i nie ocenił, czy w niniejszej sprawie możliwe jest zastosowanie zwolnienia określonego w art. 279 pkt 3 p.w. według którego, zwolnione z opłat za usługi wodne jest wprowadzanie do wód lub do ziemi - ścieków będących wodami zasolonymi, jeżeli wartość sumy chlorków i siarczanów (Cl + S04) w tych wodach nie przekracza 500 mg/l. Sąd wskazuje, że w procesie ustalania opłat za usługi wodne, w pierwszym rzędzie organ zobowiązany jest do zbadania, czy dla danego podmiotu istnieje w ogóle obowiązek ponoszenia tych opłat, co obejmuje także zastosowanie przewidzianych w ustawie zwolnień. Dopiero po ustaleniu, że nie zachodzi wskazany w ustawie wyjątek od ponoszenia opłaty, organ może przystąpić do jej ustalenia. W tym względzie należy zgodzić się z argumentacją skargi, że nie można interpretować zakresu zwolnienia z art. 279 pkt 3 p.w., wyłącznie w oparciu o przepisy określające sposób wyliczenia opłaty stałej i opłaty zmiennej. Rolą organu jest w pierwszym rzędzie ustalenie, czy w danej sprawie występują okoliczności stanowiące przesłankę do zastosowania obligatoryjnego zwolnienia, które ustawodawca wprost określił w art. 279 pkt 3. Mając na uwadze, że zwolnienia z obowiązku ponoszenia opłat za usługi wodne o charakterze przedmiotowym i podmiotowym mają charakter wyjątków od zasady jaką jest odpłatność za usługi wodne, przepisy je określające winny podlegać wykładni ścieśniającej. Z treści art. 279 p.w. wynika, że wszystkie wyszczególnione w pkt 1-5 rodzaje usług wodnych polegające na wprowadzaniu ścieków lub wód, do ziemi albo do wód lub do ziemi, obligatoryjnie zwolnione zostały z opłat których obowiązek ponoszenia wynika z art. 268 p.w. Już zatem sama wykładnia gramatyczna tego przepisu wskazuje, że zwolnienie w nim przewidziane, znajduje zastosowanie do opłat za usługi wodne bez rozróżnienia, czy chodzi o opłatę stałą czy opłatę zmienną. Skoro zaś z art. 270 ust. 8 p.w. wynika, że opłata stała i opłata zmienna jest częścią składową opłaty za usługi wodne za wprowadzanie ścieków (z jaką mamy do czynienia w niniejszej sprawie), to już literalne brzmienie przepisu wskazuje, że brak podstaw do ograniczenia tego zwolnienia tylko do opłaty zmiennej. Sąd wskazuje, że posłużenie się w przepisie art. 279 sformułowaniem "opłata za usługi wodne", powoduje, że pojęcie to należy odczytywać w znaczeniu jakie nadane mu zostało w art. 270 ust. 8 p.w., a więc opłaty za usługi wodne składające się z opłaty stałej i zmiennej. Lektura przepisów dotyczących opłat za usługi wodne wskazuje także, że w przypadku, gdy wolą ustawodawcy jest zastosowanie zwolnienia tylko do jednej ze składowych opłat za usługi wodne, to daje temu wyraz w sposób jednoznaczny, tak jak uczynił to w art. 270 ust. 2 p.w., w którym to przepisie mowa o zwolnieniu z opłaty stałej. Interpretując przepis art. 279 p.w. należy mieć także na uwadze, że opłaty za usługi wodne należy zaliczyć do danin publicznych (por. wyroki WSA we Wrocławiu z 12.09.2018 r., sygn. akt II SA/Wr 505/18 i z 14.11.2018 o sygn. II SA/Wr 506/18, CBOSA). Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego za daniny publiczne uważa świadczenia powszechne, przymusowe, bezzwrotne, ustalane jednostronnie w drodze ustawy i pobierane na rzecz podmiotu prawa publicznego w celu realizacji zadań publicznych. Na taki charakter opłat wskazuje art. 300 Prawa wodnego zgodnie z którym, do ponoszenia opłat za usługi wodne zastosowanie znajdują przepisy działku III Ordynacji podatkowej, z tym, że uprawnienia organów podatkowych przysługują [...], właściwym organom Inspekcji Ochrony Środowiska oraz gminom. Charakter opłat za usługi wodne jako danin publicznych, wymaga uwzględnienia w procesie wykładni charakteru przepisów określających obowiązek ich uiszczenia (zatem także zwolnień). Sąd podziela stanowisko, że przepisy regulujące problematykę danin publicznych i ich stosowanie muszą być zgodne z całokształtem obowiązujących norm i zasad konstytucyjnych. Stosowanie przepisów zobowiązujących do uiszczania opłat za usługi wodne nie może zatem prowadzić do naruszenia wartości objętych ochroną konstytucyjną, a w szczególności nie może prowadzić do tego, ażeby opłaty te stały się instrumentem nadmiernego fiskalizmu. Władczość państwa jako źródło obowiązku opłat za usługi wodne oraz minimalny lub żaden wpływ jednostki na treść tego stosunku prawnego wymagają ścisłego, zgodnego z zakładanym celem ustawy, stosowania przepisów określających ten obowiązek. Charakter opłat za usługi wodne jako daniny publicznej wymaga od organu stosowania wykładni prawa zawężającej ingerencję w uprawnienia jednostki i stosowania zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony (art. 7a § 1 k.p.a.). Podkreślić bowiem należy, że decyzje organów władzy publicznej, w których wątpliwości interpretacyjne rozstrzygnięto na niekorzyść strony, istotnie obniżają zaufanie do państwa i stanowionego przez nie prawa. W procesie analizy art. 279 pkt 3 p.w. prowadzonej przy uwzględnieniu okoliczności niniejszej sprawy nie można pominąć też argumentów związanych z wykładnią celowościową. W przypadku usługi wodnej polegającej na poborze wód podziemnych lub powierzchniowych przedmiotem ochrony jest bowiem dostępność ich zasobów, natomiast w przypadku wprowadzania wód lub ścieków do ziemi lub do wód można mówić o ochronie środowiska przed odprowadzeniem ścieków lub wód złej jakości lub o możliwościach absorpcji określonej ilości wody. Podmiot odprowadzający ścieki ma wpływ na ich ilość i jakość przez ograniczenie ilości wprowadzanych ścieków i zastosowanie rozwiązań umożliwiających uzyskanie ich odpowiedniej, bezpiecznej dla środowiska jakości. Przewidziane przez ustawodawcę zwolnienia uzależnione od poziomu zasolenia wprowadzanych do wód ścieków wiązać należy zatem z takimi działaniami (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 14.11.2018 r., sygn. akt II SA/Wr 506/18, CBOSA). Sąd w tym miejscu podkreśla, że zgodnie z art. 279 pkt 3 p.w. zwolnione z opłat za usługi wodne jest wprowadzanie do wód lub do ziemi - ścieków będących wodami zasolonymi, jeżeli wartość sumy chlorków i siarczanów (Cl+SO4) w tych wodach nie przekracza 500 mg/l. Należy zauważyć, że ustawodawca w tym miejscu (w art. 279 pkt 3) nie odniósł się do warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym (co uczynił w art. 279 pkt 4), dlatego należy uznać, że wolą ustawodawcy było każdorazowe ustalanie przez organ, czy wartość sumy chlorków i siarczanów (Cl+SO4) we wprowadzonych wodach nie przekracza 500 mg/l w oderwaniu od warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym. Wadliwe natomiast jest opieranie się jedynie na wartościach chlorków i siarczanów określonych w pozwoleniu wodnoprawnym. Wartości te co prawda przekraczają wartość określoną w art. 279 pkt 3 p.w., jednak w pozwoleniu wodnoprawnym wydanym w niniejszej sprawie wartości te określono jako najwyższe dopuszczalne wartości wskaźników zanieczyszczeń. Tym samym organ wydający owo pozwolenie dopuszczał możliwość występowania niższych wskaźników chlorków i siarczanów. Powyższe okoliczności pozostały poza rozważaniami organu, który w ogóle nie zbadał, czy w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, wartość faktycznie wprowadzanych przez stronę sumy chlorków i siarczanów nie przekracza wartości uprawniającej do zwolnienia. Kwestia ta wymaga wyjaśnienia, co w świetle art. 7, art. 77 § k.p.a. stanowi także podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Mając na względzie powyższe i uznając, że stwierdzone i opisane wcześniej naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit.c) p.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania. Organ ponownie rozpoznając sprawę, stosownie do art. 153 p.p.s.a., kierować się będzie oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Przede wszystkim organ ustali, czy wody odprowadzane przez skarżącą wpisują się w definicję ścieków zgodnie z art. 16 pkt 61 lit. e) p.w. Powyższe ustalenia organ dokona poprzez ocenę, czy w przedmiotowej sprawie wody pochodzące z odwodnienia zakładu górniczego są wodami niezanieczyszczonymi, czyli takimi, co do których nie przeprowadzono żadnych procesów oczyszczających. Ponadto organ ustali, czy w przedmiotowej sprawie spełnione zostały przesłanki określone w art. 279 pkt 3 p.w., czyli zbada wartość faktycznie wprowadzanych (a nie wynikających z treści pozwolenia wodnoprawnego) przez stronę sumy chlorków i siarczanów i w zależności od wyniku ustaleń wyda stosowną decyzję.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI