IV SA/Po 519/06

IV SA/Po 519/06 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2007-07-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-06-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Bożena Popowska /sprawozdawca/
Ewa Kręcichwost-Durchowska
Paweł Miładowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6198 Inspekcja pracy
Skarżony organ
Inspektor Pracy
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie WSA Bożena Popowska (spr.) WSA Ewa Kręcichwost – Durchowska Protokolant sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 12 lipca 2007 r. sprawy ze skargi "E." sp. z o.o. w G. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr rej. [...] w przedmiocie inspekcji pracy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Inspektora Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy z [...] lutego 2006 r. nr rej. [...] 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu /-/E.Kręcichwost-Durchowska /-/P.Miładowski /-/B.Popowska KP
Uzasadnienie
Nakazem z dnia [...] lutego 2006 r., Nr rej. [...], działając
na podstawie art. 9 pkt 2a w zw. z art. 21 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 oraz art. 21a ust. 1 pkt 1
i ust. 2 ustawy z dnia 6 marca 1981 o Państwowej Inspekcji Pracy (tekst jedn.: Dz. U.
z 2001 r., nr 124, poz. 1362 ze zm. – dalej jako: uopip), po przeprowadzeniu kontroli
w dniach [...],[...],[...],[...] i [...]lutego 2006 r., Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy (dalej jako: PIP) Okręgowego Inspektoratu Pracy nakazał wypłacić pracownikom "E." Sp. z o.o. niezapłacone dodatki do wynagrodzeń za pracę w niedzielę, powodującą przekroczenie pięciodniowego tygodnia pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym. W uzasadnieniu wskazano, iż w czasie kontroli firmy ustalono, że jej [...] pracowników w okresie od dnia [...] stycznia 2004 r. było zatrudnianych w niedzielę, za pracę w ten dodatkowy dzień pracownikom nie udzielono dnia wolnego, w zamian za ten dzień zapłacono wynagrodzenie i 100% dodatek przewidziany w art. 1511 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. kodeks pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 1998 r., nr 21, poz. 94 ze zm. – dalej jako: kp). Inspektor Pracy wskazał, iż pracodawca zatrudniający pracowników w niedzielę, zgodnie z art. 15111 § 1 kp, obowiązany jest zapewnić inny dzień wolny od pracy w okresie 6 dni kalendarzowych poprzedzających lub następujących po takiej niedzieli, a skoro takich dni nie zapewniono, to pracownicy, na podstawie art. 1511 § 2 kp, nabyli także prawo do drugiego 100% dodatku z tytułu przekroczenia przeciętnej pięciodniowej tygodniowej normy czasu pracy. Dodatkowo wskazano, iż ww. decyzji został nadany, na podstawie art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej jako: kpa), rygor natychmiastowej wykonalności, gdyż termin wymagalności roszczeń już upłynął, a w interesie społecznym leży, aby należności ze stosunku pracy były wypłacane pracownikom niezwłocznie, ponieważ stanowią one podstawę ich utrzymania.
Odwołując się od powyższego nakazu, Strona wniosła o uchylenie
ww. nakazu w całości, wskazując błędną interpretację przepisów prawa pracy,
w tym w szczególności art. 1511 i art. 15111 kp. W uzasadnieniu wskazano, iż art. 1511
§ 2 i art. 15111 kp nie powinny mieć zastosowania w odniesieniu do pracowników wymienionych w zaskarżonym nakazie Inspektora Pracy. Strona wskazała,
iż pracownicy wykonywali pracę w niedzielę, która nie była ich zwykłym dniem pracy, a także, iż jej pracownicy otrzymali już dodatek z tytułu przekroczenia normy dobowej czasu pracy. Tym samym Strona nie może się zgodzić z nałożonym na nią obowiązkiem wypłacenia tym samym pracownikom za tą samą pracę drugiego stuprocentowego dodatku do wynagrodzenia, tym razem z tytułu przekroczenia średniotygodniowej normy czasu pracy. Strona dodała jeszcze, iż przepis art. 15111 kp
i ustanowiony tam obowiązek udzielania pracownikowi dnia wolnego od pracy w zamian za pracę w niedzielę lub rekompensaty pieniężnej z tytułu nie udzielenia takiego dnia dotyczy tych pracowników, którzy mają zaplanowaną pracę w daną niedzielę, zgodnie
z obowiązującym ich harmonogramem pracy ustalonym przez pracodawcę,
a to nie miało miejsca w sytuacji pracowników "E." Sp. z o.o. Strona powołała się także na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 2006 r., II PZP 11/05, w której Sąd stwierdził, iż "w razie nieudzielenia przez pracodawcę w okresie rozliczeniowym innego dnia wolnego od pracy w zamian za dozwoloną pracę świadczoną w niedzielę lub święto, pracownikowi przysługuje za każdą godzinę takiej pracy tylko jeden dodatek przewidziany w art. 15111 § 2 in fine lub § 3 kp".
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r., Nr rej. [...], Okręgowy Inspektor Pracy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano,
iż w rozpatrywanej sprawie nie doszło do kumulacji dodatków określonych w art. 1511
§ 1 pkt 1 kp oraz w art. 1511 § 2 kp, lecz do kumulacji dodatku za pracę w niedziele,
za którą nie udzielono dnia wolnego oraz dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych wynikających z przekroczenia przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy. Organ wskazał, iż dodatki za pracę w godzinach nadliczbowych zostały uregulowane
w art. 1511 kp, natomiast dodatek za pracę w niedzielę, za która pracownikowi
nie udzielono innego dnia wolnego, został określony w art. 15111 kp i są to dwa odrębne świadczenia ze stosunku pracy. W myśl tych przepisów, pracodawca jest zobowiązany do wypłaty obydwu świadczeń w sytuacji, w której praca w niedzielę, za którą nie udzielono pracownikowi innego dnia wolnego, jest jednocześnie pracą w godzinach nadliczbowych. Podsumowując, organ II instancji stwierdził, iż decyzja organu I instancji znajduje pełne uzasadnienie tak w obowiązujących przepisach prawa pracy, jak i w istniejącym stanie faktycznym, udokumentowanym przez Inspektora Pracy w wyniku kontroli. Dodatkowo, organ II instancji stwierdził, iż brak wniesienia zastrzeżeń do protokołu kontroli również świadczy o akceptacji przez Stronę ustaleń pokontrolnych.
W skardze kierowanej do Sądu, Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Strona skarżąca w całości podtrzymała Swoją wcześniejszą argumentację zawartą w odwołaniu, jeszcze raz wskazując, na, Jej zdaniem, błędną interpretację rzeczonych przepisów kp dokonaną przez organy PIP. Dodatkowo, Strona skarżąca wskazała, iż, wbrew twierdzeniom organu II instancji, brak wniesienia zastrzeżeń
do protokołu kontroli nie powoduje zamknięcia drogi odwoławczej od wydanych
na jego podstawie decyzji i nakazów.
Odpowiadając na skargę, organ II instancji wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując swoją argumentację. Dodatkowo, organ wskazał, iż jego decyzja znajduje oparcie także w oficjalnym stanowisko Departamentu Prawa Pracy Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej oraz Departamentu Prawnego Głównego Inspektoratu Pracy.
W kolejnym piśmie procesowym z dnia [...] lipca 2006 r. Strona skarżąca podtrzymała twierdzenia przedstawione w skardze a nadto podniosła, iż stanowisko Departamentu Prawa Pracy Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej oraz Departamentu Prawnego Głównego Inspektoratu Pracy, na które powołał się organ odwoławczy były wielokrotnie krytykowane w doktrynie. Z tym stanowiskiem nie zgodził się też Sąd Najwyższy w powoływanej już przez Stronę skarżącą uchwale z dnia 15 lutego 2006 r., II PZP 11/05.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zażył, co następuje:
Kontrola Sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej jako: ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się więc do zbadania czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej dokonały w sposób prawidłowy ustaleń faktycznych oraz czy nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny dokonuje kontroli według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydawania zaskarżonego aktu.
Tak przeprowadzona kontrola w niniejszej sprawie prowadzi do wniosku,
iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Przyczyny tego Sąd upatruje nie tyle
w dokonaniu nieprawidłowych ustaleń faktycznych lecz w ich kwalifikacji w kontekście unormowań kodeksu pracy. W efekcie organy oparły swoje rozstrzygnięcia
na niewłaściwych przepisach prawnych, a więc, w takim zakresie w jakim organy PIP kontrolują spełnianie przez pracodawców ich obowiązków wynikających z przepisów prawa pracy, można mówić o błędzie subsumcji.
Istota sporu między Skarżącym i orzekającymi organami PIP sprowadza się
do pytania czy w niniejszej sprawie winien znaleźć zastosowanie art. 15111 kp. To właśnie w myśl tego przepisu, pracodawca jest obowiązany zapewnić inny dzień wolny od pracy (art. 15111 § 1), a jeżeli nie jest możliwe wykorzystanie we wskazanych terminach dnia wolnego, przyznać pracownikowi dodatek do wynagrodzenia w wysokości określonej w art. 1511 § 1 pkt 1, za każdą godzinę pracy w święto, z godnie z art. 1511 § 3 kp. W niniejszej sprawie rozstrzygnięcia obu decyzji oparto na stanowisku, że pracodawca miał obowiązek zastosować normę zawartą
w przedmiotowym przepisie. Skarżący z kolei twierdzi, że norma zawarta
w tym przepisie nie znajduje zastosowania w sytuacjach, objętych kontrolą organów PIP, tj. kiedy praca była wykonywana w niedziele w okolicznościach wyjątkowych, a nie "w ramach harmonogramu". Sąd podziela pogląd Skarżącego. Punktem wyjścia jest konstatacja o dwóch różnych zakresach normatywnego oddziaływania: art. 1511, który normuje prawo do dodatków do wynagrodzenia za prace w godzinach nadliczbowych, oraz art. 15111 kp. Na te różne zakresy normatywnego oddziaływania wskazują: umieszczenie obu ww. przepisów w dwóch rozdziałach kp, mianowicie art. 1511 w rozdz. V (Praca w godzinach nadliczbowych), a art. 15111 rozdz. VII (Praca w niedziele i święta) oraz powiązanie unormowanych w nich obowiązków z sytuacjami określonymi odpowiednio w art. 151 § 1 kp i art. 15110 kp. Na takie legislacyjne rozróżnienie wskazuje się też w piśmiennictwie ( np. "Prawo pracy. Komentarz, LexisNexis wyd. 2, warszawa 2005 r, min. str. 685 Nb 2; str. 703 Nb 2). Takiego rozdzielenie unormowanej materii nie dostrzega organ II instancji, czemu najwyraźniej dał wyraz w odpowiedzi na skargę (przedostatni akapit k. 19 ). Organ, powołując się na treść art. 15110 kp twierdzi, że norma w nim zawarta nie obejmuje sytuacji, w których praca w niedziele i święta jest względnie stałym, zaplanowanym elementem organizacji pracy. Zdaniem organu,
do takiego rozumienia ww. przepisu skłania zwłaszcza jego pkt 1, w którym mowa
o pracy "w razie konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii". Powyższa interpretacja nie uwzględnia jednak treści art. 151 § 1, który zresztą też wskazuje
na sytuacje, w których zachodzi konieczność "(...)prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii". Zatem dopiero łączna egzegeza obu przepisów, uwzględniająca ich różne usytuowanie w kp (rozdz. V; rozdz. VII) może doprowadzić do wniosku, który z nich (ewentualnie w jakim zakresie) odnosi się do pracy "w ramach harmonogramu" czyli do pracy, która jest względnie stałym, zaplanowanym elementem organizacji pracy, a który odnosi się do pracy niezaplanowanej, "poza harmonogramem". Na potrzeby niniejszej sprawy, z uwagi na jej stan faktyczny, wystarczy wskazać na tę część art. 151 § 1,
w której jako jedną z dwóch przesłanek zastosowania ww. przepisu wymienia się: "szczególne potrzeby pracodawcy". Nie chodzi więc o pracę, która jest względnie stałym, zaplanowanym elementem organizacji pracy (tak jak w większości przypadków ujętych w katalogu w art. 15110 kp, np. praca w ruchu ciągłym, w transporcie i w komunikacji, przy pilnowaniu mienia lub ochronie osób).
Przechodząc do ustaleń faktycznych poczynionych przez organ I, następnie II instancji, będących podstawą wniosku, że Skarżący nie zrealizował obowiązków wobec [...] pracowników wymienionych w nakazie z [...] lutego 2006 r., należy zwrócić szczególną uwagę na informację zamieszczoną w pkt. IV protokołu (k. 25 akt adm.) charakteryzującą prace wykonywane w E. Sp. zo.o: "w sporadycznych przypadkach praca w soboty, niedziele". Tak ustalona okoliczność mieści się w zakresie wskazanym w art. 151 § 1, tj. obejmującym m. in. pracę "w razie szczególnych potrzeb pracodawcy". Ww. okoliczność nie mieści się natomiast w żadnym z punktów wymienionych w art. 15110 kp. I tu pojawia się sedno sprawy, ponieważ art. 15111 kp, który, zdaniem organów winien być zastosowany, wskazuje wyraźnie i wyłącznie na jego stosowanie w przypadkach wymienionych w art. 15110 pkt 1 – 9 kp. A zatem, skoro charakter (właściwość) pracy świadczonej w niedziele i święta przez 64 pracowników E. Sp. zo.o. nie pozwala na jej zakwalifikowanie zgodnie z art. 15110 kp, to błędem jest twierdzenie, że pracodawca winien zastosować wobec ww. pracowników normę z art. 15111 kp. Innymi słowy, nie było faktycznych warunków (podstaw) do zastosowania przez pracodawcę materialnoprawnej normy zawartej w art. 15111 kp. W konsekwencji, błędem, zdaniem Sądu, było wydanie przez Inspektora Pracy PIP Okręgowego Inspektoratu Pracy nakazu z dnia [...] lutego 2006 r., Nr rej. [...] jak i utrzymanie ww. rozstrzygnięcia przez organ II instancji.
Ze wskazanych wyżej powodów, zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja SKO nie mogły się ostać, zatem na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1
lit. a/ oraz art. 135 ppsa Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
O wykonalności orzeczono na podstawie art. 152 ppsa.
/-/ B. Popowska /-/ P. Miładowski /-/ E. Kręcichwost-Durchowska
KP