IV SA/Po 512/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2019-11-21
NSAAdministracyjneWysokawsa
emerytury pomostoweprace w szczególnych warunkachPaństwowa Inspekcja PracypielęgniarkaOddział Intensywnej TerapiiBlok Operacyjnykompetencje organówwykaz stanowisk pracyprawo pracy

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Inspektora Pracy nakazującą wpisanie pielęgniarki na listę pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach, uznając, że organ inspekcji pracy nie był uprawniony do takiej ingerencji, gdy pracodawca nie zaliczył danego stanowiska do wykazu prac szczególnych.

Sąd uchylił decyzję Inspektora Pracy, która nakazywała wpisanie pracownicy (specjalistce pielęgniarstwa na Oddziale Intensywnej Terapii i Anestezjologii) do ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Sąd uznał, że organ inspekcji pracy nie ma kompetencji do samodzielnego kwalifikowania stanowiska pracy jako spełniającego wymogi ustawy o emeryturach pomostowych, jeśli pracodawca nie umieścił go w swoim wewnętrznym wykazie. Kluczowe było to, że stanowisko pielęgniarki pracującej na Bloku Operacyjnym zostało uwzględnione w wykazie pracodawcy, ale nie stanowisko pielęgniarki pracującej na Oddziale ITiA, a pracownica wykonywała pracę głównie na tym oddziale.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję Okręgowego Inspektora Pracy oraz poprzedzający ją nakaz Starszego Inspektora Pracy, które nakazywały umieszczenie pracownicy (Z. K., specjalistki pielęgniarstwa na Oddziale Intensywnej Terapii i Anestezjologii) w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na stwierdzeniu, że organ inspekcji pracy nie jest uprawniony do samodzielnego ustalania, czy dane stanowisko pracy spełnia wymogi ustawy o emeryturach pomostowych, jeśli pracodawca (Szpital Specjalistyczny) nie zaliczył tego stanowiska do swojego wewnętrznego wykazu prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. W analizowanej sprawie Szpital wprawdzie uwzględnił w swoim zarządzeniu stanowiska pielęgniarki pracującej na Bloku Operacyjnym, ale nie objął tym wykazem stanowisk pielęgniarki pracującej na Oddziale Intensywnej Terapii i Anestezjologii, gdzie głównie pracowała Z. K. Sąd podkreślił, że kompetencje do rozstrzygania o charakterze pracy w szczególnych warunkach należą do ZUS i sądów powszechnych, a Inspekcja Pracy może jedynie kontrolować prawidłowość prowadzenia ewidencji przez pracodawcę, o ile dane stanowisko zostało przez niego wcześniej zakwalifikowane. W związku z brakiem podstawy prawnej do wydania nakazu przez Inspektora Pracy, sąd uchylił zaskarżoną decyzję i nakaz, a także umorzył postępowanie administracyjne. O kosztach postępowania orzeczono na zasadach przewidzianych w przepisach.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ inspekcji pracy nie jest uprawniony do takiego działania. Jego kompetencje ograniczają się do kontroli ewidencji prowadzonej przez pracodawcę, o ile dane stanowisko zostało przez pracodawcę wcześniej zakwalifikowane jako praca w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

Uzasadnienie

Sąd administracyjny rozstrzyga jedynie o legalności nakazu wpisania pracownika do ewidencji, a nie o samym charakterze pracy. Kompetencja do kwalifikowania stanowisk pracy należy do pracodawcy, a w przypadku sporu rozstrzyga ZUS i sąd powszechny. Inspekcja Pracy nie może samodzielnie ustalać, czy dane stanowisko spełnia wymogi ustawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (10)

Główne

u.e.p. art. 41 § ust. 4 pkt 2

Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych

Nakazanie umieszczenia pracownika w ewidencji jest możliwe tylko wtedy, gdy pracodawca sam zaliczył dane stanowisko do wykazu prac w szczególnych warunkach.

ustawa o PIP art. 11a

Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy

Uprawnienia organów Inspekcji Pracy do nakazania pracodawcy umieszczenia pracownika w ewidencji.

p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji administracyjnej.

p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji administracyjnej z powodu naruszenia przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 145 § par. 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do umorzenia postępowania administracyjnego.

Pomocnicze

u.e.p. art. 3 § ust. 5

Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych

Definicja pracy o szczególnym charakterze, która musi być wykonywana w pełnym wymiarze czasu pracy.

ustawa o PIP art. 10 § ust. 1 pkt 9a

Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy

Kompetencje Inspekcji Pracy do kontroli ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych § § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c

Określenie wysokości kosztów zastępstwa procesowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ inspekcji pracy nie ma kompetencji do samodzielnego kwalifikowania stanowiska pracy jako spełniającego wymogi ustawy o emeryturach pomostowych, jeśli pracodawca nie umieścił go w swoim wewnętrznym wykazie. Stanowisko specjalisty pielęgniarstwa na Oddziale Intensywnej Terapii i Anestezjologii nie zostało przez pracodawcę zaliczone do wykazu prac w szczególnych warunkach, w przeciwieństwie do stanowiska na Bloku Operacyjnym.

Odrzucone argumenty

Argumentacja Inspektora Pracy, że praca pielęgniarki na Oddziale ITiA, nawet częściowo związana z Blokiem Operacyjnym, kwalifikuje ją do prac w szczególnych warunkach, mimo braku takiego zapisu w wykazie pracodawcy.

Godne uwagi sformułowania

nie jest rolą sądu administracyjnego rozstrzyganie czy wskazana w zaskarżonym nakazie osoba wykonywała prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Sąd administracyjny rozstrzyga jedynie o tym czy zasadnie - nakazano wpisanie - danej osoby do ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. punktem odniesienia dla przewidzianej w art. 10 ust. 1 pkt 9a kompetencji Państwowej Inspekcji Pracy do kontroli ewidencji nie mogą być wprost wykazy prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, określone załącznikami nr 1 czy nr 2, lecz wykaz stanowisk pracy płatnika – pracodawcy, na których taka praca jest wykonywana Nakazanie wpisania do ewidencji pracownika świadczącego pracę na stanowisku - niezaliczonym do wykazu - stanowisk, o jakim mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 u.e.p. byłoby w istocie wiążącym ustalaniem, czy określone stanowisko (zajmowane przez danego pracownika) spełnia wymogi przewidziane w ustawie o emeryturach pomostowych. Tymczasem do dokonywania tego rodzaju ustaleń (...) organy inspekcji pracy nie są umocowane.

Skład orzekający

Jerzy Stankowski

przewodniczący sprawozdawca

Józef Maleszewski

sędzia

Katarzyna Witkowicz-Grochowska

asesor sądowy

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie granic kompetencji Inspekcji Pracy w zakresie kwalifikowania stanowisk pracy do prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, gdy pracodawca nie dokonał takiego wpisu w swoim wykazie."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której pracodawca dokonał rozróżnienia stanowisk pracy w ramach jednego oddziału (np. Blok Operacyjny vs. Oddział ITiA) i nie objął wszystkich stanowisk wykazem prac szczególnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w kontekście praw pracowniczych do emerytur pomostowych, pokazując, jak istotne jest przestrzeganie kompetencji organów i prawidłowe prowadzenie dokumentacji przez pracodawców.

Inspekcja Pracy nie może sama decydować o emeryturze pomostowej – kluczowy jest wykaz pracodawcy!

Sektor

medycyna

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Po 512/19 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2019-11-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-06-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Jerzy Stankowski /przewodniczący sprawozdawca/
Józef Maleszewski
Katarzyna Witkowicz-Grochowska
Symbol z opisem
6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne
Inspekcja pracy
Sygn. powiązane
I OSK 29/22 - Wyrok NSA z 2023-03-07
I OSK 610/20 - Wyrok NSA z 2020-09-29
I SA/Wa 610/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-02-10
Skarżony organ
Inspektor Pracy
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a,  art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 145 par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2018 poz 623
art. 11a
Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz - Grochowska Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska-Matela po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2019 r. sprawy ze skargi Szpitala Specjalistycznego w [...] na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w [...] z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie nakazania umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzający ją nakaz Starszego Inspektora Pracy z dnia [...] stycznia 2019 r. nr rej: [...]; 2. umarza postępowanie administracyjne; 3. zasądza od Okręgowego Inspektora Pracy w [...] na rzecz skarżącego Szpitala Specjalistycznego w [...] kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Inspektor Pracy decyzją z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] utrzymał w mocy nakaz z dnia [...] stycznia 2019 r. nr rej.: [...]) w sprawie umieszczenia pracownika Z. K. w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. z 2017r., poz. 664 ze zm.). Zaskarżona decyzja oraz poprzedzający ja nakaz zostały wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: W wyniku kontroli dotyczącej przestrzegania przepisów ustawy z dnia 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych (Dz.U.2017, poz.664 ze zm.), przeprowadzonej w Szpitalu Specjalistycznym im. [...] w [...] w dniach [...].01.2019 r. na pisemny wniosek pracownika, inspektor pracy ustalił, iż Z. K. (dalej również jako: "Uczestniczka postępowania" albo "Pracownik") jest zatrudniona na Oddziale Intensywnej Terapii i Anestezjologii Szpitala Specjalistycznego w [...] (dalej również jak: "Szpital" albo "Pracodawca") od [...] lipca 1990 r. w pełnym wymiarze czasu pracy, obecnie na stanowisku specjalisty pielęgniarstwa. Wskazano, że Pracownik świadczy pracę w Oddziale Intensywnej Terapii i Anestezjologii (dalej również jako: "Oddział ITiA" albo "OITiA") jako pielęgniarka odcinkowa, pracując w równoważnym systemie czasu pracy w godzinach od 7.00 do 19.00 i od 19.00 do 7.00. W dni robocze po godzinie 15.05 lub po godzinie 19.00 oraz przez 12 godzin w soboty, niedziele i święta tj. gdy nie pracują pielęgniarki zespołów operacyjnych znieczulające do zabiegów operacyjnych pacjentów tzw. planowych, pracownik Oddziału ITiA zabezpiecza Blok Operacyjny i w sytuacjach nagłych bierze udział w zespołach operacyjnych jako pielęgniarka znieczulająca do zabiegów operacyjnych pacjentów tzw. poza planowych i ostrych. Zdaniem organu pielęgniarka OITiA uczestnicząca w zabiegach operacyjnych tzw. poza planowych i ostrych jako pielęgniarka anestezjologiczna jest członkiem zespołu operacyjnego wymienionym w pkt 24 załącznika nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych. Organ podkreślił też, że kryterium dotyczące wykonywania prac w warunkach ostrego dyżuru bierze się z konieczności działania w warunkach, które są wyjątkowo trudne do przewidzenia i w których stosowanie określonych procedur zapewniających bezpieczeństwo własne i innych osób jest nader utrudnione. Właśnie ten czynnik, a więc działanie w warunkach nagłości i nieprzewidywalności, decyduje o szczególnym charakterze pracy personelu medycznego w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych i anestezjologii w warunkach ostrego dyżuru, kwalifikując wykonujących ją pracowników do przyznania im emerytur pomostowych. W ocenie organu praca specjalisty pielęgniarstwa w Oddziale ITiA, co do zasady jest pracą "w warunkach ostrego dyżuru", albowiem poza "normalną" pracą w tym oddziale istnieje duże prawdopodobieństwo wystąpienia zdarzenia, powodującego konieczność udzielania świadczeń zdrowotnych w trybie nagłym m.in. na Bloku Operacyjnym jako członek zespołu operacyjnego przy znieczulaniu do zabiegów operacyjnych pacjentów. Zdarzeń takich pracodawca nie jest w stanie przewidzieć, a niewątpliwie one występują. Organ wskazał, że w Załączniku Nr [...] do Zarządzenia Nr [...] Dyrektora Szpitala Specjalistycznego w [...] z dnia [...] kwietnia 2018r. w sprawie wykazu stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze objętych prawami wynikającymi z ustawy o emeryturach pomostowych w Szpitalu Specjalistycznym w [...], pracodawca w punkcie [...] ustalił następujące stanowiska pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze: starszy pielęgniarz koordynujący, specjalista pielęgniarstwa, starsza pielęgniarka, pielęgniarka Oddziału Intensywnej Terapii i Anestezjologii wykonujący pracę na Bloku Operacyjnym z zaznaczeniem, że na stanowisku pracy praca wykonywana jest - w pełnym wymiarze czasu pracy - w warunkach ostrego dyżuru. Zdaniem Inspektora Pracy zapis o pracy w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach ostrego dyżuru nie ma tutaj przesądzającego znaczenia, bowiem uzasadnione jest aby za pracownika wykonującego prace w warunkach szczególnych traktować już takiego pracownika, którego znaczna część czynności wykonywanych w ramach zakresu obowiązków wiąże się ze szczególnym charakterem. Wykonywanie nawet tylko w ramach części obowiązków takich czynności (jak wykonuje Uczestniczka postępowania) niesie za sobą niebezpieczeństwo związane z obniżoną sprawnością psychofizyczną pracownika. Skargę na powyższą decyzję złożył Szpital Specjalistyczny w [...] (dalej również jako: "Szpital" albo "Pracodawca"), zaskarżonej decyzji zarzucając naruszenie: prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 3.ust. 3 w zw. z art. 3 ust. 5 ustawy o emeryturach pomostowych oraz w związku z poz. 24 załącznika nr 2 do tej ustawy, a także naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy: art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Szpital wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Okręgowego Inspektora Pracy [...] i poprzedzającego ją nakazu nr rej. [...] Inspektora Pracy [...] Oddział w [...] [...] stycznia 2019 r., a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zdaniem Szpitala stanowisko na którym zatrudniona jest Z. K. nie może zostać uznane za stanowisko na którym wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Do skargi załączono harmonogram czasu pracy Z. K. za lata 2017 i 2018, wskazując, że brała ona udział w 2017 r. w zabiegach przez 1332 minut, co daje 22 godziny i 12 minut, a jej wymiar czasu pracy w ty, roku wynosił 1895 godzin i 50 minut. Z kolei w roku 2018 r. w zabiegach uczestniczyła przez 679 minut, co daje 11 godzin i 19 minut podczas gdy jej wymiar czasu pracy wynosił 1903 godzin i 11 minut. Inspektor Pracy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. z 2018, poz. 1924 – dalej jako: "u.e.p.") oraz ustawy z dnia 3 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. z 2018, poz. 623 – dalej jako: "ustawa o PIP"). Rozpoznając niniejszą sprawę należało uwzględnić pełen jej kontekst, w tym również fakt, że sprawa niniejsza jest jedną z ponad dwudziestu spraw zawisłych przed tutejszym Sądem. Sąd miał zatem wiedzę, że wszystkie te sprawy dotyczą specjalistów pielęgniarstwa zatrudnionych na Oddziale Intensywnej Terapii i Anestezjologii Szpitala Specjalistycznego im. [...]. Jak wynika to z akt sprawy, przed Sądem Rejonowym w [...] toczą się postępowania z powództwa przynajmniej części ze wskazywanych w nakazach Państwowej Inspekcji Pracy Specjalistów Pielęgniarstwa Oddziału Intensywnej Terapii i Anestezjologii Szpitala - o ustalenie - wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Szczególnie akcentowano, że sprawy te zostały wywołane powództwem pracowników a nie odwołaniami od decyzji ZUS. Podkreślenia wymaga, że nie jest rolą sądu administracyjnego rozstrzyganie czy wskazana w zaskarżonym nakazie osoba wykonywała prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Sąd administracyjny rozstrzyga jedynie o tym czy zasadnie - nakazano wpisanie - danej osoby do ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy stanowisko Specjalisty Pielęgniarstwa na Oddziale Intensywnej Terapii i Anestezjologii znajduje się w wykazie stanowisk pracy Szpitala Specjalistycznego im. [...] w [...], na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. A jeśli nie, to czy organy PIP są uprawnione do nakazania umieszczenia pracownika decyzją administracyjną wydaną na podstawie art. 11 a ustawy o PIP, w ewidencji pracowników wykonujących prace o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 2 pkt 2 u.e.p. w związku z pozycją 24 załącznika nr 2 do tej ustawy - w sytuacji gdy - pracodawca nie umieścił w sporządzonym wykazie stanowisk pracy na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 u.e.p., stanowiska zajmowanego przez konkretnego pracownika. W ocenie Sądu obydwie kwestie należy rozstrzygnąć negatywnie. Uzasadniając rozstrzygnięcie spornych kwestii należy w pierwszej kolejności wskazać, że na podstawie art. 11a ustawy o PIP właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do nakazania pracodawcy umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 u.e.p., wykreślenia go z ewidencji oraz do sporządzenia korekty dokonanego wpisu w tej ewidencji. Kwestią pozostającą poza sporem jest fakt, że podmiotem uprawnionym do zakwalifikowania danego rodzaju pracy, do pracy wykonywanej w szczególnych warunkach lub pracy o szczególnym charakterze jest płatnik składek, a więc pracodawca. Organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do nakazania umieszczenia pracownika, decyzją administracyjną wydaną na podstawie art. 11a ustawy o PIP, w ewidencji pracowników wykonujących prace o szczególnym charakterze (art. 41 ust. 4 pkt 2), jednak wydanie takiego nakazu - możliwe jest wówczas, gdy - dane stanowisko pracy zostało przez samego pracodawcę zaliczone do wykazu stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, natomiast pracownik zajmujący takie właśnie stanowisko w zakładzie pracy nie został przez pracodawcę uwzględniony w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze (por. wyrok NSA z dnia 26 marca 2015 r. sygn. I OSK 2377/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nakazanie wpisania do ewidencji pracownika świadczącego pracę na stanowisku
- niezaliczonym do wykazu - stanowisk, o jakim mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 u.e.p. byłoby w istocie wiążącym ustalaniem, czy określone stanowisko (zajmowane przez danego pracownika) spełnia wymogi przewidziane w ustawie o emeryturach pomostowych. Tymczasem do dokonywania tego rodzaju ustaleń (jakie stanowiska spełniają warunki ustawy o emeryturach pomostowych) organy inspekcji pracy nie są umocowane (por. wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2011 r. sygn. akt I OSK 1969/10; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym, bowiem zakresie u.e.p. przyjęła zasadę właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz sądów powszechnych w sprawach między innymi emerytur pomostowych, co z kolei ogranicza zakres kompetencji Inspekcji Pracy do spraw wyżej wskazanych. Szczególnego podkreślenia wymaga to, że kwestia tego, że "punktem odniesienia" dla przewidzianej w art. 10 ust. 1 pkt 9a kompetencji Państwowej Inspekcji Pracy do kontroli ewidencji nie mogą być wprost wykazy prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, określone załącznikami nr 1 czy nr 2, lecz wykaz stanowisk pracy płatnika – pracodawcy, na których taka praca jest wykonywana została rozstrzygnięta przez sądy administracyjne i to w bliźniaczym stanie faktycznym (por. wyrok NSA z dnia 26 marca 2015 r. sygn. I OSK 2377/13; http;//orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższe oznacza, że jedynym do czego jest kompetentna inspekcja pracy jest wydanie nakazu umieszczenia danego pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze przez inspektora pracy - o ile - dane stanowisko pracy zostało przez samego pracodawcę zaliczone do wykazu stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, a pracownik zajmujący takie właśnie stanowisko nie został umieszczony w ewidencji. Rola inspekcji pracy w tym zakresie ogranicza się jedynie do orzekania o istnieniu lub nieistnieniu obowiązku pracodawcy o charakterze ewidencyjno-sprawozdawczym (por. wyrok WSA w Gliwicach z 25.06.2013 r. sygn. IV SA/Gl 995/12; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro zatem kwestią nie mogącą budzić uzasadnionych wątpliwości jest fakt, że "punktem odniesienia" dla przewidzianej art. 10 ust. 1 pkt 9a ustawy o PIP kompetencji Państwowej Inspekcji Pracy do kontroli ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 u.e.p., nie może być wprost wykaz prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, określonych załącznikami nr 1 czy nr 2, lecz wykaz stanowisk pracy płatnika – pracodawcy, na których taka praca jest wykonywana, należało rozstrzygnąć, czy stanowisko Specjalisty Pielęgniarstwa na Oddziale Intensywnej Terapii i Anestezjologii Szpitala Specjalistycznego w [...] zostało przez Pracodawcę zaliczone do wykazu stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Niesporne, bowiem w okolicznościach badanej sprawy pozostaje, że Z. K. pozostaje zatrudniona na Oddziale Intensywnej Terapii i Anestezjologii Szpitala Specjalistycznego w [...] w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku specjalisty pielęgniarstwa. Rozstrzygając, czy stanowisko Specjalisty Pielęgniarstwa na Oddziale Intensywnej Terapii i Anestezjologii znajduje się w wykazie stanowisk pracy Szpitala Specjalistycznego im. [...] w [...], na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, należy wskazać, że bezsporne w sprawie pozostaje że kwestię tę reguluje Zarządzenie nr [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. Dyrektor Szpitala Specjalistycznego im. [...] w [...] – dalej jako: Zarządzenie [...]. W § 1 Zarządzenia [...] wskazano, że wykaz stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze stanowi załącznik nr [...] do zarządzenia. Znajdujący się w aktach sprawy załącznik obejmuje [...] punkty. Na podstawie pkt [...] załącznika do Zarządzenia [...] w wykazie stanowisk ujęto "Starszego Pielęgniarza Koordynującego, Specjalistę Pielęgniarstwa, Starszą Pielęgniarkę, Pielęgniarkę Oddziału Intensywnej Terapii i Anestezjologii wykonujących pracę na Bloku Operacyjnym". W odniesieniu do wszystkich stanowisk pracy sformułowano zastrzeżenie, że chodzi o stanowiska na których praca ta wykonywana jest w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach ostrego dyżuru. Mając zatem na uwadze fakt, że przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest nakaz wydany na podstawie art. 11a ustawy o PIP w zw. z art. 41 ust. 4 pkt 2 u.e.p. nie może budzić uzasadnionych wątpliwości fakt, że kryterium legalności zaskarżonego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia stanowi załącznik do Zarządzenia [...]. To, bowiem fakt zamieszczenia danego stanowiska w wykazie stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze (art. 41 ust. 4 pkt 1 u.e.p.), rodzi bowiem po stronie pracodawcy obowiązek ujęcia danego pracownika w ewidencji (art. 41 ust. 4 pkt 2 u.e.p.),a po stronie Inspekcji Pracy kompetencje do ewentualnego nakazania umieszczenia konkretnego pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Literalne brzmienie pkt [...] zał. nr [...] do Zarządzenia [...] wskazuje, że w wykazie stanowisk ujęto "Starszego Pielęgniarza Koordynującego, Specjalistę Pielęgniarstwa, Starszą Pielęgniarkę, Pielęgniarkę Oddziału Intensywnej Terapii i Anestezjologii wykonujących pracę na Bloku Operacyjnym". W odniesieniu do wszystkich stanowisk pracy - sformułowano zastrzeżenie - że chodzi o stanowiska na których praca wykonywana jest - w pełnym wymiarze czasu pracy - w warunkach ostrego dyżuru. Jednocześnie, jak wynika z przekazanej Sądowi przez organ dokumentacji akt sprawy Dyrektor Szpitala dokonał rozróżnienia pomiędzy Specjalistami Pielęgniarstwa Oddziału Intensywnej Terapii i Anestezjologii, na takich, których miejscem pracy jest - "Oddział Intensywnej Terapii i Anestezjologii", i takich, których miejscem pracy jest - "Blok operacyjny". Zasady logiki i reguł wykładni prowadzą do wniosku, że gdyby wolą Szpitala było zamieszczenie w wykazie stanowisk zarówno Specjalistów Pielęgniarstwa Oddziału Intensywnej Terapii i Anestezjologii dla których miejscem pracy jest "Oddział Intensywnej Terapii i Anestezjologii", jak i takich, dla których miejscem pracy jest: "Blok operacyjny", to w pkt [...] zał. nr [...] do Zarządzenia [...] nie znalazłoby się zastrzeżenie, że chodzi o wykonujących pracę w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach ostrego dyżuru na Bloku Operacyjnym. Jak wynika zatem z treści zał. nr [...] Zarządzenia nr [...] - kryterium - przesądzającym o zaliczeniu przez Szpital, stanowiska Specjalisty Pielęgniarstwa Oddziału Intensywnej Terapii i Anestezjologii do stanowisk na których praca wykonywana jest w pełnym wymiarze czasu pracy - jest miejsce wykonywania - tej pracy. Literalnie wskazanym stanowiskiem pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, ujętym w pkt [...] zał. nr [...] do zarządzenia [...] jest stanowisko Specjalisty Pielęgniarstwa Oddziału Intensywnej Terapii i Anestezjologii, dla którego miejscem pracy jest - "Blok Operacyjny". Jak wynika z zał. nr [...] do Protokołu Kontroli na Oddziale Intensywnej Terapii i Anestezjologii Szpitala Specjalistycznego w [...] pracuje [...] takich osób. Dla pozostałych Specjalistów Pielęgniarstwa miejscem pracy jest Oddział Intensywnej Terapii i Anestezjologii, a nie – Blok Operacyjny. Nie ulega wątpliwości, że w toku postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji nie przedstawiono żadnego dokumentu z treści którego wynikałoby, że miejscem wykonywania pracy (w rozumieniu wskazanego Zarządzenia nr [...]) przez Z. K. jest "Blok operacyjny". Tymczasem, z załącznika nr [...] do Zarządzenia [...] wynika, że co do zasady stanowiskiem pracy na którym jest wykonywana praca w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze jest stanowisko Specjalisty Pielęgniarstwa Bloku Operacyjnego (pkt [...]). Dlatego też konsekwentnie, do wykazu takich stanowisk zaliczono tych Specjalistów Pielęgniarstwa Oddziału Intensywnej Terapii i Anestezjologii dla, których - wskazanym przez Pracodawcę - miejscem wykonywania pracy w pełnym wymiarze czasu pracy jest "Blok Operacyjny". Wnioski takie uzasadnia również - jak trafnie wywodzi Skarżący - literalne brzmienie "Wykazu prac o szczególnym charakterze" (zał. nr [...] do u.e.p.), w którym wymieniono "Prace personelu medycznego - w zespołach operacyjnych - dyscyplin zabiegowych i anestezjologii w warunkach ostrego dyżuru". Ustawodawca nie pozostawia zatem wątpliwości, że pracą o szczególnym charakterze jest praca personelu medycznego – w zespołach operacyjnych – określonych dyscyplin i anestezjologii, w warunkach ostrego dyżuru i zgodnie z art. 3 ust. 5 u.e.p. w pełnym wymiarze czasu pracy. Podkreślić trzeba, że rozpatrując niniejszą sprawę Sąd miał na uwadze uchwałę NSA z dnia 13 listopada 2011 r. sygn. I OPS 4/12 wskazującą, że w postępowaniu o umieszczenie pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust.4 pkt 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. Nr 237, poz. 1656 ze zm.), za pracownika wykonującego prace o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 5 u.e.p. może być uznany pracownik, który wykonując prace o szczególnym charakterze wykonuje także inne dodatkowe czynności wskazane przez pracodawcę w ramach świadczenia pracy. Należy jednak mieć na uwadze, że uchwała ta dotyczy sytuacji - w której poza sporem pozostaje fakt umieszczenia przez pracodawcę danego stanowiska w wykazie - stanowisk pracy na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Uchwała literalnie rozstrzyga kwestię dopuszczalności uznania za pracownika wykonującego prace o szczególnym charakterze "pracownika, który wykonując prace o szczególnym charakterze", wykonuje także inne dodatkowe czynności. Uchwała ta dotyczy zatem sytuacji w której nie ma sporu co do faktu wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu u.e.p. Podobnie wyrok NSA z 12 października 2011 r. sygn. I OSK 510/11 dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy - sam charakter pracy - jako pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, pozostawał poza sporem. Sporny pozostawał tylko wymiar czasu tej pracy. Bowiem, jak równie konsekwentnie przyjmuje NSA w sytuacji zaistnienia takiego sporu (co do faktu wykonywania pracy szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze), zagadnienia sporne rozstrzygać może tylko ZUS, a następnie sąd powszechny (por. wyrok NSA z 26 marca 2015 r. sygn. I OSK 2377/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W okolicznościach badanej sprawy, istota sporu dotyczy właśnie charakteru prac tych Specjalistów Pielęgniarstwa Szpitala, dla których miejscem pracy jest "Oddział Intensywnej Terapii i Anestezjologii". Charakter tego sporu był zresztą akcentowany przez Szpital już w toku postępowania przez organami, gdy w odwołaniu podnoszono, że przed sądem zawisły sprawy z pozwów pracowników, które jak doprecyzował na rozprawie pełnomocnik Szpitala dotyczą ustalenia wykonywania pracy o szczególnym charakterze. W ocenie Sądu, nie ulega wątpliwości, że Szpital pominął stanowisko Specjalistów Pielęgniarstwa dla których miejscem pracy jest Oddział Intensywnej Terapii i Anestezjologii, w wykazie stanowisk na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym. Analiza treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że fakt ten dostrzegł również Inspektor Pracy, który zasadności nakazu umieszczenia Z. K. w ewidencji, upatruje - nie w Zarządzeniu nr [...], ale - w zał. nr [...] do u.e.p. Dlatego też spór w niniejszej sprawie ogniskuje się na kwestii wymiaru liczby godzin jaki Uczestniczka Postępowania spędzała na Bloku Operacyjnym oraz na definiowaniu pojęć "pełnego wymiaru czasu pracy" i "warunków ostrego dyżuru". Tymczasem, jeżeli pracodawca pominął dane stanowisko pracy w wykazie, to arbitralne rozstrzygnięcie organów Państwowej Inspekcji Pracy w tym przedmiocie naruszyłoby granice ich właściwości, wkraczając w sferę zastrzeżoną dla organów rentowych (tak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2015 r., sygn. akt I OSK 920/14; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wiązałoby się ono wszak z koniecznością dokonania wiążących ustaleń co do tego, czy dana praca odpowiada warunkom określonym w ustawie o emeryturach pomostowych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 238/13, LEX nr 1766187). Dlatego też korekta przez organ Państwowej Inspekcji Pracy ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wymagałaby, wcześniejszej zmiany wykazu stanowisk, na których tego rodzaju praca jest wykonywana poprzez umieszczenie w niej stanowiska zajmowanego przez Uczestniczkę Postępowania (por. wyrok NSA z dnia 11 lutego 2016 r. sygn. I OSK 1684/14; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić należy, że Szpital wykazem objął - wyłącznie - stanowiska na których praca na Bloku Operacyjnym jest wykonywana w pełnym wymiarze czasu pracy. Ustalenie zatem, czy Uczestniczka postępowania, która w niektórych miesiącach, subsydiarnie również wykonuje prace na Bloku Operacyjnym, wykonuje prace o szczególnym charakterze należy do sądu powszechnego, a nie do Inspekcji Pracy. Z tej też przyczyny Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a.") uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzający, ją nakaz, o czym orzeczono w pkt 1 sentencji wyroku. Podkreślić należy, że Sąd sprawę niniejszą rozpoznający nie przesądza czy Z. K. wykonywała prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Sąd administracyjny rozstrzyga jedynie o tym czy zasadnie nakazano wpisanie Uczestniczki postępowania do ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w sytuacji gdy zajmowane przez nią stanowisko nie zostało umieszczone przez Szpital w wykazie stanowisk na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Wobec faktu, że stanowisko zajmowane przez Uczestniczkę postępowania nie zostało przez Szpital umieszczone w wykazie stanowisk pracy na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, Sąd na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. w pkt 2 wyroku orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego. O kosztach postępowania (na które składa się kwota [...]zł uiszczona tytułem wpisu od skargi, kwota [...]zł uiszczona tytułem opłaty od pełnomocnictwa oraz kwota [...]zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego) orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018, poz. 1667 ze zm.) w pkt. 3 wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI