IV SA/Po 529/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2023-10-12
NSAAdministracyjneWysokawsa
prawo o szkolnictwie wyższymskreślenie z listy studentówzwolnienie lekarskiesesja egzaminacyjnaurlop dziekańskipostępowanie administracyjneprawo do obronyuznanie administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o skreśleniu studenta z listy, uznając, że uczelnia nieprawidłowo rozpatrzyła jego sytuację zdrowotną i nie zbadała możliwości udzielenia urlopu dziekańskiego.

Student został skreślony z listy studentów z powodu nieuzyskania zaliczenia semestru w terminie, mimo że wcześniej poinformował uczelnię o zwolnieniu lekarskim. Sąd uznał, że uczelnia nieprawidłowo potraktowała sprawę, nie badając możliwości przedłużenia sesji lub udzielenia urlopu dziekańskiego, co naruszyło zasady postępowania administracyjnego i prawo studenta do obrony.

Student P. P. został skreślony z listy studentów przez Rektora Uniwersytetu A. w P. z powodu nieuzyskania zaliczenia semestru w określonym terminie. Student wcześniej informował uczelnię o swojej niezdolności do uczestnictwa w zajęciach z powodu zwolnienia lekarskiego, a następnie złożył podanie o przedłużenie sesji i usprawiedliwienie nieobecności. Organy uczelni utrzymały decyzję o skreśleniu, uznając, że termin sesji jest terminem materialnym i nie podlega przywróceniu, a student mógł skorzystać z sesji poprawkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił obie decyzje, stwierdzając, że organy nieprawidłowo potraktowały sprawę jako decyzję związaną, a nie uznaniową. Sąd podkreślił, że uczelnia powinna była zbadać możliwość przedłużenia sesji lub udzielenia urlopu dziekańskiego ze względu na udokumentowaną chorobę studenta, co wynikało z przepisów regulaminu studiów. Uzasadnienia decyzji uczelni były lakoniczne i nie odnosiły się do argumentów studenta, naruszając tym samym zasady postępowania administracyjnego, w tym zasadę dwuinstancyjności i prawo strony do czynnego udziału w postępowaniu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, uczelnia nieprawidłowo skreśliła studenta, naruszając zasady postępowania administracyjnego i nie badając możliwości udzielenia urlopu dziekańskiego lub przedłużenia sesji.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że skreślenie studenta z listy powinno być traktowane jako decyzja uznaniowa, a nie związana. Organy uczelni nie zbadały wyczerpująco stanu faktycznego, w tym sytuacji zdrowotnej studenta, i nie rozważyły możliwości udzielenia urlopu dziekańskiego, co było sprzeczne z regulaminem studiów i zasadami postępowania administracyjnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

u.p.s.w.n. art. 108 § 2 pkt 3

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

Student może być skreślony z listy studentów w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. Sąd podkreślił, że jest to przypadek uznaniowy, a nie związany.

Pomocnicze

u.p.s.w.n. art. 85 § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

Dotyczy możliwości usprawiedliwienia nieobecności studenta.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada praworządności i podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Ocena dowodów na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

k.p.a. art. 15

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada dwuinstancyjności.

k.p.a. art. 107 § 1 pkt 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi uzasadnienia decyzji administracyjnej.

ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Podstawa do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.

p.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd nie jest związany granicami skargi.

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji organu.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd orzeka co do zasady i kosztów.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzeczenia o kosztach.

p.p.s.a. art. 205 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzeczenia o kosztach.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uczelnia nieprawidłowo potraktowała skreślenie studenta jako decyzję związaną, a nie uznaniową. Uczelnia nie zbadała wyczerpująco stanu faktycznego, w tym sytuacji zdrowotnej studenta. Uczelnia nie rozważyła możliwości udzielenia urlopu dziekańskiego lub przedłużenia sesji. Uzasadnienia decyzji uczelni były lakoniczne i nie odnosiły się do argumentów studenta. Student poinformował uczelnię o swojej chorobie przed rozpoczęciem sesji.

Odrzucone argumenty

Uczelnia argumentowała, że termin sesji jest terminem materialnym i nie podlega przywróceniu. Uczelnia twierdziła, że student mógł skorzystać z sesji poprawkowej po powrocie ze zwolnienia lekarskiego. Uczelnia wskazała, że student nie podjął kroków w celu kontaktu z osobami prowadzącymi zajęcia.

Godne uwagi sformułowania

Decyzja administracyjna ma charakter związany oznacza, że w przypadku spełnienia wszystkich przesłanek przewidzianych prawem organ administracji publicznej ma obowiązek wydać decyzję określonej treści. Z kolei w przypadku wydania decyzji uznaniowej organ nie jest zobowiązany do załatwienia sprawy w konkretny sposób. Nie oznacza to jednak, że decyzja uznaniowa nie podlega żadnym rygorom. Decyzje uznaniowe nie są bowiem zwolnione z obowiązku uzasadnienia faktycznego i prawnego, a wręcz przeciwnie należy przyjąć, że "ze względu na konieczność wyboru rozstrzygnięcia decyzje pozostawione uznaniu administracyjnemu wymagają zatem raczej szerszego uzasadnienia niż decyzje podejmowane w warunkach ustawowego skrępowania". Kuriozalne wręcz jest twierdzenie organu, że student po powrocie ze zwolnienia lekarskiego mógł dokonać zaliczeń w terminie sesji poprawkowej. W tym miejscu Sąd wskazuje, że skarżący na zwolnieniu przebywał do dnia 5 lutego 2023 r. włącznie, a z akt sprawy wynika, że sesja poprawkowa rozpoczęła się właśnie 5 lutego 2023 r. Oznacza, to że tak naprawdę skarżący nie miał możliwości wykorzystania całego terminu sesji poprawkowej.

Skład orzekający

Monika Świerczak

przewodniczący sprawozdawca

Maciej Busz

sędzia

Sebastian Michalski

asesor sądowy

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących skreślenia studenta z listy w przypadku problemów zdrowotnych, znaczenie uznaniowego charakteru decyzji administracyjnych w sprawach studenckich, obowiązki uczelni w zakresie postępowania administracyjnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji studenta i regulaminu konkretnej uczelni, ale zasady postępowania administracyjnego są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe stosowanie procedur administracyjnych przez uczelnie, nawet w sprawach dotyczących studentów. Podkreśla znaczenie indywidualnego podejścia i uwzględniania sytuacji życiowych, takich jak choroba.

Choroba studenta nie usprawiedliwia skreślenia z listy? Sąd wskazuje na błędy uczelni w postępowaniu.

Dane finansowe

WPS: 200 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Po 529/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-10-12
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-09-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Maciej Busz
Monika Świerczak /przewodniczący sprawozdawca/
Sebastian Michalski
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Oświata
Sygn. powiązane
III OSK 67/24 - Postanowienie NSA z 2024-01-26
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 742
art.108 ust. 2 pkt 3
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) Sędzia WSA Maciej Busz Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 października 2023 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Rektora Uniwersytetu A. w P. z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Rektora Uniwersytetu A. z dnia 19 kwietnia 2023 r. Nr [...]; 2. zasądza od Rektora Uniwersytetu A. w P. na rzecz skarżącego P. P. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Rektor Uniwersytetu A. w P. decyzją z 12 czerwca 2023 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 19 kwietnia 2023 r., nr [...] skreślającą P. P. z listy studentów 1 roku, kierunek: [...] stacjonarne, studia II stopnia] nabór: [...], Wydziału A. .
Powyższe rozstrzygnięcie nastąpiło w następującym stanie faktycznym.
W dniu 24 stycznia 2023 r. P. P. za pośrednictwem poczty elektronicznej poinformował D. K. (pracownika Uniwersytetu), że do dnia 5 lutego 2023 r. będzie przebywał na zwolnieniu lekarskim. Ww. pracownik w wiadomości z dnia 25 stycznia 2023 r. poinformował skarżącego, żeby napisał podanie do Dziekana z prośbą o przedłużenie sesji.
Pismem z dnia 5 lutego 2023 r. (data stempla pocztowego) P. P. przekazał uczelni kserokopię zaświadczenia lekarskiego z prośbą o przekazanie informacji prowadzącym zajęcia o jego nieobecności. Z zaświadczenia wynika, że od 22 stycznia 2023 r. do 5 lutego 2023 r. skarżący był niezdolny do uczestnictwa w zajęciach na uczelni.
Pismem z 7 lutego 2023 r. (wpłynęło w dniu 15 lutego 2023 r.) wniósł o przedłużenie sesji egzaminacyjnej i przywrócenie terminu do złożenia podania, wskazując, że ze względu na stan zdrowia nie mógł tego zrobić wcześniej. Na podaniu Dziekan zamieścił notatkę o treści: "Dokumenty złożone po terminie.".
Dziekan pismem z dnia 27 lutego 2023 r. poinformował skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie skreślenia z listy studentów.
Skarżący pismem z 28 lutego 2023 r. złożył podanie o usprawiedliwienie nieobecności na zajęciach w dniach 22.01 – 5.02.2023 r. z uwagi na przebywanie na zwolnieniu lekarskim. Ponadto wniósł o wyznaczenie dodatkowych terminów zaliczenia z poszczególnych przedmiotów.
Skarżący pismem z 1 marca 2023 r. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy i uzupełnienie odpowiedzi z 15 lutego 2023 r.
Dziekan pismem z 13 marca 2023 r. nie wyraził zgody na przedłużenie sesji zimowej. Wskazał, że w okresie od 5 lutego do 19 lutego 2023 r., czyli w okresie sesji poprawkowej skarżący nie przebywał już na zwolnieniu lekarskim i mógł dokonać stosownych zaliczeń. Organ wskazał, że termin sesji i sesji poprawkowej jest terminem materialnym i nie podlega przywróceniu.
Pismem z dnia 27 marca 2023 r. skarżący przedstawił kolejne zaświadczenie lekarskie, z którego wynika, że od grudnia 2022 r. cierpi na [...].
Decyzją z 19 kwietnia 2023 r., nr [...] Rektor skreślił P. P. z listy studentów 1 roku, kierunek: [...] stacjonarne, studia II stopnia] nabór: [...], Wydziału A.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z art. 108 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2022 r., poz. 574 ze zm.) oraz § 19 ust. 2 lic. C regulaminu studiów Rektor może skreślić studenta z listy studentów, w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. Wskazano, że z uwagi na nieuzyskanie zaliczenia z przedmiotów, skarżący nie uzyskał zaliczenia zimowej sesji egzaminacyjnej w roku akademickim [...], a tym samym nie uzyskał zaliczenia pierwszego semestru studiów. Wskazano, że zgodnie z § 43 ust. 1 Regulaminu studiów niezaliczenie semestru lub roku studiów stanowi podstawę skreślenia z listy studentów. Decyzję doręczono w dniu 10 maja 2023 r.
Odwołanie od ww. decyzji wniesiono w dniu 24 maja 2023 r.
Rektor Uniwersytetu A. w P. decyzją z 12 czerwca 2023 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 19 kwietnia 2023 r., nr [...] skreślającą P. P. z listy studentów 1 roku, kierunek: [...] stacjonarne, studia II stopnia] nabór: [...], Wydziału A. .
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wobec niezaliczenia określonych przedmiotów i spełnienia przesłanki z art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz § 19 ust. 2 lic. C regulaminu studiów zaistniała podstawa prawna i faktyczna do skreślenia skarżącego z listy studentów.
Pismem z dnia 2 sierpnia 2023 r. P. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Rektora Uniwersytetu A. w P. z 12 czerwca 2023 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję własną z dnia 19 kwietnia 2023 r., nr [...]
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego i procesowego w następujący sposób:
1. Organ wydający decyzję nie uwzględnił i nie odniósł się do podania o udzielenie urlopu ze względu na stan zdrowia, wysłanego do Pani Dziekan Wydziału A. , dnia 26.04.2023 r., czym naruszył art. 85 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce;
2. Decyzja rektora z dnia 19.04.2023 r. była wydana z rażącym naruszeniem prawa przez skreślenie studenta z listy studentów bez wniosku studenta i odebranie mu praw studenta bez wskazania ważnego interesu społecznego i/lub interesu strony;
3. Decyzja o skreśleniu z listy studentów na podstawie art. 108 ust. 2 ma charakter decyzji uznaniowej dopuszczalnej w ramach uznania administracyjnego, podczas gdy Organ nie uzasadnił motywów kierujących nim w przy wydawaniu ww. decyzji w ramach uznania administracyjnego w sposób przekonujący, a wręcz uzasadnił decyzję w sposób lakoniczny, całkowicie ignorując materiał dowodowy dotyczący stanu zdrowia i interesu jednostki, czym naruszył art. 107 § 1 pkt 6 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 77 § 1 art. 77 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie materiału dowodowego dotyczącego przedłożonych uczelni zwolnień lekarskich;
4. Organ nie odpowiedział na podanie o usprawiedliwienie nieobecności, czym naruszył prawo studenta do usprawiedliwienia nieobecności wynikające z art. 85 ust. 1 pkt 3 Ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce;
5. Dziekanat Wydziału A. wydał nieprawidłowe zaświadczenie o utracie statusu studenta od dnia 19.04.2023r., czym naruszył art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując, że skreślenie skarżącego z listy studentów wynikało z przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru. Wskazano, że skarżący złożył wniosek o wyznaczenie terminów z datą uniemożliwiającą Uniwersytetowi podjęcie jakichkolwiek działań. Ponadto mając wiedzę o braku odpowiednich zaliczeń, skarżący nie podjął żadnych kroków mających na celu kontakt z osobami prowadzącymi zajęcia w celu uzyskania zaliczeń. W okresie od 5 lutego do 19 lutego 2023 r. w okresie sesji poprawkowej skarżący nie przebywał na zwolnieniu i mógł dokonywać stosownych zaliczeń, jednak nie skorzystał z tego uprawnienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z 14 września 2023 r., wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.).
Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2022 r. poz. 4292), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).
Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, zwanej dalej: "p.p.s.a.") w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany granicami skargi, w związku z czym zarzuty podniesione w jej treści nie wyznaczają kierunku analizy podejmowanej przez Sąd.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji Rektora Uniwersytetu A. w P. z 12 czerwca 2023 r., nr [...] skreślającej P. P. z listy studentów stanowią przepisy art. art.108 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U z 2023 r., poz. 742 ze zm.), a także § 19 ust. 2 lit. c Regulaminu Studiów Uniwersytetu A. .
Zgodnie z art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce student może być skreślony z listy studentów w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie.
Zgodnie natomiast z § 19 ust. 2 lit. c Regulaminu Rektor może skreślić studenta z listy studentów w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie.
W sprawie nie jest sporne, że skarżący nie uzyskał zaliczenia semestru w określonym terminie, co skutkowało wydaniem zaskarżonej decyzji.
Zgodnie z pełnym brzmieniem art. 108 Prawa o szkolnictwie wyższym:
1. Studenta skreśla się z listy studentów w przypadku:
1) niepodjęcia studiów;
2) rezygnacji ze studiów;
3) niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego;
4) ukarania karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni.
2. Student może być skreślony z listy studentów w przypadku:
1) stwierdzenia braku udziału w obowiązkowych zajęciach;
2) stwierdzenia braku postępów w nauce;
3) nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie;
4) niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów.
3. Skreślenie z listy studentów następuje w drodze decyzji administracyjnej.
Analiza przywołanego zapisu dowodzi, że nakazaną przez ustawodawcę formą prawną skreślenia z listy studentów jest decyzja. Nadto ustawodawca przewidział dwa tryby skreślenia studenta z listy studentów: obligatoryjny (związany) oraz fakultatywny (uznaniowy). To, że decyzja administracyjna ma charakter związany oznacza, że w przypadku spełnienia wszystkich przesłanek przewidzianych prawem organ administracji publicznej ma obowiązek wydać decyzję określonej treści. Z kolei w przypadku wydania decyzji uznaniowej organ nie jest zobowiązany do załatwienia sprawy w konkretny sposób. Nie oznacza to jednak, że decyzja uznaniowa nie podlega żadnym rygorom. Jej ważnym elementem jest uzasadnienie, z którego powinno wynikać, że organ w pełni ustalił stan faktyczny sprawy oraz wyczerpująco i w sposób zindywidualizowany wskazał, dlaczego wydał rozstrzygnięcie o takiej, a nie innej treści. Szczególnie istotne znaczenie ma treść uzasadnienia decyzji uznaniowej w przypadku, gdy organ wydaje decyzję niekorzystną dla jej adresata, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie.
W rozpoznawanej sprawie zaskarżone rozstrzygnięcie podejmowane jest w trybie uznaniowym, to zaś oznacza swobodę, ale nie dowolność, organu w zakresie podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie skreślenia z listy studentów. Kontrola sądowa takiego aktu sprowadza się do oceny prawidłowości przyjętego trybu postępowania organu, prawidłowej wykładni obowiązujących w tym zakresie regulacji prawnych, nie wnika natomiast w kwestie stosowanego uznania. Innymi słowy zadanie Sądu polega na ustaleniu, czy w sposób poprawny organ przeprowadził postępowanie, zebrał niezbędne dla sprawy dowody i poddał je wszechstronnej i zgodnej z wymogami prawa ocenie, wyprowadzając właściwe wnioski. Po drugie, czy w sposób prawidłowy zinterpretował obowiązujące w sprawie przepisy prawa materialnego i właściwie je zastosował (przyjmując, że wystąpiły lub nie istotne dla sprawy przesłanki).
Kolejna zaś uwaga związana jest z formą rozstrzygnięcia sprawy - decyzją. Powyższe oznacza, że samo procedowanie oraz jego rezultat, w postaci decyzji, w warstwie procesowej zostały poddane regulacjom ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., dalej k.p.a.). W kontekście samego orzeczenia, wymaga to od organu wyczerpującego uzasadnienia swojego stanowiska, szczegółowego wyjaśnienia przyczyn i podstaw wydania takiej a nie innej decyzji. Zaś w zakresie postępowania zachowania wymogów i reguł procedowania wskazanych w Kodeksie postępowania administracyjnego.
Uwagi te stały się konieczne, gdyż postępowanie organów i sama decyzja naruszają zasady procedowania i to w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Kolejna ważna dla sprawy norma stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Przepis art. 80 k.p.a. stanowi zaś, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Przy czym zgodnie z wyrażaną w art. 15 k.p.a. zasadą dwuinstancyjności sprawa powinna zostać rozpoznana dwukrotnie w jej całokształcie przez organy obu instancji. Jej naruszenie nastąpi także wówczas, gdy organ odwoławczy nie odniesie się do argumentacji wskazanej w odwołaniu. Zgodnie z istotą tej instytucji, z zastrzeżeniem wyjątków, które nie mają zastosowania w tym postępowaniu, każda sprawa winna być rozstrzygana w jej całokształcie przez dwie instancje. Oznacza to, że organ działający w trybie odwoławczym (ponownego rozpoznania sprawy) odwoławczy nie dokonuje kontroli legalności decyzji wydanej w I instancji, jego obowiązkiem jest ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem nie tylko ustalonych już okoliczności faktycznych i prawnych, ale także tych, które zaistniały na etapie jego procedowania. Organ odwoławczy nie może poprzestać na zdarzeniach, które pojawiły się w toku postępowania przed I instancją, jego obowiązkiem jest ocena także tych zdarzeń, dowodów, faktów i norm prawa, które wystąpiły (pojawiły się) na etapie postępowania odwoławczego i mają wpływ na wynik sprawy.
Zasada ta ma odzwierciedlenie w dalszych normach procedury administracyjnej, mowa tu o przepisach m.in. art. 136 i art. 138 k.p.a. wyznaczających kompetencje organu odwoławczego. Zatem w sytuacji zgłaszania przez stronę nowych okoliczności, czy dowodów na etapie postępowania odwoławczego organ jest obligowany do ich uwzględnienia i w zależności od charakteru (zakresu) tych oświadczeń, dowodów do podjęcia właściwych w sprawie kroków - albo przeprowadzenia postępowania uzupełniającego, albo uchylenia decyzji I instancji do ponownego rozpoznania albo do oddalenia takiego zarzutu uzasadniając powód takiej decyzji. Przy czym podstawą do formułowania tego ostatniego stanowiska nie może być fakt zgłoszenia nowego dowodu, czy argumentu na etapie postępowania odwoławczego.
Przedstawiony pogląd na uzasadnienie w utrwalonym już orzecznictwie sądów administracyjnych wskazującym, że każdy z organów (najpierw I, a potem II instancji), przeprowadza postępowanie w celu załatwienia sprawy administracyjnej. W postępowaniu administracyjnym nie mamy zatem do czynienia jedynie z kontrolą orzeczenia organu pierwszej instancji, a prowadzeniem postępowania tak, aby załatwić sprawę co do jej istoty. Granice postępowania odwoławczego wyznaczają zasady postępowania administracyjnego, w tym, zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), której realizacja wymaga by organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada ta rozwinięcie swoje znajduje w art. 77 § 1 k.p.a. jak też w art. 80 k.p.a. Ponownie rozpoznając i rozstrzygając sprawę organ odwoławczy obowiązany jest zatem ustalić zakres postępowania wyjaśniającego, niezbędnego do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, poddać ocenie materiał dowodowy, ewentualnie materiał ten uzupełnić w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy następnie usunąć stwierdzone naruszenia prawa materialnego i prawa procesowego o ile organ odwoławczy naruszenia takiego się dopatrzy w orzeczeniu organu niższej instancji. Obowiązkiem organu odwoławczego jest także ustosunkowanie się do zarzutów sformułowanych w odwołaniu tak w sensie pozytywnym jak i negatywnym, tj. wskazanie odwołującej się stronie dokonanej przez organ odwoławczy prawnej oceny podnoszonych w odwołaniu zarzutów. Rola organu odwoławczego nie ogranicza się zatem do kontroli instancyjnej decyzji organu I instancji, lecz organ odwoławczy obowiązany jest ponownie sprawę rozpatrzyć i rozstrzygnąć w jej całokształcie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Wr 239/18, orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA).
Istotne w sprawie jest wreszcie wskazanie na zapis art. 107 § 1 pkt 3 i § 3 k.p.a. decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Zgodnie z utrwalonym w tym względzie orzecznictwem sądów administracyjnych rozstrzygnięcie podejmowane przez organ w ramach uznania administracyjnego nie może oznaczać jego dowolności. Wydanie decyzji uznaniowej musi być poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia danej sprawy, tj. zebraniem materiału dowodowego, a następnie jego wszechstronnym rozpatrzeniem, znajdującym odzwierciedlenie w uzasadnieniu tej decyzji. Decyzje uznaniowe nie są bowiem zwolnione z obowiązku uzasadnienia faktycznego i prawnego, a wręcz przeciwnie należy przyjąć, że "ze względu na konieczność wyboru rozstrzygnięcia decyzje pozostawione uznaniu administracyjnemu wymagają zatem raczej szerszego uzasadnienia niż decyzje podejmowane w warunkach ustawowego skrępowania" (Iserzon, Komentarz, s. 209)" (J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2012, s. 429). Stwierdzić zatem należy, że rozstrzygnięcia - w szczególności te negatywne dla strony - podejmowane w ramach uznania administracyjnego powinny być szczególnie przekonująco, wyczerpująco i starannie uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały rozważone i ocenione, a organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych, czy też nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Decyzja taka powinna więc w sposób czytelny, umożliwiający kontrolę poszczególnych etapów rozumowania, przedstawić wszystkie przesłanki faktyczne i interpretacyjne wnioskowania organu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 maja 2022 r. sygn. akt III SA/Gd 445/21, dostępny w CBOSA).
Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy trzeba stwierdzić, że decyzje obu instancji zostały uzasadnione tak, jakby miały charakter związany, a nie uznaniowy. Organy przedstawiły w nich treść przepisów uzasadniających skreślenie studenta z listy studentów oraz szczątkowy stan faktyczny sprawy, ograniczający się do wskazania, że student nie uzyskał zaliczenia z określonych przedmiotów. Organy kompletnie pominęły kwestie poruszane przez skarżącego, takie jak stan jego zdrowia oraz wniosek o przedłużenie terminu sesji. Uzasadnienie obu decyzji zamyka się w kilku zdaniach i nie wynika z nich w żaden sposób, by organ rozważał jakiekolwiek inne możliwości sposobu rozwiązania zaistniałej sytuacji, w której znalazł się skarżący, co w sposób oczywisty sprzeczne jest z warunkami podejmowania decyzji uznaniowej.
Organ nie wyjaśnił z jakich przyczyn nie jest możliwe przedłużenie terminu sesji. Nie wskazał również kiedy zaczyna się i kończy sesja. Nie wyjaśnił również pojawiającego się w aktach sprawy twierdzenia, że termin sesji i sesji poprawkowej jest terminem materialnym i nie podlega przywróceniu. Kuriozalne wręcz jest twierdzenie organu, że student po powrocie ze zwolnienia lekarskiego mógł dokonać zaliczeń w terminie sesji poprawkowej. W tym miejscu Sąd wskazuje, że skarżący na zwolnieniu przebywał do dnia 5 lutego 2023 r. włącznie, a z akt sprawy wynika, że sesja poprawkowa rozpoczęła się właśnie 5 lutego 2023 r. Oznacza, to że tak naprawdę skarżący nie miał możliwości wykorzystania całego terminu sesji poprawkowej. Ponadto kompletnie nieracjonalne wydaje się nieuwzględnienie przez organ okoliczności, że w okresie bezpośrednio poprzedzającym sesję poprawkową student był na zwolnieniu lekarskim, co mogło bardzo utrudniać lub wręcz uniemożliwiać jakąkolwiek naukę i przygotowania do zaliczeń.
Sąd wskazuje, że o swojej sytuacji zdrowotnej student poinformował organ w dniu 24 stycznia 2023 r. przesyłając wiadomość do D. K. (pracownika uczelni). Z karty okresowych osiągnięć studenta (k. 13 akt adm.) wynika, że pierwsze zaliczenie w sesji miało miejsce w dniu 25 stycznia 2023 r. (Rysunek projektowy), a to oznacza, że skarżący przed rozpoczęciem sesji poinformował uczelnię o swoim stanie zdrowia. Przesłana w późniejszym terminie dokumentacja medyczna (zaświadczenia lekarskie) potwierdza, że nie był zdolny do uczestnictwa w zajęciach, co skłania do przyjęcia, że przesłana przez niego informacja w dniu 24 stycznia 2023 r. powinna zostać uznana za skuteczną. Zgodnie z § 36 ust. 4 Regulaminu w uzasadnionych przypadkach student może ubiegać się o przedłużenie sesji egzaminacyjnej pod warunkiem złożenia wniosku przed sesją po uprzednim uzyskaniu pisemnej zgody nauczycieli akademickich i akceptacji właściwego dziekana. W świetle treści powyższej regulacji Sąd wskazuje, że o ile uznać, że terminem materialnym jest złożenie wniosku "przed sesją", to w świetle okoliczności sprawy skarżący tego terminu dochował, ponieważ pomimo sformułowania odpowiedniego wniosku po rozpoczęciu sesji, to swoją wolę przedłużenia sesji w sposób dorozumiany wyraził właśnie w wiadomości z dnia 24 stycznia 2023 r., gdy poinformował uczelnię o swoim stanie zdrowia, uniemożliwiającym udział w sesji i zapytał: "co mam zrobić w takiej sytuacji?". Kolejna przesłanka z ww. przepisu dot. uzyskania pisemnej zgody nauczycieli akademickich nie może być postrzegana jako termin materialny i ewentualne pozyskanie takiej zgody post factum nie może skutkować odmową przedłużenia sesji.
W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd wskazuje jednak na rozwiązanie, którego organ w ogóle nie wziął pod uwagę, a które wydaje się zasadnym. Zgodnie z § 49 ust. 1 pkt 1 i § 50 ust. 1 pkt 1 Regulaminu student może otrzymać urlop dziekański w przypadku udokumentowania długotrwałej choroby. Zgodnie z § 50 ust. 4 urlop może zostać udzielony w trakcie trwania pierwszego semestru jeśli przyczyną jest długotrwała choroba. Z akt sprawy wynika, że student od grudnia 2022 r. cierpi na [...]. Wynika to z zaświadczenia lekarskiego z dnia 23 marca 2023 r., które organ otrzymał jeszcze przed wydaniem decyzji I instancji. W ocenie Sądu spełniona została więc przesłanka udokumentowania długotrwałej choroby, która uzasadnia przyznanie studentowi urlopu dziekańskiego. W tych okolicznościach organ kwestię te powinien rozpoznać niejako z urzędu, mimo braku jednoznacznie sformułowanego wniosku w tym zakresie, a w przypadku wątpliwości co do woli skarżącego, powinien zwrócić się do niego z zapytaniem czy jego wolą jest właśnie udzielenie urlopu dziekańskiego.
Sąd wskazuje, że ciężar prowadzenia postępowania obciąża organ, to on jest gospodarzem postępowania obowiązanym do zgromadzenia materiału dowodowego niezbędnego do wyjaśniania sprawy i podjęcia rozstrzygnięcia. W ramach tych obowiązków, stosownie do zapisów art. 9 § 1, art. 8 i art. 10 § 1 k.p.a., organ winien w sposób należyty i wyczerpujący informować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Także czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Zasadę informowania wzmacnia zasada zaufania do organów sprowadzająca się do prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierowania się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Oraz zasada czynnego udziału strony w tym postępowaniu.
Sąd nie jest uprawniony do ingerowania w istotę uznania administracyjnego organu, bada jedynie, czy przyjęty sposób procedowania odpowiada prawu. Organ w treści zaskarżonych decyzji zignorował podane przez Stronę okoliczności (dotyczące jej stanu zdrowia). W kontekście zasad postępowania, w tym zasady dwuinstancyjności, prowadzi to do wniosku, że postępowanie organu pomija okoliczności mogące mieć znaczenie w sprawie i tym samym wpływa negatywnie na ocenę podjętej przez organ decyzji.
W ponownie prowadzonym postepowaniu organ będzie zobowiązany do realizacji wskazany w rozważaniach Sądu zasad postępowania administracyjnego i po jego przeprowadzeniu, z udziałem Strony, do wydania decyzji mającej uzasadnienie w całokształcie zebranych w sprawie dowodów.
W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało uchyleniem orzeczeń organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI